Transcripties » Recent gemaakte samenvattingen van historische documenten

• Het legaat (erfenisgift) van 50 gulden aan Adriaen Nieulant (schilder) – en bij diens overlijden aan diens kinderen – kwam te vervallen. Dit bedrag hoefde niet meer uitbetaald te worden aan de erfgenamen of de executeur (uitvoerder van het testament).
• Zij gaf extra legaten:
  • Aan Baerent Schuijerman: 50 gulden (bovenop het bedrag uit het eerdere testament).
  • Aan Jacob Scheepel (aangeduid als "d'heer"): 25 gulden als aandenken.
  • Aan Dirckge Geurten, haar nicht: het bed waar zij zelf in sliep, inclusief:
    • twee dekens,
    • een hoofdkussen,
    • een peluw (kussen),
    • twee vertrekken (bedgordijnen).

• Een schuldbekentenis van Claes Hendricxsz Groenwout voor 300 gulden, gedateerd 21 maart 1666.
• Een schuldbekentenis van Marcus Vinck (schoenlapper) voor 1200 gulden, gedateerd 16 mei 1668.
• Een schuldbekentenis van Mathijs Jeuriaensz Camerlinck (kistenmaker) voor 2000 gulden, gedateerd 5 november 1660.
• Een schuldbekentenis van Jooris van Nieulant de Jonge (kistenmaker) voor 200 gulden, gedateerd 7 november 1651.
• De helft van een huis en erf in de Angeliersdwarsstraat (naast de Oost-Indische Cramer).
• 500 gulden, zijn helft van de verkoop van een ander huis en erf.

• Adriaen van Nieulant, een schilder, eiste van Jan Domis, een koopman, dat deze een schilderij zou kopen voor 300 Carolusgulden (ca. 300 gulden). Van Nieulant dreigde dat als Domis niet zou betalen of het schilderij zou weigeren, hij af zou zien van de verkoop. Domis reageerde hierop door te zeggen dat Van Nieulant eerst de lijst of de waarde daarvan terug moest geven. Ook eiste Domis dat het portret van zijn zoon op het schilderij onherkenbaar gemaakt zou worden. Als Van Nieulant hiermee niet akkoord ging, bood Domis aan het schilderij terug te kopen voor 25 Vlaamse pond, het bedrag dat hij er oorspronkelijk voor had betaald. Getuigen hierbij waren Jacob Borchorst en Joost Jansz van Woub, beide burgers van Amsterdam.


• Willem Jansz verklaarde dat hij een stuk land, genummerd 35, had gekocht en klaar was om het in ontvangst te nemen. De verkoper had echter geweigerd dit aan hem te leveren, ondanks dat Willem Jansz met een vlotschuit was gekomen om het land in ontvangst te nemen. De verkoper probeerde Willem Jansz nu een ander, aangrenzend stuk land op te dringen, dat niet deel uitmaakte van de originele koop. Willem Jansz voelde zich hierdoor ontheven van de koopovereenkomst voor stuk 35 en protesteerde tegen de acties van de verkoper.

• De bruidegom, Jan Ewoutsz, zou bij het aangaan van het huwelijk 1200 Carolusgulden inbrengen. Dit bedrag zou hij, samen met kleding en andere nette spullen (naar eigen keuze), van zijn moeder krijgen.

• Abraham Pest philipsz werd vermeld op pagina 165.
• Arent Pietersz, een scheepstimmerman, stond op folio 1.
• Annitgen Aris, een weduwe, werd genoemd op folio 175 (achterkant).
• De aalmoezeniers (mensen die geld beheerden voor armenzorg) kwamen voor op folio 4 (achterkant), 34 (achterkant), 75 (achterkant), 84 (achterkant), 185 (achterkant) en 190.
• Anthoni Prouwelsz stond op folio 1.
• Arent Hendricksz, een vlotschuitmaker (iemand die platbodemschepen maakte), werd vermeld op folio 4 en 5 (achterkant).
• Arneult van der Hem stond op folio 7 (achterkant).
• Anneken Darpentiers werd genoemd op folio 11.
• Abraham Abrahamsz, een scheepsbouwer, stond vermeld.
• Baent Hendricksz, een timmerman, werd genoemd.
• Anthoni Nijssen, een brouwer, stond op folio 10.
• Bastiaen Martelaer werd vermeld op folio 9 (achterkant).
• Annetge Gillis, de huisvrouw van de bewindhebberen van de Vijf Pietersz saeghmolens (bestuurders van een groep zaagmolens), stond vermeld van folio 10 tot 74.
• Arent Pietersz Dou werd genoemd op folio 45 en 47, met een bedrag van 28.
• Barentge Jans, weduwe van Ja Albert Reijndertsz, een houtsager, stond op folio 59 en 67 (achterkant).
• Jansz Schoonhoven werd vermeld met de getallen 30, 6 en 10.
• Adriaen van Nieulant stond op folio 63 (achterkant).
• Barent Jansz Verbeec, een notaris, werd genoemd op folio 42 (achterkant).
• Aert Kempe Quijdewetter stond vermeld op folio 79.
• Bartholomeus Sachariasz werd genoemd op folio 75.
• Ariaentge Claes, weduwe van Willem Teunissen, stond vermeld.
• Barent Borchorst werd genoemd op folio 183 (achterkant).
• Adriaen Joosten stond vermeld op folio 81.
• De bewindhebberen van de West-Indische Compagnie (bestuurders van de WIC) werden genoemd op folio 173.
• Aeltge Arents werd vermeld.
• Annitge Dircx Jonge stond op folio 10.
• Annitgen Tomas werd genoemd op folio 115.
• Adriaen Sandersz stond vermeld op folio 16 (achterkant).
• Annitge Willems, weduwe van Claes, werd genoemd.
• Anna Jans, weduwe van Jan Letter, stond vermeld op folio 150.
• Andries van Haren werd genoemd op folio 155 (achterkant).
• Adolff Radinx stond vermeld op folio 124 (achterkant).

• Een bed met een hemelbedgordijn, 3 hoofdkussens en 2 sierkussens.
• Een witte en een groene deken, samen met een beddensprei.
• Twee groene zijden gordijnen met een raamval en een genaaid schouwkleedje.
• Een groen laken beddesprei met een zijden beddensprei.
• Twee groene leren Spaanse stoelen en twee gedraaide houten stoelen.
• Een rode leren stoel, twee groene matten stoelen en zes groene leren stoelen.
• Drie gestreepte stoelkussens.

Op 1 augustus 1896 liet Hermann Feldhusen, een huisknecht uit Amsterdam (wonend aan de Kerkstraat 108), een testament opmaken bij notaris Gerrij Dirk van der Hart in Amsterdam.

Feldhusen maakte alle eerdere testamenten en wilsbeschikkingen ongedaan. Hij benoemde zijn vrouw, Judith Roelofs, als zijn enige erfgename. Zij zou alles erven waar Feldhusen op het moment van zijn overlijden vrij over kon beschikken, zonder uitzonderingen.

Daarnaast kreeg Roelofs het recht om bij de verdeling van de erfenis zelf roerende (bijvoorbeeld meubels) en onroerende goederen (bijvoorbeeld huizen) uit de nalatenschap te kiezen. Wel moest zij de waarde van deze goederen, bepaald door onafhankelijke deskundigen, vergoeden aan de erfenis.

Het testament werd opgesteld in het kantor van de notaris aan de Overtoom 247 in Amsterdam. Na voorlezing bevestigde Feldhusen dat dit zijn definitieve wil was. Als getuigen tekenden Johannes Malchus te Riele (koopman) en Johan Georg Lucas (winkelier), beide uit Amsterdam. Ook de notaris en Feldhusen zelf ondertekenden het document op 24 augustus 1896.

Deze tekst is een codicil (een aanvulling op een testament) uit 1619, opgesteld in Utrecht door Gerrit Wesselsz van Essen en zijn vrouw Susanna Schryvers. Ze weten dat een testament soms niet voldoende is en dat een codicil of andere laatste wil (zoals een schenking bij overlijden) soms sterker kan zijn. Ze willen zeker weten dat hun wensen worden uitgevoerd, zelfs als niet alle juridische regels precies zijn gevolgd.

Het echtpaar behoudt het recht om hun testament, codicil of laatste wil geheel of gedeeltelijk te veranderen, toe te voegen of in te trekken, zolang ze het maar samen eens zijn over het vruchtgebruik (het recht om van iets de opbrengsten te gebruiken, zoals huurinkomsten). Ze vragen de notaris, Hendrick Jacobsz de Leeuwe, om één of meerdere officiële documenten hiervan op te stellen.

Het document is ondertekend op woensdag 6 november 1619 (in die tijd de 7e maand, "bris") rond 17:00 of 18:00 's avonds, in het huis van het echtpaar aan de Sint-Pieterskerk in Utrecht. Getuigen zijn Roeloff de Leeuw, Christiaen Sebastiaensz van Schoonrewoert (beide burgers van Utrecht) en Judith Roeloffs van Waeck (die alleen een "L" als handtekening zet) en Thresse van Schoonderloerdt (die een kruisje zet).

Gerrit en Susanna beseffen dat het leven onzeker is en de dood onvoorspelbaar. Daarom maken ze hun laatste wil bekend. Ze regelen eerst hun begrafenis en schenken hun bezittingen (die God hun gegeven heeft) zoals hierna beschreven staat. Ze geven toestemming om hun lichaam na overlijden te begraven door bevoegde personen in Utrecht. Ook maken ze alle eerdere testamentswijzigingen, codicillen of giften ongedaan.

Op 5 oktober 1679 laten Henrick Godsdan, een voormalig kapitein in Oost-Indië, en zijn vrouw Ludith Roeloffs van Varick, wonend in Utrecht, hun testament opmaken bij een notaris. Ze zijn gezond en helder van geest, maar beseffen dat het leven onzeker is. Daarom regelen ze hun nalatenschap.

Ze maken eerst alle eerdere testamenten ongeldig. Daarna bepalen ze:

• Wie het eerst overlijdt, laat alles na aan de langstlevende. Deze mag alle bezittingen (zoals huizen, land, meubels, geld, zilver en kleding) gebruiken tot zijn of haar dood.
• Na het overlijden van de langstlevende gaan de bezittingen naar hun vier peetkinderen: Evert, Frederick, Jacobgen en Barbara Troffe. Zij erven het deel dat Henrick zou krijgen van zijn zus Anna Grosbaij uit Swol, maar alleen nadat Ludith haar gebruikersrecht (levenslang recht op de bezittingen) heeft gehad.

Verder regelen ze:

• Goert Henrixs Godsdan, de zoon van Henrick, en diens kinderen krijgen een wettig erfdeel uit de nalatenschap. Dit geldt ook voor Jacobgen Godschalck, de dochter van Henrick.
• Frederick Henrixs, die met Henrick in Oost-Indië heeft gediend, krijgt 200 gulden: 100 gulden extra en 100 gulden als vergoeding voor de erfenis van zijn moeder.
• Frederick erft ook alle kleding, wapens en munitie van Henrick. Ludith heeft hier geen recht op.
• Als Henrick en Ludith allebei overleden zijn, gaan de overige bezittingen naar Frederick Godsdan (hun zoon) en Barbara Henricx Goossay (hun dochter), of naar hun nakomelingen. Ook de kinderen van Jacobgen (getrouwd met Goert Goerts Trapman) en eventuele toekomstige kinderen erven mee.
• Het erfdeel van Jacobgen wordt betaald uit het deel van haar kinderen.
• Ludith bepaalt dat haar wettige erfgenamen (volgens de wet) haar bezittingen erven, maar Henrick mag hiervan gebruikmaken zolang hij leeft.

Het testament wordt opgesteld in Utrecht en ondertekend in aanwezigheid van getuigen en een notaris.

• 49 metalen en 33 ijzeren kanonnen, verdeeld over de wallen en bolwerken.
• 4 kanonnen bij de ingang van de rivier, ter verdediging van de noorder voorstad (noordelijke buitenwijk).
• Een ravelijn (verdedigingswerk) met in totaal 82 kanonnen (49 metalen + 33 ijzeren), geplaatst op de wal bij het Comtstuck.
• 4 extra ijzeren kanonnen bij het bolwerk Middelburgh, aan de monding van de rivier, ter bescherming tegen schepen die via de Tolhuis-route naderden. Deze kanonnen stonden in aarden schietgaten en schoten richting zee.

• 48 metalen kanonnen
• 37 ijzeren kanonnen (inclusief de 4 extra bij Middelburgh)
• 1 mortier (zwaar geschut voor granaten)

• Een wachtpost genaamd Banda Malacca.
• Een stenen put op de heuvel Bukit China (door de Portugezen São Francisco genoemd), die het beste drinkwater leverde.

• Frederick Hendrik: 12 kanonnen (hoogte: 1–24 voet)
• Maurits: 3 kanonnen (hoogte: 28 voet)
• Wilhelmus: 6 kanonnen (hoogte: 29,5 voet)
• Henriëtte Louise: 5 kanonnen (hoogte: 22,5 voet)
• Frederick Hendrik & Middelburgh: 2 kanonnen (hoogte: 19,5 voet)
• Emelia: 6 kanonnen (hoogte: 27,5 voet)
• Victoria: 4 demi-kanonnen (licht geschut) + 8 kanonnen (hoogte: 28,5 voet)
• Amsterdam: 2 kanonnen (hoogte: 22,5 voet)
• Ernestus: 3 kanonnen (hoogte: 24 voet)
• Middelburgh: 8 kanonnen (hoogte: 19 voet)
• Ravelijn: 13 kanonnen (plaatsing: op de borstwering)

• Jan Spanter, overkamerling (een soort ambtenaar) van de stad Utrecht;
• Willem van Kempborg, vlucht (een soort schepen of rechterlijk ambtenaar);
• Jan Splinter;
• Hendrick Jacobsz Hoogen;
• Geert Petersz;
• Jan Ghysbertsz (ook genoemd als Jan Ghysbertz of Jan Ghijssbertsz), zoon van Emmen;
• Jan Jansz Uten Wael, borpiet (burger) van Utrecht.

• Jan de Leeuw van Coolwijk, als vertegenwoordiger van Coolwijk;
• Thomas Thomaszoon;
• J. van Brouckhorst;
• Jan Weerntsen;
• Leon de Leeuw van Coolwijk (notaris).

• Neeltgen Theirens (als voogd);
• zichzelf als vertegenwoordigers van Coolwijk;
• Soverclaecke, de echtgenoot van Meer Frelinck van Grinck (die in Katwijk aan de Rijn woonde en optrad als mede-voogd);
• Anna Jans de Leers van Coolwijk (als wees en erfgenaam).

Op 11 juni 1943 zijn in het vernietigingskamp Sobibor in Polen omgekomen:

• Joseph Frank (*1 augustus 1936 in Amsterdam), zoon van Nathan Frank en Vogeltje Matteman.
• Meijer Frank (*2 juni 1941 in Amsterdam), zoon van Hartog Frank en Flora Wegloop.
• Juda Frank (*1 september 1913 in Amsterdam), gehuwd met Sara Krammer, zoon van Meijer Frank en Judik Wurms.
• Nathan Frank (*5 september 1899 in Amsterdam), gehuwd met Vogeltje Matteman, zoon van Joseph Frank en Klara de Leeuw.
• Keetje Frank (*31 maart 1902 in Amsterdam), gehuwd met Samuel Kapper, dochter van Grius Frank en Kaatje Groenteman.
• Siemon Frank (*22 maart 1875 in Groningen), gehuwd met Leentje Goslinski, zoon van Isaac Elkan Frank en Hanna Cohen.

De overlijdens werden pas op 12 april 1950 officieel geregistreerd door een ambtenaar van de burgerlijke stand in Amsterdam, op basis van een schriftelijke melding van de minister van Justitie.

Op 15 maart 1824 werden in Amsterdam vier geboortes officieel geregistreerd. Alle inschrijvingen vonden plaats om 11:00 uur 's ochtends.

• Chrestina Wielemina Petersen werd geboren op 13 maart 1824 om 1:00 uur 's nachts. Zij was de dochter van Johannes Petersen (scheepsdokter) en Wendilia Antonia Gerarda van Warmelo. Het gezin woonde aan de Lemmerdijk 115. De geboorte werd gemeld door de vroedvrouw Anna Maria Gorskie, en de getuigen waren Andries Johannes van Gool (25 jaar, chirurgijn) en Everhardus Meetel (34 jaar, scheepstimmerman).
• Sara Seraphina Donker Curtius werd geboren op 13 maart 1824 om 10:00 uur 's ochtends. Zij was de dochter van Benjamin Donker Curtius (directeur van postkanen) en Christoors Tophora Josina van Harn. Het gezin woonde aan de Nieuwe Zijds Voorburgwal 204. De vader meldde de geboorte, met als getuigen Hermanus Jacobus Beeker (24 jaar, kantoorbediende) en Johannes Jacobus Michael Varenkamp (44 jaar,zelfde beroep).
• Susanna Catharina Peeckens werd geboren op 13 maart 1824 om 3:00 uur 's nachts. Zij was de dochter van Lambertus Legers Veeckens (geen beroep vermeld) en Catharina Charlotta Holle. Het gezin woonde bij de Heeregracht bij Wolvenstraat 477. De vader meldde de geboorte, met als getuigen Iaac Trakranen (33 jaar, geen beroep vermeld) en Abraham Danckerts (44 jaar, koopman).
• Joannes Minaar (eerst genoemd als Johannem Minaer, later gecorrigeerd) werd geboren op 13 maart 1824 om 3:00 uur 's nachts. Hij was de zoon van Johannes Minaar (baardscherder) en Maria van Marle. Het gezin woonde in de Markensteeg 8. De vader meldde de geboorte, met als getuigen Gerrit Coster (26 jaar,zelfde beroep) en Johannes Bleys (26 jaar,zelfde beroep).

Alle akten werden ondertekend door de betrokkenen en bevestigd door een lid van de stadsraad, die hiertoe was aangesteld volgens een besluit van de koning van 14 februari 1823.

Op 14 september 1800 trouwde het echtpaar C. Sacher de Singe in Amsterdam. Op 13 september 1800 werd de naam Joannes Minaar officieel gecorrigeerd door de rechtbank.

• Op 13 juli 1674 schrijven de leidinggevenden van het schip Helena een brief vanaf Kaap de Goede Hoop aan Rijckloff van Goens, de gouverneur van Ceylon (nu Sri Lanka). Ze vragen om het nieuws over de vrede tussen Engeland en de Nederlandse Republiek zo snel mogelijk door te geven aan belangrijke plaatsen zoals Ceylon, Canara (kustgebied in Zuid-India), Surat (India), Tuticorin (India) en Colombo (Sri Lanka). Dit is belangrijk voor de belangen van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC).
• De brief is ondertekend door Isbrand Goske, Albert van Breugel, Dirck Jansz Smaent en Hendrik Crudop (als secretaris).
• Op 15 juli 1674 schrijft Hendrik Crudop namens de gouverneur en raad van Batavia (nu Jakarta) aan Joan Maatsuijker, gouverneur van Ceylon. Ze bevestigen dat het schip Couwerre, vertrokken uit Zeeland op 16 maart 1674, brieven heeft gebracht met het nieuws over de vrede tussen Engeland en de Republiek. Dit nieuws moet zo snel mogelijk verspreid worden.
• Twee schepen, de Brantgans (een hoeker) en de Quartel, zijn met spoed onderweg om het nieuws te verspreiden:
  • De Quartel vaart rechtstreeks van Kaap Comorin (zuidelijkste punt van India) naar Colombo.
  • De schepen hebben vertraging opgelopen door slecht weer, maar hopen snel op weg te zijn.
• Er wordt ook een zaak gemeld over Frans Hendricxse, een metselaar van het schip Pijnacker. Hij zou 250 gulden te veel hebben ontvangen (in plaats van 100 gulden) op zijn rekening, mogelijk door een fout in de administratie. Zijn moeder, Aeltje France van Rietbeec, woont in Amsterdam, maar in de papieren staat ten onrechte Neeltje Hendricx uit Haarlem genoemd. De scheepsboeken van de Pijnacker moeten dit nog bevestigen.
• De brieven bevestigen dat het nieuws over de vrede nog niet officieel bekend is gemaakt. De VOC hoopt dat de vrede standhoudt.
• De brief van november 1673 (uit het vorige jaar) en bijlagen voor zowel de Kaap (Zuid-Afrika) als het vaderland (Nederland) zijn ontvangen en komen overeen met de registers. Hieruit blijkt dat de vrede nog niet algemeen bekend was op 1 januari 1674.

Op 20 april 1659 schreef Adriaen van der Meijde een brief vanaf het jacht De Schelvis, dat voor anker lag bij Calicoelangh (nu: Kalkulang, nabij Tuticorin). Hij besprak militaire plannen tegen de Dessavas (lokale heersers) in Zuid-India, met name in gebieden als:

• Jaffanapatnam (nu: Jaffna)
• Mannaer (nu: Mannar)
• Calpatijn (nu: Kalpatta)
• Chilap (mogelijk Chidambaram)
• Galos Balija (mogelijk Golconda of een nabijgelegen gebied)

De bedoeling was om met extra troepen uit de verwachte vloot van Goa Baer (een Portugese of lokale commandant) de Dessavas aan te vallen of elders voordelen te behalen. Dit hing af van:

• het weer (regen kon de plannen verstoren)
• of de Dessavas de Nederlandse inwoners met rust zouden laten
• of er elders betere kansen waren, zoals in Sammanture (nu: Kandy), Baticalo (nu: Batticaloa), of Cotjaer (nu: Kottiyar), waar de koning van Kandy weinig argwaan zou hebben.

Er werden schepen en troepen ingezet:

• De Goutsblom met 107 soldaten en 92 sascarijns (inheemse huursoldaten) naar een onbekende bestemming.
• De Schelvis met 66 soldaten naar Colombo.
• Het jacht Coilan en het fregat Tutucorijn naar Kayalpattinam (nu: Kayalpattnam), waar Tutucorijn ook rijst moest laden.

De plannen werden aangepast toen De Rode Leeuw arriveerde met een brief van koopman Isbrant Godtske. Deze meldde dat het plan voor Coilan vanuit Colombo was gewijzigd. De nieuwe afspraken stonden in een bijgevoegde kopie (niet inbegrepen in deze tekst). Jan Compas, de schipper die bij de gebeurtenissen in Coilan aanwezig was, kon hier mondeling meer over vertellen.

De brief werd later, op 11 mei 1669 in Colombo, bevestigd door Jacob Borchoost als een exacte kopie van het origineel. De tekst eindigt met een verwijzing naar een eerdere brief ("aris 384"), maar details hierover ontbreken.

In 1080 arriveerde Jan van Almonde in de regio. Adriaen de Leeuw en Ottho van Schrick, de secretaris, werden als de meest geschikte personen gezien om hout te halen. Er was dringend behoefte aan een groter schip, de mees, dat door Hartsinck was gestuurd. Met dit schip kwam ook Joan van Almonde, de opperkoopman, aan, samen met alle documenten en brieven die bij de zaak hoorden.

Joan van Almonde had de Herren XVII (leiding van de VOC) gevraagd om een oordeel te vellen in een conflict tussen hem en de Goske (lokale bestuurder) en de raad van Malabar. De bestuurders in de regio vonden dit echter te ingewikkeld. Ze hadden al twijfels over de betrouwbaarheid van de Goske, die dacht dat ze partij kozen voor Van Almonde. Ze weigerden een beslissing te nemen, omdat dit het hele bestuur zou ontregelen. Ze verwachtten dat de Herren XVII dit zou begrijpen en de zaak niet verder zou laten lopen.

De rekening van Van Almonde werd doorgestuurd zoals die was binnengekomen. Het schip de Inlandse Vrede was tijdelijk in gebruik genomen om hout te vervoeren van Mature naar Galle, omdat het hout te zwaar en groot was voor het schip van Waluwe. Er was dringend behoefte aan een groter schip, omdat de Vrede niet lang meer kon worden gebruikt en dringend gerepareerd moest worden. De pakhuizen waren bovendien ernstig beschadigd door ratten, waardoor er risico bestond op verlies van kostbare goederen zoals neli (een soort rijst) en specerijen.

Adriaen de Leeuw was naar de Herren XVII gestuurd omdat hij weigerde voor de VOC te werken. Zijn salaris was al stopgezet. Ottho van Schrick was aangesteld als secretaris, terwijl Simon Walpoth (secretaris van de Raad van Justitie) tijdelijk werd ingezet als beheerder van de soldij (salaris) op Galle, op verzoek van commandeur Roothaes.

De bestuurders ontkenden dat het fort Tricoen door verraad of verandering van de Konchiise prinsen (lokale vorsten) was overgegeven aan de Canarezen (een lokale bevolkingsgroep). Ze zagen dit als een leugen om wantrouwen te zaaien. Ze hoopten op een vrede met Engeland, omdat een zwakke koning van Konchin (een lokale vorst) beter was dan een strijdlustige. Ze benadrukten dat ze zich niet volledig uit de lokale politiek konden terugtrekken.

De orders over de pasjes voor de Canarezen kwamen overeen met eerdere instructies. Over de peperhandel was er geen meningsverschil met de Herren XVII. De bestuurders vonden het jammer dat hun inspanningen vaak werden bekritiseerd door mensen die minder ervaring hadden.

De reis van Christoffel Jansen van Bimelpatnam naar Perzië was goedgekeurd, maar omdat hij onder het gezag van de gouverneur van de Kust Coromandel viel, konden ze geen advies geven over de beschuldigingen tegen de leiders van de Pauw (een VOC-schip).

Adriaen van der Goes had de aanstelling van Nicolas Verburgh verwacht en wenste hem succes in zijn moeilijke taak. Van Goens (een andere bestuurder) begreep dat zijn verzoek was afgewezen en zou wachten op verdere instructies uit Nederland, zolang er oorlog met Engeland was.

De fiscale ambtenaar François Montanier bevestigde dat hij van Adriaen van der Goes 174 rijksdaalders had ontvangen als schuldeiser (niet als gevolmachtigde). Het resterende bedrag van 35,1 rijksdaalders was in de kas van de VOC gestort. Dit zou worden gebruikt om de schuld van Van der Goes aan de VOC af te lossen.

• Op 21 mei 1673 en juli 1673 gebeurden in Fort de Goede Hoop (bij Kaapstad) de volgende zaken:
  • Een soldaat, Cornelis Jansen Potman uit Edam, werd ter dood gebracht omdat hij een man had gedood. Hij toonde veel berouw en kreeg voor zijn executie een laatste maaltijd en een preek om hem te troosten.
  • Een leeuw had in de nacht van 15 mei 1673 bij Schaapenhoek (een gebied nabij het fort) 16 schapen gedood en opgegeten. Een burger schoot de leeuw dood en kreeg daarvoor een beloning van 25 gulden.
  • Een koe die bij het fort graasde, werd ook door een leeuw aangevallen en gedood. De eigenaar van het land zou hiervoor later een vergoeding krijgen.
  • De Raad van Justitie (een soort rechtbank) behandelde een zaak tegen Andries Meyer, een assistent. Hij werd beschuldigd van:
    • Vieze en schandalige daden sinds de dood van zijn baas.
    • Fraude met de erfenis van een predikant, Demetrius, waaronder het stiekem verkopen van spullen van het schip Asia.
  • Het schip Europa vertrok op 18 juli 1673 met gunstige wind. Men hoopte op een veilige reis.
  • Er kwamen oesters uit Hottentots Holland (een gebied nabij Kaapstad) om ze bij de klippen te planten, maar er waren te weinig om het de moeite waard te maken.
  • Er was bezorgdheid over een tijger die in Schaapenhoek opnieuw 5 schapen had gedood. Ook waren er geruchten dat de Khoikhoi (in de tekst "Hottentotten" genoemd) met geweld een groep mensen en hun slaven hadden aangevallen in de Saldanhabaai.
  • Een groep van 18 paarden en soldaten was onderweg om de Gonnemase (een Khoikhoi-groep) te achtervolgen, maar hun voorraad eten begon op te raken.
  • De Raad van Justitie besloot Hottentots Holland te versterken met 10 extra soldaten en een landmeter, Wittebol, om een verdedigingsmuur te bouwen. Ook zou al het vee van de VOC (Vereenigde Oostindische Compagnie) daarheen worden gebracht om het te beschermen.
  • Het weer was slecht met zware regen en donkere wolken, wat het bouwen van een nieuw fort en het metselwerk bemoeilijkte.

Op 24 januari 1680 schreef Simon van der Stel vanuit Kasteel de Goede Hoop in Hottentots Holland (Kaapstad) een brief aan korporaal Hans Michel Caembach. Hierin meldde hij dat bijna alles was afgehandeld, behalve één boek schrijfpapier dat nog ontbrak. Dit boek werd nu meegestuurd. Ook werden assistent Salomon de Leeuw en sergeant Steven Wagenaer naar het eiland gestuurd om de spullen van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) daar te inventariseren. Van der Stel benadrukte dat Caembach goed moest letten op de schepen die werden verwacht en dat hij de gebruikelijke groet met de vlag naar Bokkebaai (vermoedelijk Tafelbaai) moest uitvoeren. Ook moest hij zeldzame voorwerpen die hij vond, opsturen. Verder beloofde Van der Stel dat er later meer nieuws zou volgen.

Op 29 januari 1680 schreef Van der Stel opnieuw, nu aan korporaal Jacob Herckenraedt. Hij bevestigde de ontvangst van 13 gestroopte schapenvachten en een brief van 27 januari. Omdat de steenbok (een schip of dier) was omgekomen, moest Herckenraedt doorgaan met het stroppen van schapen, maar niet meer dan nodig. Hij moest goed opletten dat er niets van de VOC werd gestolen. Van der Stel was blij dat Herckenraedt onnodig personeel had teruggestuurd, want die konden in Kaapstad goed worden ingezet. Hij stuurde ook de gevraagde twee boeken papier mee en hoopte snel weer nieuwe vachten of huiden te ontvangen.

Op dezelfde dag (29 januari 1680) schreef Van der Stel een brief vanuit Batavia (Jakarta) aan Rijkloff van Goens, de gouverneur-generaal, en de Heren Raad (de bestuurders) van de VOC. Deze brief ging over het schip De Hoeck, dat bijna was vertrokken en onderweg was geweest via Mauritius. Het schip moest in Batavia worden gerepareerd. Van der Stel hoopte dat er snel een nieuw schip uit Nederland zou komen om De Hoeck te vervangen. Hij meldde ook dat het hoofd en de raad van Mauritius Hecker (vermoedelijk een schip of persoon) zo snel mogelijk terug wilden sturen na het lossen van de lading.

Verder beschreef Van der Stel de situatie op Mauritius: er lag al lang een grote voorraad ebbenhout (een soort hout) klaar, dat nog steeds bruikbaar was. Hij stelde voor dit hout te gebruiken als ballast voor schepen die terugvoeren of voor andere doeleinden, zodat het niet zou vergaan. Hij vermeldde dat hij een kort budget had opgesteld voor Mauritius, maar dat dit toch nog een bedrag van ƒ4740,17 opbracht. Tot slot vroeg hij of de Heren Raad beslissingen hadden genomen over de eerdere verzoeken om Oom Vlemin en een monster van Mauritius-arrack (een alcoholische drank) naar Nederland te sturen. Hij sloot af met de mededeling dat beide nog niet in Batavia waren aangekomen.

Op 18 mei 1914 werden in Amsterdam verschillende geboortes officieel geregistreerd door een ambtenaar van de burgerlijke stand. De volgende kinderen werden aangemeld:

• Salomon de Leeuw, een 22-jarige straatverkoper, meldde de geboorte van zijn dochter Hilhelmina. Zij werd geboren op 15 mei 1914 om 14:00 uur in de Salmstraat 53. De moeder was Wilhelmina Hendrika Johanna de Dood.
• Morris Alexander Hauer, een 33-jarige koopman, meldde de geboorte van zijn zoon Walter Herbert. Hij werd geboren op 16 mei 1914 om 09:00 uur in de Van Briënstraat 176. De moeder was Hedwig Alsberg.
• Halman Alvis, een 35-jarige renteleven (iemand die van inkomsten uit vermogen leeft), meldde de geboorte van zijn zoon Jacob. Hij werd geboren op 17 mei 1914 om 23:00 uur in de Joden Houttuinen 43. De moeder was Grietje Speijer.
• Raphael Calo, een 33-jarige straatverkoper, meldde de geboorte van zijn dochter Rachel. Zij werd geboren op 16 mei 1914 om 19:00 uur in de Nieuwe Kerkstraat 80. De moeder was Mietje Pach.
• Hessel de Vries, een 36-jarige onderwijzer, meldde de geboorte van zijn zoon Hessel. Hij werd geboren op 17 mei 1914 om 16:00 uur in de Domselaerstraat 47. De moeder was Bernardina Jacoba Josas.
• Aafje Wijbrandus, een 48-jarige vroedvrouw, meldde de geboorte van een jongen: Willem Frederik. Hij werd geboren op 15 mei 1914 om 10:00 uur in de Holstraat 116. De moeder was Saartje Maria Hamaker, de echtgenote van Willem Frederik Mijleman, die op dat moment afwezig was.

Bij elke aangifte waren twee ambtenaren als getuigen aanwezig: Jan van Soest (30 jaar) en een tweede ambtenaar (variërend in naam en leeftijd, maar altijd 25 jaar). De akten werden voorgelezen en ondertekend volgens de regels.

Op 23 januari 1737 werden in Amsterdam vier overlijdens geregistreerd:

• Jan Friedrik Frund overleed op 22 januari 1737 om 12:00 uur, 82 jaar oud. Hij woonde en stierf in het Luthers Diaconiehuis in Amsterdam. Frund was geboren in Nieuwfeldt en was weduwnaar. Hij liet onroerend goed na, maar geen kinderen. Getuigen waren Kaaar Gromp (74 jaar) en Aendries Christivan Warwer (64 jaar), beiden zonder beroep. De akte werd ondertekend door de getuigen en bevestigd door wethouder Klaas Gromp Deutz.
• Marianne Salomon de Leeuw overleed op 21 januari 1737 om 18:00 uur, 56,5 jaar oud. Ze woonde en stierf in de Jodenbreestraat 91 in Amsterdam en was geboren in Almelo. Haar ouders waren Salomon Hace de Leeuw en Marianne Salomins. Ze liet onroerend goed na, maar geen kinderen. Getuigen waren Jida Hartog Dikker (50 jaar) uit de Rapenburgerstraat en Jacob Emaniel Gobets (60 jaar) uit de Martenstraat, beiden zonder bekend beroep. De akte werd bevestigd door wethouder Jnda Hartog Dikker.
• Arinbmanuel Gringewaar overleed op 22 januari 1737 om 14:00 uur, 56 jaar oud. Hij woonde en stierf in de Janthinie Breestraat 60 in Amsterdam en was geboren in Amsterdam. Hij was getrouwd met Sara Levee Snyboon en liet onroerend goed na, maar geen kinderen. Getuigen waren Zevie Jamson Coken van Mopper (26 jaar), diamantnyder uit dezelfde straat, en Morai Abraham Brander (19 jaar) uit Marken, zonder beroep. De akte werd bevestigd door wethouder Le S bofen van Mopper.
• Jannetje Hendriks overleed op 22 januari 1737 om 12:00 uur, 88 jaar oud. Ze woonde en stierf in de Binnen Brouwersgracht 39 in Amsterdam en was geboren in Tiel. Ze was weduwe van Johan Wilhelm Boll en liet onroerend goed na, maar geen kinderen. Getuigen waren Casper Hendrik Joggemeier (39 jaar), poelier uit de Vinkenstraat, en Harmancer Ronge (19 jaar) uit de Singe, zonder beroep. De akte werd bevestigd door wethouder C. H. Paggemeier Deutz.

• Er werd ƒ3000 ontvangen van Johan Ravens, op bevel van gouverneur Joan Bax, voor transportkosten van zijn bedrijf.
• Er stond nog ƒ2034,10 open van Johan Ravens, wat bij de kas werd opgeteld. Het totaal in kas: ƒ5034,10.
• Er werden goederen verkocht uit het pakhuis van de VOC, met deze opbrengst:
  • 21.720 pond rijst (twee soorten) voor ƒ1163,80.
  • 708 pond brood (twee soorten) voor ƒ89,15.
  • 73,5 maat olijven voor ƒ91,17.
  • 145 pond boter (uit Vaderland en Bengalen) voor ƒ30,60.
  • 168 pond kaas voor ƒ84.
  • 158 maat stroop en vlees voor ƒ63.
  • 3 pond peper voor ƒ1,20.
  • 1 maat traan (visolie) voor ƒ1,16.
  • 10 pond was voor ƒ14.
  • 320 pond witte suiker voor ƒ84,12.
  • 24,75 pond pruimen voor ƒ3,08.
  • 20 pond gezouten vis voor ƒ1.
  • 331 maat rode brandewijn (waaronder 5 salfamans) voor ƒ736,02.
  • 1 maat anijsarack voor ƒ1,10.
  • 112 pond St. Cruz-zeep voor ƒ10.
  • 1 maat lijnzaadolie, 2 ijzeren potten, 3,25 pond specerijen, 4 bossen rotting, 14 planken gezaagd hout, 18 maat zijden stof (armozijn), en 35 pond andere goederen voor ƒ35,10.
• Totaal opbrengst verkoop: ƒ2664,16.

• ƒ600 betaald aan winkelier Martin van Banchem.
• Kosten voor "vrije kost" (voedselvergoeding) aan het garnizoen voor die maand:
  • Gouverneur Joan Bax: ƒ20.
  • Hendrick Crudop (koopman), Petrus Hulsenaer (predikant), en Dirck Jansz (kapitein): samen ƒ39.
  • Overige officieren en specialisten (zoals Jeronimus Crafe, Martijn van Banchem, Gerbrant Mulder, Michiel Wolff): 27 personen à 6 realen (≈ ƒ6,75 per persoon), totaal ƒ108,27.
  • Manschappen (zoals Andries de Man, Jacob Hinlopen, Jan Westphalen): 27 personen à 4 realen (≈ ƒ4,50 per persoon), totaal ƒ66.
  • Transportkosten: ƒ243.
• Totaal uitgegeven: ƒ1800.
• Saldo: ƒ7699,70 (inclusief eerdere bedragen) minus ƒ1800 uitgegeven = ƒ5899,70 over.