Blader door transcripties » Nationaal Archief / Rijksarchief Zuid-Holland

archieftoegang 1.04.02, inventarisnummer 1053, pagina 976

Om syne plaetsen ende geallieerde tydoresen te mainteneren, Waer toe geen
arbeyt volck ofte Costen en spaert, sonder eenich ander voordeel off proffix
tot noch toe daer voor genoten te hebben
Myn Beduncken (t'welck te stelle onder een beter oordeel) Is als dan De
spaensche wel mercken wat aen de Utcompste vanden oorloch alhier gelegen
Is: naemelijk den ganschen stant ofte wel stant van Indien voor V. E. ofte
den coninck van Spagnien, wam onder alle natien van oost Indien, daer
dese moluquen bekent sijn van t' gum alhier passeert, gesproken wen, soo dat
een Ider van dese natien sijn Ooch daer op geworpen heeft een wtcompste
daer van verwachtende, d'engeliche natie die nae wy mercken Connen trachten
mede eenige vaste aliantie met eenige van dese natien aen te gaen, waer
toe verscheyden middelen met vercleyninge van onse achtbaerheyt gepleecht
hebben quade geruchten van d'onse Wtstroyende, die tot noch toe weynich
vruchten voor hem maer Confusien voor ons veroorsaeckt hebben, den onsen
onderganck alhier soude in sulcken voor nemen seer voorderl:jk Connen wesen
De Spaenguaerts end pourtuquesen weeten Insonderh onse naedeelen tot hunnen
voordeele te verbreijden, verbregen, van gelijcken oock wel connen verdraeyen
t' gum van ons Jegens haer wel wttgevoert wert Insonderh onder de hunne
geallieerde als op andre neutrale plaetsen, waer tegen wy oock vsorchte
hebben dat door getuijgenisse van termnatanen een ander geboelen van ons sal
wesen, by eenige natien daer sy ons gesocht hadden te vmaeken, ten wat eynde
bren gesz hebben aen eenige coningen op Java end Celebie onder andris aen
coninck van macassar, van waer als hier maer ordre onderhouden
werde groote quantiteyt van Pys en, ander Vivres voor dese plaetsen met
groot voordeel van U. E. getrocken Can worden
Eede soo wert alles vanden Javanen, maleyen en Chinesen die tot verscheyjden reyse
met verscheijden Joncken jn dese moluquis geweest syn, met verwonderinge
aengehoort ende gesien, waer van op veel plaetsen daer sy thuys hooren ende handel
dryven onder de mooren gediscoureert wert, soo dat tot besluyt van dese reeden
seggen wil dat aenden op ofte onderganck van torrnnatanss veel gelegen Is
deur welckx den stant van Jndien door V. E sal verseekert ofte vernieten werden
Jnsonderhn Banda waer naer toen verscheijden reijsen de Spaensche door tijdoresen
advijs gesonden hebben, sijn oock van Banda meermaels alhier geadviseert geweest
door toedoen van een tydoreschen kitchyl die by den Bandanesen In groot achtinge
Is en onder andren een Oorsaeck van veel quaets voor ons, nevens dese
gebruijcken de portuquesen noch ander middelen om Banda In voer te stellen off
te houden, soo dat hun laeten voorstaen hun saeken hier bericht synde daer niet veel
moeijten souden hoeven te doen
Donpedro da Cunha terrinaeren verovert hebbende heeft getracht te weeten de
seekere Cantiteyjt van naegelen die dese moluquen souden mogen opbrengen, Is
onder andren onderrecht geweest van oudste ende ervarenste portuguesen In
dese quartieren woonachtich als dat op een groot gewas. Valt
Op t' eylant mackian. van - - 1600 tot 2000 baar
Op t' eijlant ternaten - - 1200 Bax naegelen
Op t' eijlant tijdoor - - 1000 Baar
400 Baar
Op t' eylant motyr
70 Barer
p t' eylamt Batsian - -
Op Beta china - 5ofte — 6 Baar
tsaemen op een groot gelvas 4276 Bax naegelen
Twelck wy alsoo verstaen hebben wi eeniz chommanetto voor als nu gevangen In
wilm stadt, Is Jnden tit van Portuguesen den treffelycksten coopman In
dese quartieren geweest tselve hebben oock met andre portuquesen gecommuni
ceert die sulckx verclaerden waerachtich te wesen, Jegenwoordich Is van