Blader door transcripties » Lokale Kronieken uit de Nederlanden 1500-1850

archieftoegang 1507_Beek_Trec, pagina 52

Och lassy! al mer in diessen tyde, so waes dye wysheyt overal in allen landen inde steden der regerres des volcks op getoeghen inde van Got genoemen. Also dat qualicke tue gynge overal inde der arme ghemeyne huysmaen inde lantmaen ser voele te lyden hadde in diessen tyde inde joeren vurs., inde toeghen due inden lande van Valkenborch, Lymburch, Gulppen inde oem Aken, inde deden grotten schade den armen lantmaen, myt voederen inde etten, myt stelen, myt sluymen, inde des gelicken. Die arme luyden moesten hoen hoelen dat sy hobben wolden, off sy sloegent al in stucken van eyn, dat sy inden huysser vonden.
1507.
- Anno Dni dusent V hondert inde VIJ, so waest noch allet eyn bedrucktde tyt, alomme hyr in diessen landen vurs. van Brabant, Gelrelant mytten armen lantmanne op den lande inde die buytten den stercken steden woenden, overmytz noch allet myt dit boesse inde ser snoede ongevellich inde onsalich volcke, die men hiette die Garde off knechtten, also nu ouch hyr vuer gescreffven steyt, so wy sy der buscop van Luydick uyt synen lande uyt geyacht indegedreyffven hadde, inde so wy sy due over die Maesse ewech quamen inden lande van Valkenborch inde doer omtrent, inde oem Aken inde doeroemtrent loeghen, over die arme schamel huyssluyden laeghen inde brasden inde atten vanden beysten, inde waeren eyne ser groet laest inde schaeden den armen lantluyden, overal doer sy quaemen inde eyn groet verderffenysse. Inde in allen diessen landen vurs. inde ouch inde steden, noch op sloeten so en waes Here, noch Vorst, noch amptmaen, noch drosset, noch regerrer der steden den dyt jamer off drucke der huyssluyden yet ter hertten geganghen hedde off gejamert; mer alle gader duer die vyngher saeghen inde leten diesse boeffven vurs. gewerden inde trecken van eynen lande totten anderen, inde van eyn dorppe totten anderen, inde allet doen off bedryffven over den armen huysmaen, dat hoen gelyeffde inde dat sy wolden, sonder eynych wederstoen, off dat te keren; dat ser jaemeren off te beclaeghen waes. Got herbarmps!
Ten lestte als al op getten inde vertert inde vernylt waes, aloeme doer sy loeghen, so toghen sy voert aen, over die Ruyr noe Ercklant, inden lande van Gelre, inde kreghen eyn ser sterck dorp in, inden lande van Gelre geheytten Vyerssen. Inde doer dreyffven sy due groetten woest inde ser groetten schaeden over den armen huysmaen inde lantmaen averal, aldoer oemtrent inden lande van Gelre, van Morsse, al tot Gelre inde Venloe vuer der portten, myt branden, myt brantschaetten, myt vanghen, spannen, rouffven inde nyemen den armen lantluyden aldoer omtrent allet dat sy konden inde mochtten.
Inde die Gelressen myt honnen ongeluckyghen Here, Hertoch Karle, die allet dit onsalyghe speel der orloeghen aengehaeffven inde begonnen hadden, als dye van Nuymeghen inde Ruremunde, die sweghen nu al stylle inde en ruerden hoen nyet, oem diesse boeffven te wederstoen off te keren; mer lietten hoen eyghen lant inde lantluyden also jemerlickete schande macken inde verderfven, altemoel sonder eynyghe wroeck off wederstant te doen op diessen snoeden off arghen boeffven vurs. Also dat diesser boeffven ten leysten al so ser voele wart, inde honnen houp also ser wyess inde groet wart, dat sy alle ghemeyne Heren inde landen ontsaeghen, inde dat sych nyemant honre onderweynden en doerst noch kroeden van anxste inde voertten , oem dat honre al so ser voele wart; want uyt allen lantschappen lieppen inde sloeghen sy by eyn, die nyrgent en dochtten, noch nyet doeghen en wolden. Men sacht datter wael waes mer dan VJ off VIJ dusent.
Alsus waest vaest eyn ser ellendighe bedruckdte tyt overal in diessen landen vurs., inde sunderlynghen doer dyt onsalighe volck vurs. loech. Inde doer sy nyet en loeghen doer waes tvolck nochtant bedruefft; want die sy huyde nyet en hadden, die sorgeden dat sy morghen hoebben off krighen mochtten. Want egheyn Here noch lande en dachtten hyrop nyet, dat sy diesse arghe boeffven hedden willen wederstoen off keren. Also datter arme huyssman inde lantmaen, overal in diessen tyde ser voele te lyden hadde, inde ser bedruckt waes overal. Got bettert!
Der huysman off lantman en hadde nyemant dee sych synre ontfarmpde; inde die Heren inde regerres der landen woeren al bleynt overal, inde lyetten dit boesse volck vurs. trecken op inde nyeder overal, inde liggen doer sy wolden, sonder eynych wederstant hyrin te doen. Got herbarmps!
Hyr in diessen joere vurs. so waert die prophecie des Heylighen Propheten, geheytten Ysaïas al volbracht off vervult, doer hy alsus seyt off sprickt in synen boecke der Bybelen, indat erste capittel syns Boecks, doer hy alsus seyt: Principes tui infideles, socii furum, omnes diligunt munera, sequuntur retribuciones, pupillo non judicant.
O due arme huysman inde ghemeyne lantvolck! Dyn prynsschen, dyn Heren, dyne regerres, drosseten, scholtteten, meyerss, vochtten, balyuynen, regerres der landen, staethelders der Heren, sceppen, burgemeyster inde alle ander volck, dat macht off herscappye hiet off kaen kryghen sal dych ontruwe vallen inde ongetrouwe syn, inde dich al heymelicken haetten. Inde sy sullen syn gesellen der dyeffven, dat is diesser quaden boeffven inde des boessen volcks, dat dych alsus jemerlicke overvellet inde overtrecket, myt groetter cracht inde gewalt; inde dich dyn guet, dyne sware sweytstraenen, dynen suyren arbeyt alsus jemerlicke te schande maecken. Dat eyne nyemen sy dych myt gewalt, dat andere moetz du hoen geven salstu vrede myt hoen hoebben, dat derde stelen sy dych al heymelicke. Inde dyt syn dyne prinssen, dyne Heren, dyne amptluyden, dyne regerers overal, in steden off dorppen. Mer waet helppet dich, du arme lant! Sy syn dich alle te samen ser ongetruwe, inde syen duer die vynger, inde maecken kontschappe inde geselschappe myt diessen dyeffven, dit boesse volck, opdat sy hoen hoeffven die sy buytten opten lande hobben liggen, wyllen verschoenen, inde hoen doerin cleynen schaeden doen. Alle dyne regerress syn vol ghyricheyt, inde mynnen off hobben ser lyeff die goeffven: dat is dat gewin der ghyricheyt. Sy volghen alle gader der wedergevynghe, dat is der ghyricheyt. Sy en beschyrmen weduwen noch weyssen, noch kyrcken noch cluyssen. Sy syn allen verbleyndt van grotter ghyricheyt, also dat sy nyet en syen noch myrcken dynen grotten laest off schade inde druyffenysse.
O arme lantmaen! Rueppe Got aen, inde better dych ouch van dynen sonden, doer du nu diesse ploeghe myt verdyent moges hobben, dat diesse prophecie nu alsus jemerlicke over dich vervult worde. Better dich, het is mee daen tyt!