Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam
Transcriptie
De volgende morgen , 28 September , werd zijn lichaam gevonden en naar
het gasthuis gebracht . Wij weten uit Not . Arch . 10695 notaris S . Dorper ,
Sept . 30 , 1735 , ( nr . 91 ) " t geen de overledene aan gehad heeft ', te weten :
' een hembde , een lakenne rok kamisool en broek , een hoed en paruyk ,
een paar kousse en een Schoen , een port epee , een degen en een stock '.
In zijn zak werd gevonden : ' een goude dubbelde guigje , negen stuyvers
en vier duyten '.
De kostbaas Hendrik Jutting zorgde voor de begrafenis en waarschuwde
blijkbaar op een of andere wijze Sohlberg , die zich toen op 29 September
naar de Hartekamp spoedde om Linnaeus te halen . Deze ging onmiddellijk
mee naar Amsterdam en vertelt : ' Toen ik het stijve en levenloze lichaam
zag , het schuim op de bleke lippen , van mijn dierbare vriend van zovele
jaren , kwamen de vele slapeloze nachten in mijn herinnering , de vele uren
van ingespannen arbeid , de vele grote en gevaarlijke tochten , die hem
hadden doen rijpen tot een van de grootste geleerden . - Ik barstte in
tranen uit !' Linnaeus doet dan de gelofte , dat hij zal zorgen , dat de weten-
schappelijke arbeid van zijn vriend , de vrucht van zoveel jaren moeizame
arbeid , niet verloren gaat . Hij zal de manuscripten van Artedi publiceren .
Linnaeus heeft die belofte gehouden en in het werk ' Petri Artedi , Sueci ,
medici , Ichthyologia ' ( 1738 ), dat de grondslag vormt van alle moderne
kennis over de vissen , de manuscripten van zijn vriend gepubliceerd .
Linnaeus begeeft zich naar Seba om hem te vragen een bijdrage te
gevenvoor de begrafenis . Hij kreeg ƒ 50 ,— en vond dat maar heel weinig , wantArtedi had , omdat zijn werk nog niet af was , nog niets van Seba
ontvangen.Hij had van 17 Juli tot 27 September voor Seba gewerkt en er moestennog slechts 10 vissen beschreven worden . Linnaeus vond de betaling
tegering . ^-'-
: ]
De hospes Hendrik Jutting liet op 30 September inventaris maken
van alle bezittingen van Artedi en zorgt verder voor de begrafenis , die
de vrienden waarschijnlijk bijwonen . In de Declaratie van het middel
op het Begraven .. 1 Oct . 1735-31 Maart 1736 ( Arch . M.B . 1735 ) geeft
op 1 October 1735 een zekere Anna Molenbeek Petrus Artedi aan bij de
onvermogenden . De begrafenis had plaats op Zondag 2 October ( Begrafenis
register van het Sint Anthoniskerkhof - DTB 1201 fol . 119 ): ' Petrus
Artedi in Warmoesstraat bij de Nieuwebrugsteeg '.
In tegenstelling tot het feit , dat Artedi op een kerkhof begraven werd ,
staat het verhaal van Linnaeus , dat Hendrik Jutting niets aan kosten voor
de begrafenis spaarde en dat hij teneinde Seba of de vrienden te dwingen
hem al zijn kosten te vergoeden , alle nagelaten goederen van Artedi
achterhield . In de bovengenoemde acte van notaris Dorper ( Not . Arch .
10695 , Sept . 30 1735 nr . 91 ) vinden we de volledige ' Inventaris van de
goederen en nalatenschap met de dood ontruymt ende nagelaten bij wijlen
Petrus Artedi tussen Dingsdag en Woensdag nagt , den 27 en 28 September
1735 , komen te verdrinken hier ter stede en bevonden te berusten op een
kamer in het Wapen van Overijssel , aldaar gelogeert geweest bij ' t opgeven
en ten versoeke van de Hospes Hendrik Jutting in de Warmoesstraat '.
Behalve de manuscripten en boeken vermeldt de inventaris : ' een zakje
met 26 Engelse schellingen , 1 agtentwintig dito , 4 halve schellingen dito ,
een sackje met koperen penningen , een doosje met gedroogde vissen ,
agt hembden , 3 halve hemden , 3 paar mouwtjes , nog een , een gesondheyd ,
een kistje met vyssche zo groot als kleyn , dertig vlessen met Insecten
toebehorende de Heer Zeba , enkele boeken , die Seba toebehoren , drie
overhembden gemerckt met S , toebehorende Sohlberg , met een strop , Gril
goudbalans en Essayeboek , een oude lexicon mede toebehorende Sohlberg
-
en verder wat de overledene aangehad heeft '. De acte is opgemaakt in
tegenwoordigheid van Carel Gustaph Tersmeeden , Claudius Sohlbergh
en Hendrick Jüttinck .
Linnaeus eist de manuscripten op , maar Jutting weigert en wil eerst
geld zien . De oude Seba , die misschien beter de mentaliteit van de kost-
bazen uit de zeemansbuurt kende dan Linnaeus , weigerde iets bij te dragen
en adviseerde hem te wachten tot de officiële verkoping van de goederen .
Men kon ze dan goedkoop krijgen ; niemand zou er interesse voor hebben ,
maar Linnaeus schreef opgewonden naar de familie in Zweden om machti-
ging de manuscripten op te eisen , belovende ze geheel als Artedi's werk
te publiceren ( men nam het toen niet zo nauw als wij met de auteurs-
rechten
-
wanneer in Seba's ' Thesaurus ' later de aantekeningen over de
vissen van Artedi worden gepubliceerd , wordt de naam Artedi nergens
genoemd : Seba had er voor betaaldl ).
Met het antwoord van de familie ging Linnaeus naar Jutting , maar
deze eiste eerst betaling van de rekening , die hij opgemaakt had en wel
ƒ 320 , — voor de . MSS . Linnaeus wist tot ƒ 100 ,— af te dingen , maar kon
daarvan slechts een deel zelf voldoen en sloeg voor , dat voor de resterende
ƒ 20 ,— Jutting alle bezittingen behalve de MSS behouden zou . Deze
weigerde en ook Seba wilde dat bedrag niet geven . Hij adviseerde te
wachten tot de verkoping en beloofde Linnaeus dan alles te zullen laten
inzien . Maar dat leek Linnaeus te gevaarlijk ( hij verdacht Seba ervan de
MSS zelf te willen gebruiken ).
Hendrik Jutting vraagt ( RA 886 , Scheepenen Minuut Register Nr . 183
fol . 70 r ° en v °) aan Schepenen om een procurator . Men besluit op 25 October
de vrienden van Artedi op te roepen en op 27 October om Jan Mol Antonisz
als procurator te benoemen . Deze leidde volgens Linnaeus tenslotte de
onderhandelingen over de prijzen der manuscripten .
Op fol . 112 v c
en 113 r ° van hetzelfde Register staat een verzoek van
Albert Seba om hem zijn 35 flessen met dieren en 3 boeken terug te geven .
De Schepenen roepen Jutting op tegen 26 October en op 25 November
gelasten ze Jutting de bezittingen van Seba af te geven .
Tot Linnaeus ' grote vreugde was Clifford bereid voor ƒ 100 ,— de
manuscripten te kopen . Hij behield deze zelf , maar liet er voor Linnaeus
afschriften van maken , zodat in 1738 Artedi's ' Ichthyologia sive Opera
Omnia de Piscibus ', met grote piëteit door Linnaeus uitgegeven en met
een ' Vita Authoris ' voorzien , het licht kon zien .
. H . Engel
30
31
het gasthuis gebracht . Wij weten uit Not . Arch . 10695 notaris S . Dorper ,
Sept . 30 , 1735 , ( nr . 91 ) " t geen de overledene aan gehad heeft ', te weten :
' een hembde , een lakenne rok kamisool en broek , een hoed en paruyk ,
een paar kousse en een Schoen , een port epee , een degen en een stock '.
In zijn zak werd gevonden : ' een goude dubbelde guigje , negen stuyvers
en vier duyten '.
De kostbaas Hendrik Jutting zorgde voor de begrafenis en waarschuwde
blijkbaar op een of andere wijze Sohlberg , die zich toen op 29 September
naar de Hartekamp spoedde om Linnaeus te halen . Deze ging onmiddellijk
mee naar Amsterdam en vertelt : ' Toen ik het stijve en levenloze lichaam
zag , het schuim op de bleke lippen , van mijn dierbare vriend van zovele
jaren , kwamen de vele slapeloze nachten in mijn herinnering , de vele uren
van ingespannen arbeid , de vele grote en gevaarlijke tochten , die hem
hadden doen rijpen tot een van de grootste geleerden . - Ik barstte in
tranen uit !' Linnaeus doet dan de gelofte , dat hij zal zorgen , dat de weten-
schappelijke arbeid van zijn vriend , de vrucht van zoveel jaren moeizame
arbeid , niet verloren gaat . Hij zal de manuscripten van Artedi publiceren .
Linnaeus heeft die belofte gehouden en in het werk ' Petri Artedi , Sueci ,
medici , Ichthyologia ' ( 1738 ), dat de grondslag vormt van alle moderne
kennis over de vissen , de manuscripten van zijn vriend gepubliceerd .
Linnaeus begeeft zich naar Seba om hem te vragen een bijdrage te
gevenvoor de begrafenis . Hij kreeg ƒ 50 ,— en vond dat maar heel weinig , wantArtedi had , omdat zijn werk nog niet af was , nog niets van Seba
ontvangen.Hij had van 17 Juli tot 27 September voor Seba gewerkt en er moestennog slechts 10 vissen beschreven worden . Linnaeus vond de betaling
tegering . ^-'-
: ]
De hospes Hendrik Jutting liet op 30 September inventaris maken
van alle bezittingen van Artedi en zorgt verder voor de begrafenis , die
de vrienden waarschijnlijk bijwonen . In de Declaratie van het middel
op het Begraven .. 1 Oct . 1735-31 Maart 1736 ( Arch . M.B . 1735 ) geeft
op 1 October 1735 een zekere Anna Molenbeek Petrus Artedi aan bij de
onvermogenden . De begrafenis had plaats op Zondag 2 October ( Begrafenis
register van het Sint Anthoniskerkhof - DTB 1201 fol . 119 ): ' Petrus
Artedi in Warmoesstraat bij de Nieuwebrugsteeg '.
In tegenstelling tot het feit , dat Artedi op een kerkhof begraven werd ,
staat het verhaal van Linnaeus , dat Hendrik Jutting niets aan kosten voor
de begrafenis spaarde en dat hij teneinde Seba of de vrienden te dwingen
hem al zijn kosten te vergoeden , alle nagelaten goederen van Artedi
achterhield . In de bovengenoemde acte van notaris Dorper ( Not . Arch .
10695 , Sept . 30 1735 nr . 91 ) vinden we de volledige ' Inventaris van de
goederen en nalatenschap met de dood ontruymt ende nagelaten bij wijlen
Petrus Artedi tussen Dingsdag en Woensdag nagt , den 27 en 28 September
1735 , komen te verdrinken hier ter stede en bevonden te berusten op een
kamer in het Wapen van Overijssel , aldaar gelogeert geweest bij ' t opgeven
en ten versoeke van de Hospes Hendrik Jutting in de Warmoesstraat '.
Behalve de manuscripten en boeken vermeldt de inventaris : ' een zakje
met 26 Engelse schellingen , 1 agtentwintig dito , 4 halve schellingen dito ,
een sackje met koperen penningen , een doosje met gedroogde vissen ,
agt hembden , 3 halve hemden , 3 paar mouwtjes , nog een , een gesondheyd ,
een kistje met vyssche zo groot als kleyn , dertig vlessen met Insecten
toebehorende de Heer Zeba , enkele boeken , die Seba toebehoren , drie
overhembden gemerckt met S , toebehorende Sohlberg , met een strop , Gril
goudbalans en Essayeboek , een oude lexicon mede toebehorende Sohlberg
-
en verder wat de overledene aangehad heeft '. De acte is opgemaakt in
tegenwoordigheid van Carel Gustaph Tersmeeden , Claudius Sohlbergh
en Hendrick Jüttinck .
Linnaeus eist de manuscripten op , maar Jutting weigert en wil eerst
geld zien . De oude Seba , die misschien beter de mentaliteit van de kost-
bazen uit de zeemansbuurt kende dan Linnaeus , weigerde iets bij te dragen
en adviseerde hem te wachten tot de officiële verkoping van de goederen .
Men kon ze dan goedkoop krijgen ; niemand zou er interesse voor hebben ,
maar Linnaeus schreef opgewonden naar de familie in Zweden om machti-
ging de manuscripten op te eisen , belovende ze geheel als Artedi's werk
te publiceren ( men nam het toen niet zo nauw als wij met de auteurs-
rechten
-
wanneer in Seba's ' Thesaurus ' later de aantekeningen over de
vissen van Artedi worden gepubliceerd , wordt de naam Artedi nergens
genoemd : Seba had er voor betaaldl ).
Met het antwoord van de familie ging Linnaeus naar Jutting , maar
deze eiste eerst betaling van de rekening , die hij opgemaakt had en wel
ƒ 320 , — voor de . MSS . Linnaeus wist tot ƒ 100 ,— af te dingen , maar kon
daarvan slechts een deel zelf voldoen en sloeg voor , dat voor de resterende
ƒ 20 ,— Jutting alle bezittingen behalve de MSS behouden zou . Deze
weigerde en ook Seba wilde dat bedrag niet geven . Hij adviseerde te
wachten tot de verkoping en beloofde Linnaeus dan alles te zullen laten
inzien . Maar dat leek Linnaeus te gevaarlijk ( hij verdacht Seba ervan de
MSS zelf te willen gebruiken ).
Hendrik Jutting vraagt ( RA 886 , Scheepenen Minuut Register Nr . 183
fol . 70 r ° en v °) aan Schepenen om een procurator . Men besluit op 25 October
de vrienden van Artedi op te roepen en op 27 October om Jan Mol Antonisz
als procurator te benoemen . Deze leidde volgens Linnaeus tenslotte de
onderhandelingen over de prijzen der manuscripten .
Op fol . 112 v c
en 113 r ° van hetzelfde Register staat een verzoek van
Albert Seba om hem zijn 35 flessen met dieren en 3 boeken terug te geven .
De Schepenen roepen Jutting op tegen 26 October en op 25 November
gelasten ze Jutting de bezittingen van Seba af te geven .
Tot Linnaeus ' grote vreugde was Clifford bereid voor ƒ 100 ,— de
manuscripten te kopen . Hij behield deze zelf , maar liet er voor Linnaeus
afschriften van maken , zodat in 1738 Artedi's ' Ichthyologia sive Opera
Omnia de Piscibus ', met grote piëteit door Linnaeus uitgegeven en met
een ' Vita Authoris ' voorzien , het licht kon zien .
. H . Engel
30
31
Bronvermelding
Stadsarchief Amsterdam, archieftoegang 499, Archief van het Genootschap Amstelodamum, inventarisnummer 251, AANVULLING 2006, Maandbladen, jaargangen 1 - 87, 48, 1961
Scan + Transcriptie
Klik op de afbeelding om het te vergroten en de transcriptie ernaast te zien
Kunstmatige intelligentie (AI)
De transcriptie is door de computer gemaakt via automatische handschriftherkenning.
De samenvatting wordt door de computer gemaakt op basis van een taalmodel.
Beide kunstmatige intelligentie taken zijn niet perfect, maar vaak ruim voldoende zodat het historische document begrijpelijk wordt.
De samenvatting wordt door de computer gemaakt op basis van een taalmodel.
Beide kunstmatige intelligentie taken zijn niet perfect, maar vaak ruim voldoende zodat het historische document begrijpelijk wordt.