Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam

archieftoegang 499, inventarisnummer 227, pagina 95

Lucretia ofte het Beeldt der Eerbaarheydt , dat in 1624 was geschreven , ontleend
zijn omdat het geen echt speelstuk was . Wanneer dat toch zo is , is aan haar
kledij meer zorg besteed dan in ' t algemeen en poseert zij in een stand , die uit
een Venetiaans schilderij , bijvoorbeeld een Veronese of Palma Giovane , was
afgelezen . Beide voorbeelden zijn dan ook niet persé representatief voor de
relatie met het toneel . Niettemin moet men aanvaarden , dat Brentel het toneel
verschillende malen bezocht heeft . Hij moet er door de bekende bloei van het
Straatsburgse toneel dier dagen vanzelfsprekend in geïnteresseerd zijn geweest .
De zittende vorstin ( afb . 24 ), kan nergens beter aan ontleend zijn dan aan een
der telkens opgevoerde stukken , bijvoorbeeld Hertoginne van Savoyen van Roden-
burg , maar even goed aan zijn De Hertoginne van Bourgonje of aan een ander stuk .
Er zijn te veel traditionele types in het totale programma van die tijd , teveel
koningen , prinsen , Turken ( afb . 25 ), landlieden , Muzen ( afb . 26 ) en allegorische
figuren om een van hen aan een bepaalde rol in een bepaald stuk gebonden te
achten . Het is jammer , maar er is niets aan te veranderen , althans niet door mij :
een beter kenner van de letterkunde zal wellicht afb . 18 weten te verklaren . Men
zou zich bovendien moeten afvragen , of Brentel niet kan meegewerkt hebben
in de zomerbediening van de Schouwburg , voor het ontwerpen der costuums .
Indien de data slaan op de voorstellingen , zou er meer gespeeld zijn , dan wij
konden vermoeden en zou daar zelfs een argument tegen uit geput kunnen
worden . Dan zouden het ook repetities hebben kunnen zijn , wat afb . 18 nog
levendiger zou toelichten .
Onder de overige onderwerpen , die in de bundel voorkomen , treft er ons
nog een : twee slapende naakte nymphen , benaderd door twee satyrs 1
. De nymph
vooraan beantwoordt namelijk aan een naaktstudie , blijkbaar naar het leven ,
die W . Hollar een jaar tevoren had getekend 2 en voorzien van een inscriptie ,
waarin de ontvanger niet wordt genoemd : ' Dieses mach ich zu gutter immer-
wehrender gedachtnusz in Cöllen , den 31 Juli , A °. 1633 . Wentzeslaus Hollar
von Prag '. Brentel heeft blijkbaar Hollars studie gebruikt in een omvangrijker
tafreel , dat niet ontstaan kan zijn buiten kennis van een door J . Louys gegraveerd
schilderij van Rubens , dat volgens professor Van Gelder aan Frederik Hendrik
toebehoord heeft 8
. Hij copieerde dit niet , maar parafraseerde het . Men kan zich
moeilijk onttrekken aan de gedachte , dat Hans Friedrich Brentel dit blijk van
Hollar's vriendschap ontvangen had en het een jaar later in zijn eigen compositie
gebruikte . Zou hij geen leerling of werkhulp bij Hollar zijn geweest en hem in
1634 op zijn reis naar Nederland vergezeld hebben ?
1 Karlsruhe , deel Feldmeilen , folio 72 recto onderaan .
2 Afbeelding in Johannes Urzidil , W . Hollar , der Kupferstecker des Barock , Wien-Leipzig , 1936 ,
plaat 11 . De tekening is in het Museum te Praag .
8 J . G . van Gelder , Rubens in Holland in de zeventiende eeuw , in Nederlandse Kunsthistorisch Jaarboek , 1950-
1951 , Den Haag , 1951 , p . 113-114 , afb . 5 . Het schilderij werd door G . Glück aan J . Boeckhorst
toegeschreven en bevindt zich thans in Miinchen . Het werd in 1713 uit de nalatenschap van Willem
III op een veiling verkocht .
184
185