Blader door transcripties » Nationaal Archief / Rijksarchief Zuid-Holland

archieftoegang 2.10.02, inventarisnummer 7, pagina 155

De Heer Lans vermeent, dat het niet geraden zoude zijn
voor het oogenblik iets aan den aard der Straffen te veran„
=deren, om dat het volstrekt nooden is aan de negers wel te
doen begrijpen, dat zij nog slaven blijven. Ik ben daaren=
=tegen van gevoelen, dat de thans in Kerename gebreikelijke
straffen voor de slaven hoe eerder hoe beter geheel dienen
te worden afgeschaft, vooreerst omdat zij van eenen hoogst
vernederenden en rerecdaardigen aard zijn; ten anderen,
om dat zij niet doeltreffend zijs en ten derden om dat zij
nadeelig werken op de gezondheid der slaven. Zonder de
vervanging den thans bestaande straffen door anderen, die
minder de menschheid onteeren, zoude ook het doel niet
worden bereikt, om de slaven reeds dadelijk, in afwaelting
der emancipatie, aan eene meer menschlievende behande.
=ling te onderwerpen.
Het plan van den Heer Lans scheijnt te gejn, om de ge=
projecteerde 37 centrale fabricken soo spoedig doenlijk en
zoo mogelijk allen gelijktijdig daar te stellen. Hiermede
kan ik mij niet in alle opzigten vereenigen, vooreerst
omdat door den te grooten omvang der daaruit voortvloeijen.
=de werkzaamheden, de spreuk zoude kunnen worden
bewaarheid: qui trop embrasse, mal étreint; en ten
anderen, omdat men langzaam voortgaande, het best de
middelen zal leeren kennen om de fabrecken op de doel.
=matigste wijze interigten; terwijl men aan ook nog de
kans heeft om te kunnen profiteren van verbeteringen en
de toestellen gelve, welke later mogten woeden ontdekt.
Waar mijne wijze van zien, zouden jaarlijks niet meer
dan ten hoogsten drie groote fabrieken behooren te wvorden
opgerigt, en zoude men in het met het heis van Decosse
e Cail te sleuiten contract de vrije hand moeten houden
om niet meer toestellen aantenemen dan elk jaar zullen
worden besteld en zulks ten einde zoowel van latere nieuwe
0
ritvendingen gebrik te kennen maken, als om den weg
niet aftesnijden voor het ondernemen van andere voordeel=
,gevende kulteres, indien zuulks raadzaam mogt worden
geoordeeld.
Gereedelijk Item ik in met het gevoelen van den Heer
Lans, dat het belang der ambtenaren, die voor het plan
van centralisatie noodig zijn, aan het welslagen der geheele
onderneming moet verbonden zijn, als het eenige antiso„
=taal voor de onverschilligheid en laauwheid van het meeren,
deel der menschen, zoodra zij in eene zaak werkzaam
zijn, die niet henne eegene is en wanneer zij voor een
vooraf bepaald en onveranderlijk loon arbeiden.
Ik geloof nogtans, dat het intempestief is, om thans reeds
de hoegrootheid van het in dienst te stellen personeel te
bepalen en de wijze van belooning der aantestellen ambtena„
„ren te regelen. De soort en het getal der benoodigde Amb„
=tenaren zal men het best door de behoefte leeren kennen.
Vleenne belooningen zellen aanvankelijk kunnen worden
geregeld naar den aard der door hen te effecticeren werkgaam.
=heden; terwijl het eene gaak van latere zorg kan blijven om
hun een aandeel en de winsten der onderneming toe te kennen
en Nren lot voor de toekomst door een pensioen te vergekeren.
De onderneming op zich zelve is van zoo veel omvang, dat
men dezelve niet door nevenzaken van een ondergeschikt
belang behoort te complieeren. Bovendien, wanneer de
centrale fabrieken niet allen gelijk tijdig, maar gaande we„
in zeker getal jaren worden daargesteld, dan heeft men
aanvan kelijk geen groot personeel van hoofdambtenaren
noodig, waardoor de kosten der ondernemeng grootelijks,