Blader door transcripties » Lokale Kronieken uit de Nederlanden 1500-1850

archieftoegang 1507_Beek_Trec, pagina 22

Van dissen sloet Bruggen vurs. so toch disse hertoch Karle vurs. inde syn volck voer Veynloe, mer die van Veynloe werden hoen ouch eyn luttel tytz; mer doch terstont daernae so quaem hee doer in, inde maeckde die staet ouch te schande inde dat volck eyghen. Mer hee lyet hoen portten inde muyrren, omdat sy sych opgaeven in syn hant.
Item van danne toch hee voer Nuymeghen. Mer die edel staet inde burger van Nuymeghen vurs. die werden hoen als stoute Kemppen inde hyelden hoem hoen staet langhe myt gewalt voer, inde deden hoem grotten schade, in syn herre inde onder syn volck. Mer leydder sy en hadden gheyn trost noch gheyn hulp van nyeman van buytten van eynigen onseyt, also dat sy die staet ouch moesten verloeren laetten inde opgeven. Inde due quam disse hertoch vurs. in die staet inde vernylde die staet inde die burger jemerlicke sere, inde daer waert due die soene inde peys gedeynckt tusschen den hertoch vurs. inde die steden inde dat lant van Gelre, dat sy hoem due alle te saemen in hant gyngen inde allen syn eygenluyden worden. Inde allen hoen rechtten privilegiën, vryheyden die moesten sy due over geven inde brecken gelyck als die edele staet van Luydeck inde lant ouch doen moesten als vurs. steyt aen dissen hertoch vurs. Inde also woen hee dit lant van Gelre inde vernylde dat edele lant also jemerlicke ser, dat eyn steyne hert jammeren mocht. Den hoemoet, den meyspryss, den schade, den moert, die avele boesheyt den der hertoch inde syn volck dede inde dreyff in dyt edel lant vurs. aen kyrcken, aen gotshuyssen, des en hylde sy egheyn vry; sy noemen den armen lantluyden hoen guet al so wael in die kyrcken als in den huyssen, noch sy en sparden kyndelbedde noch heydenschappe, noch aerm noch ryck, noch geystelick noch waertlick; mer als onerbere bosse mynsschen leyffden sy sonder ontfarmherticheyt.
Item daernae als disse hertoch Karle vurs. dit edel lant Gelre also uyt vervoert inde vernylt inde vertert hadde, inde die arme luyden inde steden, inde ouch opten dorppen al verdorffven hadde, inde dat hee dat lant eygen gemackt hadde, inde dat sy alle in syne handen waeren, inde hee hoen allen hoen gewer genomen hadde, inde die steden inde sloeten besaet hadde myt synen volck, due toch hee van daen ewech duer dat lant van Guylick al tot Acken inde vernylde inde vervorde inde verdirffde menighen armen mynssche opten dorpen myt synen volck; want syns volcks waes ontellick voel, also dat hee alle landen vulde myt synen volck doe hee henen toch off daer hee lach, also dat hee menyghe arme bedruckte mynsschen mackte in allen lande inde steden, daer hee lach off doe hee duer toch.
Item oem Aken die arme dorppeluyden die worden due ouch jemerlick vervort inde vernylt, die wille dat hee te Aken lach in de staet. Inde die staet van Aken hadde ouch grotten schade inde koeste inde last myt hoem van gescheynckten inde gaeffen, nyet van lyeffde mer van vreysse inde van anxten, den sy voer hoem hadden, want hee waes eyn ontscheyndemaen aenxstelyck inde vreyslick, want hee en sparde nyemant; syns selfs lande inde onderseyten verderffde hee gelick andere landen, inde hee waes gyrich van gelde inde verschedde syn lant jemerlick mytten anderen landen die hee gewonnen hadde. Inde ongenedich waes hee geheytten onder alle mynschen; inde daer oem so ryeppe alle gemeyn volck wracke inden Hemel over hoem heymlicke.
Item daer nae toch disse Hertoch op van Aken, myt allen synen herre, inde toch boven in den lande by Tryere. Inde tot Tryere bleve der Keyser Frederick, inde hertoch Karle hadde gerne gecront koninck van hem geweyst, mer dat en wolde der Keyser nyet doen. Inde toch tot Meytz in Loereyne inde daeroemtreynt, inde maeckte ouch daer en tusschen menyghen armen mynsche myt syn volck myt voerren myt teren den luyden hoen guet aff dat sy hadden. Also toech disse boesse hertoch duer alle landen in Vranckryck, aen hondert mylen wechs verre wyt en breyt also wederoem duer Pyckardyen, duer Vlanderen, duer Brabant inden lande van Luytgen inde van Loen, over de Maesse in den lande van Francgemont; daernae weder te Vranckryck inde van daen doer weder oem duer Brabant inde due tot Trycht, inde also duer syn selfs lant van Valckenborch inde also inden lande van Gelre als vurs. is; inde also op duer dat lant van Guylick, inde alsoo duer Aken inde also op in dat Overlant, den Mosel op, inde den Ryn op; inde also toch disse Hertoch vurs. duer alle landen inde verderffde den arme huyssmaen myt synen volck inde myt synen perden myt voerynghe inde myt teringhe, dat syt den armen luyden al aff terden inde vorden. Daer sy ein gans jaer aff dachtten en meynden te leyffven, dat vernylden inde vervorden sy op eynen dach inde nacht daer sy quamen te lyggen.
In den selffven jaer van LXXIIJ so waest der druychstde tyt inde der heytste somer den men geleyft hadde. Inde alle vruchten, korn, wijn, appel, nutten etc. waeren alle gemeynlick eyne mont tytz eer ryp daen men op andere jaeren gewoenlick waes. Inde heet waes so heyt dat die bussche inde heyde inde druge ertryck ontstaken inde brandden gelick off sy myt vuyre ontstecken hedden geweyst.
Int selffde jaer vurs. van LXXIIJ so sach men int gemeyn inde oppenbarlick overal, dat dat vuyr waes komen inden grotten velde inde busschen, dat die boom in die busschen verbranden al so wael onder der erde die worttel als boven der erde, inde dat en konde nyemant gekeren daen Got alleyn.
Op dat selve jaer van LXXIII vurs. due waert grotte sterft inde syckheyt over alle die werlt, gemeynlick in allen steden, in allen landen inde dorppen als vanden louppenden buyck, ovel in den buyck. Inde due waert die Heylighe macht Synte Lucia ser gheeert inde aen gerueppen van alle mynsschen inde gedynt als voer die quade plage des buycks inde des schyttens. Inde men sach due gemeynlick dat dis plaghe reguyrde inde waes alle die lande duer inde duer, inde men wyst nyrgent doerp, noch staet egheyn, disse plage en wasser ouch inde reguerde.
1474.
- Item int jaer ons Heren geburt dusent CCCC inde LXXIIII, due quam dis hertoch Karle vurs. wederoem tot Trycht liggen in die staet myt synre vrouwen, die eyn conyncks zuster waes van Ingelant, inde sy waes geheytten Margareta , inde men preyss sy ser inde loeffde se voer eyn edel duchtdelycke vrouwe, inde sy quam tot Tricht in, op Synte Margarettendach in Julio, inde der Hertoch quam op synte Alexis avent des saterdachs in de staet. Inde des anderen dachs op den sondach, als op Synte Alexis dach, teghen avent omtrent V uyren, so quam hee achter Husschebergh, bij die Haerst , op die selve staet doer syn teynt off pouwelloen dat ander jaer gestanden hadde. Inde daer dranck hee eyns op disser staet, inde van danne reyt hee weder oem tot Tricht in, inde bleyff daer noch liggen. Mer syn volck van wappen dat lach oem Tricht inden lande van Valckenborgh inde van Dalheym; als te Haren, te Ytter, te Merssen inde te Steyn, te Ormont inde in alle dorppen, inde sonderlynge tot Elsloe, inde dreyffven jamer over die arme schemel huysluyden. Sy namen hoen dat sy hadden, sy veynghen se, sy sloeghen se, sy staecken se; sy en sparden Kyrcke noch Kluysse als van ettens spysen; sy slogen die Kyrcken op inde naemen alle die ettens spyse die daer in waes. . Den jamer inde den spyt den die arme huysluyden mosten lyden en is nyet te schryffen, noe dene dat sy in vrunde landen heytten liggen.