Transcripties » Recent gemaakte samenvattingen van historische documenten

Op het schip de Jonge Hilligman stonden de volgende bemanningsleden die, bij aankomst in het Vaderland (Nederland), recht hadden op een beloning volgens de regels van 1742:

• Iacob Mangere: 11 (gulden)
• Cornelis Sandberg: 11 (gulden)
• Jan Bruno: 9 (gulden)
• Guillielmus Simons: 9 (gulden)
• Ian Christiaan Los uit Altona: 9 (gulden)
• Cornelis Kuijk: 10 (gulden)
• Eldert Sietjes: 11 (gulden)

Daarnaast was er een weesjongen aan boord, Willem Nicolaas Vrugt (jonger dan 12 jaar), afkomstig van Kaap de Goede Hoop. Hij was de zoon van de overleden kapitein-ter-zee en uitrustingsmeester Willem Vrugt. Voor zijn verzorging en verblijf in de kajuit was het benodigde transportgeld al betaald aan de kassier van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC), Jacobus Johannes Le Sueur, op 6 mei 1714. Ook was er een kist met kleding voor hem meegenomen.

Het document was ondertekend in Kasteel de Goede Hoop op 6 mei 1714 door C: L: Neethling en G: H: Cruijwagen.

Een andere zeeman, Anthonij Helber (oud, uit Hamburg, van beroep kuiper), was eerder actief op het schip de Jonge Lieve. Hij was door ziekte achtergebleven in Duinkerke. Zijn loon werd geregeld via:

• Amsterdam: Boss (of Bossr)
• Vlissingen: Matt (onvolle naam)
• Brussel: langeweer
• J Westernoff (nummer 13)

• Thomas Engels wint een rechtszaak tegen de vrouw van Jacob Abrahams van Loo, een soldaat in dienst van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC). De zaak moet opnieuw behandeld worden om een uitvoerbaar vonnis te krijgen. Volgens een eerdere uitspraak van 24 juli 1654 moet de vrouw van Jacob Abrahams van Loo een bedrag van 138 rijksdaalders en 51 stuivers betalen, inclusief rente en proceskosten.
• Jan van Samoa, kapitein van een schip van de VOC, eist 52 rijksdaalders en 15 stuivers van Dirk Schoorl, de opperkoopman en hoofd van het VOC-kasteel. Dit bedrag is voor geleverde kosten, loonkosten en andere uitgaven, volgens een specificatie. De kosten voor de rechtszaak komen daar nog bij.
• Mevrouw L. Defant Paeuw vertegenwoordigt de eiser in een zaak tegen Simon Turver, een schipper in dienst van de VOC. De zaak gaat over een erfeniskwestie van Johannes Nonnemans, waarbij zijn moeder Annette van Maseren Hout en zijn broer Gillis Nonnemans betrokken zijn.
• Herman van Essen, een burger uit de stad, eist een bedrag van 9½ realen (volgens een rekening) en 7½ Spaanse realen van Dirk Schoorl. Dirk Schoorl is hier ook de curator (beheerder) van de nalatenschap van overleden VOC-dienaren. Het geld is geleend en moet worden terugbetaald. De beslissing wordt overgelaten aan de eerbare rechters.

• Op 10 oktober 1653 maakt Aeltgen Michels, weduwe van Cornelis Veer, in Haarlem een testament. Ze is ziek maar helder van geest. Ze int trekt alle eerdere testamenten in.
• Ze verdeelt haar spullen:
  • Weijntie Schaters (haar dochter) krijgt: een bed met 2 kussens, een gouden hoepelring.
  • Meijnsie Schutters (haar dochter) krijgt: het op één na beste bed met 2 kussens, een kleine rozenring, een gladde ring.
  • Gerrit Schutter (haar zoon) krijgt:
    • 2 bedden met kussens (die al bij hem in Amsterdam zijn).
    • een gouden ring (de "Claeu"), een rozenring met hoep.
    • een zilveren beker, 2 zilveren lepels, een grote zilveren bel met ketting.
  • Aeltien Willems (dochter van Meijnsie) krijgt: al het zilver dat Aeltgen draagt + de kleinste rozenring.
• Haar 3 kinderen (Weijntie, Meijnsie, Gerrit) erven de rest gelijk (1/3 elk). Ze moeten wel rekening houden met geld dat ze al kregen:
  • Meijnsie kreeg 1000 gulden (huwelijksgift).
  • Weijntie en Gerrit samen 1400 gulden (op rente).
• Als een kind eerder sterft, erft diens nakomeling zijn/haar deel ("plaatsvervulling").
• Aeltgen houdt het recht om het testament later te veranderen (schriftelijk of mondeling voor 2 getuigen).
• Het testament wordt opgesteld in haar huis aan de Giststraat in Haarlem, met getuigen Harman Barentsz en Johanus Valck. Notaris: Wittensteyn.
• Op 10 oktober 1661 geeft François van de Cappelle (uit Amsterdam) in Haarlem volmacht aan Cornelis Thomas Holthman om namens hem op te treden bij de Commissarissen van de Kleine Zaken in Amsterdam. Het gaat om een zaak tegen Jan van Lier (en anderen). Holthman mag:
  • de zaak verdedigen.
  • in hoger beroep gaan.
  • alles doen wat nodig is, alsof Van de Cappelle zelf aanwezig is.
  Getuigen: Lubbert Commerse en Francois Snellinx. Notaris: Mittensteijn.

De Staten-Generaal behandelden verschillende verzoeken en besluiten:

• Een verzoek van arme buitenlanders die geen borg konden betalen of vinden. Ze werden vrijgelaten en kregen een kleine geldelijke ondersteuning van 2 of 3 Vlaamse ponden. Het verzoek werd doorgestuurd naar de Admiraliteit van Rotterdam voor nader onderzoek.

Bij een verzoek van de burgemeesters en het stadsbestuur van Appingedam werd besloten:

• De stukken werden doorgestuurd naar de stad Groningen voor een reactie binnen 6 weken.
• Tot die tijd moesten beide steden (Groningen en Appingedam) de zaken in de huidige staat houden, tenzij Groningen goede redenen had om dat niet te doen. Dit was gebaseerd op een eerdere beslissing van Maria van Hongarije, landvoogdes van de Nederlanden, op 2 augustus 1541.

Verzoeken om paspoorten werden als volgt behandeld:

• Gijsbert van Versevelt, koopman uit Wesel, kreeg nog geen beslissing voor transport van goederen naar de Frankfurter Messe.
• Roeloff Bytters kreeg toestemming om met wagen, paarden, een knecht en voerman voor 6 maanden tussen vijandelijk gebied, Kleef en Drenthe te reizen.
• Vincent Nonneman uit Hulst (Vlaanderen) mocht met een schip geladen met hout en schors uit Brabant naar de Verenigde Provinciën reizen en terug, ook voor 6 maanden.

Op 15 augustus 1595 werd er niets besloten (nihil actum).

Op 17 augustus 1595 werd beslist:

• Het verzoek van Johan Caulier voor verlaging van de belasting (licent) op koolzaad en raapzaad, zoals in Zeeland werd toegepast, werd doorgestuurd naar de Admiraliteit van Rotterdam. De generaals van de konvooien moesten de Staten-Generaal informeren over eventuele wijzigingen in belastinglijsten. Caulier mocht onder voorwaarde van borgstelling het koolzaad en raapzaad naar de vijand transporteren, volgens de Zeeuwse regels.

Er werd een ontwerpbesluit over de verdeling van serviciegelden (logeergelden) in grenssteden doorgestuurd naar de Raad van State voor advies.

Twee brieven van de Raad van State (gedateerd 11 en 13 augustus 1595) meldden:

• Vragen over de toezegging van graanleveranties aan Wesel, waar mogelijk voedsel naar de vijand werd gebracht.
• Het leger zou verplaatst worden naar Bisselijk (bij de Rijn) om de plannen van de vijand te verkennen.

Brienen, terug uit Gelderland, zou verslag doen aan de Staten-Generaal over zijn bevindingen, ondanks de afwezigheid van de afgevaardigden van Zeeland. Dit verslag zou plaatsvinden tijdens de bijeenkomst met de gezanten in Delft op 16 augustus 1595.

Johanna Catharine Isabelle Wiggers van Kerchem, een vrouw zonder vaste woonplaats (tijdelijk in Brussel), vraagt aan de rechtbank in 's-Gravenhage om toestemming voor de openbare verkoop van een aantal onroerende goederen. Deze goederen maken deel uit van de erfenis van haar overleden moeder, Isabella Petronella Louisa Stelling (weduwe van Carel Frederik Wilhelm Wiggers van Kerchem), die op 31 december 1921 in Leiden overleed.

De erfenis bestaat uit:

• Weilanden in de Grote Polder in Zoeterwoude (kadaster: Sectie B, nummers 634, 636, 637, 638, 1531, 1621 en 1622), in totaal 5 hectare, 73 are en 5 centiare.
• Een huis, schuur, erf en tuin aan de Hooge Morschweg in Leiden (kadaster: Sectie P, nummers 334, 333, 335, 336 en 349), in totaal 3 hectare, 21 are en 11 centiare.
• Weilanden in de Noordeindsche Polder en aan de Rijndijk in Aarlanderveen (kadaster: Sectie C, nummers 658, 661, 663, 1580, 1620 en 1621), in totaal 5 hectare en 72 centiare.
• Weilanden en een schuur in Nieuwer-Amstel (kadaster: Sectie L, nummers 302, 309, 310 en 301), in totaal 5 hectare, 97 are en 60 centiare.

Johanna wil de grond verkopen omdat:

• Haar mede-erfgenaam (de vader van haar overleden zus, Fritz Roeber Sr. uit Duisburg) de grond niet wil, maar haar wel onder druk zet om het land over te nemen.
• Zij zelf woont niet in Nederland en heeft geen belang bij het behouden van de grond.
• Een groot deel van de grond is zeer geschikt voor bouwterreinen en kan dus voor een hoge prijs verkocht worden.

De rechtbank in 's-Gravenhage roept Fritz Roeber Sr. op om op 26 mei 1922 te verschijnen. Tijdens deze zitting geeft zijn advocaat aan dat Fritz Roeber Sr. geen bezwaar heeft tegen de verkoop. Daarna besluit de rechtbank op 5 mei 1922 dat de openbare verkoop van de grond mag doorgaan, volgens de geldende regels.

De notaris Alvalui J. den Blanken heeft wijzigingen aangebracht in een eerder document. Deze veranderingen gaan over:

• Het toevoegen van informatie over nakomelingen van Carel Frederik Wilhelm Wiggers van Kerchem (getrouwd met Margaretha Elisabeth Dischuit) en hun kleinkinderen (Fust, Isabella en Han Roeber, kinderen van Isabella Francisca Elisabeth Wiggers van Kerchem en Trotz Roeber senior).
• Het aanpassen van termen zoals "verkoopster" en "verkoopater" (verkoper/verkoopster).
• Kleine tekstuele correcties, zoals het vervangen of verwijderen van woorden en cijfers (bijvoorbeeld het vervangen van een tekst door het woord "zeven").
• Het toevoegen van een zin over een schuld die betaald moet worden.

Het document is opgemaakt en ondertekend in Uithoorn door de betrokkenen, getuigen en de notaris. Twee heren, Wesseling en van den Ancker, hebben het document niet ondertekend omdat zij vertrokken voor de afronding.

Het proces-verbaal is geregistreerd in Amsterdam op 12 juni (jaar niet vermeld) onder nummer 1210. Er is 351 gulden betaald voor rechten en registratie. Op 21 juli 1922 is een uittreksel hiervan overgeschreven in deel 2408, nummer 23.

• Op 30 november 1628 kwamen in Haarlem voor notaris Jacob Schoudt de volgende personen samen:
  • Otto Fransz van Flodrop en Augustijn Coloribus (beide kooplieden en inwoners van Haarlem) als getuigen.
  • Zij waren benoemd door de gemeenschappelijke schuldeisers, Adriaen Henricxsz Lelij en de schepenen van Haarlem.
  • Zij gaven Warnaer Aelbertsz en Pieter de Bitter (kooplieden uit Amsterdam) de opdracht om namens hen een schuld van 800 karolusgulden op te eisen.
  • Deze schuld moest worden geïnd bij Davidt Bollaert (koopman uit Enkhuizen) en Henrick Willemsz Cop, volgens een schuldbekentenis uit 4 december 1567 (1567 is een fout; het moet 1627 zijn, gezien de context).
  • Warnaer Aelbertsz en Pieter de Bitter mochten:
    • Rechtelijke stappen ondernemen, inclusief dagvaardingen en vonnissen uitvoeren.
    • Beslag leggen op goederen en persoon van Davidt Bollaert.
    • Een schikking treffen of de zaak voor de rechter brengen.
    • Geld ontvangen en kwijting verlenen.
    • Een vervanger aanwijzen met dezelfde bevoegdheden.
  • De opdrachtgevers beloofden alles wat hun vertegenwoordigers deden te accepteren en niet tegen te werken.

• Op dezelfde dag (30 november 1628) kwamen ook:
  • Willem Boeckenooge (weduwnaar van Adriaentgen de Haerte, met dochter Janneken, 7 jaar).
  • Jan de Haere en Olivier Abels (als voogden van Anneken de Haene, zus van Adriaentgen).
  • Zij maakten afspraken over de erfenis van Adriaentgen de Haerte:
    • Willem Boeckenooge zou 2400 karolusgulden (2400 florijnen) houden als volledige afkoop voor de erfenis van zijn dochter.
    • Hij moest dit geld veilig beleggen of investeren voor het onderhoud van Janneken (kleding, eten, huisvesting) tot haar meerderjarigheid of huwelijk.
    • Als Willem zou overlijden, moest het geld op een veilige manier belegd blijven.

• Op dezelfde dag (30 november 1628) verklaarde Abraham Ampe (koopman in Haarlem) onder ede:
  • Rond september 1628 kwam Maijcken Plouiers (lijwaardenverkoopster) bij hem thuis.
  • Zij zocht een bon voor een stuk linnen van 28 stuivers, verkocht door Jan Willemsz ongeveer 8-10 dagen voor 11 september 1628.
  • Abraham Ampe kon de bon niet vinden, maar Jan Willemsz bevestigde later dat Maijcken Plouiers het linnen had gekocht.
  • Er was verwarring over een andere bon van 32 stuivers, maar Jan Willemsz zei uiteindelijk dat hij zich vergist had.
  • Abraham Ampe vond wel een bon van 29 juli 1628 voor 51 ellen linnen voor 28 stuivers, maar mogelijk stond er per ongeluk Gillis Willemsz in plaats van Jan Willemsz (door haast).
  • Dit soort fouten kwamen vaker voor bij uitdraagsters (zoals Maijcken Plouiers).

• Een kwart voor Sophia Anthonia Tiedeman (zuster van de overledene).
• Een kwart voor Anna Hendriena Tiedeman (ook een zuster, weduwe van Tentem).
• Een kwart voor de drie dochters van de overleden broer Johannes Tiedeman:
  • Maria Elisabeth Tiedeman (getrouwd met Wiggers van Kerchem).
  • Johanna Fedeman.
  • Maria Jeannette Tiedeman.
• Een kwart voor de vier kinderen van een andere overleden broer, Paulus Tiedeman:
  • Johannes Marinus Tiedeman.
  • Margaretha Jacoba Tiedeman (getrouwd met Paulus Tiedeman).
  • Freule van den Heer van Bevekel (via vertegenwoordiging).
  • Dirk Hendrik Tiedeman en Paulus Tiedeman (beide wonend in Nederlands-Indië).

• Een derde voor Sophia Anthonia Tiedeman.
• Een derde voor Anna Hendriena Tiedeman (weduwe van Tentem).
• Een derde voor de drie dochters van Johannes Tiedeman (hierboven genoemd).

• Meubels: een kabinet (45 gulden), paviljoen (12,25 gulden), boekenkast (11 gulden), tafel (14,57 gulden), 12 stoelen (52 gulden), leunstoel (5 gulden), 4 kachels (0,60 gulden), spiegels (4 en 10 gulden), albasten voorwerpen (20 en 5 gulden), theeservies (0,60 gulden), tabakskist (1,80 gulden), koffertje (10 gulden), theeblad met accessoires (9,25 gulden), wit theekistje (1,50 gulden).
• Glaswerk: 12 wijnglazen (1,70 gulden), zuurbakjes en zoutvaatje (2,25 gulden), compote (1,50 gulden), karaffen (0,70 gulden), liqueurglaasjes (0,50 en 1 gulden), suikerglas (0,50 gulden).
• Aardewerk en porselein: 12 borden (1 gulden), blauwporseleinen kopjes (2 gulden), geel en zwart servies (2 en 1,25 gulden), potjes (0,40 gulden), 6 koppen (4 gulden), flacon (0,80 gulden), kwispedoorn (0,60 gulden), inktkokertje (0,50 gulden).
• Koper en blik: puddingvorm (0,30 gulden), komfoortjes (1,50 gulden), kolenbak (2,50 gulden), bloemenmandjes (1,60 gulden), tinnen pot (1 gulden), doofpot (4 gulden), pannen (2,25 gulden).
• Overige huishoudelijke spullen: wateremmer (0,80 gulden), snijmes en vork (1,50 gulden), spaarlamp (3,50 gulden), doosjes (3 gulden), schilderijtjes (7 gulden), boeken (0,80 gulden), wasmand (1,25 gulden), tabakskist (2 gulden), koffers (3 en 1,50 gulden), kleed (5 gulden), vuurmand (0,70 gulden).
• Bedden en beddengoed: bed (25 gulden), matras en peluw (10 gulden), kussen (7 gulden), dekens (12,50 gulden), onderkleed (2 gulden), tweede bed met accessoires (37 gulden), gordijnen (11 gulden), 16 lakens (23,50 gulden), 21 sloopen (10,50 gulden), kleine sloopen (1,20 gulden), tafellakens (40,70 gulden), handdoeken (3,40 gulden), theedoeken (2,20 gulden).
• Zilver en goud: zilveren vork (3,50 gulden), soeplepel (20 gulden), punschlepel (1,40 gulden), suikerstrooier (2,80 gulden), napje (2,80 gulden), suikertang en lepeltjes (3,50 gulden), theelepeltjes (7,35 gulden), potloodje (0,60 gulden), Oost-Indisch biljettenhuisje (3 gulden), gouden horloge (30 gulden), 11 zilveren lepels (46,60 gulden), 12 zilveren vorken (48,75 gulden).
• Kleding: 27 hemden (16 gulden), 22 borstrokken (8,25 gulden), 18 broeken (9,40 gulden), 11 rokken (24 gulden), 18 jakken (14 gulden), 12 mutsen (2 gulden), 71 paar kousen (10 gulden), 51 halsdoeken (8,25 gulden), 55 zakdoeken (8 gulden), boezelaars (1,80 gulden), 16 zakken (1,50 gulden), metzen (2,50 gulden), 3 hoeden (5 gulden), 6 japonnen (32 gulden), 2 mantels (13 gulden), 4 doeken (12 gulden), 2 zijden boezelaars (2 gulden), bontboa (20 gulden), doek (10 gulden), paraplu en parasol (4,50 gulden).

• Een inschrijving in de Nationale Schuld van 20.000 gulden (2,5% rente per jaar) op naam van "weduwe van Kristiaan Joun, geboren Alieda Tiedeman".
• Vijf certificaten van Nationale Schuld:
  • 1 certificaat van 1.000 gulden (beheerd door het kantoor van Brondgeest en Zoon).
  • 4 certificaten (bedragen niet gespecificeerd).

• Aert Laurensz is 4.700 gulden en 3 stuivers verschuldigd.
• De vier kinderen zijn 4.770 gulden en 3 stuivers verschuldigd.
• Samen is dat 9.270 gulden en 6 stuivers.

• Een hoofdsom van 6.092 gulden en 2 stuivers, waaronder 2.301 gulden en 2 stuivers die de vier kinderen aan de boedel van Ghysbert Cornelisz verschuldigd zijn.
• Een bedrag van 782 gulden en 2 stuivers aan rente over de hoofdsommen, opgebouwd sinds 25 januari 1623.
• Totaal onverdeeld: 6.874 gulden en 9 stuivers.

• Cornelis Aertsz van Bijlevelt, burger en koopman in Utrecht,
• Anthonis Hendriksz, wonend op de Eijster Oever, als man en voogd van Jannichje van Bijlevelt,
• Petrus van Bijlevelt, als mede-momboir (voogd) over Gijsberta van Bijlevelt.

• Een stuk land van 8 morgen genaamd De Heeren, gelegen in Jutphaas, met aangrenzende percelen van onder anderen Johan van Dijck en Gerrit Cornelisz.
• Een stuk land van 4 morgen bouwland, ook in Jutphaas, grenzend aan de Rijndijk, Vijverit Cornelisz, en de Lantcommandeur van Utrecht.

• Johan A. de Swezeringh, die Geerloff van Jansvelt machtigde om:

• Jaarlijkse inkomsten (pachten, rentes) te innen,
• Kapitalen af te lossen en kwitanties af te geven,
• Rentebrieven en schuldbewijzen te vernielen,
• Schuldenaren aan te manen of voor de rechter te dagen,
• Onroerend goed te verpanden of verkopen indien nodig.

• Johan van A. de Gewesenigh, enige erfgenaam van Adriaen de Zweserengh (advocaat bij het Hof van Utrecht).

• Voor de rechtbank te verschijnen,
• Een stuk land van 5 morgen bouwland op Rosweide over te dragen aan Cornelis Adriaensz, schout van Velthuysen.

• Op 2 september 1636 (oude stijl) maakten Gerrit Adriaensz en Aert Laurensz van Bylevelt een officiële verklaring bij notaris J.J. van Salen in Utrecht:
  • Zij benoemden de Edele Vroedschap (het bestuur) van Utrecht en hun opvolgers als voogden over hun minderjarige kinderen als zij zelf zouden overlijden.
  • Zij wilden geen inventaris (lijst van bezittingen) overhandigen en verboden dit ook.
  • Deze afspraken golden als hun laatste wil en mochten niet ongedaan gemaakt worden, zelfs als er formele regels ontbraken.
  • Getuigen: Johan van Galen en Anthonis van Houthorst.
• Op dezelfde dag maakte Joanna Hackfoort, vrouw van Jor Frederick Monier, haar testament bekend bij notaris Van Salen:
  • Zij schonk Philibert Fredrick Faure de Boneval (haar stiefzoon) en Mechtelt Kier (haar dochter) samen 8 morgen land in Linschoten, dat toen door Anthonis Aertssen werd gebruikt.
  • Als een van de twee zonder nakomelingen zou sterven, erfde de ander het hele stuk land. Als beiden zonder nakomelingen stierven, ging het land naar Jonker Johan Hackfoort (haar neef), maar niet naar diens moeder.
  • Haar broer Wijvalt Hackfoort kreeg drie rentebrieven ter waarde van 2500 gulden.

• Op 23 december 1652 gingen Annichgen Gijsberts (weduwe van Aert Laurensz van Bijlevelt, uit Montfoort) en Cornelis van Bylevelt (graanhandelaar en burger van Utrecht) naar notaris Gerard Vastert. Zij beloofden als borg te staan voor de kinderen van Thonis Henricksz Schijff. Dit was voor een schuld van Guillaume van Steenbergen (rentmeester van het Convent van Oostbroek):
  • Drie vierde deel van 1460 gulden, zoals vastgelegd in een eerdere overeenkomst (30 maart 1652).
  • Zij beloofden ook om eventuele extra kosten (zoals rente) te betalen.
  • Als ze niet betaalden, konden hun bezittingen in beslag genomen worden door het Hof van Utrecht of andere rechters.
  • Zij gaven Gijsbert van der Meijde (procureur) de macht om hen namens hen te laten veroordelen als dat nodig was.
• Getuigen: Duck van Westerholt en Op te Hennigen (schoenmaker).

• Op 24 december 1652 gingen Item Dibbout en Getalen Alen (burgers van Utrecht) naar notaris Gerard Vastert. Zij verklaarden:
  • Dat Teintje Verschuur (weduwe van Jan Ewitz van Heumen) recent was overleden in Utrecht.
  • Zij wilden als familie haar begrafenis regelen, maar alleen uit respect – niet om aanspraak te maken op haar erfenis.
  • Zij lieten dit vastleggen in een officiële akte.
• Getuigen: Jacobus Schade en anderen.

• Op 28 december 1652 verscheen Arent van de Eeden (heer van Emmikhuizen) bij notaris Gerard Vastert. Hij verklaarde namens zichzelf en zijn vrouw Walburga van Hardenbroek:
  • Dat hun pachter Jan Harmansz het gebruik had van 12 morgen land in Roerslacht.

Op 4 januari 1611 (oude stijl) verscheen Huijbert Harmanssoon van Voorn, een bakker uit Utrecht, voor Jacob Op huijden, een notaris verbonden aan het Hof van Utrecht. Huijbert was gezond en bij zijn volle verstand. Hij had eerder, op 19 januari 1605, een testament gemaakt, maar wilde dit nu wijzigen.

In zijn oude testament had Huijbert zijn dochter Geertgen (getrouwd met Adriaen van Bijlevelt) en haar kinderen als erfgenamen aangewezen. Nu trok hij die beslissing in en veranderde zijn testament als volgt:

• Geertgen krijgt alleen haar wettelijke erfdeel (het deel waar een kind volgens de wet recht op heeft) uit de erfenis van haar vader. Dit is een eenmalige gift, en ze erft verder niets.
• De echte erfgenamen van Huijbert worden nu de kinderen van Geertgen (zijn kleinkinderen). Zij erven alles wat hij achterlaat, samen met zijn zoons Harman en Willem (de ooms van de kleinkinderen).
• Als de kinderen van Geertgen zonder nakomelingen sterven, gaat hun erfenis naar de naaste bloedverwanten van Huijbert, niet naar hun eigen ouders (dus niet naar Adriaen van Bijlevelt of eventuele halfbroers/zussen van moederskant).
• De kinderen van Geertgen mogen pas vrij over hun erfenis beschikken als ze 25 jaar zijn en getrouwd zijn. Tot die tijd kunnen ze er alleen van leven, maar ze mogen niets verkopen of weggeven aan mensen die niet familie zijn van Huijbert.
• Geertgen zelf mag wel de opbrengsten (bijvoorbeeld huur of pacht) van de erfenis van haar kinderen gebruiken zolang ze leeft, maar alleen voor haar levensonderhoud. Ze mag dit recht niet verkopen of verpanden. Als ze dat toch doet, vervalt dit recht en gaat de erfenis direct naar haar kinderen. Zij moet haar kinderen wel ondersteunen zolang ze leeft.

Huijbert wijst Harman en Willem (zijn zoons) aan als uitvoerders van zijn testament. Zij moeten erop toezien dat de erfenis goed wordt verdeeld en dat de regels voor de kleinkinderen worden nageleefd. Adriaen van Bijlevelt (de man van Geertgen) heeft geen zeggenschap over de erfenis van zijn kinderen, ook al zou hij daar volgens de wet of gewoonte recht op hebben.

Huijbert bevestigde dat dit zijn nieuwe, geldige testament is. De akte werd opgesteld in Utrecht, in aanwezigheid van twee getuigen: Cornelis Ghijsbertsz (een leerbewerker) en Willem Evertsz van Zutphen (een bakker).

Op 13 januari 1611 werd de akte nogmaals bevestigd door de notaris en de getuigen.

Op 25 augustus 1551 kwam Annichie Gijsberts, weduwe van Anthonis Kaiversz van Bijlevelt, in Utrecht bij notaris Gerard Vastert. Ze was in haar huis aan de Hoogcornmarkt bij het Weeshuis, met getuigen Dirck van Westerholt (een Utrechtse schrijnwerker) en Peter Vastert.

Annichie verklaarde het volgende over de kinderen van haar overleden dochters Johanna en Maria van Bijlevelt:

• Als de kinderen (of hun vertegenwoordigers) niet akkoord gaan met de verdeling zoals vastgelegd in het testament, moeten ze rekening houden met eerdere giften die hun moeders al hadden ontvangen.
• Deze giften waren:
  • Voor Johanna van Bijlevelt en haar man Antonis Henrixsz: 300 gulden, een bed met toebehoren (waarde 50 gulden) en een zilveren beker. Dit was bovenop de 1500 gulden die zij volgens eerdere afspraken al zou krijgen.
  • Voor Maria van Bijlevelt en haar man Willem Gerritsz: 1000 gulden en een bed, betaald in Utrecht.

• De kinderen van hun overleden dochters Johanna en Maria van Bijlevelt erven pas als ze 24 jaar oud zijn. Als ze zonder wettige nakomelingen overlijden, gaat hun erfenis zonder aftrek naar de andere erfgenamen van Adriana, Gerrit en Aert.
• De erfgenamen mogen het geld van de kinderen beleggen in rente. Dit rente-inkomen wordt elke 2 of 3 jaar uitgekeerd, tot de kinderen 24 zijn. Als de kinderen eerder trouwen, krijgen ze hun geld direct.
• Als een kind overlijdt of om een andere reden geen recht meer heeft op de erfenis, mogen de uitvoerders (Adriana, Gerrit en Aert) zelf beslissen wat er met dat deel gebeurt.
• Bij het verdelen van de erfenis wordt rekening gehouden met wat de kinderen al van hun opa (de vader van Adriana, Gerrit en Aert) hebben gekregen. Dit wordt verrekend met hun deel van de erfenis, net als bij de regeling van hun oom Cornelis van Bijlevelt (de oudste zoon uit het eerste huwelijk).
• Als iemand (kind of voogd) het niet eens is met deze regels, maakt Adriana (de testatrice) deze afspraken onmiddellijk ongedaan.

• Direct 40 gulden als restschuld voor de pacht van 1649.
• 15 gulden als restschuld voor de huur van nieuwe huizen, ingaan op 1 januari 1651.
• Op Pasen 1653 150 gulden voor de pacht van 1650.
• Op Pasen 1654 150 gulden voor de pacht van 1651.
• Op 11 november 1652 nog eens 30 gulden voor twee jaar toepacht (extra pacht).

Op 9 oktober 1650 verkochten een aantal familieleden, waaronder Judith Jans van Meerlant (weduwe van Adam van Roijesteijn) en andere erfgenamen, een huis in Utrecht. Dit gebeurde namens zichzelf en als vertegenwoordigers van minderjarige kinderen uit de families Van Roijesteijn en Van Weskenen. De verkoop was officieel vastgelegd bij notaris Cornelis Vliet in Amsterdam op 27 september 1650.

Het huis stond aan de Donkere Gaarde 467 in Utrecht, met aan de zuidkant een ander huis van Judith van Meerlant en aan de noordkant het huis van Bisschopshof. De kopers waren de weduwe en erfgenamen van de overleden Jan Petersz van der Meer.

De verkopers beloofden:

• Het huis vrij en zonder schulden over te dragen, volgens de regels voor huizenkopen in Utrecht.
• Alle rechten, claims of documenten over het huis op te geven.
• De volledige koopsom (deels in contant geld, deels via een lening van 2000 gulden) als betaald te beschouwen.

Op 9 oktober 1650 werd de lening officieel geregistreerd volgens de regels van de Staten van Utrecht (vastgesteld op 26 maart 1668).

Later, op 9 juni 1668, werd de lening overgedragen aan Catharina van Roijesteijn, de vrouw van Dirk Richardus van der Nijpoort. Dit gebeurde door Insebius Brants van Huijssen, een timmerman uit Utrecht, als vertegenwoordiger van Anna Beernts van Geverdingen (weduwe en executeur van Jan Petersz van der Meer).

• Op 20 februari 1643 verscheen Willem Reijniersz, schepen en penningmeester van Haarlem, voor een notaris. Hij gaf Jan Egbertsz Bisschop, koopman in Amsterdam, de opdracht om namens hem een bedrag van 900 gulden op te halen bij de bewindvoerders van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC), kamer Amsterdam, voor de rekening van de kamer in Enkhuizen. Dit was de laatste uitbetaling voor het jaar 1642. Jan Egbertsz moest een kwitantie tekenen en de VOC vrijwaren van verdere claims. Willem Reijniersz beloofde dat alles correct zou verlopen, onder ede.
• Op 21 februari 1643 verschenen Louijs, Fermyn en Gabriel Loreyn (broers) en Hendrick Fredricxsz (getrouwd met Hester Loreyn), allemaal wonend in Haarlem. Zij waren de erfgenamen van Fremijn Bloemaert, zoon van Gabriel en Janneken Loreyn, zoals bleek uit diens testament van 1 juli 1629 en de bevestiging daarvan op 9 maart 1633.
• Zij verklaarden dat Fremijn Bloemaert in 1633 met het schip Nassau naar de Grote Oost (Azië) was vertrokken en daar was aangekomen. Daarom gaven zij Gijsbert Schouten, koopman in Amsterdam, volmacht om namens hen loon en geld op te halen bij de VOC in Amsterdam, gebaseerd op de rekeningen. Gijsbert Schouten moest een kwitantie tekenen en de VOC vrijwaren van verdere eisen. De erfgenamen beloofden dat alles correct zou verlopen, onder ede, en stemden in met het opmaken van officiële akten.

• Janneken Fermyns, weduwe van Gabriel Blommert (koopman), bijgestaan door haar broer Hermyn Loreyn.
• Claes Janssen, als vertegenwoordiger van Juriaen Harmans (wonend in Emden) en diens vrouw Maycken Ign Blommerts.
• Mr. Aelbert Hovins, namens de Weesmeesters van Haarlem, als voogd van Catalina Blommerts (dochter van Gabriel Blommert).

• Janneken Fermyns kreeg alle goederen die zij en haar overleden man bezaten. Zij mocht hiermee doen wat zij wilde, zonder verplichtingen aan anderen.
• Zij moest wel alle schulden van de nalatenschap betalen, behalve:
  • Een bedrag van 1707 gulden dat Jeremias Blommert vorderde (volgens zijn rekening).
  • Wat Esaïas Blommert mogelijk kon opeisen (moest eerst worden geverifieerd).
• Janneken Fermyns moest aan Maycken Serruyn Harmans en Catalina Blommerts (kinderen uit het eerste huwelijk van Gabriel Blommert) elk 700 Carolusgulden betalen als hun vaderlijk erfdeel:
  • Eerst een vijfde deel in contant geld.
  • De rest in vier termijnen: elk jaar in mei 1626, 1627, 1628 en 1629, met een herrecht (rente) van 1 bierepaert per termijn.
• Als extra vergoeding voor Maycken Blommerts (moeder van Catalina) kreeg zij het bed met kussen en twee oorkussens, in plaats van een andere uitkering.

• Op 25 juni 1618 werd een testament opgesteld in Haarlem door Anna Jansdochter, een zieke vrouw uit Gelderland, maar met heldere geest. Ze was aan bed gekluisterd maar kon nog praten en nadenken. Adriaen Willemsz, een notaris verbonden aan het Hof van Holland, legde haar laatste wil vast in aanwezigheid van getuigen. Keizer Matthias I regeerde toen.
• Anna liet de volgende spullen na:
  • Aan Tryntgen, haar dienstmeid: een koe, een oorkussen en een fluwelen kussen.
  • Aan Magdalena, de vrouw van Jan Thonis: een koperen ketel.
  • Aan Magdaleentgen, de dochter van Magdalena: een klein tafeltje met landschap.
  • Aan Grietgen, de vrouw van Aert Bouwens: twee oorkussens en twee fluwelen kussens.
  • Aan de vrouw van Roel de wever (echtgenote van Henrick Lambertsz): een grijze rok van Pieter, die bij Anna woonde.
  • Aan Annu, de dochter van Jacob Dircksz: een druifvormige sayen (soort stof) kaproen.
  • Aan Jannetgen, ook een dochter van Jacob Dircksz: een zilveren vingerhoed.
  • Aan Mayken Jans van Roy: twee zilveren naalden.
  • Aan Lysken, de vrouw van Jan de Breyer: een linnen lijfje.
  • Aan Tryntgen Jans van Roy (dochter van Jan Mathyssen van Roy): haar beste heren sayen rok.
  • Aan Weesken, haar broers dochter: haar dagelijkse hemd met twee neusdoeken.
• Anna hield het recht om later nog wijzigingen aan te brengen, mondeling of schriftelijk. Ze wilde dat haar wil na haar overlijden precies zou worden uitgevoerd, zonder discussie. Het testament werd opgesteld in haar huis aan de Heersteeg in Haarlem, met als getuigen Jan Mathysz van Roye (koopman uit Lankhaar) en Meester Hans Bouduwyns, beide poorters (burgers) van Haarlem.
• Op 19 juni 1618 werd een tweede testament opgemaakt door Frederick Fredericxz van Leeuwarden en zijn vrouw Hester Fremyn, wonend in Haarlem. Ze waren allebei gezond en helder van geest. Keizer Matthias I regeerde nog steeds.
• Frederick en Hester maakten hun laatste wil bekend en schrapten alle eerdere testamenten en huwelijkse voorwaarden. Ze benoemden elkaar tot universeel erfgenaam, en hun kinderen als die er waren. Als een van hen als eerste zou overlijden zonder nakomelingen, erfde de langstlevende alles.
• De langstlevende zou ook voogd worden over eventuele minderjarige kinderen of kleinkinderen, met volle vrijheid om hun bezittingen te beheren zonder bemoeienis van familie, weeskamer of rechters – tenzij de langstlevende daar zelf om vroeg.
• Extra voorwaarden:
  • Als Frederick eerst sterft, moet Hester binnen 1 jaar 400 karolusguldens (elk 40 Vlaamse groten) aan de armen van Haarlem geven.
  • Ook moet ze dan 100 karolusguldens aan Fredericx (zijn moeder) geven, en 13 karolusguldens aan het kind (of kinderen) van zijn broer, als die er zijn.
  • Als Hester eerst sterft, moet Frederick binnen 1 jaar 600 karolusguldens aan de armen van Haarlem geven.
  • Ook moet hij dan 600 karolusguldens aan elk van Hesters volle broers geven, 300 karolusguldens aan elke halfbroer, en 50 karolusguldens aan elk van Hesters twee tantes (als die nog leven).
• Frederick en Hester behielden het recht om het testament later aan te passen, te vergroten of te verkleinen, of geheel nieuw op te stellen. Ze wilden dat hun wil na hun dood zonder uitzondering zou worden uitgevoerd, ongeacht eventuele juridische formaliteiten die ontbraken. Het testament werd opgesteld in Haarlem, met Mathys Jansz van Aken als getuige.

1. Als vertegenwoordiger van:
   • Geertruida Beets (weduwe, woonachtig in Haarlem),
   • Willem Beets (boekhandelaar, woonachtig in Delft),
   • Elisabeth Beets (weduwe, woonachtig in Nijmegen).
   Deze drie, samen met Nicolaas Beets en de overleden Adriaan Beets, waren de enige nog levende kinderen van de overleden Martinus Nicolaas Beets en zijn vrouw Jacoba Beets op het moment dat Jacoba stierf.
2. Als vertegenwoordiger van:
   • Pieternella Jacoba Maria Makkers (weduwe van Adriaan Beets, woonachtig in Schooten).
   Zij was de wettelijke voogd over haar vier minderjarige kinderen met Adriaan Beets:
   • Jacob Beets,
   • Cornelia Magdalina Beets,
   • Johan Carel Beets,
   • Abraham Beets.

• Als de persoon of zijn bedrijf geld schuldig blijkt te zijn aan de bank, mag de bank zonder toestemming het onderpand (bijvoorbeeld een huis of grond) openbaar verkopen. De bank mag dan:
  • de voorwaarden van de verkoop bepalen,
  • het geld uit de verkoop innemen,
  • de koper vrijwaren van eventuele claims (zoals het recht van zuivering – het opschonen van schulden – en rangschikking – de volgorde van schuldeisers).
  
  Let op: deze laatste twee rechten gelden alleen als eerdere hypotheken zijn afbetaald en de Haarlemsche Bankvereeniging daardoor de eerste schuldeiser wordt.
• De afspraken die ook voor anderen (bijvoorbeeld nieuwe eigenaren) gelden, moeten officieel worden geregistreerd bij de hypotheekkantoor in Haarlem.
• Bij brandschade komt het verzekeringsgeld in de plaats van het onderpand. Eerdere schuldeisers houden wel hun rechten.
• De eigenaar moet:
  • alle belastingen (landelijk en lokaal) op tijd betalen en de bewijzen hiervan direct laten zien,
  • ook de verzekeringsbewijzen tonen,
  • toestaan dat de bank deze kosten betaalt als de eigenaar dat niet doet – deze kosten komen dan bovenop zijn schuld.
• Zolang de lening (inclusief rente en kosten) niet volledig is afbetaald, mag de eigenaar niet:
  • extra schulden maken op het onderpand,
  • de bestemming van het onderpand veranderen,
  • erfdienstbaarheden (bijvoorbeeld recht van overpad) of andere rechten aan het onderpand koppelen,
  • het voor meer dan 2 jaar achter elkaar verhuren of onder de markthuurprijs,
  • huur vooraf aannemen of het huurgeld aan derden geven.

• Het pand is vrij van hypotheek en volledig eigendom van de schuldenaar. Dit is vastgelegd in een akte bij het hypotheekkantoor in Haarlem op onbekende datum, in deel 1081, nummer 2.3.
• De schuldenaar moet het pand in goede staat houden en mag:
  • de waarde ervan niet verminderen,
  • de aard of bestemming ervan niet veranderen,
  • het niet verhuren of in gebruik geven zonder schriftelijke toestemming van de schuldeiser,
  • het niet voor langer dan 1 jaar verhuren,
  • het niet onder de marktconforme huurwaarde verhuren,
  • geen voorschotten op de huur ontvangen.
• De schuldeiser heeft het recht om het pand op kosten van de schuldenaar te laten hertaxeren. Als de waarde daalt, moet de schuldenaar:
  • een deel van de schuld direct aflossen, óf
  • extra zekerheid bieden, naar keuze van de schuldeiser.
• De schuld (hoofdsom + rente) is opeisbaar of aflosbaar door beide partijen, mits er minstens 3 maanden van tevoren opzegging plaatsvindt.
• De schuldenaar moet de hoofdsom en rente betalen aan het adres van de schuldeiser, zonder korting of schuldvermindering.
• Alle kosten (zoals inschrijving, opzegging, en juridische stappen) komen voor rekening van de schuldenaar. De schuldeiser ontvangt het volledige bedrag zonder aftrek.
• Als extra zekerheid voor de aflossing van de schuld (inclusief rente en kosten) verbindt de schuldenaar een pand hypothecair aan de schuldeiser. Het gaat om:
  • een winkel met pakhuis en bovenwoning,
  • gelegen aan de Schoterweg in Haarlem,
  • aangeduid als kadastraal perceel Sectie G, nummer 1068,
  • met een oppervlakte van 88 centiare (ongeveer 880 m²).

• Als het onderpand vrijwillig verkocht wordt, hoeft de schuld niet direct afgelost te worden.
• De hele schuld (hoofdbedrag + rente) moet direct betaald worden in deze gevallen:
  • als het onderpand (deels) in beslag genomen, verkocht of met andere rechten belast wordt (behalve een hypotheek);
  • als het onderpand (deels) afbrandt;
  • als de schuldenaar failliet gaat of zijn bezittingen afstaat;
  • als de schuldenaar de rente niet op tijd betaalt;
  • als de schuldenaar een afspraak breekt;
  • als de schuldenaar overlijdt tijdens de looptijd van de lening;
  • als het onderpand onbewoonbaar wordt verklaard.
• Als één van bovenstaande situaties zich voordoet, is de schuldenaar direct in gebreke, zonder dat de schuldeiser hem daarvoor nog apart hoeft te waarschuwen.
• Als de schuldenaar niet voldoet aan de afspraak om gedeeltelijk af te lossen of extra zekerheid te geven, moet hij het hele bedrag direct betalen, zonder verdere juridische stappen.
• De schuldenaar moet het onderpand verzekeren tegen brandschade bij een erkende verzekeringsmaatschappij, zolang de schuld nog loopt.
  • Hij moet altijd kunnen bewijzen dat dit gedaan is.
  • Bij elke rentebetaling moet hij het bewijs van verzekeringsbetaling laten zien, of wanneer de schuldeiser daarom vraagt.
  • Als er brandschade is, gaat het verzekeringsgeld eerst naar de schuldeiser, tot de schuld is afbetaald. Wat overblijft, blijft onderpand.
• De schuldenaar moet alle belastingen en lasten op het onderpand betalen en dit driemaal per jaar aantonen bij de rentebetaling.