Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam
Transcriptie
niet mogelijk , omdat de boeken in de nog bestaande bibliotheek Ets Haim pas in
1886 voor het eerst gestempeld werden . Zelfs wanneer een boek , dat in de inven-
taris vermeld is , zich nog thans in de bibliotheek Ets Haim bevindt , kan niet met
zekerheid worden aangenomen , dat dit het oorspronkelijk exemplaar is , daar vele
van deze boeken in de loop van de tijd door het gebruik versleten waren en ver-
vangen moesten worden . Ook de oude catalogi in handschrift en druk van de bi-
bliotheek Ets Haim 1
geven geen uitsluitsel , daar deze de boeken alleen volgens
formaat geklasseerd hebben en er achter de titels plaats en jaar van uitgave bijna
altijd ontbreken . Door de tijdslimiet van 1640 en de hulp van de bibliografie van
Sabetai Bas is het echter in de meeste gevallen toch gelukt een algemeen overzicht
van de drie synagogale bibliotheken van 1640 te geven . Zij zijn een belangrijk
getuigenis van een interessant proces van aanpassing . Drie Sefardische gemeen-
ten , waarvan de leden zelf of hun ouders nog Iberische nieuw-Christenen waren
met een uiterst geringe kennis van het Jodendom , zijn in 1640 tot een echte Joodse
gemeente met kennis van en belangstelling voor het Jodendom en zijn kulturele
erfenis geworden .
INVENTARIS VAN DE HEBREEUWSE BOEKEN DIE DE DRIE GEMEENTEN
BEZATEN .
ZIJ ZIJN THANS IN DE BIBLIOTHEEKKAMER VAN DE HEILIGE
GEMEENTE VAN TALMUD TORAH
DO K . K . DE BETH IAHACOB OS SEGUINTES :
van de heilige gemeente Beth Jacob zijn de volgenden :
1 Tres volumes de Mikrah gedolah . Drie exemplaren van de grote Bijbel .
a ) Biblia Rabbinica , Venetië 1546-1548 ; b ) Biblia Rabbinica , Bazel 1618-1619 ; c ) Biblia Rabbimca ,
Venetië 1617-
1619 . Alle drie uitgaven vermeld door Sab . Bas .
2 Quatro volumes de Bei Joseph . Bêt Yosef , codex van religieuze voorschriften in vier delen door Jacob
ben Asjer met kommentaar van Jozef Karo .
a ) Venetië 1565 ( eerste uitgave ); b ) Venetië 1567 ; c ) Venetië 1574 ; d ) Venetië 1577-1578 . Alle vier
uitgaven vermeld door Sab . Bas .
3 Hum volume de Concordancia . Een exemplaar van een Concordantie . Hier kunnen twee verschillendeconcordanties bedoeld zijn , die beide door Sab . Bas vermeld worden :
a ) Arük door Nathan ben Jechiel uit Rome , Venetië 1553 ; b ) Sefer me'ir nativ door Izak Nathan
ben Kalonymos , Venetië 1523 of 1564 ; Bazel 1581 .
4 Hum Arambam . Een Rambam , afkorting van Rabbi Mozes ben Maimon ( Maimonides ) ; bedoeld
isde rituele codex Misneh torah van Mozes Maimonides .
a ) inkunabel , circa 1480 , Italië ; b ) inkunabel , circa 1490 Italië ; c ) Constantinopel 1509 ; d ) Venetië
1524 ; e ) aldaar 1550 ; f ) aldaar 1551 ; g ) aldaar 1574 . Alle uitgaven vermeld door Sab . Bas .
i In 1764 werd een geschreven catalogus gemaakt , die echter zeer onvolledig is . Een in 1808 gedrukte
catalogus geeft ook alleen zeer summiere gegevens over de boeken , soms van hun jaar van uitgifte
en schrijver . Hetzelfde geldt ook voor de herdruk van deze catalogus uit 1858 .
192
Quatro volumes de Rabenu Moses . Vier delen van Rabbi Mozes , zie nr . 4 .
Misnayot , Hum volume . Een exemplaar Misnayot , verzameling van de wetsuitspraken in de Babylo-
nische Talmoed .
a ) inkunabel , Napels 1490 ; b ) Venetië 1549 ; c ) Riva di Trento 1559 ; d ) Sabionetta en Mantua 1559-
1563 ; e ) Lublin 1595 ; f ) Venetië 1606 ; g ) Praag 1614-1617 met kommentaar van Jomtob Lipman
Heller ; h ) Venetië 1625 . Het is niet mogelijk te beslissen , welke van deze uitgave is bedoeld . Zij zijn
niet allen door Sab . Bas vermeld .
Lebussim , dous volumes . Levusim , twee delen , door Mordechai ben Abraham Jaffe ; kollektieve
titelvoor tien verschillende rituele en juridische werken , die op vele tijdstippen en plaatsen zijn ver-
schenen . Een nadere identificatie is daardoor niet mogelijk . Sab . Bas vermeldt als eerste uiteave
Lublin 1590 .
En Israel , Hum volume . En Israel , een exemplaar ; verzameling van bijbelse en talmoedische ver-
halen door Jakob Habib , uitgegeven door Eliezer ben Izak Rieti . Venetië 1612 . Vermeld door
SabBas .
Rabbot , Hum volume . Midras raböt , een exemplaar , verzameling van bijbelse verhalen , Venetië 1545 .
Vermeld door Sab . Bas .
A Roos , Hum volume . Een exemplaar Haros , d.w.z . Piskê haros door Asjer ben JechiëL juridischeuitspraken en talmoedisch compendium .
a ) Venetië 1544 ; b ) Mantua 1563 ; c ) Venetië 1623 ; Alle drie uitgaven vermeld door Sab . Bas .
Seelot de Tesubot hum volume . Een exemplaar Responsa , d.w.z . antwoorden van Joodse geleerden opvragen op velerlei terrein . Zonder nadere gegevens is het onmogelijk dit nummer te identificeren,daar de naam van de auteur ontbreekt .
Menorat Amaor , hum volume . Een exemplaar Menórat hama'ór door Izak Aboab , ethisch
werk.a ) Venetië 1544 ; b ) Mantua 1563 ; c ) Venetië 1623 . Alle drie uitgaven vermeld door Sab . Bas .
Toledo / Aaron , Hu volume . Een exemplaar Tóledót aharon door Aron Pesaro , index van bijbelcitatenin de Babylonische talmoed , Freiburg in Br . 1583-1584 . Vermeld door Sab . Bas .
Sulhan Aruk , hu volume , outro Ihefique ao Hahao . Een deel sulhan arük , het andere deel is bij de
Haham.Sulhan aruk door Jozef Karo is een zeer veel gebruikte codex van godsdienstige voorschriften .
DeHaham of rabbijn is in dit geval Saul Levi Morteira ( gest . 1660 ), rabbijn van de gemeente BethJacob . De negen uitgaven van het werk , die in Venetië tussen 1565 en 1632 verschenen , wordenniet door Sab . Bas vermeld . Hij geeft wel vier Krakause edities op , tussen 1579 en 1619 en de
uitgaveHanau 1626-
1628 . Het is niet mogelijk , om de juiste editie aan te geven .
Tesouro da lingua santa . Hü livro grande . Een groot boek Hebreeuwse grammatica . Bedoeld wordt de
Thesaurus linguae hebraicae door Santes Pagninus , Genève 1614 . Vermeld door Sab . Bas met
een,Hebreeuwse omschrijving van de titel op f . 107r .
Kebilat Jabacob , Hum volume . Een exemplaar van qehilat ya'aqov . Er zijn drie verschillende
werkendie deze titel dragen : a ) De Prediker met kommentaar Qehilat ya'aqov door Mozes ben MordechaiGalante , Konstantinopel 1570 ; b ) Kommentaar op de Babylonische Talmoed door Jakob Luzati,Saloniki 1584 ; c ) De Prediker met kommentaar door Baruch ibn Baruch , Venetië 1598 . Alle
driewerken worden vermeld door Sab . Bas .
Sefatal , Hum volume . Een exemplaar Sefatal . Bedoeld is Sefa tal door Sabetai ben Akiba
HaleviHurwitz , verhandeling over de zangtekens en kabalistische aantekeningen , Hanau 1612 .
Vermelddoor Sab . Bas .
Torat a Bait , Hu volume . Een exemplaar Torat habayit door Salomo ibn Adret , theologisch werk ,
Cremona 1565 . Vermeld door Sab . Bas .
A primeira parte dos Lebossim , dous volumes . Het eerste deel van levusim , twee exemplaren , zie nr . 7 .
Sulhan Arub dous volumes , 3a e 4a parte . Derde en vierde deel van sulhan aruk , twee exemplaren,zie nr . 14 .
Baal Aqedah , Hum volume . Een exemplaar Aqedat yizhaq door Izak Arama , verzameling van homile-
tische verhandelingen .
a ) Saloniki 1522 ; b ) Venetië 1546 ; c ) Venetië 1565 ; d ) Venetië 1573 . Alle vier uitgaven vermeld
door Sab . Bas .
Misnayot Doze vollumes . Twaalf delen Misnayot , zie nr . 6 .
Outro sulhan Arucb que trata Hossen a mispat e even e%er . Een andere Sulhan arük die Hosen hamtspaten Even ha'ezer bevat , zie nr . 14 .
Guemara de Bava Batrah , bü volume . Deel van de Babylonische Talmoed , getiteld Bava batra .
a ) Pesaro omstreeks 1511 ; b ) Venetië 1521 ; c ) Venetië 1548 ; d ) Lublin 1575-1576 ; e ) Bazel 1579 ;
f ) Krakau 1603 ; g ) Lublin 1620 . Het merendeel van deze uitgaven wordt door Sab . Bas vermeld .
193
1886 voor het eerst gestempeld werden . Zelfs wanneer een boek , dat in de inven-
taris vermeld is , zich nog thans in de bibliotheek Ets Haim bevindt , kan niet met
zekerheid worden aangenomen , dat dit het oorspronkelijk exemplaar is , daar vele
van deze boeken in de loop van de tijd door het gebruik versleten waren en ver-
vangen moesten worden . Ook de oude catalogi in handschrift en druk van de bi-
bliotheek Ets Haim 1
geven geen uitsluitsel , daar deze de boeken alleen volgens
formaat geklasseerd hebben en er achter de titels plaats en jaar van uitgave bijna
altijd ontbreken . Door de tijdslimiet van 1640 en de hulp van de bibliografie van
Sabetai Bas is het echter in de meeste gevallen toch gelukt een algemeen overzicht
van de drie synagogale bibliotheken van 1640 te geven . Zij zijn een belangrijk
getuigenis van een interessant proces van aanpassing . Drie Sefardische gemeen-
ten , waarvan de leden zelf of hun ouders nog Iberische nieuw-Christenen waren
met een uiterst geringe kennis van het Jodendom , zijn in 1640 tot een echte Joodse
gemeente met kennis van en belangstelling voor het Jodendom en zijn kulturele
erfenis geworden .
INVENTARIS VAN DE HEBREEUWSE BOEKEN DIE DE DRIE GEMEENTEN
BEZATEN .
ZIJ ZIJN THANS IN DE BIBLIOTHEEKKAMER VAN DE HEILIGE
GEMEENTE VAN TALMUD TORAH
DO K . K . DE BETH IAHACOB OS SEGUINTES :
van de heilige gemeente Beth Jacob zijn de volgenden :
1 Tres volumes de Mikrah gedolah . Drie exemplaren van de grote Bijbel .
a ) Biblia Rabbinica , Venetië 1546-1548 ; b ) Biblia Rabbinica , Bazel 1618-1619 ; c ) Biblia Rabbimca ,
Venetië 1617-
1619 . Alle drie uitgaven vermeld door Sab . Bas .
2 Quatro volumes de Bei Joseph . Bêt Yosef , codex van religieuze voorschriften in vier delen door Jacob
ben Asjer met kommentaar van Jozef Karo .
a ) Venetië 1565 ( eerste uitgave ); b ) Venetië 1567 ; c ) Venetië 1574 ; d ) Venetië 1577-1578 . Alle vier
uitgaven vermeld door Sab . Bas .
3 Hum volume de Concordancia . Een exemplaar van een Concordantie . Hier kunnen twee verschillendeconcordanties bedoeld zijn , die beide door Sab . Bas vermeld worden :
a ) Arük door Nathan ben Jechiel uit Rome , Venetië 1553 ; b ) Sefer me'ir nativ door Izak Nathan
ben Kalonymos , Venetië 1523 of 1564 ; Bazel 1581 .
4 Hum Arambam . Een Rambam , afkorting van Rabbi Mozes ben Maimon ( Maimonides ) ; bedoeld
isde rituele codex Misneh torah van Mozes Maimonides .
a ) inkunabel , circa 1480 , Italië ; b ) inkunabel , circa 1490 Italië ; c ) Constantinopel 1509 ; d ) Venetië
1524 ; e ) aldaar 1550 ; f ) aldaar 1551 ; g ) aldaar 1574 . Alle uitgaven vermeld door Sab . Bas .
i In 1764 werd een geschreven catalogus gemaakt , die echter zeer onvolledig is . Een in 1808 gedrukte
catalogus geeft ook alleen zeer summiere gegevens over de boeken , soms van hun jaar van uitgifte
en schrijver . Hetzelfde geldt ook voor de herdruk van deze catalogus uit 1858 .
192
Quatro volumes de Rabenu Moses . Vier delen van Rabbi Mozes , zie nr . 4 .
Misnayot , Hum volume . Een exemplaar Misnayot , verzameling van de wetsuitspraken in de Babylo-
nische Talmoed .
a ) inkunabel , Napels 1490 ; b ) Venetië 1549 ; c ) Riva di Trento 1559 ; d ) Sabionetta en Mantua 1559-
1563 ; e ) Lublin 1595 ; f ) Venetië 1606 ; g ) Praag 1614-1617 met kommentaar van Jomtob Lipman
Heller ; h ) Venetië 1625 . Het is niet mogelijk te beslissen , welke van deze uitgave is bedoeld . Zij zijn
niet allen door Sab . Bas vermeld .
Lebussim , dous volumes . Levusim , twee delen , door Mordechai ben Abraham Jaffe ; kollektieve
titelvoor tien verschillende rituele en juridische werken , die op vele tijdstippen en plaatsen zijn ver-
schenen . Een nadere identificatie is daardoor niet mogelijk . Sab . Bas vermeldt als eerste uiteave
Lublin 1590 .
En Israel , Hum volume . En Israel , een exemplaar ; verzameling van bijbelse en talmoedische ver-
halen door Jakob Habib , uitgegeven door Eliezer ben Izak Rieti . Venetië 1612 . Vermeld door
SabBas .
Rabbot , Hum volume . Midras raböt , een exemplaar , verzameling van bijbelse verhalen , Venetië 1545 .
Vermeld door Sab . Bas .
A Roos , Hum volume . Een exemplaar Haros , d.w.z . Piskê haros door Asjer ben JechiëL juridischeuitspraken en talmoedisch compendium .
a ) Venetië 1544 ; b ) Mantua 1563 ; c ) Venetië 1623 ; Alle drie uitgaven vermeld door Sab . Bas .
Seelot de Tesubot hum volume . Een exemplaar Responsa , d.w.z . antwoorden van Joodse geleerden opvragen op velerlei terrein . Zonder nadere gegevens is het onmogelijk dit nummer te identificeren,daar de naam van de auteur ontbreekt .
Menorat Amaor , hum volume . Een exemplaar Menórat hama'ór door Izak Aboab , ethisch
werk.a ) Venetië 1544 ; b ) Mantua 1563 ; c ) Venetië 1623 . Alle drie uitgaven vermeld door Sab . Bas .
Toledo / Aaron , Hu volume . Een exemplaar Tóledót aharon door Aron Pesaro , index van bijbelcitatenin de Babylonische talmoed , Freiburg in Br . 1583-1584 . Vermeld door Sab . Bas .
Sulhan Aruk , hu volume , outro Ihefique ao Hahao . Een deel sulhan arük , het andere deel is bij de
Haham.Sulhan aruk door Jozef Karo is een zeer veel gebruikte codex van godsdienstige voorschriften .
DeHaham of rabbijn is in dit geval Saul Levi Morteira ( gest . 1660 ), rabbijn van de gemeente BethJacob . De negen uitgaven van het werk , die in Venetië tussen 1565 en 1632 verschenen , wordenniet door Sab . Bas vermeld . Hij geeft wel vier Krakause edities op , tussen 1579 en 1619 en de
uitgaveHanau 1626-
1628 . Het is niet mogelijk , om de juiste editie aan te geven .
Tesouro da lingua santa . Hü livro grande . Een groot boek Hebreeuwse grammatica . Bedoeld wordt de
Thesaurus linguae hebraicae door Santes Pagninus , Genève 1614 . Vermeld door Sab . Bas met
een,Hebreeuwse omschrijving van de titel op f . 107r .
Kebilat Jabacob , Hum volume . Een exemplaar van qehilat ya'aqov . Er zijn drie verschillende
werkendie deze titel dragen : a ) De Prediker met kommentaar Qehilat ya'aqov door Mozes ben MordechaiGalante , Konstantinopel 1570 ; b ) Kommentaar op de Babylonische Talmoed door Jakob Luzati,Saloniki 1584 ; c ) De Prediker met kommentaar door Baruch ibn Baruch , Venetië 1598 . Alle
driewerken worden vermeld door Sab . Bas .
Sefatal , Hum volume . Een exemplaar Sefatal . Bedoeld is Sefa tal door Sabetai ben Akiba
HaleviHurwitz , verhandeling over de zangtekens en kabalistische aantekeningen , Hanau 1612 .
Vermelddoor Sab . Bas .
Torat a Bait , Hu volume . Een exemplaar Torat habayit door Salomo ibn Adret , theologisch werk ,
Cremona 1565 . Vermeld door Sab . Bas .
A primeira parte dos Lebossim , dous volumes . Het eerste deel van levusim , twee exemplaren , zie nr . 7 .
Sulhan Arub dous volumes , 3a e 4a parte . Derde en vierde deel van sulhan aruk , twee exemplaren,zie nr . 14 .
Baal Aqedah , Hum volume . Een exemplaar Aqedat yizhaq door Izak Arama , verzameling van homile-
tische verhandelingen .
a ) Saloniki 1522 ; b ) Venetië 1546 ; c ) Venetië 1565 ; d ) Venetië 1573 . Alle vier uitgaven vermeld
door Sab . Bas .
Misnayot Doze vollumes . Twaalf delen Misnayot , zie nr . 6 .
Outro sulhan Arucb que trata Hossen a mispat e even e%er . Een andere Sulhan arük die Hosen hamtspaten Even ha'ezer bevat , zie nr . 14 .
Guemara de Bava Batrah , bü volume . Deel van de Babylonische Talmoed , getiteld Bava batra .
a ) Pesaro omstreeks 1511 ; b ) Venetië 1521 ; c ) Venetië 1548 ; d ) Lublin 1575-1576 ; e ) Bazel 1579 ;
f ) Krakau 1603 ; g ) Lublin 1620 . Het merendeel van deze uitgaven wordt door Sab . Bas vermeld .
193
Bronvermelding
Stadsarchief Amsterdam, archieftoegang 499, Archief van het Genootschap Amstelodamum, inventarisnummer 227, AANVULLING 2006, Jaarboeken, nummers 1 - 92, 70, 1978
Scan + Transcriptie
Klik op de afbeelding om het te vergroten en de transcriptie ernaast te zien
Kunstmatige intelligentie 
De transcriptie is door de computer gemaakt via automatische handschriftherkenning. De samenvatting wordt door de computer gemaakt op basis van een taalmodel. Beide bewerkingen zijn niet perfect, maar vaak ruim voldoende zodat het historische document begrijpelijk wordt.