Blader door transcripties » Lokale Kronieken uit de Nederlanden 1500-1850archieftoegang 1507_Beek_Trec, pagina 38
Transcriptie
Item in diessen selven gulden joer vurs. so waest eyn te moele ser guede tyt in allen gemeynen deynghen, sunderlyngen in wyn inde in broede, inde in allen dynghen. Men galt te Tricht X quartten wyns, inde ouch XJ, inde ouch XIJ oem eynen goltgulden, inde ouch X vaet inde ouch XJ vaet rogge oem eynen goltgulden. Mer die Heren der landen inde hoer regeres, die lachtten scarppe loeghen inde grotte suptilheyt oem scattynghe inde gelt te krighen van den armen lantmaen inde der dorpluyden.
Item in diessen selven joer vurs. so waert dat predicker cloester tot Antwerppen reformert.
Item in diessen joer inde ouch bevoeren so wart die stat van Hasselt oemmuyrt, inde die schone thorne inde kostelicke portten gemackt. Inde ouch int ander joer due men screyff XVe inde eyn, want het en waes op eyn joer nyet al te volbrengen.
1501.
- Anno XV hondert ende eyn joer noe den gebuert ons Heren Jhesu Christi, due quam eyn ser wonderlicke regnacie onder die mynsschen off onder dat volck, in ser voele plaetschen off steden overal. Als dat op die mynsschen inde in der mynsschen cleyder, sunderlinghe in lyvoet off in lynen doecken vyelen off quamen cruytzer, so haest off onversynlicke, dat die mynsschen selver nyet doeraff en wysten, so waen dat quam; daen sy saegen dat sy stonden in hoeren cleyderen, als in hoeren duecken off hoellen off vuerduecken, inde also des gelicken van suptilen, van roeckelynnen, inde ouch in slaplaecken off in taeffellaken, hantdwelen, al loeghen sy nochtant inden huyssen off ouch in den kysten. Item ich saecht selver myt mynen oughen op synte Joris dach merteler, te Syttart in den choere, dee due ter tyt op eynen vridach quam. Inde men solde processye gaen oem diesser noetsaecke wyllen, want dat ghemeyn volcke inde guede luyden, die ere inde verstant in hadden, die woeren ser hyr aff ververt inde ouch verslaghen inde bedroeft van hertten, geystelicke inde ouch wertlicken. Inde doeroem ghynck men processye inder staet vurs., inde due sach ich dat inder kyrcken vurs. diesse cruytsser quamen myt grotten getaele in der clercken off schoeler roeckelyncken. Die eyne jonghen scryden bytterlicke ser inde woeren bedroeft, dieander lachtden inde en achtdens nyet, alsus dat groet rumoer waes overal onder den mynsschen. Inde die oppenberynghe der cruytsser en woere ouch nyet alleyns gestalt, noch even off gelicke groet, noch ouch gelicke van verwen, die eyne merre dan die ander, die eyne bloet roet, die ander bruyn roet, die ander swart, die ander grawe, inde alsus menygerhande. Der eyne kreyger eyn of twe, die andere dry off 4 off 6 off X, die sommyge noch mer. Inde dat meyste deyl woeren geschapt off men assche hedde naet ghemackt in water, inde doer myt gescreyffven of ghemalt op dat lynnen, duecken of hullen, also:
Ouch terstont doernoe, so vyelen off quam ouch inden lyvoet, off hullen der vrouwen wonderlicke figuren van dornen croenen, colommen, geyssel, sper, negel inde alle des gelicken, als men in Synte Gregorius vysioen plecht te maelen, inde ouch rode cruytzser als schoen roet bloet, inde ouch in sommyghen duecken eyn regenboeghe by die cruytzser. Inde ouch quamp aen sommyghen vrouwen houft inde in hoen hullen off ducker, gelick als vyrss roet bloet, alte ser voel bloets, gelick, off men bloet doerin gestort off gegoetten hedde. Inde als sy den doeck aff lachten inde eynen schoenen duecke op hoen houft deden, so quam doer noch mer bloetz in. Also dat wondere dynghen geschaegen onder den mynsschen in diessen landen als Aken, Tricht inde alomme inden ghemeynen landen, opten dorpperen onder dat volck. Also dat die luyden, die verstant hadden, hyr aff ser verslaghen inde ververt waeren in dyessen tyde. Inde men noetmyssen laess, inde processyen inde bedevarten gynge, inde Got aen rieppe oem trost. Inde nyemant en konde gewetten so waetdat beduiden mocht, off so waet God der Heer hy myt meynde, dat hee dit alsus liet geschyeden onder die mynsschen. Mer leyder! in diessen selven tyde off joere vurs. so waes groet jamer off drucke onder den armen Crysten luyden in Ostlant op denen kant van der Heyden off Turcken, inde sunderlynghen in Poelen inde in denen kant. Doer wonnen die Heyden voele lans inde versloeghen ser voele cristen, inde groete martelie van harde pynen inde jamerlicken doet waert den cristen aengedaen, die volstendich in hoeren gelouffven bleyffven. Mer ser voele quader cristen werden turcken inde lieppen off bleyffven by die heyden. Inde die waeren due voel quader, boesser inde feller op die arme christen daen die heyden. Inde egheyn Heren en styten hoen hyr aff; die sy nyet opten hals en hadden, die en achtden die andere bedrucktde landen nyet. Noch paus, noch keysser, noch rompssche konynck, doer en waes egheyne mynne bennen, noch bestandt der bedruckte mynsschen; sonder den konynck van Vranckryck, dee deder syn beyste tue myt synen volcke, hedde hee hulppe gehaet van anderen Heren. Mer leider! die wysheyt inde caritaete waes uyt allen Heren inde Prynsschen. Got herbarmps! sonder uytten konynck van Vranckryck due tertyt, inde der konynck van Spanghen inde Portugael, die beweyssen noch dat sy cristen woeren. Inde te Mastricht geschiede des te moele voele , inde balde doer noe, so waest gedoen, inde bleyff achtter. Inde men en sachtter nyet mer aff .
In diessen joer vurs. XVe inde eyn, so is eyn wonderlick wercke off deynck opgestanden inde ouch geschiet hyr in diessen landen, sunderlynghen in den lande van Guylick, inde in der staet Duyren, IIIJ mylen noe geleghen bij der staet Aken, by Hertoch Wyllems tyde van Guylicke: als vanden heylighen houffde der lyever vrouwe inde werdigher moder synte Anne, die is geweyst eyn moder der lyeffster maget Maria, eyn moder ons lyeven Here Jhesu Christi onsser aller Verloesser inde gesontmecker, inde dat in diesser voeghen off manyeren hyr noe beschreffven, also die fame off gerucht waes inde lieppe over allen landen. Inden ersten te begennen dat beghynsel deser materyen, so is te wetten dat doer is geweyst eyne guede schamel vrouw, woenafftich boven Aken te Synte Cornelis Monster; inde diesse vrouwe heyft gehaet eynen ser gueden schamelen knecht tot eynen soene. Inde diessen heet sy doen leren dat ambacht der Steynmetseler, off eyn muyrrer, eyn werckmaen der steynen. Inde diesse guede knecht, van gebrecks weghe, dat hij qualicke te werck hadde in synen lande, is van synre moder gescheyden oem aventuyr te suecken in andere landen off steden, oem syn broet gotelicke inde erlicke te wennen, inde te koemen aen eynen meyster, die hoem te werck geven mochtte. Also is hij opwartz gegoen tot boven den Ryn op, inde is koemen in der staet van Mens, ouch eynertsbusdoem gelycke dat van Collen is, inde ouch eyn vanden VIJ Koervorsten, die eynen rompsschen Conynck kyessen inde croenen; in wylliger staet vurs. raestende is die aller heylichste buscop Synte Marten, inde is ouch eyn buscop inde here over alle dat gansse styft off busdomp van Mens. Als hy in diesser staet vurs. koemen is, so heyft hoem Got der Here geholppen, dat hy aen eynen meyster koemen is van synen ambachtte, inde die heyftem aen geslaeghen inde tot sych genoemen inde te werck gegeven.
Alsus ist byder verbeynckenysse ons lyeven Heren gevallen, dat sy te wercke syn gestalt beynnen der staet van Mens vurs., in eyn cloester van der predickerorden, in wyllighe cloester inde in honre kyrcke waes, dyt erwerdige houfft der allerleyffster werdiger vrouwe inde salighe moder Synte Annen, inde stonde doer inde kyrcken der predickbroderen in eyn vynster off scappe, ser erlicke inde kostelicke gewyrckt off beslaghen in golde inde in sylver, bij anderen relyquien off heyldoem dat sy noch mer hadden in honre kyrcken. Mer also der jonghen metzeler vurs. docht in synen synnen off hertte, dat men den heylighen houffde neyt also voele ere off werdicheyt aen en dede, also hoem waele ghevuycht off tue gebuert hedde, inde men des aldoer cleyn achtte sloech, doer hy hoem ser aff bedroeffde inde swerlicke te lyden hadde in synen hertte, uyt sunderlyngher inde ser grotter lyeffde die hy hadde totter heyliger inde ser lyever moder Synte Annen; also galt hy deyckwyle eyn speyntlicht off eyn wassen kertzsken inde saette dat te bornnen inder kyrcken vurs., vuer dat heylighe houfft vurs., ter ere van syner lyever moder Synte Annen, die hy ser lyeff hadde in synre hertten.
Item doernoe in ser kortten tyden so lach hy op syn bedde eyns snachttes, als hy ser moede waes van arbeyde, inde en konde nyet wael gesloppen. Inde so quampt hoem in synen synne off hertte alsus: Och lyeff Here Got, weredoch dyt heylige houfft yrgent in onssen lande, hoem solde by aventuyre, voel me cren inde loeffs aengedoen werden van allen gueden luyden, dant nu hyr gedoen woerdt.’
Item in diessen selven joer vurs. so waert dat predicker cloester tot Antwerppen reformert.
Item in diessen joer inde ouch bevoeren so wart die stat van Hasselt oemmuyrt, inde die schone thorne inde kostelicke portten gemackt. Inde ouch int ander joer due men screyff XVe inde eyn, want het en waes op eyn joer nyet al te volbrengen.
1501.
- Anno XV hondert ende eyn joer noe den gebuert ons Heren Jhesu Christi, due quam eyn ser wonderlicke regnacie onder die mynsschen off onder dat volck, in ser voele plaetschen off steden overal. Als dat op die mynsschen inde in der mynsschen cleyder, sunderlinghe in lyvoet off in lynen doecken vyelen off quamen cruytzer, so haest off onversynlicke, dat die mynsschen selver nyet doeraff en wysten, so waen dat quam; daen sy saegen dat sy stonden in hoeren cleyderen, als in hoeren duecken off hoellen off vuerduecken, inde also des gelicken van suptilen, van roeckelynnen, inde ouch in slaplaecken off in taeffellaken, hantdwelen, al loeghen sy nochtant inden huyssen off ouch in den kysten. Item ich saecht selver myt mynen oughen op synte Joris dach merteler, te Syttart in den choere, dee due ter tyt op eynen vridach quam. Inde men solde processye gaen oem diesser noetsaecke wyllen, want dat ghemeyn volcke inde guede luyden, die ere inde verstant in hadden, die woeren ser hyr aff ververt inde ouch verslaghen inde bedroeft van hertten, geystelicke inde ouch wertlicken. Inde doeroem ghynck men processye inder staet vurs., inde due sach ich dat inder kyrcken vurs. diesse cruytsser quamen myt grotten getaele in der clercken off schoeler roeckelyncken. Die eyne jonghen scryden bytterlicke ser inde woeren bedroeft, dieander lachtden inde en achtdens nyet, alsus dat groet rumoer waes overal onder den mynsschen. Inde die oppenberynghe der cruytsser en woere ouch nyet alleyns gestalt, noch even off gelicke groet, noch ouch gelicke van verwen, die eyne merre dan die ander, die eyne bloet roet, die ander bruyn roet, die ander swart, die ander grawe, inde alsus menygerhande. Der eyne kreyger eyn of twe, die andere dry off 4 off 6 off X, die sommyge noch mer. Inde dat meyste deyl woeren geschapt off men assche hedde naet ghemackt in water, inde doer myt gescreyffven of ghemalt op dat lynnen, duecken of hullen, also:
Ouch terstont doernoe, so vyelen off quam ouch inden lyvoet, off hullen der vrouwen wonderlicke figuren van dornen croenen, colommen, geyssel, sper, negel inde alle des gelicken, als men in Synte Gregorius vysioen plecht te maelen, inde ouch rode cruytzser als schoen roet bloet, inde ouch in sommyghen duecken eyn regenboeghe by die cruytzser. Inde ouch quamp aen sommyghen vrouwen houft inde in hoen hullen off ducker, gelick als vyrss roet bloet, alte ser voel bloets, gelick, off men bloet doerin gestort off gegoetten hedde. Inde als sy den doeck aff lachten inde eynen schoenen duecke op hoen houft deden, so quam doer noch mer bloetz in. Also dat wondere dynghen geschaegen onder den mynsschen in diessen landen als Aken, Tricht inde alomme inden ghemeynen landen, opten dorpperen onder dat volck. Also dat die luyden, die verstant hadden, hyr aff ser verslaghen inde ververt waeren in dyessen tyde. Inde men noetmyssen laess, inde processyen inde bedevarten gynge, inde Got aen rieppe oem trost. Inde nyemant en konde gewetten so waetdat beduiden mocht, off so waet God der Heer hy myt meynde, dat hee dit alsus liet geschyeden onder die mynsschen. Mer leyder! in diessen selven tyde off joere vurs. so waes groet jamer off drucke onder den armen Crysten luyden in Ostlant op denen kant van der Heyden off Turcken, inde sunderlynghen in Poelen inde in denen kant. Doer wonnen die Heyden voele lans inde versloeghen ser voele cristen, inde groete martelie van harde pynen inde jamerlicken doet waert den cristen aengedaen, die volstendich in hoeren gelouffven bleyffven. Mer ser voele quader cristen werden turcken inde lieppen off bleyffven by die heyden. Inde die waeren due voel quader, boesser inde feller op die arme christen daen die heyden. Inde egheyn Heren en styten hoen hyr aff; die sy nyet opten hals en hadden, die en achtden die andere bedrucktde landen nyet. Noch paus, noch keysser, noch rompssche konynck, doer en waes egheyne mynne bennen, noch bestandt der bedruckte mynsschen; sonder den konynck van Vranckryck, dee deder syn beyste tue myt synen volcke, hedde hee hulppe gehaet van anderen Heren. Mer leider! die wysheyt inde caritaete waes uyt allen Heren inde Prynsschen. Got herbarmps! sonder uytten konynck van Vranckryck due tertyt, inde der konynck van Spanghen inde Portugael, die beweyssen noch dat sy cristen woeren. Inde te Mastricht geschiede des te moele voele , inde balde doer noe, so waest gedoen, inde bleyff achtter. Inde men en sachtter nyet mer aff .
In diessen joer vurs. XVe inde eyn, so is eyn wonderlick wercke off deynck opgestanden inde ouch geschiet hyr in diessen landen, sunderlynghen in den lande van Guylick, inde in der staet Duyren, IIIJ mylen noe geleghen bij der staet Aken, by Hertoch Wyllems tyde van Guylicke: als vanden heylighen houffde der lyever vrouwe inde werdigher moder synte Anne, die is geweyst eyn moder der lyeffster maget Maria, eyn moder ons lyeven Here Jhesu Christi onsser aller Verloesser inde gesontmecker, inde dat in diesser voeghen off manyeren hyr noe beschreffven, also die fame off gerucht waes inde lieppe over allen landen. Inden ersten te begennen dat beghynsel deser materyen, so is te wetten dat doer is geweyst eyne guede schamel vrouw, woenafftich boven Aken te Synte Cornelis Monster; inde diesse vrouwe heyft gehaet eynen ser gueden schamelen knecht tot eynen soene. Inde diessen heet sy doen leren dat ambacht der Steynmetseler, off eyn muyrrer, eyn werckmaen der steynen. Inde diesse guede knecht, van gebrecks weghe, dat hij qualicke te werck hadde in synen lande, is van synre moder gescheyden oem aventuyr te suecken in andere landen off steden, oem syn broet gotelicke inde erlicke te wennen, inde te koemen aen eynen meyster, die hoem te werck geven mochtte. Also is hij opwartz gegoen tot boven den Ryn op, inde is koemen in der staet van Mens, ouch eynertsbusdoem gelycke dat van Collen is, inde ouch eyn vanden VIJ Koervorsten, die eynen rompsschen Conynck kyessen inde croenen; in wylliger staet vurs. raestende is die aller heylichste buscop Synte Marten, inde is ouch eyn buscop inde here over alle dat gansse styft off busdomp van Mens. Als hy in diesser staet vurs. koemen is, so heyft hoem Got der Here geholppen, dat hy aen eynen meyster koemen is van synen ambachtte, inde die heyftem aen geslaeghen inde tot sych genoemen inde te werck gegeven.
Alsus ist byder verbeynckenysse ons lyeven Heren gevallen, dat sy te wercke syn gestalt beynnen der staet van Mens vurs., in eyn cloester van der predickerorden, in wyllighe cloester inde in honre kyrcke waes, dyt erwerdige houfft der allerleyffster werdiger vrouwe inde salighe moder Synte Annen, inde stonde doer inde kyrcken der predickbroderen in eyn vynster off scappe, ser erlicke inde kostelicke gewyrckt off beslaghen in golde inde in sylver, bij anderen relyquien off heyldoem dat sy noch mer hadden in honre kyrcken. Mer also der jonghen metzeler vurs. docht in synen synnen off hertte, dat men den heylighen houffde neyt also voele ere off werdicheyt aen en dede, also hoem waele ghevuycht off tue gebuert hedde, inde men des aldoer cleyn achtte sloech, doer hy hoem ser aff bedroeffde inde swerlicke te lyden hadde in synen hertte, uyt sunderlyngher inde ser grotter lyeffde die hy hadde totter heyliger inde ser lyever moder Synte Annen; also galt hy deyckwyle eyn speyntlicht off eyn wassen kertzsken inde saette dat te bornnen inder kyrcken vurs., vuer dat heylighe houfft vurs., ter ere van syner lyever moder Synte Annen, die hy ser lyeff hadde in synre hertten.
Item doernoe in ser kortten tyden so lach hy op syn bedde eyns snachttes, als hy ser moede waes van arbeyde, inde en konde nyet wael gesloppen. Inde so quampt hoem in synen synne off hertte alsus: Och lyeff Here Got, weredoch dyt heylige houfft yrgent in onssen lande, hoem solde by aventuyre, voel me cren inde loeffs aengedoen werden van allen gueden luyden, dant nu hyr gedoen woerdt.’
Bronvermelding
Lokale Kronieken uit de Nederlanden 1500-1850, archieftoegang 1507_Beek_Trec, Anoniem. “Chronijk Der Landen van Overmaas En Aangrenzende Gewesten Door Eenen Inwoner van Beek.” Edited by Jos Habets. Publications de La Société Historique et Archéologique Dans Le Limbourg, 1870, 5–197.,
Scan + Transcriptie
Klik op de afbeelding om het te vergroten en de transcriptie ernaast te zien
Kunstmatige intelligentie 
De transcriptie is door de computer gemaakt via automatische handschriftherkenning. De samenvatting wordt door de computer gemaakt op basis van een taalmodel. Beide bewerkingen zijn niet perfect, maar vaak ruim voldoende zodat het historische document begrijpelijk wordt. De resultaten van de toepassing van (Europese) kunstmatige intelligentie zijn niet gecontroleerd door een mens.