Blader door transcripties » Nationaal Archief / Rijksarchief Zuid-Holland

archieftoegang 2.10.02, inventarisnummer 7, pagina 154

product op van 100000 ponden koffij en 60, 000 kakao, waarvan
de waarde verre overtreft die van de grootste hoeveelheid
seciker, welke onder de geenstigste omstandigheden door eene
gelijke negermagt zou kunnen worden voortgebragt.
Fet is niet geheel onwaarschijnlijk, dat de tabakskul„
=teeur in Seeriname betere resecltaten dan de suikerkelteur
zoude kunnen opleveren, en er zijn welligt nog andere, tot
dusver in Sieriname niet beproefde, takken van landbour,
die meer voordeel dan de Suikerkulteuur kunnen afwerpen.
Waarom zoude men zich dus den treg afsluiten tot meer
voordeelige ondernemingen, door de bepaling, dat bij uitsleuteng
peikerziet zal worden gecultiveerd, en waarom zou men
Zieh tot een enkel hoofdproduet bepalen, terwijl de ver„
„scheidenheid van producten, naar het voorkomd, den beslen
waarborg oplevert, om aan geene belangrijke te leevestellingen
te zijn blootgesteld.
Segen het plan van Centralisatie der Suikerkultuur,
zoodanig als het door den Heer Lans wordt omschreven,
bestaan bij mij geene bedenkingen; houdende ik mij met
hem overtuigd, dat de daarin gelegen besraren, en vooral die,
welke den vervoer van het rict in den weg staan, gemakkelijk
zullen kunnen worden overwonnen. Ik vermeen evenwel
de vraag te moeten opperen, of het wel noodzakelijk is, dat
al de slaven op de thans door hen bewoonde plantagien
gevestigd blijven, en of niet hun welbegrepen belang en dat
der onderneming zoude medebrengen om de slaven van
kleine of verafgelegene effecten, of van de zoodanigen,
waarvan de gronden onvreechtbaar zijn, over te brengen naar
of in de nabijheid der Centrale Fabrickene. Ik weet,
dat men eene vereeniging van onderscheidene negermagten
in Suriname voor nadeelig houdt, uithoofde van de
e el dee
oneensgezindheid van vele negermagten onderling en van de
gehechtheid der negers aan de plaats waar zij geboren zijn
en waar henne oudere en betrekkingen begraven liggen.
Waar ik geloof nogtans, dat deze bedenkingen veel van
hare kracht zullen verliezen, zoodra al de slaven het eigen„
dom van het Gouvernement zijn geworden met het doel
om hen de vrijheid te doen declachtig worden, en nadat
hun op eene overtuigen de wijge zal zijn aangetoond, dat
door eene verplaatsing de arbeid voor hen gemakkelijker
gal worden en het lijdstip heenner emancipatie daardoor
tevens zal worden vervroegd.
Skdurf niet beamen hetgeen de Heer Lans in St. van
zijn ontwerp zegt omtrent de voortreffelijkheid der toestellen
van Derosne e sail boven alle andere toestellen voor de
secikerfabrikagie en gebruik, om dat ik deswege des ver
koegenaamd geene ondervinding heb verkregen. S. het
komt mij voor, dat de geraamde som van f3. 000. 000
voor de oprigting van 37 centrale fabrieken veel te
laag is gesteld. Al kosten de houtwerken en de am„
=bachtslieden niets, dan toch bedragen de uitgaven voor
den inkoop der toestellen en van steenen, kalk, ijzer„
=waren, verrstoffen en verdere materialen voor elke
fabrick zeker veel meer dan ruim f80, 000. Hoezeer
ik, op goede gronden, geen naaurkeuriger cijfer kan opgeven„
geloof ik het eelter gerustelijk daarvoor te mogen toeeden,
dat de daarstelling van 37 groote Secikerfabrieken, voor„
=Lien van appareils eit de fabrieken van Derosne se Ccril, op
het dubbele der geraamde som van 13000, 000, zal te staan
komen.
Ten aanzien van de Maatregelen van eitvoering, be„
handeld bij 88, hel ik het volgende aantemerken: