Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam

archieftoegang 499, inventarisnummer 227, pagina 53

kooplieden te Amsterdam . Deze verkochten het huis in 1642 aan de brouwer
Laurensz Jacobsz Reaal 1
.
Het huis bleef bekend door de tekeningen van Van Breen ( afb . 9 ). Het had
twee topgevels aan de voorzijde , die door een smalle strook grond van de weg
was gescheiden . Links van het huis was de voorplaats . Later hebben de topgevels
plaats gemaakt voor een schilddak , het oude muurwerk met spekbanden bleef
bestaan 2
.
Borssetiburg aan de Amstel , in het buurtje Meerhuizen gelegen , was in het midden
van de zestiende eeuw in het bezit van de zeepzieder Bors uit de Kalverstraat .
Zijn schoonzoon Jacob Frans Oetgens nam in 1583 zijn intrek in dit huis , toen hij
de stad moest verlaten . De zoon van deze laatste blijkt bij zijn huwelijk in 1593
op Borssenburg te wonen . In 1596 werd het bezit in gedeelten verkocht , achter
het huis wordt een kruitmolen gebouwd . Bij de volgende verkoping in 1613
wordt de indeling van het huis genoemd . Er was een voorhuis , een ' cantoir ',
een zijkamertje , een overwelfde kelder die in tweeën was gedeeld , een keuken en
drie ' neerkaemers ', elk met een schoorsteen . Verder waren er vier ' bovenkaemers '
waarvan er één een schoorsteen bezat en vier zolders , die als turfzolders werden
gebruikt . Het huis had twee secreten , een beneden en een boven 3
. Een afbeelding
uit het begin van de achttiende eeuw toont het huis met links de toegang naar het
voorhuis en rechts een opkamer . Er is geen verdieping maar een attiek met dak-
kapellen . De bepleistering van de voorgevel wijst erop dat we met een oud huis
te maken hebben , dat verbouwd werd 4
.
Waarschijnlijk heeft het huis nooit een verdieping bezeten en moeten we de
vier bovenkamers en de vier zolders in de kap zoeken , hetgeen gezien het grote
aantal vertrekken beneden ook wel mogelijk is . De ligging van het huis met de
voorgevel vlak aan de weg en de toegangspoort naast het huis is zoals we bij huizen
van dit type kunnen verwachten .
Meerhuizen aan de Amstel , was een buitenplaats die reeds in de zestiende eeuw
aan de familie Spiegel behoorde en die zijn naam ondeend had aan het buurtje
waarin hij was gelegen . In 1575 vererfde dit bezit op de ongehuwde Mary Lau-
rensdr , die het behield tot aan haar dood in 1615 . Haar broer Hendrick Laurensz ,
de koopman-
dichter , bezingt de buitenplaats in zijn Hertspiegel . Hij beschrijft
een soort tuinhuisachtige toestand , een belvedere in drie verdiepingen , een huis
wordt niet genoemd . Het was Dr I . H . van Eeghen die ontdekte dat het grote
huis dat de dichter voor zich zag toen hij in de tuin aan de Amstel door de muze
geïnspireerd werd niet daar gebouwd moest worden doch aan het Singel 5
. Over
het buitenverblijf op Meerhuizen maakt de Hertspiegel ons niets wijzer . Een
1 Rijksarchief Haarlem , Oude rechterlijke archieven Beverwijk no 1210 f 345 en 346 ; no 1212 f 105 en
106 .
2 Rademaker , Hollands Tempe , no 23 .
8 Mr . J.W . Groesbeek , Amstelveen . Amsterdam 1966 . p 174 .
4 Abraham Rademaker , Hollandse Arcadia . Amsterdam 1730 , no 15 .
6 Dr . I . H . van Eeghen , Singel 140-142 en ' t Schap , in : Maandblad Amstelodamum 54 ( 1967 ), p . 133 .
Afts . 10 Het huis Meerhuizen aan de Amstel . Gedeelte van een paneel ( 25,5 X 50,5 cm ) van Arent Arentsz
Cabel Rijksmuseum Amsterdam ( foto idem )
kaart van Lucas Sinck uit 1605 toont een eenvoudig boerderijachtig huis , waar-
schijnlijk was de tuin , hier zo dichtbij de stad , belangrijker dan het huis .
Toen Mary Laurensdr in 1615 stierf erfde de bezitting aan de Amstel op Laurens
Jansz Spiegel ( x Neeltje Isaacs Ouderogh ), een zoon van haar oudste broer . Deze
bezat reeds de Nuijssenburg bij Haarlem en veel grond in de Beemster . Waar-
schijnlijk is Meerhuizen gebruikt door zijn oudste dochter Hillegonda die in 1615
in het huwelijk trad met Michael Pauw . Het kan zijn dat zij het fraaie huis hebben
laten bouwen dat na 1642 als herberg de Pauwentuin vermaardheid genoot .
Het huis bleef bekend door enkele schilderijen die ca 1620 ontstaan kunnen
zijn 1
. Op een kaart van Balthasar Florisz uit 1626 in het kaartboek van de gast-
huizen is het ook afgebeeld . Het is een eenvoudig rechthoekig huis , dat met zijn
korte zijde aan de weg staat en dat gedekt is door een schilddak . In de rechter-
zijgevel waar zich de ingang bevind is een traptoren die als uitzichttoren boven
het dak is doorgetrokken . Naast het huis is een voorplaats die door een poort
aan de Amstel bereikbaar is ( afb . 10 ).
1 Dr . I . H . van Eeghen , Meerhuizen of de Pauwentuin en Arent Arentsz , genaamd Cabel , in : Maand-
blad Amstelodamum 54 ( 1967 ) p . 219 . /. I . H . van E ., Nogmaals de Pauwentuin in : Maandblad Am-
stelodamum 55 ( 1968 ), p . 48 .
100
101