Transcripties » Recent gemaakte samenvattingen van historische documenten

Op 26 mei 1814 trouwden in Amsterdam twee stellen:

• Hermann Claasen (24 jaar), koopman uit Amsterdam, zoon van Jan Jacob Claasen (koopman) en Sara Dentz. Hij trouwde met Johanna Maria van Raan (24 jaar) uit Amsterdam, dochter van Hendrik Gerrits van Raan en de overleden Johanna Al.. Hendrik Claasen (oom, 48) en Hendrik Willem Clement van Engen (oom, 46) waren getuigen, samen met Wynand van Ep Boute (makelaar, zwager, 36) en Willem Breyl (predikant, neef, 32).
• Hermanus Fredrik Eyben (31 jaar), suikeraffinadeur en weduwnaar van Catharina Henrietta Bruin, zoon van Frederik Gerhard Eyben (suikeraffinadeur) en Janna Elisabeth Scholten. Hij trouwde met Anna Catharina Kerkhoven (32 jaar) uit Amsterdam, dochter van de overleden Pieter Kerkhoven en Anna Elisabeth Menkema (koopvrouw). Getuigen waren Taans Klin Bo (suikeraffinadeur, broer, 39), Pieter Jacobus Kerkhoven (koopman, broer, 28), Johannes Kerkhoven (koopman, broer, 25) en Harman Scholten (suikeraffinadeur, 35).

Bij beide huwelijken werden de wettelijke documenten voorgelezen, waaronder:

• Uittreksels uit het huwelijksregister van 15 mei 1814.
• Doopbewijzen van de verloofden.
• Overlijdensaktes van de overleden ouders.
• Toestemmingsverklaringen van de nog levende ouders.

Na bevestiging van beide partijen verklaarde de ambtenaar (G. ten Sande, lid van de burgerlijke stand) hen officieel getrouwd volgens de wet van 20 ventôse jaar 11 (Franse republikeinse kalender).

Wolgang Günther Kamel en Johanna Elisabeth Kameli gaven een volmacht aan Albertus Allen, die op dat moment op terugreis was naar Suriname. Ze trokken hiermee een eerdere volmacht in, die ze op 24 maart 1808 aan Christiaan Godlieb Pleiser hadden gegeven. Albertus Allen kreeg de volgende taken:

• Hij moest een inventaris (overzicht van bezittingen) en een rekening met verantwoording opvragen bij degenen die de erfenis van Johan Christiaan Kamel (overleden in Suriname) beheerden of goederen van deze erfenis in bezit hadden.
• Als de rekening klopte, moest hij deze goedkeuren. Als dat niet zo was, moest hij deze betwisten.
• Hij moest het overschot (winst) van de rekening innemen, een kwitantie (bewijs van betaling) afgeven en garanderen dat er geen verdere claims zouden volgen.
• Hij mocht Kamel of diens opdragers vertegenwoordigen in alle zaken rond de erfenis.
• Hij mocht roerende (bijv. geld, meubels) en onroerende goederen (bijv. grond, huizen) uit de erfenis verkopen, de koopsom innemen en deze volgens de regels aan de verkopers overhandigen, met de nodige garanties.
• Hij mocht schikkingen (afspraken om conflicten op te lossen) treffen en compromissen (afspraken om geschillen voor te leggen aan een scheidsrechter) sluiten, en de benodigde akten hiervoor opstellen.
• Als het nodig was, mocht hij rechtzaken beginnen:
  • Hij kon alle juridische middelen inzetten, zoals het vragen om voorlopige maatregelen (bijv. beslag) en vonnissen.
  • Hij mocht vonnissen uitvoeren, in hoger beroep gaan of deze aanvechten.
  • Hij kon beslag leggen op personen, geld of goederen, en dit weer opheffen als dat nodig was.
  • Hij mocht borgstellingen (financiële waarborgen) vragen en geven, en inbeslaggenomen geld vrijgeven.
• Hij mocht een woonplaats kiezen waar officiële stukken bezorgd konden worden.
• Hij mocht in naam van Kamel eden (plechtige beloftes onder ede) afleggen.
• Kortom: hij mocht alles doen wat nodig was om de erfenis van Johan Christiaan Kamel te regelen.

Albertus Allen mocht deze taken ook aan een ander overdragen (substitutie). De akte werd opgesteld in Amsterdam, in aanwezigheid van de getuigen Jan Hendrik Obertop Junior en Isaac Coronel Pereira. De notaris was J.B. van der Meersch, die bevestigd werd door andere koninklijke notarissen in Amsterdam.

Op 10 juni 1808 gingen de heren Rudolph Mees, Pieter van der Wallen van Vollenhoven, Jan Bartholomeus Snellen en Michiel Baelde Roehussen (allen uit Rotterdam) naar notaris Jan van Oosterhout. Ze vertegenwoordigden een groep geldschieters die samen 650.000 gulden hadden geïnvesteerd in twee plantages: L'Embarras en Venlo, gelegen in Suriname aan de Commewijne-rivier (aan de rechterkant als je stroomopwaarts vaart). Deze vier heren gaven H.I. Matile (wonend in Suriname) een officiële opdracht:

• Hij mocht namens hen de helft van beide plantages beheren, met dezelfde bevoegdheden als hij al had voor een kwart van de plantages (zoals vastgelegd in een eerdere volmacht van 15 november 1804 bij notaris Jacob Pieter Beijerman).
• Hij mocht ook optreden tegen of met de executeurs van de overleden zakenpartner van de geldschieters, als dat nodig was.

Herman Forsten was ook betrokken, maar kon door slecht ziend vermogen niet zelf tekenen. De vier heren spraken namens hem. De akte werd later bevestigd en geregistreerd in Paramaribo op 15 december 1841 door H. Heeve (provinciale gezworen klerk) en vertaald door J.A. Gerding (beëdigd vertaler). Er zat een zegel van 50 stuivers (1 gulden) op.

Op 28 december 1816 werd in Amsterdam een officiële akte opgesteld bij notaris I. Commelin in het huis van Pieter Jacobus Kerkhoven. De akte ging over de vernietiging van eerdere volmachten (procuratie en substitutie) voor een handelshuis en plantage in Suriname. De volgende personen waren betrokken en ondertekenden:

• A. C. Eyber
• H. L. Eyben
• Verschillende leden van de familie Kerkhoven (o.a. Joh.s Kerkhoven, P.S. Kerkhoorn)
• W. van Homrigh (notaris)

De akte werd later, op 5 maart 1817, geregistreerd door P. Schuster, een beëdigd klerk voor de kolonie Suriname, nadat U. H. Wilkens het origineel had ingediend. Op dezelfde dag (28 december 1816) bevestigden de notarissen J. Commelin, W. van Homrigh, F. Berkman, H. Happe en A. Houthoper dat de akte geldig was en door hen was ondertekend. Later, in Suriname, liet Josephus Donatus Iustus Thym (die op het punt stond naar Europa te vertrekken) een persoonlijk document, een onderhandse akte van substitutie (een soort volmacht), verzegelen door Jorchem Frederik Stoffens, een beëdigd klerk. Het document werd voorzien van Thym's persoonlijke stempel en het officiële stempel van de secretarie van de kolonie. Het verzegelde document bleef bij de secretarie berusten.

Het Huis van Negotie (een handelsorganisatie) stelde strenge regels op voor het beheer van een plantage in Suriname:

• Alle benodigde goederen (zoals voedsel, medicijnen en materialen) moesten via het Huis van Negotie worden besteld. Alleen in noodgevallen mocht iets ter plekke in Suriname worden gekocht, en dan alleen met toestemming van het Huis van Negotie.
• Voor grote uitgaven (zoals de aankoop van tot slaaf gemaakten of het bouwen van nieuwe gebouwen) was altijd voorafgaande toestemming van het Huis van Negotie nodig.
• Het Huis van Negotie mocht namens de plantage wisselbrieven (een soort betaalmiddel) uitschrijven voor noodzakelijke kosten.
• De beheerders van de plantage mochten namens de eigenaren (constituanten) optreden in alle zaken, zoals:
  • Het innemen van geld, goederen of schulden die aan de plantage toebehoorden.
  • Het geven van kwitanties (bewijzen van betaling) en het bijhouden van de boekhouding.
  • Indien nodig: juridische stappen ondernemen (zoals een rechtszaak starten, bezittingen in beslag laten nemen of schuldenaren dwingen te betalen).
  • Akkoorden sluiten of onderhandelingen voeren als dat voordelig was.
  • Alle benodigde documenten ondertekenen.
• De beheerders mochten ook anderen aanstellen (substitutie) om taken over te nemen.
• Als er onverwacht een beheerder wegviel (bijvoorbeeld door overlijden), mocht de overgebleven beheerder tijdelijk iemand anders aanwijzen, tot de eigenaren een nieuwe beheerder hadden benoemd.
• De beheerders beloofden jaarlijks een duidelijke financiële verantwoording af te leggen, inclusief een lijst van de tot slaaf gemaakten op de plantage.
• Ze moesten ook de Curatele en Onbeheerde Boedels Kamer (een organisatie die wezen en erfenissen beheerde) en de Nieuwe Curatele Wezen Onbeheerde Boedels Kamer in Suriname erkennen.

Alles wat de beheerders deden, moest volgens de wet gebeuren en werd bindend verklaard.

P. Quast, scheepsbouwer uit Amsterdam, solliciteerde op 29 november 1897 naar de functie van scheepsbouwmeester bij de Rijkswerf in Amsterdam. Hij woonde toen aan de Commelinstraat 37. Zijn sollicitatie werd beoordeeld door de Ressortchef van de Afdeling Personeel. Deze functionaris stuurde een brief over Quast naar het ministerie (waarschijnlijk het ministerie van Marine) in 's-Gravenhage op 12 december 1897. De brief had als onderwerp: "Kandidaat rijkscommies voor het vak van scheepsbouw" en was gerelateerd aan een eerdere brief van 10 oktober 1851 over het indienen van notities. Quast was op dat moment 40 jaar oud en had al 22 jaar ervaring als scheepsbouwer. Hij had eerder een aanstelling gehad als gedetacheerde scheepsbouwmeester bij de Rijkswerf in Amsterdam.

Op 10 maart 1712 werd vanuit Aspel 's-Gravenhage een bericht gestuurd naar de minister.

• Er werd gemeld dat een brief (met nummer N: 53) die op 7 december 1711 was ontvangen, nu doorgestuurd werd naar heer M: Gerart in Parijs.
• Deze brief was bedoeld voor de minister van Buitenlandse Zaken.
• Er werd ook verwezen naar een eerdere brief met nummer 1085.
• Het bericht was gericht aan Sijne Excellentie, de heer Minister van Holland.

In zijn testament bepaalt de man het volgende:

• Zijn kinderen en zijn huidige vrouw Geertruijd Gerrits Dieren erven allemaal een gelijk deel. Ieder krijgt een achtste deel van zijn erfenis.
• Als een van zijn kinderen overlijdt, erft diens wettige nakomeling (kind) het deel in plaats van de overleden ouder.
• Hij wijst Leendert Cortenhoeff (een huistimmerman) en Jan Jansz Verhoeve (een blikslager) aan als voogden over zijn minderjarige kinderen en als beheerders van hun erfenis.
• Deze voogden krijgen volledige bevoegdheid om alles te regelen wat nodig is voor de zorg over de kinderen en hun bezittingen, zoals de wet dat voorschrijft voor voogden en beheerders.
• Zij mogen tijdens hun leven iemand anders aanwijzen die hun taken overneemt na hun dood, mochten zij zelf komen te overlijden.
• Als een van de twee voogden sterft zonder een opvolger te hebben aangewezen, mag de langstlevende voogd zelf een betrouwbare man kiezen om de overleden voogd te vervangen. Deze nieuwe voogd krijgt dezelfde bevoegdheden.
• Deze regeling sluit de betrokkenheid uit van de heren weesmeesters (officiële voogdij-instanties) in Amsterdam of andere plaatsen waar het sterfhuis (de erfenis) terecht zou kunnen komen.
• Hij wil niet dat de bestaande regels van de weeskamer of andere wetten en verordeningen invloed hebben op zijn testament.

Het testament is opgesteld in Amsterdam, in het huis van de man in de Sint Jansstraat, op onvermelde datum. Aanwezig als getuigen waren Jan Lucasz van Nieulant (een bakker) en Dirck Touw. De notaris A. Lock heeft het document opgemaakt en bevestigd.

Op 1 november 1677 werd de nalatenschap van de gereformeerde gemeente verdeeld. Hier volgt een overzicht van de erfenis en wie wat kreeg:

• De kinderen van Frans Taispel (zoon van hun oom Gilis): 4000 gulden.
• De vader van Frans Taispel kreeg de opbrengsten (inkomsten) van de erfenis: 6000 gulden.
• Anna Taispel (dochter van oom Gillus) kreeg: 2000 gulden.
• Anthonij Lakervelt en Aeltge Taispel (dochter van Jacob Taispel): 4000 gulden.
• Jacob Taispel: 6000 gulden.
• Adriaen Goberdsz Mareos en Cornelia Flint (weduwe): samen 3000 gulden.
• Joannes Spil en Jardus Jaerlycx: 3000 gulden.
• Geertruijd Bas kreeg het theegerei en een gouden horloge.
• De kinderen van Monte kregen samen 5000 gulden.
• Onder de Comt (een bepaalde groep of familie) werd verdeeld:
  • Helena Charles: 2000 gulden.
  • Emerentia Charles: 1500 gulden.
  • Antleurens Charles: 500 gulden.

Daarnaast werden de volgende zaken en bedragen toegekend:

• Jacob van Akerdyc kreeg een paard.
• Eschese Servaer en Montenac kregen alle boeken.
• De dienstmeid Greetge kreeg huishoudelijke spullen voor tafel en bed.
• Er waren 100 zilveren dukaten (munten) en 2 bedden met kussens en dekens.
• Daarnaast nog eens 200 dukaten.
• Jan Meijnders (een knecht) kreeg 100 gulden.
• Er was nog een extra bedrag van 530 gulden.

Op 9 januari 1696 verklaarde Juffrouw Magdalena Bontemps, weduwe van Thomas Snep, ziek te bed maar met heldere geest, voor notaris Pieter Herlings in Haarlem dat zij haar testament van 11 mei 1693 en codicil van 17 februari 1695 (beide opgemaakt bij notaris Pieter Baes) bevestigde.

Zij bepaalde dat na haar overlijden:

• Haar bedrijf (negotie) niet mocht worden stopgezet of gesplitst, maar voortgezet.
• Haar huishouden en het huis in de Schagchelstraat (waar zij woonde) niet verkocht of opgedeeld mochten worden, maar voor haar erfgenamen behouden moesten blijven.

Zij droeg de leiding hierover over aan haar dochter Margareta Snep en schoonzoon Matthijs van Elten, die moesten beslissen wat het beste was. Ook vroeg ze de door haar man aangestelde voogden om niet de vaderlijke erfenis van haar minderjarige dochter Anna Snep op te eisen zolang het bedrijf en huishouden nog liepen.

Op 11 januari 1692 was door haar man een testament opgesteld voor hun gemeenschappelijke minderjarige kinderen.

Op een eerdere datum (13 december 1695) was een overeenkomst gesloten tussen Benjamin Withoijn (uit Amsterdam, toen in Haarlem) en een zekere Cooper. Withoijn stond zichzelf borg voor een schuld van Cooper van 13.000 gulden. De overeenkomst werd getekend in Haarlem door Diederick Ramp, Martin Montenack, Pieter van Adrichem (uit Dordt), Jacob Graafland en Benjamin Withoijn zelf. Notaris Gorlings bevestigde dit.

Een andere overeenkomst ging over een huis en boerderij die door twee partijen (waaronder Cooper) voor 23 gulden zouden blijven wonen, met alle planken en materialen die bij het huis hoorden. Beide partijen beloofden zich aan de afspraken te houden en stelden zich onder toezicht van alle rechters en gerechten.

Een rekening van S.M. Lefeburg vermeldde een schuld van minder dan 4000 gulden.

Op 14 mei 1751 kwamen bij Aalst de Bruijn, een openbaar notaris die werkte voor het Hof van Holland en woonde in Haarlem, de volgende personen:

• Pieter Bogaard, weduwnaar en mede-erfgenaam (voor een deel) van zijn overleden vrouw Johanna Plovier, volgens hun gezamenlijke testament van 19 oktober 1750.
• Aalbert van Zuijst, als executeur-testamentair (uitvoerder van het testament) van Johanna Plovier, samen met de overleden Matthijs van Diepenbroek.
• Joris van der Vinne, als mede-voogd (samen met Aalbert van Zuijst) over de minderjarige kinderen Hendrik Bloem en Anthonij Bloem. Deze kinderen waren de enige erfgenamen van Johanna Plovier uit haar eerder huwelijk met Anthonij Bloem en kregen elk een gelijk deel van de erfenis.

Alle betrokkenen woonden in Haarlem en waren bekend bij de notaris. Zij verklaarden dat ze direct na het overlijden van Johanna Plovier de boedel (de bezittingen en schulden) van haar en Pieter Bogaard hadden verdeeld, zoals die in hun gemeenschappelijke huwelijk was ontstaan.

Op 26 november 1666, rond 11:00 uur 's ochtends, maakte de zieke maar geestelijk heldere Hendrik Plovier uit Haarlem (wonende in de Besemsteeg) voor notaris Joan Geraers zijn testament bekend. Hij was zich bewust van de kortstondigheid van het leven en wilde zijn bezittingen regelen.

Plovier bepaalde het volgende:

• Hij liet Bastiaan, de zoon van Gijbert Placier, een bedrag van 25 carolusguldens na.
• Hij liet Claes Jansz, de zoon van Jan Claesz Verschuyl (die ook zijn kleinkind was), hetzelfde bedrag van 25 guldens na.
• Voor al zijn overige bezittingen wees hij één universele erfgenaam aan (de naam staat niet in dit deel van de tekst).

In zijn testament bepaalt Hendrik Plovier uit Haarlem hoe zijn bezittingen verdeeld moeten worden onder zijn drie kinderen: Grietgen Plovier, Janneken Plovier en Gijsbrecht Plovier.

• Grietgen, die getrouwd is met Jan Blo, krijgt haar deel alleen als zij en haar man eerst een schuld van 1000 pond (een oude munteenheid) aan Gijsbrecht betalen. Deze schuld is eerder door Jan Blo op een eerlijke manier opgeëist.
• Als Grietgen (of iemand namens haar) zich verzet tegen deze regeling, verliest zij al haar voordeel uit het testament. Ze krijgt dan alleen het wettelijke minimum (de "legitieme portie") en niets extra.
• Het deel dat Grietgen niet krijgt (het "surplus"), gaat volledig naar Gijsbrecht.

Hendrik Plovier verklaart op onbekende datum in Haarlem dat dit zijn laatste wil is. Hij wil dat deze regeling geldt als een officieel testament, zelfs als er juridische fouten in zitten. Hij vraagt een notaris om hier een openbaar document van te maken. Aanwezig als getuigen zijn:

• Symon van —
• Raphel Adamsz van Hessel

Het document wordt ondertekend door Hendrik Plovier, Symon van —, Raphel Adamsz en een handtekening (mogelijk van Hendrik zelf).

Op 18 januari 1697 verscheen voor notaris Maerten Kouwenhove (werkzaam in Schiedam en erkend door het Hof van Holland) het echtpaar Cornelis Jansz van der Lee en Annetge Jorisdr.. Zij woonden in de heerlijkheid Oud-Matthijs, buiten de Overschiepoort. Cornelis was ziek en bedlegerig, maar Annetge was gezond. Beide waren echter helder van geest en konden goed praten. Ze beseften dat het leven onzeker is en de dood zeker, maar het tijdstip onvoorspelbaar. Daarom wilden ze hun bezittingen regelen. Ze maakten afspraken over hun gehele vermogen (spullen, onroerend goed, schulden en tegoeden), waarbij de langstlevende alles zou erven. Belangrijkste afspraken:

• De langstlevende moet de kinderen verzorgen (kleding, eten, onderdak) tot ze meerderjarig zijn of trouwen.
• Deze verzorging geldt als hun wettelijke erfdeel (wat kinderen normaal gesproken erven).
• De langstlevende wordt ook voogd over de kinderen en het vermogen.
• De weeskamer (instantie die wezen beschermt) van Oud-Matthijs mag zich niet bemoeien met hun nalatenschap.

Getuigen waren Sijmon Cornelisz Santvoerder en Jacob Pietersz Verbeecq. Het document werd ondertekend door het echtpaar, de getuigen en de notaris.

In zijn testament laat de overledene het volgende na:

• Een bedrag van f 5.000 aan Hester Geremias Tnoot, zijn halfzus, en na haar overlijden aan haar kinderen Willem en Harmanus Smits. Als een van hen overlijdt, gaat het geld naar hun nakomelingen. Als die er niet zijn, gaat het naar de langstlevende van de twee.
• Ook laat hij aan dezelfde Willem en Harmanus Smits (de kinderen van zijn overleden zus Cijne) ieder f 1.500. Als een van hen overlijdt, gaat hun deel naar de nakomelingen. Als die er niet zijn, gaat het naar de langstlevende, die dan in totaal f 3.000 krijgt. Als beiden overleden zijn zonder nakomelingen, gaat dit bedrag naar Maria en Adriana Buijlerkerk (zijn nichten) in Oudewater, of naar de langstlevende van hen. Als zij ook overleden zijn, gaat het geld naar zijn zus Gester Geremias.
• Alle overige bezittingen (zoals huisraad, goud, zilver, aandelen, schulden en andere goederen) gaan naar Agneta Willemina, Quirijn Willem en Cornelis Craffert, de kinderen van Marinus Craastraluijden en Helerandrina Metsen in Suriname. Als een van hen overlijdt, erft de langstlevende alles. Zij mogen de erfenis vrij gebruiken, verkopen of behouden zonder toestemming van anderen.

Er is een voorwaarde: zolang de moeder van de drie erfgenamen (Helerandrina Metsen) leeft, krijgen zij jaarlijks de opbrengsten van de volgende plantages en slaven in Suriname:

• Lindorp (met kinderen en volwassenen: Carle, de Doven, van de Cee, Alimande, Javannu, nde al La Jeen, Saanjam, higentwoodig vn, hoe Cata vogdee, D hete, g 2 Liibo, erstoneade Ce, Sar een, geschren odn, germalde a Elde, Sa Samo, A LE Le lon, en vadegale, Le Lange Landeen Poan, eede Ce, enaano LaDe, MeR K 78, Odem Lee, Sallondedee, dandande, Ldeta Codanas, ee Jaa dan belesden, adn intraten, op aminiset, SR erterannte, detant, endrdmen LPn, Jurauw anane, en Jaclau, Callen cate, Po Loebankuoe, Lan LL Lien hann, Pae Lo Maanen, ven Jan Laeene).
• alle andere slavenplaatsen en aanhorigheden in de Vallei: heantje, Janob Ja L, enddan, Nan dartallan, met lCo, ordonna Conta, Ma Lae Jao da Capp, Jogen Handao aa G, Salanen.

De moeder (Helerandrina Metsen) mag deze inkomsten gebruiken zolang zij leeft. Daarna gaan de plantages en slaven definitief naar de drie erfgenamen. Het testament is opgemaakt in Amsterdam.

Op 25 maart 1747 werd in Suriname een wisselbrief (een soort betalingsbelofte) opgesteld voor 100 gulden in courant geld (geld dat toen direct bruikbaar was). Deze brief was de derde poging, omdat de eerste twee niet waren betaald. De brief was gericht aan Harmanus Smit of zijn vertegenwoordiger. Het geld moest komen van de waarde die Smit had ontvangen in Suriname, en het bedrag werd in rekening gebracht voor de plantage Schaanhoort en het vermogen van de afzender. De afzender noemde zichzelf "uw dienstwillige dienaar" (iemand die bereid is te helpen).

De brief was ondertekend door Mijnsteeren DCellier namens Dingeman Broen en zijn bedrijf. Op de achterkant stond dat het geld ook betaald kon worden aan mevrouw de weduwe Cooplieden Smit of een vertegenwoordiger van Harmanus Smit. In Amsterdam bevestigde Harmanus Swit op 19 september 1748 dat de kopie klopte met het origineel. Dit werd geregistreerd door Sloto, een beëdigd griffier.

Op 29 juli 1748 werd in Suriname een tweede wisselbrief gemaakt voor 200 gulden in courant geld. Ook dit was de derde poging, omdat de eerste twee niet waren betaald. De brief was gericht aan Abel Schaanenberg of zijn vertegenwoordiger. Het geld kwam uit de waarde die Schaanenberg in Suriname had ontvangen, en het bedrag werd in rekening gebracht voor de plantage d'Choop. De afzender noemde zichzelf weer "uw dienstwillige dienaar".

Deze brief was ondertekend door Samuel P. Pichot. Op de achterkant stond dat Charllus en Theodorus Hendrik Luystar het geld konden betalen aan de heer Dupel of zijn vertegenwoordiger, waar het ook was ontvangen. Op 10 oktober 1748 bevestigde Mm in Amsterdam dat de betaling was gedaan aan Isaak Fremirck namens Schoenenberg. Op 20 september 1748 werd bevestigd dat de kopie klopte met het origineel, geregistreerd door Cennaeme, een beëdigd griffier.

Op 25 november 1747 werd een derde document ondertekend door Hendrik Luijster en bevestigd door Floto Clercq, een beëdigd griffier.

In 1739 werd een lijst gemaakt van goederen die geladen waren in het schip Maria, onder leiding van schipper Jacob Stoel. Het schip was op weg van Curaçao naar Amsterdam. De volgende handelaren en hun lading stonden op de lijst:

• Cornelis Breker en Willem Stoel: 10 balen katoen (weegt 339 pond), 36 oxhoofden (grote vaten) en 3 pijpen (kleine vaten) met lamoensop* (een soort likeur).
• Jan Veriste: 268 pond "udinksten broeken" (onduidelijk, mogelijk een soort textiel).
• Simon Leijen: 2499 pond suiker en 14 vaten beschadigde koffiebonen uit Tobago.
• Mathys Devos: 935 pond suiker en 121 kisten lamoensop.
• Abel van der Valk (weduwe Sara Obens en Willem Lamont): 7 balen en 21 pijpen lamoensop.
• Cathoen: 5205 pond suiker uit Santo Domingo.
• Nicolaas Houtschild & Zoon en E. Smit: 404 pond seroenen* cacao (cacaobonen in een bepaalde verpakking).
• Nicolaas Jonis: 3690 huiden (dierenhuiden) uit Caragz (mogelijk Cartagena).
• Johanna Kaiser (weduwe van Willebord): 171 moijards (oude maateenheid) en 3314 huiden.
• Hendrick van Dijk en Aron Mendes Floris: 4544 pond suiker en 139 stuks huiden.
• Thomas Babelingh: 1755 pond suiker uit Santo Domingo.
• Harmanus Smit: 1 vat met 1081 pond lamoensop.
• Willem Stoel: 39.995 pond Rio de la Hacha-hout (soort hout) en 6475,8 pond bruine suiker uit Santo Domingo.
• Nicolaas Houtschild & Zoon en Alida van Os: 270 pond seroenen cacao en 171 pond indigo (blauwe verfstof) uit Santo Domingo.
• Isaac van Daniel Sias de Pas: 4 vaten indigo (603 pond).
• Hermanus Roijer en Marcus & Gebroeders Voornhart: 10 vaten pamoensop* (soort likeur).
• Pieter Nogenberg: 860 pond suiker en 2 balen en 21 kleine baaltjes Cathoen* (mogelijk een textielsoort).
• Ten Broeken van der Heide & Comp.: 835 pond indigo.
• Cornelis Breker en Willem Stoel: 50 oxhoofden pamoensop.
• Nicolaas Zoutschild & Zoon en Willem Stoel: 4 kisten trommelstokken uit Tobago en 196 pond Santo Domingo-bladeren (mogelijk tabak).
• Bernardus van Starekenborg en Johan C. Roedeloff: 3 vaten oranje schillen (530 pond).
• A. de Meijra & Zonen en Mosis L. David Mendes da Costa: 1360 pond suiker en 5 balen Cathoen.
• Salomon Gomes: 229 pond seroenen cacao en 2553 huiden.
• Raphael Mendes: 11 seroenen cacao en huiden.
• Willem Samont en Sara Obbe van der Valk: 5 oxhoofden lamoensop.
• Mozes Pensoa en Lopes Dias: 16 en 6 seroenen cacao.
• Jan Luls en Hermanus Bosch: 1846 pond suiker en 19 kisten Tobago-tabak.
• Bergh’s Zonen en Asia Bergh: 1387 pond suiker en 10 seroenen cacao.
• Johan Stuijling & Zonen (uit Bunschoten): 72.654 pond bruine suiker uit Santo Domingo en 270 stuks huiden uit Caragz.
• Frederick Berewout (edele heer): 73.435 pond Rio de la Hacha-hout.
• Herman Berewout: 3164 pond Eilandse Cathoen (textiel).
• Thomas Meijn: 3543 pond Eilandse Cathoen.
• Jesurun L. Morday de Crasto en Aron Caserun: 2582 pond en 20 vaten koffiebonen uit Mohon.
• Ian Buijs Egbertszoon: 426 pond seroenen cacao.
• Mozes R. da Costa: 612 pond en 4 vaten koffiebonen.
• Pasquaal de Limea en Aron de Chaves: 1 serven cacao* (kleine hoeveelheid cacao).
• Mendes da Costa (voor eigen risico): 7095 pond koffiebonen en 51 vaten suiker.
• Cornelis Breker en Willem Stoel: 928 pond en 5 pakken koffiebonen.
• Nicolaas Breker: 250 pond en 2 zakken koffiebonen.
• Abel Visser en Jan van Wessum: pamoensop.
• J. W. V. Helsdijk en Bartholomeus Basuijn: 312 pond indigo en broeken.
• Van der Heide & Comp.: 308 pond indigo.
• Nicolaas Houtschild & Zoon en Willem Stoel: 822 pond seroenen cacao.
• Jetackes: 338 pond pamoensop en 2488 pond en 120 stuks huiden uit Caragz.

* Lamoensop, pamoensop, seroenen cacao en Cathoen zijn oude benamingen voor producten die tegenwoordig niet meer gangbaar zijn. Lamoensop en pamoensop waren likeuren, seroenen cacao verwijst naar cacaobonen in een bepaalde verpakking, en Cathoen was waarschijnlijk een textielsoort.

Op 14 juli 1777 schrijven J. vander Mandere, Huijbregt de Haze en Bomme aan de Kamer van de West-Indische Compagnie in Amsterdam en Middelburg over twee onderwerpen:

• Een wisselbrief van Commandeur P. van Schuijlenburch ter waarde van ƒ350, getrokken op Hermanus Smit, is niet bij hen ingediend. Als er geen bezwaren zijn, mogen de ontvangers deze betalen.
• Een tweede wisselbrief van ƒ88, afkomstig van Jan Koolhof uit Amsterdam, moet ook worden geëerd, tenzij er redenen zijn om dat niet te doen.

Daarnaast gaat het over weggelopen slaven in Spaanse gebieden. Het voorstel is:

• Als het Spaanse hof niet akkoord gaat met directe teruggave van slaven (tegen betaling van de kosten), dan een overeenkomst sluiten om slaven terug te kopen voor ƒ50 of ƒ100 per persoon, exclusief extra kosten.
• Door de prijs hoog te zetten, hopen ze dat plantage-eigenaren liever nieuwe slaven kopen in plaats van weggelopen slaven terug te halen. Dit zou weglopen zelfs aanmoedigen, omdat de Spanjaarden dan geneigd zijn de slaven te houden.

Op 21 juli 1777 melden ze dat het schip De Willem, onder leiding van schipper Egbert Zouw, rond half september 1777 klaar zal zijn om goederen voor de kust van Afrika te vervoeren. De exacte vertrekdatum volgt later. Ze verontschuldigen zich dat ze eerder geen details konden geven, omdat de overeenkomst met de reders pas op 19 juli 1777 was afgesloten.

Op 28 maart 1786 in Rio Demerary namen de heren F.C. Chanquion en J. van Baerle, als commissarissen, de ondertrouw (officiële aankondiging van een huwelijk) af van twee hoofdpersonen:

• Carel Freederick Eerlich, een 24-jarige man uit Dresden (Duitsland), lid van de Lutherse kerk, woonachtig in Essequebo.
• Anna Coms Roose, een minderjarige vrouw uit Rio Essequebo, ook van de Lutherse kerk. Zij werd bijgestaan door haar voogd (wettelijk vertegenwoordiger), Hermanus Smit. Deze was aangesteld door haar overleden vader, Johannes Roose, volgens een testament van 11 maart 1782.

Het stel verklaarde met elkaar te willen trouwen en vroeg om de gebruikelijke huwelijksprocedure. De secretaris kreeg opdracht om de officiële aankondiging op het juiste moment en de juiste plek te doen. Aanwezig waren ook:

• Rebecca Letts,
• James Spoor,
• Benjamin Lankes (als getuigen/aanwezigen),
• Anthoni Hoijel (als assistent van de secretaris).

In een testament uit 19 maart 1758 in Paramaribo legden George Curtius en Elisabeth Geertruysmit (ook wel Elisabeth Geertruys Smit) hun laatste wensen vast:

• Als Elisabeth overlijdt, erft haar man George Curtius al haar bezittingen zolang hij leeft. Daarna gaan de bezittingen naar hun kinderen, volgens de wettelijke regels voor erfgenamen.
• Als Elisabeth geen kinderen achterlaat, erft haar moeder, Engelina Maria Geelmuijden (weduwe van Hermanus Smit), het deel dat ouders normaal gesproken van hun kinderen erven.
• George Curtius wordt aangesteld als de uitvoerder van het testament. Hij krijgt alle bevoegdheden die een uitvoerder volgens de wet mag hebben, inclusief het recht om iemand anders aan te wijzen als dat nodig is.
• De Weeskamer (de instantie die wezen en nalatenschappen zonder erfgenamen beheert), zowel in Paramaribo als in Nederland, wordt uitgesloten van de nalatenschap. Elisabeth en George bedanken hen voor hun mogelijke inzet, maar willen niet dat zij zich met de erfenis bemoeien.

Elisabeth en George bevestigen dat dit hun officiële, laatste wil is. Ze vragen dat hun wensen precies worden uitgevoerd, ook als niet alle juridische formaliteiten zijn gevolgd. Het testament is door hen eigenhandig ondertekend.

Johanna Henrietta du Bruijel, gescheiden van Jacobus Johannes Eberhard, verklaarde op 7 mei 1760 in Paramaribo (toen nog Surinaam Rivieren en Districten genoemd) voor notaris Pieter Berkhoff en getuigen dat zij Engelina Maria Geelvinck, weduwe van Hermanus Smit uit Leerdam, machtigde om voor haar te handelen. De opdracht was specifiek:

• Zorgen voor Jan Gerard van Echten, de 12-jarige zoon van Johannes van Bergen en Anna Maria de Loeff.
• Het kind zo snel mogelijk naar Nederland sturen, waar Geelvinck hem zou opvangen.
• Zorgen voor kleding, eten, drinken, onderdak en eventueel een goede school.
• Betalen voor zijn opleiding, afhankelijk van zijn aanleg en capaciteiten (verwezen wordt naar artikelen 288, 382 en 386 uit een ongenoemd document).

Du Bruijel beloofde hiervoor jaarlijks 600 gulden te betalen, zonder enige voorbehoud of uitzondering. Ze zette haar hele vermogen in als waarborg en onderwierp zich aan alle Nederlandse rechtbanken. De reden voor deze regeling was haar "zuivere liefde en genegenheid" voor Jan Gerard, zodat hij zich in "eer en wetenschap" kon ontwikkelen. Dit gebeurde met instemming van zijn grootouders, Johannes van Bergen en Anna Maria de Loeff.

Op 4 februari 1738 maakte J. Pieter Teijler van der Hulst, koopman uit Haarlem, een officiële volkmachtiging op in Akersloot. Hierin benoemde hij John Worster, een koopman uit Londen, als zijn wettige vertegenwoordiger.

Teijler van der Hulst gaf Worster de opdracht om namens hem geld op te eisen en te innnen van:

• Isaac Kuyck van Mierop & zoon, kooplieden uit Londen, en
• alle andere personen die hem geld schuldig waren.

Het ging om een bedrag van £ 62, 12 shilling en 9 pence sterling (omgerekend 34 shilling en 11 pence Vlaams per pond sterling), afkomstig van een wisselbrief die op 30 augustus 1737 in Londen was opgesteld. Deze wissel was eerst geaccepteerd door Hermanus Smit in Amsterdam, maar na niet-betaling was deze onder protest teruggekeerd naar de afzender. Daarna was de wissel opnieuw geprotesteerd wegens niet-terugbetaling.

Worster kreeg volmacht om:

• alle nodige juridische stappen te ondernemen om het geld te innnen,
• kwijtingen en ontvangstbewijzen te tekenen,
• Teijler van der Hulst te vertegenwoordigen voor rechters, ambtenaren of rechtbanken,
• zaken te verdedigen, te beantwoorden en af te handelen,
• eventueel een vervanger aan te wijzen.

Teijler van der Hulst bevestigde dat alles wat Worster of diens vervanger in deze zaak deed, geldig en bindend was. Het document werd ondertekend en verzegeld in Haarlem op 14 februari 1738 (nieuwe stijl), in aanwezigheid van de notaris en getuigen C. Cuijper, G. Braband en W. Baart.

In deze historische documenten worden verschillende juridische conflicten beschreven, vooral over wissels (een soort betaalopdrachten), borgtochten (financiële garanties) en procuraties (volmachten). Hier een overzicht van de zaken:

• Philip Abraham van Halle heeft een conflict met Bernard van der Goift over een niet-betaalde wissel.
• Pieter Gudebom doet een wisselprotest (officiële klacht over niet-betaling) tegen Roeloff Boot.
• Pieter van Alphen heeft een geschil met Christian Gottlieb Fredrik over een wissel.
• Pieter Gudebom doet opnieuw een wisselprotest, nu tegen Jan Grasper.
• Pierre Bapt. Jangerand staat borg voor Amos Russel.
• Philippe Couthner geeft Theodore Jacobsen een volmacht (procuratie).
• Pieter Roeters krijgt volmacht van Isaac van Alerdelft.
• Simon Petrus Duhlgq vervangt (substitutie) Christian van Booneval en Hendrik Meelingh.
• Simon Tijling krijgt volmacht van John Edwards.
• Simon Petrus Suhl staat borg voor P.H., de voogd van Sama van Isaac Franco Mendess.
• Para de Pinto (weduwe van Isaac de Meza) geeft volmacht aan Manuel Mendes Floris Junior voor een zaak tegen Frarus Pereira.
• Sara de Pinto en Abraham de Isaac de Meza doen twee keer een procuratie tegen Francis Pereira.
• Thomas Wilhison heeft een conflict met Hermanus Smit over een wissel.
• Theodore Pasalaigue en Jean Condere hebben een wisselprotest.
• Thomas en Adrian Hope hebben ook een conflict met Hermanus Smit over een wissel.
• Theodore Vignon en Balthazar Jurgen Arven sluiten een overeenkomst (contract) over een schuld van 7000 gulden (referentienummers: 2299, 2339, 2340, 2385, 2395, 2396, 2405, 2266, 2273, 2332, 2359, 2392, 2393, 2394, 2263, 2269, 2284, 2345).
• David van Salmnel en zoon doen een wisselprotest tegen Volkert van Sever.
• Duif Muttheus de Neufville heeft een conflict met Hermanus Smit over een wissel.
• William Wilde krijgt volmacht van George Clifford en zijn zonen.
• Pieter Raak en Gerard Pauw hebben een wisselprotest.
• Hendrik van Couwenhoven en zonen doen een wisselprotest tegen Hermanus Smit.
• Moes Pemir de Suvsa krijgt volmacht voor een zaak tegen Fnnuis Sekeiva.
• Willem Poll heeft een conflict met Bernard van der Grist over een wissel.
• Marcellus Broen en zoon doen een assignatieprotest (officiële klacht over niet-overdracht van een vordering) tegen Jan Seph. Schaap en tegen Joan Bapt. van Molzen en Lamb. Shijm.
• Juran en zoon en Gilles Clermont hebben een wisselprotest.
• Willem Roek en zijn vrouw, dochter van Cornelis van Rakeren, hebben een overeenkomst (obligatie) voor 600 gulden.
• Willem Moliver heeft een conflict met Gilles Clermont over een wissel.
• John Grepn krijgt volmacht van Charles van Notten.
• Hendrik van den Eikhout heeft een geschil (nunnatie, een soort dagvaarding) met Steph. Schaap.
• Hendrik van Couwenhoven en zonen doen een wisselprotest tegen Francis Porgh, die de insolvente (failliete) boedel van Hermanus Smit beheert.
• Jan van Vollenhoven en zoon hebben een conflict met Claas en Claas Louwe over een wissel.
• Abraham Beek heeft een wisselprotest tegen Lodewijk Blooij.
• Willem Clermont en Joh. Christian Sparchach sluiten een contract op 10 november (referentienummers: 2267, 2287, 2288, 2289, 2295, 2298, 2302, 2304, 2305, 2307, 2310, 2318, 2321, 2343, 2348, 2354, 1203, 2384, 2408).

Op 19 maart 1748 kwamen Hendrik Kemper, Willem Boeken en Paulus Pelt bij notaris Daniel van den Brink in Amsterdam. Zij waren de executeurs en voogden over de erfenis van de overleden Boudewyn Smit en beheerden de zaken voor diens minderjarige kinderen, waaronder Hermanus Smit. Zij gaven Hermanus Smit de speciale opdracht om:

• de gezamenlijke of aparte rekeningen te controleren en te beheren;
• een huis genaamd Het Keyserspadt aan het Boomsloot in Amsterdam te verhuren, inclusief kamers en kelders;
• huurcontracten op te stellen en te ondertekenen;
• achterstallige en toekomstige huurpenningen te innnen;
• ontvangen bedragen netjes te verantwoorden en kwijtingen te geven;
• weigerachtige huurders via juridische stappen tot betaling te dwingen;
• indien nodig beslag te laten leggen op hun bezittingen.

Op 20 juli 1747 legde de notaris Daniel van den Brink in Amsterdam een verklaring vast op verzoek van koopman Jacob Laswood, ook uit Amsterdam. Laswood vroeg aan koopman Jochem Matthys Smitt om een officiële aanvaarding (betalingsbelofte) van een wisselbrief (een soort betaalopdracht). Smitt reageerde schriftelijk op het verzoek: - Hij zag dat de wisselbrief gescheurd was, van boven tot onder. - Op de achterkant stonden meerdere namen ingevuld, maar niet volledig (in blanco). - Volgens hem was dit geen geldige wisselbrief, vooral omdat het in die tijd gevaarlijk was op zee door piraten (kapers). - Hij wist niet in wiens handen het gescheurde papier allemaal was geweest. - Toch beloofde hij de brief te accepteren (te betalen) als Laswood (de huidige houder) garandeerde dat de brief echt was en bij hem hoorde. Omdat Smitt de brief niet direct accepteerde, maakte de notaris een officiële protestverklaring (protest van non-acceptatie). Dit betekende dat Laswood later de kosten, schade en rente kon terugvorderen, volgens de wisselregels van toen. De verklaring werd opgesteld in Amsterdam, in aanwezigheid van de getuigen Jacob Willmet en Jacob Hijleman.