Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam

archieftoegang 499, inventarisnummer 251, pagina 41

Hiermede is dus de stand één punt voor ter Gouw en één voor mij . Om
nu een werkelijk bewijs te leveren voor mijn stelling , maak ik gebruik van
de wetenschap dat , als een oude rentebrief opnieuw werd verkocht en er
dus van deze overdracht een nieuw charter werd gemaakt , dat dan door de
oude brief werd gestoken en onverbrekelijk daaraan werd verzegeld , men
altijd de omschrijving van de oude brief aanhield , ook al was de oude straat-
naam in onbruik geraakt , of al waren de eigenaars van de belendende erven
reeds lang dood en begraven . Ik moest dus een acte hebben op een huis ,
waarvan de grondrente bekend was , maar waarvan nu iets anders , iets
nieuws verkocht werd , bijvoorbeeld de z.g . ' beterschap ', waarmede men
bedoelde datgene wat het huis meer waard was dan de gekapitaliseerde
pacht .
Het geluk was mij in deze dienstig . Er bestaat n.l . een brief van 1409
Dec . 20 , 1 ) waarbij Wijbrant Gherijts kwijtscheldt aan Backer Janszoen
' die beterscippe van enen huse ende erve , boven twee ende enen halven oude francrixe
scilde dair hi tselve huns ende ervejairlixe voir in pochte hadde totten eweliken pachte ,
ghelegen in Dirc Pijls steghe tusschen Jans die Zalen erve an die ene % ide ende Claes
Molenairs erve uptie ander % ide , in allen scijn alsAdair gheleghen is '.
Tevens komt ditzelfde huis voor in een brief van enkele weken later n.l ,
1410 Jan 22 , 2 ) waarbij Jan Heinric Andrieszoenszoen en zijn moeder Ave
Heijnric Andrieszoens wijf kwijtschelden aan Simon den Zalen ' afytlke
pachte ende huere als Heijnric ende Ave s>ijn wijf voirnoemd mit horen kinderen
hadden an den hu%e ende erve , ghelegen in der Apostelenstrate tusschen Jans die Zalen
erve an deene ttfde ende den erve dat Claes Molenair in pachte heeft jeghens Jacob
Ghijstginst(pen ofLiewen ajnen wive , Sijmons die Zalen voirscriven vader ende moeder '.
Hiermede is dus wel het bewijs geleverd dat de Apostelenstraat hetzelfde
is als Pijlsteeg , waarvan de huizen aan de Zuidzijde achter palen aan de
Halsteeg .
Het is opmerkelijk , dat al deze straatnamen die aan heiligen ontleend zijn
in de loop der jaren door de namen van autochtone grootheden zijn ver-
vangen . Zo werd St . Catharinastraat tot Heintjehoeksteeg ( Heyn Hoec
komt voor 1382 , Apr . 17 ; 1397 , Apr . 4 ; 1410 , Dec . 2 ). S . Geertruydenstraat
werd weer Liesdel , verbasterd tot Niesel . St . Annastraat bleef zo . Apostelen-
straat werd Dirc Pijlssteeg , kortweg Pijlsteeg ( Dirc Pijl komt voor 1383 ,
Nov . 18 tot 1394 , Jan . 10 ; Ave zijn weduwe nog in 1400 , Oct . 20 ). S . Mar-
tijnssteeg werd Taksteeg , maar St . Jansstraat bleef zo ; terwijl S . Jacobs-
straat zijn naam behield in verband met de kapel , die aan S . Jacob was toe-
gewijd , die er vlak bij lag .
Men ziet hieruit , dat de beste wijze om de onsterfelijkheid te bereiken niet
ligt in de straat die de gemeenteraad naar je noemt , maar in de naam die de
spraakmakende gemeente ervoor uitzoekt .
Ir . J . G . Kam
J ) Arch . Gasth . Regest 123 .
*) Arch . Gasth . Regest 124 .
HET HOUTKOPERSHOFJE
Het terugvinden van Amsterdamse gevelstenen te Laren bracht ons een
bericht van een medelid , de heer G . Key Jzn ., dat bij de N.V . Houthandel
v/h Key en Zn aan de Vaartweg in Hilversum een gevelsteen is ingemetseld ,
zonder enige voorstelling , doch met de naam ' Het Houtkopershoff '.
Inderdaad is dit een Amsterdams exemplaar , bekend ook om de tekening
die L . W . R . Wenckebach daarvan maakte , opgenomen in de uitgave van
' Het Nieuws van den Dag ' in 1907 op blz . 96 .
De in 18e eeuwse trant omlijste steen , een rijk bladerornament , bevat
enkel de naam , niet van een huis , doch van een groep huisjes , eens inpandig
gelegen aan de Nieuwe Looiersstraat nr . 52-56 . Daar stond de naamsteen
boven de overbouwde doorgang naar een negental huisjes , die geen hofje
vormden in de zin van een stichting . Zulke particuliere huisjesgroepen ,
inpandig aan gangen gelegen , werden wel ' hofje ' geheten in plaats van
' gang ', zoals meer gebruikelijk in onze stad van voorheen . In dezelfde
straat bevonden zich nog enkele van dergelijke z.g . ' hofjes ' als : het Turf-
dragershofje , het Groenehofje en het Gruttershofje , behalve dan de nog
bestaande stichting ' het Looyershofje '.
We weten in 1742 een brandhoutkoper en een brandhoutkoopster vlak
bij elkaar op de hoogte van het zogenoemde Houtkopershofje in de ( Nieuwe )
Looiersstraat te wonen en daaruit kan de naam ontstaan zijn , hetzij dat een
van beiden eigendommetjes in die gang had , dan wel op de hoek daarvan
woonachtig was .
66
J
67