Blader door transcripties » Lokale Kronieken uit de Nederlanden 1500-1850

archieftoegang 1507_Beek_Trec, pagina 50

Alsus woest eyn ser gruwelicke inde eysselicke weder van vuyre inde ouch van ser grotten overvlodighen watter tot sommyghen plaetsschen, dat ouch ser grotten schade dede tot sommyghen steden in huyssen, in schuyren inde in vruchtten. Got bettert!
Item in diessen selven joer vurs. XVe inde VJ, so waes grotten erroer off twedrachticheyt inden mynrebroder orden van Synte Franciscus, dat doer woeren verscheydenyssen off deylynghe van leven onder hoen. Dye eyne hyette men die Alde mynrebroder, die woeren vagantten inde wylt, inde leyffden in eygenheyt op hoen selven, inde hadden gelt inde guet gelick andere religiosen. Die anderen hyet men Colletten, inde die hadden die Reformacie aenghenoemen in sommyghen closteren vander mynrebroderen orden, inde hadden eyn ser guet leven noe der regulen, also dat behoerde, te leven: te wetten te des Hertoeghen-boessche, te Maestrycht, te Loeven, te Aken, te Dyst, te Synte-Truyden, te Bruesselt inde noch op voele mer ander plaetzen of steden. Dye derden dat woeren dye Observanten, dye die reformacie langhen tyt aen genoemen hadden inde gehalden van Synte Bernardinus tyde, dat dee leyffde inde der erste waes deesy op hoeff, inde die reformacie aen naem inde begaen der mynrebroder in syne daeghen, dat hee noch leyffde, omtrent den jaere dusent CCCC inde XLV off XLVJ off doer omtrent. Inde die brueder die hoem due noe volchtden, inde die rechtte forme off ordinacie hyelden, also als dat Synte Franciscus ingesaet off ghemackt hadde, inde sych aeff schyeden off kerden vanden wylden mynrebroders; inde nuwe klosters buweden off aen noemen vanden wylden mynrebroders, closteren hyr off doer, doer sy dye in krighen konden off mochtten myt mynne, myt gewalt inde hulpper der lans Heren off steden, doer sy geleghen woeren, inde die anderen uyt dreyffven gelick ruytters inde vyanden, die malick anderen sloet off stede versuecken, stelen off in kryghen. Also gynck dit te wercke onder dyt volcke off brueders vurs. Inde diesse hyet men Observanten, oemdat sy die rechtte forme off regel hylde van Synte Franciscus; inde dyesse wolden ommer die beyste inde heylichste syn van allen, oemdat sy die alste woeren, off die erste dye dy reformacie begonnen off aengenoemen hadden.
Also waest eyn groette twedracht in diesser orden, onder diese mynrebroder. Alsus kreghen die Observanten huyden eyn closter in, die Colletten morghen eyn in; also dat groette onghenuchtte, inde kleyn mynne onder hoen luyden waes, doer dat ghemeyne volck ser qualicke in gestycht waere, oem des quaden exempels wylle van honnen leven, inde grotten haet inde nyt, den sy onder mallicke anderen hadden. Inde alsus rouffden inde stoelen die cloesteren der eyn den anderen aff, als ruytters inde ander quaet volcke.
Ten leystten als dit langhen tyt alsus gestanden off geduyrt hadde, tot dat men schreyff XVe inde VJ, so aensach dit onsse heylighe Vader de Paus van Roemen, myt naeme geheytten Julius Secundus, inde onderwant sych diesser saecken tusschen dit volck vurs., inde hedde sy gherne vereynychtoff te vreden gebracht, inde nyeder gelacht inde hoen allen onder eynen oversten gestaelt. Inde (hee) lacht eyn generaele capittel te Roemen onder hoen allen, int joer vurs. also dat men sacht, dat op die tyt, totten capittel woeren koemen uyt al die kerstenheyt mer daen VM mynrebroders. Inde doer waert menygher hande raet gesocht inde op geworppen, oem dyt volcke vurs. te styllen off te vrede te breynghen, inde tot eyndrachticheyt inde onder eynen oversten te breynghen. Mer leyder het halppe luttel off nyet; inde so toeghe eyn egelicke wederoem den wech den hee koemen waes.
Mer die arme Collettenbroders die die reformacie begonnen off aen ghenoemen hadden op voele steden inde plaetsschen, also vurs. steyt, die haddent te haert inde ouch te quaet; want die wylde mynrebroders die hadden gelt inde guet te geven den prelatten. Die Observanten des selven gelicke, die hadden mer gehors, want sy hoen te mechtich waeren van vrunden, heren inde vorsten, die vuer hoen screffven inde baeden aen onssen Heylighen Vader den Pauss vurs. Also dattet bleyff alst lange gestanden hadde. Got bettert.
Ittem terstont hyr noe so kreghen die Observanten dat closter der mynrebroders tot Aken in; inde eynstmol dat terst Colletten waeren. Inde die Observanten hoen closter op deden, inde (due) worden sy gelick hoen ouch Observanten.
Inde terstont hyr noe, mytten selven, so deden ouch die Colletten, die due te Dyst wonden hoen closter oppen, inde lietten die Observanten in koemen, inde woerden due ouch Observanten. Inde (also ouch) Loeven, dye terst Colletten hadden geweyst inde die wylde mynrebroders doer verdreyffven.
Heet is ouch te wetten (dat) due dat groette generaele Capittel der mynrebroederen inde Observanten alsus herlicke te Roemen gecelebrert off gehalden wart, also nu ouch alhyr bescreyffven steyt, due waert inder waerheyt onderwonden aen die gheneralen, provincialen, ministeren inde gardyanen waeren uytten IIIJ hoecken der werlt, dat op die tyt waerengevonden inder Cristenheyt XXXIIIJ dusent mynrebroderscloesters, so reformert, so nyet gereformert .
Item in dit selve joer vurs. XVe inde VJ, so syn die Cellebroeder off Lollarden te Maestrycht, ouch erstwerff totter reformacie koemen, inde die regel van Synte Augustyns aenghenoemen, inde dry geloefften gedoen gelick andere gueden relygioessen. Inde sy syn die leyste geweyst in diessen lande, die totter regulen koemen syn. Mer leyder dat en is hoen scholt nyet geweyst, dat sy also langhe gebeyt hoebben, off also laet koemen syn, mer der onverstendigher buerger van Trycht eynsdeyls, die dat ser wederstanden hoebben off behyndert. Als sy burger meyster woeren, doer teghen ser stonden, inde den armen bruederen hart inde fel waeren, als sy vernaemen off hoerden, dat sy doeroem uyt waeren off begertten off wylle hadden, die regel aen te nemen. Mer Got hoebbet nu gevoecht by synre gotlicke gracien, dat sy dat verstant inde die wysheyt kreghen hoebben, inde sych mytten Pater daertue eyndrechtelicke gevoecht inde daertue gegeven, (die op die tyt leyffden die alden mytten jonghen, inde aldaer inden huysse woenachtich waeren), dye regel inde ghemeyn leven aen ghenoemen, doer sy nyet weynych oem geleden en hoebben. Mer voele spytz inde hoeverdien (hoebben sy) daeroem geleden van eynen manne, dee op die tyt off joere burghermeyster waes der staet van Tyicht, inde ouch myt sommyghe burgers van synen adherentten off volgers, die so mael off gecke woeren als hee waes. Mer onsse Lieffve Here inde ouch hoen lyden inde ser groette verduldicheyt die sy hadden, halp hoen al herlicke, dat sy noch aent eynde deur quamen inde te vreden worden.
Item in diessen selven joere off tyde vurs. als men schreyff XVe inde VJ, so waest noch al eyn cleyn vrede inde eynquyade soene ghemackt tusschen hertoch Phylips van Burgonyen inde Braband inde synen neyffve Hertoch Karle van Gelre, also vurs. steyt. Inde der Hertoch van Brabant vurs. in Spangen ghetoeghen waes myt synre huysfrouwen als vurs. steyt. Inde als der Hertoch nu uytten lande ewech waes, inde die landen onbehert waeren, so verhoeff hoem Hertoch Karl. vurs. inde braeck die soene off contract dat tusschen hoem inde synen neyffven Hertoch Phylips ghemackt waes hyr te voeren, due hertoch Phylips myt synen vader den Roempsschen konynck inden lande van Gelre lach in groetten orloeghe, also ouch hyr vueren geschreven steyt in diessen Register off boecke. Inde (hy) heyft den paeyss inde vrede ghebroecken inde wederoem aengetast Hertoch Phylips landen inde den armen ondersetten gevangen, gespannen etc. Inde als hee sach inde gewaer waert, dat hee in diessen landen qualick konde hulpe off bystant gekrygen van Heren inde Vursten, oem volck te kryghen, quaet te doen inde syns neyffven Hertoch Phylips landen te verderffven, so is hee aen den Conynck van Vranckryck gheslaeghen inde denen doertue verweyckt off gebracht dat hoem te hulppe koemen wolde, inde hoem hulppe inde bystant doen wolde myt vruntscappen inde volck van wappen stellen solde, oem synen neyffve Hertoch Phylips leyde inde schaede te doen, inde syn leyt nu te vrecken, dyewylle syn neyffve vurs. uyt synen lande were, inde die lenden onbehert weren.