Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam

archieftoegang 499, inventarisnummer 227, pagina 71

aft . 22 N.Z . Voorburgwal en Stilsteeg aft . 23 Rozengracht tussen 1e en 2e dwarsstraat Oost -
Detail haart Balthazar Florisz - 1625 v>ijde
Detail kaart Balthazar Florisz - 1625
dak in accoladevorm dat bij duivenhokken nog lang traditie is geweest ( afb . 21 ).
Het hoekhuis van de N.Z . Voorburgwal en Stilsteeg geeft eveneens een plat met
rechthoekig duivenhok aan ( afb . 22 ). Ook hier een groot uitzichtplat . Het dakje
is evenals de vorige ook accoladevormig . Op de Rozengracht zien wij een plat
op het hoger gebouwde achterhuis gecombineerd met een vierkante duiventil
( afb . 23 ). Vooral op de achterhuizen van de Warmoesstraat ( aan de Damzijde )
zijn veel van deze rechthoekige huisjes op het dak waarneembaar . Op de gra-
vure van Fouquet , voorstellende de Montelbaanstoren , is zo'n huisje achter de
topgevel van het huis direct rechts van de toren te zien . Op de kaart van Balthazar
Florisz . zijn 33 platten met bovengenoemde opbouwen waar te nemen ( zie bijlage
IV voor de juiste situering op de kaart van 1625 ).
Tellen wij alle bovengenoemde uitkijkmogelijkheden , die op de kaart van
Balthazar Florisz . van 1625 voorkomen , tezamen , dan komen wij aan 135 stuks .
Deze punten zijn op afb . 24 weergegeven met als ondergrond de stadsplattegrond
van 1625 . Het valt op , dat deze punten over de gehele oude stad verspreid voor-
komen met uitzondering van de nieuwe uitleg van 1612 .
De eerste vraag die men kan stellen is of er bij deze nieuwe huizen wel belang-
stelling voor bovengenoemde uitkijkpunten was . De veel ruimere situering en de
grote tuinen gaven op het gebied van uitzicht veel meer soelaas dan in het middel-
eeuwse deel van de stad . Toch moet men bij deze redenering een vraagteken
aft . 24 Alle op de kaart van Balthazar Florisz - ( 1625 ) voorkomende uitzichtpunten ( zje bijlagen I , II , III en IV )
stellen . Bij de grote buitenplaatsen en vaak ook bij de kleinere tweede woning
buiten de stad , komen in de 17e eeuw uitzichtterassen of balcons veel voor . Dit
verschijnsel zet zich in de 18e eeuw sterk door . Een bekend voorbeeld is het
grote plat op de Trompenburg te ' s-Graveland . Het huis Driemond aan het Gein
en de Gaasp had op het dak een groot plat met balustrade . Via een trap kon men
een lager gelegen plat bereiken dat op het uitgebouwde middendeel aan de achter-
gevel was aangebracht . In Hollands Arcadia ( 1730 ) zien wij bij het Olyfantspad acht
kleinere woningen getekend , waarvan er drie uitzichtplatten of balcons hebben .
Een tweede mogelijkheid is dat men uit welstandsoogpunt geen opgebouwde
platten wilde , daar dit een rommelige aanblik bood aan de daken . Hierop zou de
keur kunnen slaan uit 1615 waarin voor de huizen aan de oostzijde van de Keizers-
gracht het hebben van platten verboden was . Eveneens bepaalde een keur uit 1615
dat voor de erven op de westzijde van de Keizersgracht en de oostzijde van de
136
137