Transcripties » Recent gemaakte samenvattingen van historische documenten

• Er zaten 3 grote splitshovingen (touwen) bij die door de douane in Hellevoetsluis waren aangenomen, maar deze bleken van slechte kwaliteit: in plaats van sterk weefgarens zaten er zwakke garen in. Ook zaten er 5 dalers waard aan paardenhuiden tussen, die ongeschikt waren voor de Marine omdat ze niet waterdicht (gepompt) waren.
• Bij teer (voor schepen) was er te weinig geleverd omdat:
  • de vaten slecht waren en al lekten door zwakke hoepels.
  • van 72 vaatjes zwartsel (een soort verf of beschermmiddel) was de helft leeg; ook deze hadden slechte hoepels.
• Op 17 november 1836 waren 121 vaatjes zo slecht dat ze alleen met grote reparaties verzonden konden worden. Door deze slechte staat ontbrak uiteindelijk:
  • 195 pond aan Amsterdams karnelijn (een soort touw).
  • van 900 rollen ongekookt lijnwaad ontbraken er 157.
  • van 360 rollen gekookt lijnwaad ontbraken er 52.
• Bij zeildoek klopte de kwaliteit niet:
  • Er was geen onderscheid tussen 1e en 2e soort Vollands zeildoek, maar alleen 240 rollen 3e soort ontvangen – dit was slechte kwaliteit.
  • Van 136 ellen Meppeler overdoek (een soort stof) ontbraken 57 ellen.
  • Van 19 datters pik (een soort weefsel) ontbraken 217 pond.
  • Van 16 hukken loodvlaggedoek (voor vlaggen) ontbraken 36 ellen.
  • Van 240 stukken blauw laken ontbraken 63 ellen.
• Ook voor het maritieme etablissement (marinebasis) op het eiland Onrust (bij Batavia) ontbraken goederen volgens een rapport van 22 oktober 1836.

Op 8 juni 1820 werd een officiële akte opgesteld en ondertekend door verschillende leden van de familie Kerkhoven en twee notarissen: Willem van Homrigh en Johannes Commelin, beide werkzaam in Amsterdam. De akte ging over de afhandeling van wezen, curatele (voogdij) en onbeheerde erfenissen, zowel in Nederland als in Suriname. De ondertekenaars beloofden alles wat in deze akte stond te accepteren en na te leven, volgens de wet.

De akte werd opgesteld op de woonplaatsen van de betrokkenen. Het origineel bleef in bewaring bij notaris Van Homrigh. De ondertekenaars waren:

• A.C. Eijben geboortig Kerkhoven
• H.F. Lijben p: prc: Joh=s Kerkhoven
• P.J. Kerkhoven
• I.J. Kerkhoven
• E.P. Murtendam wed: D.N. Kerkhoven (weduwe van D.N. Kerkhoven)
• I.J. Kerkhoven
• J.W. Kerkhoven
• W. van Homrigh (notaris)
• I. Commelin (notaris)

De akte kostte 2 revocatien (soort belasting) van ƒ2,- en werd geregistreerd in Amsterdam op 8 juni 1820 in deel 3, folium 2-3 en 5-7. Er werd ƒ4,75 betaald, inclusief 13½ cent belasting.

Op 9 juni 1820 bevestigden de notarissen Johannes Welhelmus Cramer, B. Baak en J.H. Silver dat Willem van Homrigh en Johannes Commelin indertijd indruk indrukwekkende, betrouwbare notarissen waren. Alle akten die door hen waren opgesteld, werden als geldig en waarheidsgetrouw beschouwd, zowel in als buiten de rechtbank.

Op 17 augustus 1820 werd een afschrift van de akte getoond aan S.M. Klein en geregistreerd. Een gezworen klerk, Spillenaar, bevestigde dit onder toezicht van notaris Johannes van Trigt uit Soetermeer (bij ’s-Gravenhage, Zuid-Holland).

Bij deze gelegenheid waren ook aanwezig:

• Isaac Rochussen (wonend in Rotterdam)
• Jan Jansen (wonend in ’s-Gravenhage)

• Op 1 december 1661, een donderdagavond na 21:00 uur, gaan Mathijs Steen en Aeltien Olpherts (een echtpaar) naar notaris Henr Schaeff in Amsterdam.
• Zij wonen in Camer op de Heerenmarkt, bij de Haarlemmerstraat, dicht bij het notariskantoor.
• Beide zijn gezond en helder van geest. Omdat het leven onzeker is, maken ze een testament voor hun bezittingen.
• Belangrijkste punten:
  • Ze benoemen elkaar en hun ongeboren kind(eren) als enige erfgenamen.
  • De langstlevende mag alles blijven gebruiken (huis, geld, spullen) tot zijn/haar dood.
  • De langstlevende hoeft geen rekening af te leggen aan de kinderen, familie, of de Weeskamer (instantie die wezen beschermt).
  • De Weeskamer wordt uitgesloten van toezicht, ook al is dat tegen de regels van Amsterdam en de overheid.
  • De langstlevende moet wel zorgen voor opvoeding (kleding, eten, onderwijs) van de kinderen.
  • De langstlevende mag de kinderen een deel van de erfenis geven als hij/zij dat redelijk vindt, maar is hier niet toe verplicht.
• Mathijs Steen is zeeman op het schip Amsteltant, op weg naar Oost-Indië (onderdeel van de VOC).
• Het testament geldt voor alle bezittingen die ze nu hebben of later krijgen (erfenissen, schulden, inkomsten, etc.).

• Op 22 augustus 1657, om 10 uur 's ochtends, verscheen Maritge Jans, weduwe van Jan Mathijsz Steen, voor een notaris in Amsterdam. Ze was ziek en lag op bed, maar was helder van geest.
• Ze maakte een nieuwe laatste wil en schrapte alle eerdere testamenten. Ze verdeelde haar bezittingen als volgt:
• Aan haar dochter Maritge Jans:
  • De helft van een kledingkast met alles wat erin zit.
  • Het beste bed met toebehoren, twee groene gordijnen en twee groene valletjes (gordijnaccessoires).
  • Een zilveren onderhemd, een naaikussen, een zilveren tafelkleed met twee zilveren haakjes.
  • Een helft van al haar kleding (linnen, wol) en gouden spelden.
  • Een bedrag van 500 Carolusgulden (te ontvangen in termijnen van 12 gulden).
  • Vier hoofdkussens, twee voetkussens, een klein kussentje, twee paar lakens.
• Aan haar dochter Trijntge Jans:
  • De andere helft van de kleding en spelden.
• Aan haar zoon Abraham Jansz Steen:
  • Een gouden ring met diamant (waarde: 200 Carolusgulden).
  • Een bedrag van 300 Carolusgulden.
  • Een bedrag van 500 Carolusgulden (uit het gezamenlijke bezit met zijn vrouw).
• Aan haar zoon Jan Jansz Steenhoren:
  • Een bedrag van 500 Carolusgulden.
• Aan haar zoon Mathijs Jansz Steen:
  • Een bedrag van 100 Carolusgulden (als extra erfdeel, zonder verdere verrekening).
  • Een bedrag van 200 Carolusgulden (ter vervanging van zijn vaders erfdeel).
  • Een bedrag van 500 Carolusgulden (uit het gezamenlijke bezit).
• Al haar andere kinderen (Jochum, Pieter, en Maritge Amst.) erven de rest van haar bezittingen.
• De akte werd opgesteld in het huis van de notaris, met Jan Willemsz en Pieter Lambertsz als getuigen.

• Het kleermakersgild had klachten over het maken van militaire kleding en uitrusting voor de provinciale troepen in deze stad en andere steden van de provincie. Deze klachten waren al vaker ingebracht het jaar ervoor. De zaak werd overgedragen aan de heren gecommitteerden (vertegenwoordigers) van het gild om te onderzoeken en er verslag over uit te brengen.
• De burgemeesters brachten een vreemde zaak naar voren: in Thiel was een juridische procedure gestart tegen Lambert Stapelkamp, die in deze stad was aangesteld als koopmansbode tussen de twee steden. De enige reden voor deze procedure was dat Stapelkamp dit ambt had aangevraagd en gekregen. De vroedschap (stadsbestuur) besloot een brief te schrijven aan het bestuur van Thiel met het verzoek om de procedure tegen Stapelkamp te stoppen. Als dat niet zou gebeuren, zou deze stad genoodzaakt zijn tot "retorsies" (tegenmaatregelen), wat onprettig zou zijn voor andere inwoners van Thiel.

• De heren gecommitteerden voor stadsfinanciën rapporteerden dat ze de postrekening van de heer Meijer over december 1731 hadden gecontroleerd en afgesloten. De inkomsten bedroegen 1489 gulden en 12 stuivers, de uitgaven 509 gulden en 11 stuivers. Het overschot voor de stadskas was 980 gulden en 1 stuiver. De vroedschap ging akkoord met deze afhandeling en bedankte de heren.
• Er werd een rapport gehoord over het verzoek van Abraham van der Schilden (zoon van Jan) om uitbreiding van zijn huis buiten de Tolsteeg, op grond van de stad. De vroedschap gaf toestemming om twee nieuwe kamers aan te bouwen, mits dit niet in strijd was met de voorwaarden van de erfpachtovereenkomst en alleen bedoeld was als woonruimte voor zijn gezin en bedienden.
• Het rapport van de heren gecommitteerden voor de plantage (stadsplantsoen/landgoed) werd behandeld. De vroedschap droeg de heer Cameraer (penningmeester) op hier verder naar te kijken.

• Schuitemaker Mey S. J. R. trouwt Hlder Ereutelen S. op 521.
• Schukkmann, von wordt genoemd op 221 en 608.
• Schuller (verschillende personen met deze of soortgelijke namen) komt vaak voor, onder andere:
  • Schuller tot Peursum, J. C. H. P. op 2 63.
  • Schuller Mey Ho. H. trouwt.
  • Schuller, W. op 4 397.
• Schultze N. trouwt met Maart Copz (geboren Aorster Mev.) op H6.
• Schutte, C. op 7 V5 318.
• Schuttenhelm, W. C. wordt genoemd.
• Schuurman (verschillende personen):
  • Schuurman, R. op 797.
  • Schuurman, W. op 4 668.
  • Schuurman Stekhoven Hevm. trouwt.
• Schuylenburch (of Schuylenburgh):
  • Schuylenburch, P. H. van op 510 en 663.
  • Schuylenburch, van der op 346.
• Schuyten Mr. H. op 59, 102, 104 en 2 190.
• Schwab wordt genoemd op 472 en 617.
• Schweitzer, A. H. op 1 3339 en 578.
• Scipio (verschillende personen):
  • Scipio, N. F. op 651, 41 580 en 2 388.
  • Scipio Blume, H. I. P. op 348 en 4 412.
  • Scipio Scott op 639 en 662.
• Seegers (geboren Eilbracht Mev. H. G. L.) op 487.
• Schijndel C. C. heeft een kaart.
• Schuurman, H. R. op 179.
• Schwantje, L. trouwt op 20.
• Schwantje Mer. A. 8 (geboren Basten. Ryg3).
• Schwab, E. A. trouwt met dehirantje (geboren de Vries HemE).

• Vlissingen (P. A. R. H. op 479).
• Haarlem (afgekort als Haarl., bijvoorbeeld bij Schultz, N. Haarl. H. H6).
• Amsterdam (afgekort als Am., bijvoorbeeld bij Schuurman N. Am. d. 49).

• Jozef Baten verkocht twee aan elkaar gebouwde woningen met erf en grond aan Gerrit Bras.
• De woningen lagen in Haarlemmermeer, in de polder Vyfhuizen (tegenwoordig Hoofddorp), aan een binnenweg.
• Het kadaster kende de percelen als sectie C, nummers 2720 en 2721, samen 3 aren groot (ongeveer 300 m²).
• De verkoopprijs was 1800 gulden.

• De woningen gingen per direct over naar Gerrit Bras, inclusief alle risico’s (bijvoorbeeld schade).
• Er zaten geen hypotheekschulden meer op het pand.
• Alles wat aan de woningen vastzat (zoals bomen, vaste installaties) ging mee.
• Ook rechten en plichten (zoals erfdienstbaarheden) gingen over naar de koper.
• Als de grond groter of kleiner bleek dan 3 aren, veranderde de prijs niet.
• Gerrit Bras nam de woningen direct in bezit.

Deze tekst beschrijft de werkzaamheden en reiskosten van een ambtenaar in de 18e eeuw:

• Op 16 april en 17 april wachtte de ambtenaar twee uur bij het Stadhuis voor een zaak over geconfisqueerde goederen (spullen die door de overheid in beslag waren genomen). Hij bezocht ook heer Wijnonbergen twee keer en deed verslag bij heer Fiscaal (een soort openbaar aanklager). De kosten hiervoor waren 3 gulden.
• Op 19 december kreeg hij een brief van Brender à Brandis over een zaak in Brielle (een karrenman, iemand die paarden en wagens verzorgde). Hij schreef een antwoord en deed verslag bij de Provoost Generaal (hoofd van de militaire politie). De kosten waren 1 gulden en 10 cent.
• Op 23 december ging hij opnieuw naar Brielle om de commandant en een predikant (dominee) te spreken. Hij rapporteerde hierover. De reiskosten en maaltijden bedroegen 134 gulden.
• Op 27 december kreeg hij opdracht van heer Fiscaal om naar Gouda te gaan. Daar maakte hij afspraken over de opsluiting van gevangengenomen muiters (soldaten die in opstand kwamen). Hij bleef twee dagen en de kosten waren 169 gulden en 1 cent.
• Hij huurde een wagen voor reizen naar Gouda, Wallere en Rooij (16 gulden en 10 cent), betaalde tol en veergeld (12 gulden en 27 cent) en had kosten voor maaltijden (9 gulden en 13 cent).
• Hij organiseerde een vergadering met de Heeren Regenten (bestuurders) in Gouda, maakte een verslag en gaf dit door aan heer Fiscaal. De kosten waren 110 gulden.
• Op 4 januari bezocht hij alle bestuurders in Gouda om goedkeuring te krijgen voor de opsluiting van de muiters. Hij rapporteerde hierover aan heer Fiscaal (110 gulden).
• Op 5 januari kreeg hij volmacht van heer Fiscaal om een contract te sluiten met de bestuurders van Gouda over hoe de gevangen muiters behandeld moesten worden. Dit kostte 204 gulden, 16 cent en 48 cent.

• Op 13 september 1850 werd een officiële verkoopakte opgesteld door Johannes Leendert ter Hoffsteede, notaris in Bloemendaal (maar werkzaam voor Haarlem).
• De verkoper, Levie Abraham Glaser (koopman uit Haarlem, Lange Veerstraat 1085), verkocht een huis met erf aan Hendricus Aalders (winkelier uit Haarlem, Valkesteeg).
• Hendricus Aalders kocht het pand aan de oostkant van de Klerksteeg in Haarlem (kadaster: sectie D, nummer 1782, grootte: 81 ellen).
• Het pand was eerder gekocht door Levie Abraham Glaser op 9 februari 1843 en was vrij van hypotheken of schulden.
• De koopsom bedroeg 400 gulden, die Glaser direct ontving. Aalders mocht vanaf die dag het pand gebruiken en was verantwoordelijk voor alle belastingen (rijks- en plaatselijk).
• De akte werd ondertekend in het huis van mevrouw de weduwe Ter Hoffstede aan het Klein Heiligland in Haarlem.
• Getuigen waren Jan Hoomans (schilder) en Gerrit Jan Pels (schoenmaker), beiden woonachtig op Klein Heiligland 511.
• De akte werd geregistreerd op 14 september 1850 in Haarlem (kosten: 22 gulden en 8 cent).

• De soldaten en kanonniers die recent uit Batavia waren aangekomen, zouden vanaf 1 september 1743 kostgeld (levensonderhoud) en randsoen (extra uitkering) ontvangen, net als de troepen die buiten de stad gelegerd waren. Ze vroegen toestemming om deze uitgaven door te voeren en om versterking van extra manschappen.
• Drie officieren werden voorgedragen voor bevordering vanwege hun verdienste tijdens onrustige tijden:
  • Carel Fleurken (luitenant) naar kapitein-luitenant.
  • Pieter Brouwer (vaandrig) naar adjudant-luitenant.
  • Christoffel Claasz. (vaandrig van de ambachtslieden) mocht in zijn huidige rang blijven, omdat hij al jaren in het vaderland bij het leger had gediend.
• De vaandrig Jan Christiaan Mijnke en de soldaat Hendrik Niel Loon moesten vanuit Kartasoera naar Soerabaja worden gestuurd om het bataljon daar te versterken. Samen met de eerder vertrokken vaandrig Jürgen Otto Pondorp zouden zij het aantal officieren op drie brengen.
• De kapitein van de artillerie, Frederik Cunes, moest een lijst maken met:
  • het aantal kanonniers, bombardiers, wachtmeesters, matrozen en hulpkrachten dat op elk kantoor nodig was;
  • hoeveel hij kon missen, zodat overtollig personeel naar Javas Oostkust of Calcutta gestuurd kon worden.
• Korporaal Andries Fransz. van Greef vroeg om eervol ontslag uit dienst bij de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) vanwege zijn lange diensttijd. Hij wilde in Samarang blijven om zijn vak uit te oefenen.

• de weesmeesters (toezichthouders op wezen) of de weeskamer (instantie voor wezen) van Amsterdam (of waar ze ook zouden wonen) zich zouden bemoeien met hun nalatenschap, kinderen of bezittingen;
• andere rechters of instanties enige zeggenschap zouden krijgen over hun erfenis of voogdij over hun kinderen;
• er een officiële boedelinventaris (lijst van bezittingen) zou worden opgemaakt of dat er toezicht zou komen op hun nalatenschap.

• Pieter Bustaert, een zieke koopman die in bed lag, en
• Elisabeth de monslor, die wel gezond was.

• In plaats van Jan Clockersz (koopman) kozen ze nu Matthias de Moucheron.
• Samen met Jacques A... (een andere koopman) moest deze Matthias na het overlijden van de eerste van hen beiden zorgen dat het testament precies werd uitgevoerd.

• oost: land van Dfert Oosterveen;
• zuid: land van Pieter Bot en een deel van een binnenpad;
• west en noord: een pad.

Op 21 januari 1623 deden Isaack Tristeijn en Jacob Tristeijn, als voogden van de minderjarige Jan Danielsz (zoon van de overleden Daniel Henricksz en Anneken Jans, die ook erfgenaam was van Maritgen Jansz en Pieter Jansz Hoogenboom), een verzoek aan de magistraten van Gouda.

• De andere erfgenamen wilden een stuk land met huis, schuur en ongeveer 22 morgen (14 + 8) in Steyn en Sluipick openbaar verkopen.
• Jan Danielsz had recht op een veertiende deel, maar dit kleine aandeel was onpraktisch om te houden of apart te verkopen. Ook was er geen huurder te vinden.
• Volgens de regels moest de minderheid (hier: Jan Danielsz) meegaan met de meerderheid, maar voor een verkoop van zijn deel was toestemming nodig.

De weesmeesters (onder wie Maerten Pietersz Verwerff, Pieter Fransz, Aert Gysbrechtsz Hoogenberch) adviseerden op 19 januari 1623 dat de magistraten de verkoop mochten goedkeuren, mits:

• De verkoop openbaar gebeurde.
• De magistraten het definitief goedkeurden.

De magistraten (met Willem Jacobsz Starck, deurwaarder, en zijn kinderen Jan Willemsz en Tryntgen Willemsdr) stemden in op 25 januari 1623, onder dezelfde voorwaarden. Ook een tweede verzoek (van Cornelis Pebersz) werd goedgekeurd, maar een deel voor Witte Sliede werd gewijzigd en een verzoek voor Tryden mitte magen afgewezen.

Redenen voor verkoop:

• Betere verdeling van de erfenis.
• Het huis in Sevenstraat (grenzend aan erfgenamen van Cornelis Adriaensz Post, Meyssens, Cornelis Boosensz, en Bartholomees Nicolli) en de tuin in Jacob van Sluipickx gaarde (bij Thiendewechspoort, grenzend aan Dirck Sas en kinderen van Joosgen Dirckx) brachten meer schade (onderhoud, brandgevaar) dan opbrengst.
• De minderjarige kinderen (Jacob Willemsz, Thomas Willemsz, Geertruijt Willemsdr) moesten meegaan met de meerderheid.

De afgevaardigden kregen de opdracht om alleen de verkoop van deelbare goederen (voor zover die verdeeld konden worden) te regelen. Volgens de instructies mochten zij niet oordelen over andere kwesties, zoals geschillen over het leen Schaesberg. Hierdoor waren de rechters niet bevoegd om verdere beslissingen te nemen, zelfs als daarom werd gevraagd.

De kwestie of Schaesberg een leen was, moest apart worden behandeld door bevoegde rechters in een algemene rechtszaak. Een eerdere beslissing hierover kon de graaf van Schaesberg niet schaden, omdat zulke uitzonderingen niet definitief waren totdat een bevoegde rechter erover oordeelde.

De goederen van Schaesberg waren inderdaad een leen onder de leenhof van Gulik (Juliers). Volgens de wetten en gewoonten van dat gebied moesten zaken over successie en dergelijke daar worden behandeld. De eerdere beslissing over de verdeling van het kasteel Schaesberg was dus ongeldig, omdat:

• de rechtbank van Limburg hier niet over mocht oordelen;
• de rechtbank niet bevoegd was voor lenen zoals Schaesberg;
• de partijen zich niet aan de beslissing hielden (en dat mochten ze, omdat deze onterecht was genomen).

Een zaak die al voor de hoogste rechtbank van Brabant liep, kon niet zomaar naar een andere rechtbank worden verplaatst. Bovendien kon een beslissing van gedelegeerde rechters nooit als definitief worden gezien, omdat hun bevoegdheid beperkt was. Voor een geldige uitspraak was instemming van beide partijen nodig – maar die was er niet, omdat de graaf van Schaesberg bezwaar had gemaakt (26 november 1747).

Uit een verklaring van de hertog van Gulik (2 mei 1799) bleek dat de vermeende verdeling nooit was goedgekeurd. Ook in een verzoek aan de regering in Brussel (23 mei 1799) werd de eerdere uitspraak niet genoemd. Hieruit bleek dat de verdeling alleen gold voor vrije goederen (allodiale goederen), niet voor de lenen van Gulik.

Bovendien hadden de partijen na de uitspraak zelf een minnelijke regeling getroffen buiten de rechtbank om. Hierdoor verviel niet alleen de eerdere beslissing, maar ook de zaak die bij de Raad van Brabant liep. De huidige heer van Schaesberg had nooit ingestemd met een verdeling van de lenen onder Gulik.