Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam

archieftoegang 499, inventarisnummer 227, pagina 56

CONCLUSIE
Van de hier besproken buitenhuizen is er geen bewaard gebleven ; alleen uit af-
beeldingen zijn zij bekend . Er zijn zeker nog honderden meer geweest waarvan
geen gegevens bestaan .
Uit het beschikbare materiaal kwamen enkele bouwtypen naar voren : kastelen ,
landhuizen , buitenhuizen in de rooilijn , tuinhuizen en herenkamers bij boerderij-
en . Deze bouwtypen bleken onderling verwant , er waren overgangsvormen en
grensgevallen . Regionale verschillen treden nog niet op de voorgrond , de vorm
van het buitenhuis schijnt niet gebonden aan een bepaalde landstreek , ook is er
nog geen speciale vorm van het Amsterdamse buitenhuis te onderkennen .
In de periode van ca 1500-ca 1625 werden enkele elementen veel toegepast .
Achthoekige en vierkante uitzichttorentjes waren zeer geliefd . De tweebeukige
aanleg die in het begin slechts bij enkele grote kastelen zoals Zwieten bij Zoeter-
woude en Cronenburg bij Loenen voorkwam , werd geleidelijk gemeengoed en
was aan het einde van deze periode voor het grote buitenhuis normaal .
Aan de gevelarchitectuur werd in dit tijdvak nog weinig aandacht besteed .
Pilasterorden kwamen buiten de stad niet voor , ook de bogen boven de vensters
en de topgevels lijken op het land eenvoudiger van vorm . In de hoofdvorm van het
gebouw liep de ontwikkeling van buitenhuis en stadshuis parallel . Ook in de
stad werd deze periode beheerst door uitzichttorentjes en het verbreiden der
tweebeukige aanleg . Het verschil tussen de grote huizen in de stad en de buiten-
huizen is nog niet van principiële aard ; zij zijn nog duidelijk familie van elkaar .
DE IVOREN CAMMAKERSFAMILIE NOBLET
( BRUGGE
-
ANTWERPEN - AMSTERDAM )
DOOR
H . L . KRUIMEL
Ver terug in de oudheid is er reeds sprake van handelswegen , waarlangs uit het
verre Oosten en Zuiden goederen werden aangevoerd naar de landen rondom de
Middellandse Zee . Steevast vernemen wij van weeldeartikelen , die werden mee-
gebracht en daarbij neemt het ivoor een belangrijke plaats in naast andere luxe-
voorwerpen .
Waar handel was , was welvaart en rijkdom en daar was dan ook een afzetgebied
voor ivoren handwerk . Naarmate gedurende de Middeleeuwen de welvaart naar
het Noorden doordrong , zal daar de vraag naar ivoor zijn toegenomen . De be-
trekkelijke duurzaamheid van het ivoor maakt dat tal van voorwerpen geheel of
gedeeltelijk uit ivoor vervaardigd tot ons zijn gekomen , vooral die bestemd voor
religieus gebruik .
Daarnaast echter werd het ivoor bizonder gewaardeerd voor werelds gebruik .
Meubels ingelegd met ivoor , kleine gebruiksgoederen , dozen en schaakspelen ,
alsmede spinnewielen met ivoren spijlen en waaiers en ten slotte het sieraad .
Het lot van een familie als Noblet , waarin het beroep van ivoor-werker vele
generaties erfelijk bleek , werd sterk bepaald door de bloei en het verval van de
economie , wel mede door de godsdienstige onrust en daarmede gepaard gaande
vraag naar weeldeartikelen , of juist het uitblijven daarvan . Ook zal de mode een
woordje hebben meegesproken .
Vroeg in de 15e eeuw aangetrokken door de bloei van Vlaanderen , vestigde de
stamvader van dit geslacht : Jan Noblet , geboortig van ' Cappelle in Terrasse '
( Noord-Frankrijk ) zich in het rijke Brugge , alwaar hij het poorterschap verwierf
in 1424 . Hij en zijn nakomelingen bleven aldaar gevestigd tot omstreeks het derde
kwart van de zestiende eeuw , alwaar wij leden van deze familie terugvinden als
ivoor-draaier , kammaker en handelaar in ivoor . Doch reeds vroeg in de zestiende
eeuw , toen de verzanding van het Zwin de bloei van Brugge deed teruglopen ,
vestigden zich leden van deze familie te Antwerpen .
Antwerpen , gunstig gelegen aan de Schelde , kende welvaart en voorspoed , die
zich binnen een enkele generatie ook ging afspiegelen in de gegoedheid van de
familie Noblet aldaar .
Vervolgens gaan de godsdienstige onrust en de politieke woelingen niet aan
deze familie voorbij . De Hervorming toegedaan , blijken verschillende leden van
106
107