Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam
Transcriptie
11 tlm 19 HF Brentel 9 schetsen ( berderin , engel , bode , Turk , koning , peinzende man , Turk , fittende lezeres ,
toneelspeler ) Prentenkabinet , Karlsruhe
in Amsterdam tijdens het toneelspel zijn uitgetekend . In 1634 werd nog toneel
gespeeld in het houten gebouw op de Keizersgracht waarin Samuel Coster zijn
Academie gevestigd had . Het zou pas drie jaar later door Jacob van Campen
tot de bekende Schouwburg verbouwd worden . Het is eigenlijk voor het eerst ,
dat wij nu kennis kunnen maken met de costuums die toen op het toneel ge-
dragen werden . De costuums waarin in 1638 gespeeld werd , en die wij uit
Rembrandts tekeningen kennen , waren klaarblijkelijk aanzienlijk kostbaarder .
Aangezien wij maar spaarzame gegevens bezitten over de bespeling van de
schouwburg in 1634 1
, maakte ik het volgende lijstje op van de gedateerde teke-
ningen , waarbij ik de dagen van de week heb berekend .
herderin ( afb . 11 ) Woensdag 11 Juni 1634
engel ( afb . 12 ) Dinsdag 24 Juni 1634
bode ( afb . 13 ) Zondag 29 Juni 1634
Turk ( afb . 14 ) Dinsdag 1 Juli 1634
Koning ( afb . 15 ) Woensdag 2 Juli 1634
peinzende man ( afb . 16 ) Zaterdag 12 Juli 1634
Turk ( afb . 17 ) Woensdag 16 Juli 1634
zittende lezeres ( afb . 18 ) Dinsdag 5 Augustus 1634
jongeman ( afb . 19 ) Dinsdag (?) 19 (?) Aug . 1634
hertog (?) ( afb . 20 ) Donderdag 21 Augustus 1634
Geheel zeker dat de data op de voorstellingen en niet op de tekeningen alleen
slaan is men natuurlijk niet , maar gezien de standen is het wel heel waarschijnlijk .
Gedurende de lange alleenspraken of omstandige tirades wisselden de spelers
zeker minder snel van houding dan tegenwoordig , en wij horen ook in deze
tijd reeds van tableaux vivants die tussendoor en achterna werden vertoond .
Onder de overige schetsen vinden wij er dan ook enige , die het beste in een
' toge ' gepast zouden hebben ( bijv . afb . 21 en 22 ).
Van slechts twee tekeningen kan men vermoeden in welk spel de figuren
zijn opgetreden . Op 11 Juni 1634 werd Dirk Rodenburg's Mays Treur blij-einde
Spel opgevoerd , zodat het staande herderinnetje , dat aldus gedateerd is ( afb . 11 )
daarin gespeeld kan hebben . Het kan wel , dat zij een van de ' Land Meyssens ',
Stijn , Ael , Duyf , Swaen of Nel heeft gespeeld , maar uit de tekst blijkt niet ,
dat een van haar een herdersstaf droeg , die ze dan in het vervolg had moeten
wegleggen . Maar het blijft mogelijk .
De zittende , in een modieuze japon uitgedoste Lucretia , die de dolk tegen
haar borst richt ( afb . 23 ), kan nauweüjks aan het drama van Dirck Pietersz . Pers
1 Zie J . A . W . Worp , Geschiedenis van den Amsterdamschen Schouwburg 1462-1772 , Amsterdam , 1920 ,
pag . 78 , noot 3 met opsomming van enkele stukken , slechts een gedeelte van wat er ook aan oudere
werd opgevoerd .
182
183
.
KUk/3HflK3K^Bi
toneelspeler ) Prentenkabinet , Karlsruhe
in Amsterdam tijdens het toneelspel zijn uitgetekend . In 1634 werd nog toneel
gespeeld in het houten gebouw op de Keizersgracht waarin Samuel Coster zijn
Academie gevestigd had . Het zou pas drie jaar later door Jacob van Campen
tot de bekende Schouwburg verbouwd worden . Het is eigenlijk voor het eerst ,
dat wij nu kennis kunnen maken met de costuums die toen op het toneel ge-
dragen werden . De costuums waarin in 1638 gespeeld werd , en die wij uit
Rembrandts tekeningen kennen , waren klaarblijkelijk aanzienlijk kostbaarder .
Aangezien wij maar spaarzame gegevens bezitten over de bespeling van de
schouwburg in 1634 1
, maakte ik het volgende lijstje op van de gedateerde teke-
ningen , waarbij ik de dagen van de week heb berekend .
herderin ( afb . 11 ) Woensdag 11 Juni 1634
engel ( afb . 12 ) Dinsdag 24 Juni 1634
bode ( afb . 13 ) Zondag 29 Juni 1634
Turk ( afb . 14 ) Dinsdag 1 Juli 1634
Koning ( afb . 15 ) Woensdag 2 Juli 1634
peinzende man ( afb . 16 ) Zaterdag 12 Juli 1634
Turk ( afb . 17 ) Woensdag 16 Juli 1634
zittende lezeres ( afb . 18 ) Dinsdag 5 Augustus 1634
jongeman ( afb . 19 ) Dinsdag (?) 19 (?) Aug . 1634
hertog (?) ( afb . 20 ) Donderdag 21 Augustus 1634
Geheel zeker dat de data op de voorstellingen en niet op de tekeningen alleen
slaan is men natuurlijk niet , maar gezien de standen is het wel heel waarschijnlijk .
Gedurende de lange alleenspraken of omstandige tirades wisselden de spelers
zeker minder snel van houding dan tegenwoordig , en wij horen ook in deze
tijd reeds van tableaux vivants die tussendoor en achterna werden vertoond .
Onder de overige schetsen vinden wij er dan ook enige , die het beste in een
' toge ' gepast zouden hebben ( bijv . afb . 21 en 22 ).
Van slechts twee tekeningen kan men vermoeden in welk spel de figuren
zijn opgetreden . Op 11 Juni 1634 werd Dirk Rodenburg's Mays Treur blij-einde
Spel opgevoerd , zodat het staande herderinnetje , dat aldus gedateerd is ( afb . 11 )
daarin gespeeld kan hebben . Het kan wel , dat zij een van de ' Land Meyssens ',
Stijn , Ael , Duyf , Swaen of Nel heeft gespeeld , maar uit de tekst blijkt niet ,
dat een van haar een herdersstaf droeg , die ze dan in het vervolg had moeten
wegleggen . Maar het blijft mogelijk .
De zittende , in een modieuze japon uitgedoste Lucretia , die de dolk tegen
haar borst richt ( afb . 23 ), kan nauweüjks aan het drama van Dirck Pietersz . Pers
1 Zie J . A . W . Worp , Geschiedenis van den Amsterdamschen Schouwburg 1462-1772 , Amsterdam , 1920 ,
pag . 78 , noot 3 met opsomming van enkele stukken , slechts een gedeelte van wat er ook aan oudere
werd opgevoerd .
182
183
.
KUk/3HflK3K^Bi
Bronvermelding
Stadsarchief Amsterdam, archieftoegang 499, Archief van het Genootschap Amstelodamum, inventarisnummer 227, AANVULLING 2006, Jaarboeken, nummers 1 - 92, 70, 1978
Scan + Transcriptie
Klik op de afbeelding om het te vergroten en de transcriptie ernaast te zien
Kunstmatige intelligentie 
De transcriptie is door de computer gemaakt via automatische handschriftherkenning. De samenvatting wordt door de computer gemaakt op basis van een taalmodel. Beide bewerkingen zijn niet perfect, maar vaak ruim voldoende zodat het historische document begrijpelijk wordt.