Transcripties » Recent gemaakte samenvattingen van historische documenten

• Dirc Boortens ontvangt van Maria Boortens:
  • Een bedrag van 2900 gulden: 2000 gulden hoofdsom plus 900 gulden rente (4%) over 9 jaar, van mei 1653 tot mei 1662.
  • Een zilveren beker en twee zilveren lepels.
  • Een dubbele gouden rozenobel, die eerder bewaard werd door Petrus Praeckinus, predikant in Alkmaar.
• Hiermee verklaart Dirc Boortens volledig voldaan te zijn voor zijn erfdeel uit de nalatenschap van zijn grootouders.
• Hij belooft nooit meer aanspraak te maken op de erfenis of goederen van zijn grootouders, noch op die van Maria Boortens of haar nakomelingen.

1. Janus Lesger, een landbouwer uit de buurschap Volthe, gemeente Weersele (onder het kanton Oldenzaal).
2. Hendrik Hampsink, een landbouwer uit de buurschap Lamselv (zelfde gemeente en kanton), die tijdelijk het erf Hampsink in Leuiselo beheerde.

• Gebouwen: een boerenwoningen, twee schuren en een bakhuis.
• Bouwlanden (akkers):
  • Het kleine Huijeren Stuk: 14 roeden.
  • Het Groote Huijeren Stuk: 32 roeden.
  • Het Vlag: 3 bunders en 71 roeden (1 bunder = 100 roeden).
  • De Akker: 90 roeden.
  • De Korte Bree: 66 roeden.
  • De Geere: 11 roeden.
  • De Zoeke: 23 roeden.
  • De Bommert: 14 roeden.
  • De Kamp en Gaarden: 1 bunder en 9 roeden.
• Hooilanden (weides):
  • De Groote Maat: 73 roeden.
  • De Weidemaat: 37 roeden.
  • De Zutke Maat: 73 roeden.
  • De Boerhorst: 73 roeden.
• De Sotegrond (tuin/erf bij het huis).
• 27 houwbare bomen (bomen die gekapt mochten worden) en 25 telgen (jonge boompjes).
• De ware (aandeel) in de marke (gemeenschappelijke gronden van het dorp).

• Zij heeft nog nooit eerder een testament gemaakt of haar bezittingen verdeeld.
• Haar wettige erfgenamen (volgens de regels) zullen haar bezittingen erven.
• Zij laat specifiek haar bed met beddengoed, inclusief kussens en dekens, na aan Genoeken Nihoff.

Op 10 augustus 1780 bevestigde Hendrik Jan Bos, rechter van het Landgericht in Oldenzaal, samen met zijn assistenten Jan Franke en Willem Mafeland, een schuldbekentenis. Jan Roelof Berlehem uit Losser en zijn vrouw Swenne Scholte erkenden dat ze 760 Carolusguldens (à 20 stuivers per muntstuk) schuldig waren aan Jan Beernink, ook uit Losser. Ze beloofden jaarlijks 3% rente te betalen en het volledige bedrag af te lossen. De eerste betalingsdatum was 7 augustus 1781, met de mogelijkheid om een half jaar van tevoren op te zeggen.

Als zekerheid voor de lening zetten ze hun bezittingen in, waaronder:

• Twee weefgetouwen
• Drie stukken land van het erve Lentsert in Losser:
  • Een stuk bouwland op het Rat, grenst aan land van Sander Schouwink en een openbare weg (grootte: 1 mad land)
  • Een tweede stuk bouwland op het Rat, grenst aan land van Lentsert en een openbare weg
  • Een strook bouwland met wat wild grond op het Rat, grenst aan hun eigen land en land van Pa Horian

Bij niet-betalen mocht Beernink of zijn erfgenamen de schuld verhalen op deze zekerheden. Omdat Swenne Scholte niet kon schrijven, tekende Alexander Maguel namens haar. De akte werd ondertekend in Oldenzaal.

Op 24 augustus 1780 bevestigde Hendrik Jan Bos opnieuw, nu met assistenten Alexander Maguel en Willem Maseland, een verkoopakte. Van Blenke en zijn vrouw Janna Hoxstede verkochten hun huis, genaamd de Blenken woning in Oldenzaal, aan Gerrit Reinink en diens vrouw Jenne voor 200 Carolusguldens. Het geld was al betaald, volgens de verkopers. De verkoop gebeurde met toestemming van Geertruida Blenke (stiefmoeder van Van Blenke, bijgestaan door Gerrit Spanjer) en Jan Bleuke (halfbroer), die afzagen van hun rechten op het huis.

Omdat de verkopers niet konden schrijven, tekende Jan Weling namens hen. De akte werd in Oldenzaal opgemaakt en ondertekend.

• Hendrik ten Kotte en zijn vrouw Aleida (wonend in Hertme) erkenden dat ze Jan Wijffer uit Doornigen een lening van 250 Carolusgulden schuldig waren (à 20 stuivers per muntstuk). Ze beloofden jaarlijks 3 gulden rente per 100 te betalen. De lening kon na een half jaar opzegtermijn (eerste mogelijkheid: 30 november 1779) worden afgelost. Als onderpand gaven ze een stuk land in Doorniger Esch bij de dikke Boom, grenzend aan land van Wievink en Brinkhuis, groot 11 schepel (in twee percelen). Bij niet-betalen mocht Wijffer of zijn erfgenamen het land verkopen om schulden en rente te innemen. De verklaring werd ondertekend door Hendrik Jan Bos en namens het stel (dat niet kon schrijven) door Alexander Maguel.
• Jan Blenke uit Doornigen erkende een schuld van 235 gulden (à 20 stuivers per muntstuk) aan Gerrit Reinink en de gemeente Doornigen. Hij beloofde 4 gulden rente per 100 per jaar te betalen. Als onderpand zette hij zijn aandeel in huis De Blenken Woninge (met bijbehorend land in de marke Doornigen). Ook hier gold een opzegtermijn van een half jaar (eerste mogelijkheid: 30 november 1779). Bij wanbetaling mochten schuldeisers het pand verkopen. De akte werd ondertekend door Hendrik Jan Bos en namens Blenke (die niet kon schrijven) door Meander Maguel.

• Grootte: ongeveer 2 mud (oude maat voor land), eerder verhuurd aan Lambert en Jan Blenken.
• Voorwaarde: er mocht nooit een huis op gebouwd worden.
• Wesselink had de volledige koopsom betaald.
• Palthe droeg het land officieel over aan Wesselink en diens erfgenamen, zonder verdere rechten voor Borgerink.

Op 20 juni 1730 werd in Oldenzaal een akte opgesteld door Anth. Borgerman, rechter, over de verkoop van land en hooiland. Claes Ter Daggel en zijn vrouw Geesje Ter Daggel verkochten dit aan Maria Jacoba Chalus voor 8 koop (een oude munteenheid). De verkopers bevestigden dat ze volledig waren betaald en droegen het land over aan Maria Jacoba Chalus en haar erfgenamen. De akte werd ondertekend door de rechter, Claes Ter Daggel en Geesje Ter Daggel.

Op 20 juni 1733 werd opnieuw een akte opgesteld in Oldenzaal door Anth. Borgerinck, nu namens de Ridderschap en Steden van Overijssel. Adolph Otto Joost van Twello, landdrost van Bentheim en heer van Haarveld en Ravenshorst, en zijn vrouw, samen met Anna Agnes de Rhede, vrouw van Haasveet en Navershorst, bevestigden dat ze op 23 februari 1729 een lening van 200 gulden hadden ontvangen van Michiel Hillebrands Mante. Deze lening moest tegen 4% rente worden terugbetaald op 23 februari 1734.

Als zekerheid voor deze lening zetten ze hun goederen in, waaronder:

• Het landgoed Smithamp in Lemselo, met de bijbehorende weverij en huisjes zoals het Loo en het Leusgat.
• Het landgoed Blencke, met alle rechten en afhankelijke gronden.

Deze goederen dienden als onderpand, zodat Michiel Hillebrands Mante zich kon verhalen op het kapitaal, rente en eventuele schade. De akte werd ondertekend door de rechter en de betrokkenen.

Op 8 oktober 1728 bevestigde H.M. Borgerinck en Jan Tomas de Graeff, namens de Ridderschap en de Staten van Overijssel, een verklaring over een gebeurtenis in Oldenzaal. Op 21 oktober 1728 werd een laatste wil opgesteld in het huis van Wolter Wegman in Dulder (bij Oldenzaal).

Egbert Hoeckhuis, ziek en bedlegerig maar met een heldere geest, maakte mondeling zijn testament bekend aan Anthoni Borgerinck (als rechter) en de schepenen Gerrit Ten Spricke en Egbert Haeshen. Omdat Egbert Hoeckhuis niet kon schrijven en geen zegel had, tekenden de aanwezigen voor hem. De notaris H. Hulsher verzegelde het document.

Egbert Hoeckhuis bepaalde het volgende in zijn testament:

• Zijn erfgenamen zijn:
  • zijn zus Giete,
  • de kinderen van zijn broer Wolter Wegman (uit Sulder): Wolter Wegman en Marie Gmeyers,
  • de kinderen van zijn zus Swenne ten Oldeweeme.
• Speciale legaten (geld of goederen voor bepaalde personen):
  • aan Wolter Wegman (neef):
    • de helft van een lening op een huis in Weerselo,
    • een stuk land bij Wantumgaarden,
    • een lening van 19 gulden op Stoepel,
    • een lening van 29 oktober (bedrag onbekend) op Wilghuis Ten Weghuis.
    Wolter Wegman moest hiervoor wel 4 gulden en 10 stuivers betalen aan de armen van Dalder.
  • aan Geerjen ten Becken: een stuk land genaamd Horstink in Salda Esch.
  • aan Hinderik Smeijers: 100 gulden (lening op Ten Groothuis in Tiniglo).
  • aan de kinderen van zijn zus Giete ter Beche: de helft van een lening op Caepen Plaatse.
  • aan de dochter van zijn zus Ten Oldeweeme: een lening op Telgenhoff.
  • aan de kinderen van zijn zus Marie Smeijers: een lening op De Wulf van Staefell en een gemeenschappelijke lening van boeren in Dalder.
  • aan Geerjen ter Becke: extra 60 gulden (van een lening op Blenke Timmerman).
  • aan Gerrit Harmelsch: het geld dat hij eerder van Egbert Hoeckhuis had gekregen.
  • aan Cloppen Geesjen ter Tiniglo: jaarlijks 10 gulden (20 stuivers per stuk) uit de overige goederen, zolang zij leefde.
  • aan Woeten ter Becke: een weefgetouw.
  • aan Clopjen Geertjen ter Beche: een kist.
• Alle rente die nog niet was betaald, moest bij zijn overlijden toegekend worden aan de gemeenschappelijke erfenis.
• Alle overige bezittingen die niet specifiek waren genoemd, gingen naar de erfgenamen.

Egbert Hoeckhuis verklaarde dat dit zijn officiële testament was, ook als niet alle formaliteiten waren nageleefd. Het document werd ondertekend door de schepenen en Anthoni Borgerinck, met een handtekening (een kruisje) van Egbert Haeshen namens Egbert Hoeckhuis.

Op 14 mei 1792 maakte de rechter Ant. Bos van het landgericht in Oldenzaal, samen met twee getuigen (J. P. Stork en Abr. Maguel), een officiële verklaring op.

De weduwe Geese (weduwe van Jan Raat Gerink uit Rossum), bijgestaan door haar juridisch vertegenwoordiger Dr. H. R. G. Pagenstecher, bevestigde dat zij een lening van 1400 gulden had ontvangen van Jann (weduwe van Hendrik Scholte Linde).

De afspraken waren:

• Jaarlijkse rente: 2 gulden en 1 stuiver per 100 gulden.
• Zowel de lener als de uitlener mochten de lening op elk moment beëindigen, mits ze dit een half jaar van tevoren aankondigden.

Als zekerheid voor de lening stelde Geese (met toestemming van haar vertegenwoordiger) haar boerderij Blankenfoort (ook wel Blenke genoemd) in Rossum als onderpand. Deze boerderij had ze gekocht van Dr. J. J. Hulsken en Jan Hendrik Nijenhuis, met medewerking van Hendrik Luttenberg. Het pand omvatte land, gebouwen, bomen en alle rechten die daarbij hoorden.

Als Geese niet zou betalen, mochten Jann of haar erfgenamen hun geld (inclusief rente en kosten) terugvorderen via de boerderij. Geese deed afstand van alle mogelijke bezwaren, zoals de bewering dat het geld niet volledig was uitbetaald.

Omdat Geese niet kon schrijven en geen zegel had, tekenden J. P. Stork en haar vertegenwoordiger Pagenstecher namens haar. De rechter Ant. Bos bevestigde dat deze verklaring overeenkwam met het origineel.

De schrijver van de klacht (de suppliant) vindt het nodig om de Staten-Generaal (aangeduid als Dw Hoog Mogende) te vertellen over het gedrag van de gouverneur van Suriname sinds zijn vertrek uit de kolonie. Hij doet dit namens zichzelf en zijn opdrachtgevers. Volgens hem dreigt de gouverneur met ernstige gevolgen als de kolonisten klachten indienen bij de overheid in Nederland. De klachten gaan over zijn eigen behandeling en die van anderen.

De gouverneur heeft:

• Kolonisten bedreigd: wie klachten indiende, zou als oproerkraaier uit Suriname verbannen worden.
• Mensen met hoge functies en andere belangrijke inwoners vervolgd, soms zonder proces of verklaring.
• Via de overleden fiscale officier (zijn schoonzoon) strafzaken gestart tegen kritische inwoners, waaronder rechtszaken, gevangennemingen en verbanningen.
• Zelf als rechter opgetreden in zaken waar hij eigenlijk uitgesloten had moeten worden, omdat hij zelf betrokken partij was.

Zijn wraak ging zo ver dat hij volgens de voormalige raad van politie en justitie, Guldensteeden, vier belangrijke ondertekenaars van de volmacht (waardoor de schrijver optrad) heimelijk wilde laten vermoorden met een rode das (wurging) of vergif (den beker).

Door deze behandeling:

• Moest een rijke inwoner van Suriname (met 557 slaven en grote plantages) de kolonie verlaten in het slechtste seizoen. Hij stierf onderweg, zijn familie en bezittingen achterlatend.
• Legde de voormalige raad van politie en justitie, Guldensteeden, zijn functie neer uit angst en vertrok met zijn gezin naar Nederland. Onderweg werden sommigen door de Fransen gevangengenomen en stierven in Franse gevangenissen.
• Raakte de hele kolonie in opstand door het onrecht.

De schrijver waarschuwt voor twee grote gevaren:

• Kolonisten durven geen klachten meer in te dienen bij de Staten-Generaal of bij Prins Willem V van Oranje-Nassau (de stadhouder). Hierdoor kan de gouverneur zijn macht misbruiken zonder controle.
• De meer dan 30.000 tot slaaf gemaakten in Suriname zien dat zelfs belangrijke blanken (zoals raden) straffeloos kunnen worden vervolgd. Hierdoor verliezen ze respect voor alle blanken en zullen ze niet meer luisteren. Dit kan leiden tot opstanden, omdat angst en straffe discipline dan niet meer werken. Er zijn al tekenen van verzet bij de tot slaaf gemaakten.

• De verkopers: Willem Stopel en zijn vrouw Venne Berghuis (met toestemming van haar voogd).
• De kopers: Jan Blenke uit Dulder.
• Getuigen: J. W. Willemsen en M. Kasink.

• Een derde deel van een hooiland (grasland om hooi van te maken).
• Grenzen: aan de ene kant aan het hooiland en weidegrond van Blenke, aan de andere kant aan het Broek (moerassig gebied).
• Het land lag in de Marke Dulder (een gemeenschappelijk beheerd gebied).

• Willem Stopel (met een handtekening).
• T. F. Wessels (de rechter, met handtekening en zegel).
• Alex. Maguel (namens Venne Berghuis, met handtekening en zegel).

De tekst beschrijft twee historische afspraken over grond en schulden in de regio Twente.

14 mei 1700:

• Een man (de Comparant) vraagt toestemming om kleine stukjes grond af te splitsen van een groter stuk gemeenschappelijke grond (gem. Erve) in Deurningen (bij Almelo). De stukjes liggen op verschillende plekken, zoals agterstenkamp, Blik, Jan Wibbels Brice ne Kamp, en Ejjck.
• Hij wil deze stukjes overdragen (transporteren) aan de lokale rechter, als compensatie voor het verbeteren van zijn leenplicht (een soort belasting of verplichting aan de heer des lands).
• De afspraak wordt goedgekeurd door Adolph Philip Zeijger, Graaf van Regteren Almelo, in aanwezigheid van G. H. Hein (advocaat) en Jan ten Cate Jansz.
• Het document wordt ondertekend en verzegeld in de Lheenkamer (leenkamer) van Almelo.

26 juli 1761:

• Jan Blercke en zijn vrouw Geertruyt, samen met Lambert Blenke en Jan Spanjer (als voogden voor twee minderjarige kinderen), erkennen een schuld van 75 gulden aan Dirk Blom, een koopman uit Oldenzaal.
• De schuld moet binnen 3 maanden worden betaald, met 3% rente per jaar. Als ze te laat betalen, stijgt de rente naar 4%.
• Als onderpand geven ze hun aandeel in een huis genaamd de Blonke in Doomingen (vermoedelijk Deurningen).
• Als ze niet betalen, mag Dirk Blom (of zijn erfgenamen) het huis verkopen om de schuld te voldoen.
• Het document wordt opgesteld door Hendrik Jan Bos, een rechter uit Oldenzaal, in aanwezigheid van Frerik Bloemen en Hendrik Bloemen (als getuigen).

• Geerthen Omck, weduwe van Jan Oink, bijgestaan door Jannes Warmbsbach als haar "hombaar" (een soort wettelijke vertegenwoordiger).
• Jan Oink en Gerrit Oink (volwassen familieleden).
• Lambert Smeijers en Berent Esgers, ooms en wettelijke voogden ("mombaars") van twee minderjarige kinderen.

Op 18 september 1750 bevestigde Hendrik Jan Bos, rechter van het kerkelijke gerecht in Oldenzaal, dat Gerrit Jansen Snijders en zijn vrouw Fenneken Kolnaars een stuk bouwland in den Vossebelt (in Hasselerbroek) hadden verkocht aan Willem Wensink en zijn vrouw. Het land lag tussen de grond van Arends Jan en werd met alle rechten en plichten overgedragen. De verkopers bevestigden dat ze het bedrag hadden ontvangen en deden afstand van elk verder recht op het land. De akte werd ondertekend door de rechter, de verkopers en getuigen Engbert Krop en Jan Welink.

In een tweede geval, bevestigd door Gerrit Willem Stork (waarnemend rechter van het landgerecht in Oldenzaal), verkochten Berend Siemerink en zijn vrouw Ale Blenke uit Olde Rosen op dezelfde manier een stuk bouwland in den Berghuizer esch aan Hendrik Jan Bos en zijn vrouw Maria Beek. Dit land lag tussen de grond van Jan op den Brand en was eerder, op 24 februari 1714, gekocht door de overleden vader van Berend, Jan Siemerink. Ook hier werd het bedrag betaald, en de verkopers deden afstand van alle rechten. Albert Rosen stond borg voor de garantie van de verkoop. Getuigen waren opnieuw Engbert Krop en Jan Welink.

De tekst beschrijft een conflict tussen Hendrik Kemper, een Lutherse predikant in Paramaribo, en een zekere Fredut Bopp (ook wel Monsieur Bopp genoemd), die samen met een vrouw (door Kemper een "hoer" genoemd) betrokken is bij laster, bedrog en financiële fraude. Hier volgt een samenvatting:

Kemper beschuldigt Bopp ervan dat hij:

• Lasterlijke leugens (lengens) over Kemper heeft verspreid bij een vrouw om haar tegen hem op te zetten. Zij zou Kemper daarna beledigd hebben, onder andere door hem uit te schelden voor "canaille", "schurk" en "schelm".
• Zelf Kemper en de vrouw openlijk heeft beledigd, waarbij de vrouw zijn voorbeeld volgde.
• Een "insinuatie" (een juridische aankondiging) met lasterlijke beschuldigingen naar Kemper heeft gestuurd, waarop deze heeft gereageerd.

Kemper vraagt om hulp bij het verzamelen van bewijzen tegen Bopp:

• Hij wil weten wat Bopp heeft uitgespookt op Sint Eustatius en Saint-Martin (ook Martinique genoemd), waar Bopp mogelijk onder een andere naam heeft geleefd. Kemper vermoedt dat Bopp daar is gevlucht of gearresteerd.
• Hij vraagt om officiële verklaringen (declaratoiren) en handtekeningen van Bopp om zijn schuld te bewijzen.
• Een zekere Kapitein Stanje heeft ook een zaak tegen Bopp, omdat Bopp als schrijver op zijn schip zou hebben gestolen uit het pakhuis. Kemper twijfelt echter of Stanje betrouwbaar is.

Kemper meldt verder:

• Dat Bopp en de vrouw op 10 mei 1773 's avonds om 21:00 uur uit Paramaribo zijn gevlucht naar Sint Eustatius, net voordat ze gearresteerd zouden worden.
• Dat Bopp de gouverneur en raadsleden van Paramaribo openlijk voor "canaille" en "schurken" heeft uitgemaakt. Hierdoor besloten de autoriteiten om hem te arresteren en uit de kolonie te verbannen.
• Dat Kemper juridische stappen heeft ondernomen tegen zowel Bopp als de vrouw. Hij heeft processen gewonnen, maar zij weigeren de schadevergoeding (2600 Nederlandse gulden) en proceskosten te betalen.
• Dat de fiscale autoriteiten in Paramaribo Bopp en de vrouw crimineel zullen vervolgen en hun vlucht bekend zullen maken om hen publiekelijk te schande te zetten.
• Dat Bopp mogelijk de slaven van de vrouw als onderpand heeft gebruikt om geld te lenen, waarna hij haar in de steek heeft gelaten.

Kemper hoopt dat Bopp gestraft kan worden en dat hij zelf genoegdoening krijgt. Hij sluit af met de mededeling dat hij en zijn dochter in goede gezondheid verkeren. De brief is gedateerd op 21 mei 1773 in Paramaribo en ondertekend door Hendrik Kemper. Een korte notitie achterop vermeldt dat de brief is beantwoord op 22 juli 1773 en later is doorgestuurd op 23 oktober 1777.

In een latere toevoeging (na 10 mei 1773) meldt Kemper dat Bopp en de vrouw (met wie Bopp kort voor haar bevalling is getrouwd) op 10 mei 1773 zijn gevlucht met het schip Benjamin Morgan naar Sint Eustatius. Kemper benadrukt dat Bopp en de vrouw hem en anderen op grove wijze hebben belasterd en bedrogen.

• De ambtenaar had eerder twee documenten (aangeduid als Sa en S) verstuurd, maar kreeg geen antwoord. Daarom liet hij op 29 november een bekendmaking (aangeduid als U) in de kerk voorlezen en de volgende dag ophangen. Hij vond dat alleen hij het recht had om bepaalde officiële akten en documenten af te geven, volgens zijn instructies, en wilde zijn recht verdedigen.
• De gouverneur liet daarop de bediende die de bekendmaking had opgehangen, via een bode (de Brote) oproepen om de publicatie ongedaan te maken. De bediende weigerde dit, omdat hij eerst toestemming van de ambtenaar nodig had. De bediende haalde de publicatie weg en ging naar de ambtenaar om verslag uit te brengen.
• Later die dag, ondanks dat het zondag was, werd er een spoedvergadering gehouden. Een bode, Boorté, kwam namens de gouverneur en de raad vragen of de ambtenaar de volgende ochtend naar de vergadering wilde komen. De ambtenaar weigerde, maar bood aan om naar de bestuurders toe te komen als ze hem in privé wilden spreken.
• De volgende ochtend kwam de bode opnieuw met het verzoek om direct voor de gouverneur en raad te verschijnen. De ambtenaar weigerde opnieuw. Toen de bode voor de derde keer kwam, vroeg hij om het origineel van de bekendmaking van de dag ervoor. De ambtenaar weigerde ook dit en zei dat de bestuurders een kopie konden laten maken als ze dat wilden.
• Later bleek dat de bekendmaking van het waaghuis was verwijderd. 's Avonds kreeg de ambtenaar een resolutie (aangeduid als W) van de gouverneur en raad. Volgens deze resolutie kwam zijn antwoord van zondag niet overeen met wat hij eerder had gezegd.
• De ambtenaar was verbaasd, want volgens hem had de bode een verkeerde boodschap overgebracht. De bode had namens de gouverneur en raad gevraagd of hij wilde komen, in plaats van te zeggen dat hij moest komen. Direct na het vertrek van de bode ging de ambtenaar naar de heren Isaäc Groebe, William Aerssen en Jaques Boileau, die hem kwamen bezoeken.
• De ambtenaar vond de beslissing van de gouverneur en raad onredelijk. Volgens hem was de gouverneur zelf verantwoordelijk voor de onrust, door een verklaring van een "schelm" (iemand met slechte bedoelingen) te gebruiken om hem aan te vallen.
• De ambtenaar ontkende dat hij opzettelijk onrust en verwarring in de kolonie wilde veroorzaken of de regering in diskrediet wilde brengen. Hij vond dat de bestuurders zelf schuldig waren aan verkeerde behandeling, niet alleen in zijn geval, maar ook in andere situaties.
• Volgens de resolutie mocht de ambtenaar geen bekendmakingen meer doen of laten ophangen zonder toestemming van de gouverneur. De ambtenaar vond dit onterecht, omdat hij volgens zijn instructies wel het recht had om bepaalde zaken bekend te maken, zolang het niet in strijd was met de wetten van de Republiek of het lokale bestuur.
• De ambtenaar vond dat de gouverneur, door deze maatregel, te veel macht kreeg. Als inwoners voor elke bekendmaking toestemming van de gouverneur nodig hadden, kon de gouverneur misbruik maken van zijn positie. Bijvoorbeeld door te voorkomen dat iemand die geen vrienden in het bestuur had, zijn bezittingen kon verkopen door de bekendmaking tegen te houden.

• De gouverneur weigerde Evertse zijn eerste klerk, Evertz, te beëdigen omdat die te jong (minderjarig) zou zijn. Evertse ontkent dit en zegt dat de gouverneur eerder wel bereid leek om Joseph Roda als eerste klerk te beëdigen, maar uiteindelijk ook weigerde om dezelfde reden.
• Evertse voegt er twee formulieren bij (onder letters O en S), waaruit blijkt dat hij de gouverneur wel had gevraagd om zijn klerk te beëdigen, maar dat deze weigerde vanwege Beaujon (een andere klerk).
• Op 18 juni diende Evertse een verzoek in bij de Raad (bijgevoegd als letter E), maar kreeg pas op 30 juni een afspraak. Hij deed dit om twee redenen:
  • Hij hoorde van Juffrouw Johanna Salomons, weduwe van Nicolaas Reyliger, dat de gouverneur (die toen als fiscaal – een soort openbaar aanklager – optrad) vragen had gesteld aan Beaujon en hem verboden had deze verder te vertellen. Het antwoord zou de gouverneur in een slecht daglicht zetten.
  • Hij wilde kopieën van verschillende officiële stukken, zoals het bevel waarbij de Raad de gouverneur (als fiscaal) toestemming gaf om vragen te stellen. Ook wilde hij de beslissing zien waarbij zijn klerk in gijzeling (een soort voorlopige hechtenis) werd genomen.
  • De gouverneur had als fiscaal een aanklacht tegen Evertse ingediend, gebaseerd op een verklaring van Frederik George Bopp. Evertse vindt deze verklaring onrechtmatig en wil weten waarom hij als particulier voor de Raad moet verschijnen.
• Evertse vermoedt dat de Raad bewijs achterhoudt om zijn verdediging tegen te werken. Hij wijst erop dat Juffrouw Heyliger in het bijzijn van anderen heeft gezegd dat ze niet weet wat ze heeft beëdigd – maar hij kan geen verklaringen van haar krijgen.
• Op 26 juni kwam iemand een volmacht (een officieel document om iemand anders namens je te laten handelen) ophalen voor een zaak in Holland. Deze volmacht was getekend door Anthonie Beaujon, de eerste klerk. Dit verbaasde Evertse, omdat:
  • De Raad en gouverneur hem niet toelieten om in de Raad te zitten, maar wel toelieten dat zijn taken werden overgenomen.
  • De gouverneur onofficieel (tacit) zijn bevoegdheden als eerste klerk overnam, terwijl Evertse daar nooit toestemming voor heeft gegeven.
• Evertse protesteerde dezelfde dag nog tegen zowel de gouverneur als Beaujon, omdat zij zijn functie overnamen zonder zijn toestemming.

• Na een tijdje werd de verklaring van Murphey bekend, die slecht was voor een bepaalde duffrouw (dame). Murphey dreigde hierop met een rechtszaak tegen de schrijver van deze samenvatting, omdat die verklaring volgens hem onwaar was en zelfs de gouverneur erbij betrok. De gouverneur zou Murphey hebben gedreigd met gevangenzetting als hij de verklaring niet zou ondertekenen.
• De schrijver beschuldigt de gouverneur ervan dat deze, samen met Cornelis Swaan (een klerk van de gouverneur) en een zekere Marphy, op slinkse wijze een kopie van de verklaring probeerde af te pakken van de duffrouw (die later Mevrouw den Tooren blijkt te zijn).
• De duffrouw weigerde de kopie af te geven en ging zelf naar de gouverneur. Deze hield de verklaring echter achter met als excuus dat hij hem later zou teruggeven. Toen de dame erom vroeg, kreeg ze slechts een niet-officiële kopie, die voor haar waardeloos was.
• De schrijver ziet dit als bewijs dat de gouverneur oneerlijk handelt. De duffrouw vraagt de schrijver om hulp en stelt een verklaring op, die ze onder ede wil bevestigen. Deze verklaring (in het Engels en Nederlands) zou de gouverneur in een slecht daglicht stellen.
• Op 26 mei, tijdens een rechtszitting, verschijnt Mevrouw den Tooren voor de raad. Ze weigert eerst vragen te beantwoorden, omdat ze vindt dat de raad partijdig is. Ze vraagt 48 uur bedenktijd, maar dat wordt geweigerd. Zonder verdere procedure wordt ze op bevel van de commandant gevangengezet, wat veel kritiek oproept, omdat ze uit een vooraanstaande familie komt en gezondheidsproblemen heeft.
• De schrijver en zijn cliënt (waarschijnlijk Mevrouw den Tooren) worden ook vastgehouden. Andere mensen die worden opgeroepen, antwoorden zonder bezwaar, maar hun getuigenissen helpen weinig.
• Op 29 mei vragen de gevangenen de schrijver (die als fiscale officier optreedt) om protest aan te tekenen tegen de gouverneur en de raad. Dit doet hij op 10 juni.
• Op 23 juni wordt een verdere aanklacht ingediend, waarbij de cliënt van de schrijver gedwongen wordt om zijn correspondentie openbaar te maken.

• Werd het register van dagvaardingen niet bijgehouden. Zo waren er in januari al 305 dagvaardingen uitgegeven die niet goed waren geregistreerd.
• Konden de gerechtsbodes en hun vervangers niet meer bijhouden welke dagvaardingen zij hadden bezorgd, waardoor kopieën niet ondertekend waren. Dit was nadeelig voor burgers die een geldige dagvaarding nodig hadden.

• Verzuimzaken (wanneer iemand niet op een eerste dagvaarding reageert).
• Rechtbankvonnissen.
• Resoluties en besluiten van de raad.
• Benemingen en andere officiële handelingen.

Op 16 januari 1775 werd in Paramaribo een officiële waardering gemaakt van plantage Pietersburg, gelegen aan de Cottica-rivier (aan de rechterkant als je stroomopwaarts vaart), tussen plantages Mijnhoop en CrassCreecq. Deze waardering werd uitgevoerd op verzoek van N. Guisan, die toen beheerder was van de plantage namens de eigenaar, I. Camijn (een voormalig burgemeester van Vianen). De basis voor deze waardering was een opdracht van de eigenaar uit 26 juli 1704.

De inventaris en taxatie werden opgesteld door de toenmalige directeur C. Pache en uitgevoerd door de beëdigde taxateurs I. Barlon en P. Voegelaar. De totale waarde van de grond volgens de officiële kaart bedroeg 6180 gulden en 266 akkers.

De bewerkte gronden waren als volgt verdeeld:

• 1008 koffieplanten op een stuk land: waarde 352 gulden en 16 cent.
• Een verlaten stuk land dat als savanne (grasland) diende: waarde 120 gulden.
• 1911 koffieplanten op een stuk land: waarde 191 gulden en 2 cent.
• 2812 koffieplanten op een stuk land: waarde 1406 gulden.
• 2000 koffieplanten op een stuk land: waarde 900 gulden.
• 2016 koffieplanten op een stuk land: waarde 302 gulden en 8 cent.
• 4000 koffieplanten en 130 katoenplanten op een stuk land: waarde 600 gulden.
• 900 koffieplanten en 50 katoenplanten op een stuk land: waarde 247 gulden en 10 cent.
• 5500 koffieplanten en 600 katoenplanten op een stuk land: waarde 2200 gulden.
• 2000 koffieplanten en 100 katoenplanten op een stuk land: waarde 850 gulden.

Deze taxatie werd later, op 28 maart 1775, bevestigd door J.L. Veelmant, een beëdigde griffier, die verklaarde dat het document overeenkwam met het origineel dat door P. Stolting (als vertegenwoordiger van de kerkeraad) was getoond. De taxateurs Christiaen Nagel en J. Barloh waren hierbij aanwezig.

• Aan de voorkant: 6,46 meter breed
• Aan de achterkant: 7,2 meter breed
• Diepte: 333 voet (ongeveer 95 meter)

• Lengte: 44 voet (ongeveer 12,5 meter)
• Breedte (inclusief galerij): 32 voet (ongeveer 9 meter)
• Gebouwd van rond hout, met een dak van kopieplanken, omslagen en bolletjessingels
• Indeling: een voorhuis, slaapkamer en galerij met een keuken en een voorraadkamer (bottelarij)
• Vloer: 1½ duim dikke kopieplanken in het voorhuis, beide kamers en de voorraadkamer
• Wanden, deuren en ramen van echt hout
• Zolder van Hollandse delen met twee extra kamers, en een dakraam aan de straatkant
• Fundering: verhoogde, stevige stenen voet die doorliep onder het hele huis
• Voor en achter het huis: twee stenen stoepen

1. Een wateropslag (lengte: 15 voet / ~4,3 m, breedte: 10 voet / ~2,8 m) van vierkant bijlhout, met een dak van kopieplanken en bolletjessingels, op een stenen voet.
2. Een keuken en magaziijn (lengte: 46 voet / ~13 m, breedte: 20 voet / ~5,7 m) van diverse soorten vierkant hout, met een dak van kopieplanken. De keuken had een stenen vloer en een bakoven; het magaziijn was niet bevloerd. Het gebouw stond op een stenen voet en had een galerij aan de voorkant.
3. Een slaafs huis en veestal (lengte: 32 voet / ~9 m) van vierkant hout met een dak van planken en singels, op een stenen voet.
4. Een toiletgebouwtje van vierkant hout met een dak van kopieplanken en singels, op een stenen voet.

• Een duivenhok op palen
• Een houten put van kopieplanken
• Een moestuin met een Hollandse lattenafrastering

• Hij had de dag ervoor gehoord dat er, namens de heren Commissarissen (of gecommitteerden) van het Hof van Justitie, een verzoek was gedaan om documenten uit te geven. Deze documenten betroffen een rechtszaak tussen Van Claveren en de erfgenamen van Hendrik Kemper (aangetekend onder nummer 39 in november 1774).
• Hij had hier expliciet bezwaar tegen gemaakt, zowel tegen de uitgifte van de stukken als tegen de pogingen van de tegenpartij om de zaak te versnellen. Volgens hem was dit in strijd met zijn recht op revisie (herziening van de zaak).
• Hij benadrukte dat alle originele stukken die in eerste instantie waren ingediend en waarvoor revisie was aangevraagd, bij de secretarie moesten blijven. De beëdigde kopieën die naar het vaderland (Nederland) werden gestuurd, waren hiervoor voldoende.
• Ondanks zijn eerdere mondelinge protest (die hij diezelfde dag nog schriftelijk zou bevestigen), was hij verrast dat de heren gecommitteerden het verzoek zonder zijn verhoor hadden goedgekeurd. De stukken waren al uitgegeven aan de tegenpartij.
• Omdat hij dit niet zomaar kon laten gebeuren, voelde hij zich verplicht om zijn rechten te verdedigen. Hij bevestigde opnieuw zijn recht op revisie en behield zich het voordeel voor van verdere juridische stappen.