Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam

archieftoegang 499, inventarisnummer 227, pagina 55

stenen kamer , bouwhuis en beplanting 1
. Deze Pieter Laurensz Spiegel ( de jonge )
was koopman op de Nieuwendijk en een zoon van Pieter Laurensz Spiegel die
in 1625 was overleden 2
. Deze laatste was een broer van de dichter en van Jan
Laurensz Spiegel , die de Nuijssenburg bij Haarlem bezat . Het is mogelijk dat
deze boerderij reeds lang in het bezit van de familie Spiegel is geweest . Uit de
beschrijving valt niet op te maken of de stenen kamer en het bouwhuis één geheel
vormden .
De Bergenvaarderskamer aan de Amstel , op de plaats waar nu het gemeentearchief
gehuisvest is , was een soort herberg , die reeds in 1507 aan het Bergenvaarders-
gilde behoorde . Het was een soort gemeenschappelijk buitenhuis . Een tekening
van Claes Jansz Visscher uit 1608 geeft een duidelijk beeld van het gebouw . De
stenen kamer bevond zich hier als een aanbouw terzijde van het voorhuis , op
gelijke wijze als dat bij een boerderij gebruikelijk was 8
.
De boerderij in ' het ronde van Amstelveen ' bleef bekend door een vroeg zeventiende
eeuwse gravure in de trant van Claes Jansz Visscher die het nummer 3 draagt
en dus deel heeft uitgemaakt van een serie . De sierlijke stenen opkamer schijnt
als een vreemd bouwlichaam tegen de primitieve hoeve aangebouwd . Hoewel
hierover geen zekerheid bestaat schijnt dit een voorbeeld van een herenkamer , als
buitenverblijf van de eigenaar *.
De boerderij op de noordhoek van de Amstelveense weg en de Kaljjeslaan werd op 10
april 1684 in een krabbel door Leupenius vastgelegd 5 ( afb . 12 ). Deze boerderij
1 Jaarboek Amstelodamum LXVII ( 1975 ), p . 46./.G . A . A . Willige verkopingen Reg . 13 f . 33v .
2 zie noot 5 op p . 100 .
8
J . W . Groesbeek , o.c . 1966 . p . 181 .
4 J . W . Groesbeek , o.c . 1966 . p . 11 .
6 Schetsboek Leupenius , zie noot 1 op p . 95 .
Afb . 13 Het huis van Jan Dalman bij Sloterdijk . Sepiatekening van Claes Jansz Visscher 1607 . Boven het huis :
' Jandaiii/an bogaerd '; rechts onder : ' de Sloterdijck ' Rijksarchief Noord-Holland ( foto idem )
werd in 1595 door Jan Jansz Boodt verkocht aan Adriaen Jacobsz van Oterlick ,
later behoorde hij aan de familie Rentenaar 1
. Het huis lijkt al oud toen Leupenius
het schetste . Ook hier verschilt de herenkamer in bouwwijze duidelijk van de
boederij , het schijnt een apart bouwlichaam dat tegen de boerderij geplaatst was .
Het dak van deze stenen kamer was volgens het bijschrift met riet gedekt .
Huis en boomgaard van Jan Daiman , aan de weg naar Sloterdijk , staan afgebeeld
op een tekening van Claes Jansz Visscher , uit 1607 . Een opschrift boven het huis
vermeldt : ' Jan daimen bogaert ' 2
. Jan Deyman was een Amsterdams koopman
die veel voor het Maagdenhuis heeft gedaan 3
. Het is dan ook waarschijnlijk dat
we hier met een Amsterdams buitenhuis te maken hebben . Boerderij en woon-
huis staan los van elkaar ; het kleine huis schijnt niet anders dan een stenen kamer
met verdieping ( afb 13 ).
1 J.W . Groesbeek , o.c . 1966 . p . 121 .
2 Noord-Holland 17 ( 1972 ), p . 121 .
8 T . C . M . H . van Ryckevorsel , Geschiedenis van het R.C . Maagdenhuis , Amsterdam 1887 , p . 19 .
104
105