Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam
Transcriptie
Ajb . 4 Het huis Ypestein bij Hci/o . Gewassen tekening , gesigneerd C . Pronk 1728
Gemeente archief Haarlem ( foto K.T . Utrecht )
Ipenstein bij Heilo is vermoedelijk omstreeks 1610 gebouwd door Mr Willem
Bardesius ( 1563-
1619 ), de zoon van de bekende Amsterdamse burgemeester ( 1528-
1601 ). De opbouw van het grondbezit in deze omgeving heeft ook hier
enkele generaties gevergd . Reeds in 1569 bezit Willem Bardesius Sr grond in
Heilo en Limmen , vermoedelijk had hij hier ook een buitenverblijf aangezien hij
er vaak langer vertoefde 1
. Hij nam later deel in de drooglegging van de Zijpe 2
en kocht in 1591 het Hof van Sonoy te Alkmaar . Zijn zoon vestigde zich later in
dit huis en kocht in 1607 de heerlijkheid Warmenhuizen , afkomstig uit het bezit
van Van Egmond . Hij kan als de bouwer van het kasteel Ipenstein worden be-
schouwd . Tekeningen van dit huis tonen een tweebeukige aanleg met schilddaken
en een achtkant torentje ( afb . 4 ). Het huis is hoog , boven de begane grond zijn
twee verdiepingen . Voor het huis is een plein met kleine hoektorentjes . De opzet
doet denken aan het kasteel van Capelle aan de IJssel waarvan de herbouw in
1612 door de Rotterdamse koopman Van der Veken ter hand werd genomen ;
eveneens aan de Voorn bij Vleuten in de vorm waarin het na 1615 werd gebracht .
Te Spijk bij Santpoort is waarschijnlijk gebouwd door de brouw r Nicolaas
Huift . In zijn Beschrijving van Haarlem noemt Ampzing het in 1628 dan ook het
huis te Huift ; e naam Te Spijk schijnt het later te hebben gekregen . Brouërius
1 C . W . Bruinvis,De Bardessen te Heiloo en te Alkmaar , in : Amsterdams Jaarboekje 1899 , p . 158 .
2 Jaarboek Amstelodamum XXXIII ( 1936 ) p . 37 .
90
van Nidek wist te vermelden dat het - s roeger Endelgeest heette , in 1603 eigen-
dom was van de de heren Halewyn en de Raet en daarna in bezit kwam van Nico-
laas Huift in wiens familie het bijna honderd jaar bleef . Verder vermeldde hij dat
het huis ' uitwyzens de grootte der steenen , aen den eenen kant van vroeger
bouwtyt , als aen de andere zyde ' is 1
, Waarschijnlijk heeft het huis in eerste opzet
bestaan uit twee beuken van gelijke lengte met ernaast een vierkant torentje met
achtkante bekroning .
Oitd-A-lkemade te Warmond werd in 1622 gebouwd door Sijbrand van Alkemade ,
op de plaats van twee boerderijen waarvan er een de naam Oud Alkemade droeg 2
.
De bouwheer wilde hiermee aanknopen bij het middeleeuwse verleden van zijn
geslacht . Het werd een typisch vroeg zeventiende eeuws kasteel , tweebeukig met
een lange en een korte vleugel , een uitzichttoren en een ommuurd voorplein met
hoektorentjes . Om het geheel een nog meer kasteelachtig aspect te geven waren
er aan de voorzijde kleine arkeltorentjes naast de topgevels aangebracht 3
.
Het bovenstaande overzicht moet worden aangevuld met de kastelen die door
Amsterdammers als buitenverblijf werden gehuurd . Deze zijn nog moeilijker te
achterhalen dan die welke werden gekocht of gebouwd . De wijnkoper Reynst
Pietersz uit de Nieuwebrugsteeg zou in 1597 ' s zomers op het kasteel Heemstede
hebben vertoefd 4
. Het slot Gunterstein werd in 1620 door de Staten van Utrecht
verhuurd aan de Amsterdamse koopman Leenart Sweerz 5
. Dat middeleeuwse
kastelen aan het begin van de zeventiende eeuw nog als buitenverblijf gebruikt
konden worden bewijst het Muiderslot ten tijde van Hooft .
Het is opvallend dat er in deze jaren van de weinige kastelen dichtbij Amster-
dam een aantal verkocht werden zonder dat ze in handen kwamen van Amster-
dammers . Voorbeelden zijn het huis Zwieten bij Zoeterwoude in 1608 6
; het
kasteel Heemskerk ( later Marquette ) in 1610 7 en Gunterstein bij Breukelen in
161 1 8
. Eerst later in de zeventiende eeuw zijn deze kastelen eigendom van Am-
sterdammers geworden . Het is mogelijk dat de verkoop van deze huizen in Am-
sterdam niet bekend was omdat koper en verkoper elkaar elders gevonden hadden .
Het bewijst dat er veel tijd voor nodig was , eer een jonge stad een aantal bezit-
tingen in zijn omgeving verworven had .
1 Het Zegepralend Kennemerland , door H . de Leth en M . Brouërius van Nidek . Amsterdam ( 1729 ).
2 Heeren en bueren ; Bijdragen tot de geschiedenis van Warmond . Den Haag 1969 . p . 63 ./. LeidschJaarboekje 1915 . p . 54 ./. Maandblad Amstelodamum 35 ( 1948 ) p . 121 .
8 Kastelen , ridderhofsteden en buitenplaatsen in Rijnland , door S . J . Fockema Andreae , J . G . N .
Renaud en E . Pelinck . Leiden 1952 , afb . 16-8 .
4 Oud Holland 6 ( 1888 ), p . 220 .
5 L . A . Quarles van Ufford , Gunterstein , een ridderhofstad aan de Vecht ./. Niftarlake 1917 , p . 59 .
6 M . Brouërius van Nidek , Kabinet van Nederlandscbe en Kleefsche outheden , Deel II . Amsterdam1731,p.302 .
7 E . W . Moes en K . Sluyterman . Nederlandsche Kastelen en hun historie , Deel HL Amsterdam 1915 ,
p . 170 .
8 Quarles van Ufford , o.c .
91
Gemeente archief Haarlem ( foto K.T . Utrecht )
Ipenstein bij Heilo is vermoedelijk omstreeks 1610 gebouwd door Mr Willem
Bardesius ( 1563-
1619 ), de zoon van de bekende Amsterdamse burgemeester ( 1528-
1601 ). De opbouw van het grondbezit in deze omgeving heeft ook hier
enkele generaties gevergd . Reeds in 1569 bezit Willem Bardesius Sr grond in
Heilo en Limmen , vermoedelijk had hij hier ook een buitenverblijf aangezien hij
er vaak langer vertoefde 1
. Hij nam later deel in de drooglegging van de Zijpe 2
en kocht in 1591 het Hof van Sonoy te Alkmaar . Zijn zoon vestigde zich later in
dit huis en kocht in 1607 de heerlijkheid Warmenhuizen , afkomstig uit het bezit
van Van Egmond . Hij kan als de bouwer van het kasteel Ipenstein worden be-
schouwd . Tekeningen van dit huis tonen een tweebeukige aanleg met schilddaken
en een achtkant torentje ( afb . 4 ). Het huis is hoog , boven de begane grond zijn
twee verdiepingen . Voor het huis is een plein met kleine hoektorentjes . De opzet
doet denken aan het kasteel van Capelle aan de IJssel waarvan de herbouw in
1612 door de Rotterdamse koopman Van der Veken ter hand werd genomen ;
eveneens aan de Voorn bij Vleuten in de vorm waarin het na 1615 werd gebracht .
Te Spijk bij Santpoort is waarschijnlijk gebouwd door de brouw r Nicolaas
Huift . In zijn Beschrijving van Haarlem noemt Ampzing het in 1628 dan ook het
huis te Huift ; e naam Te Spijk schijnt het later te hebben gekregen . Brouërius
1 C . W . Bruinvis,De Bardessen te Heiloo en te Alkmaar , in : Amsterdams Jaarboekje 1899 , p . 158 .
2 Jaarboek Amstelodamum XXXIII ( 1936 ) p . 37 .
90
van Nidek wist te vermelden dat het - s roeger Endelgeest heette , in 1603 eigen-
dom was van de de heren Halewyn en de Raet en daarna in bezit kwam van Nico-
laas Huift in wiens familie het bijna honderd jaar bleef . Verder vermeldde hij dat
het huis ' uitwyzens de grootte der steenen , aen den eenen kant van vroeger
bouwtyt , als aen de andere zyde ' is 1
, Waarschijnlijk heeft het huis in eerste opzet
bestaan uit twee beuken van gelijke lengte met ernaast een vierkant torentje met
achtkante bekroning .
Oitd-A-lkemade te Warmond werd in 1622 gebouwd door Sijbrand van Alkemade ,
op de plaats van twee boerderijen waarvan er een de naam Oud Alkemade droeg 2
.
De bouwheer wilde hiermee aanknopen bij het middeleeuwse verleden van zijn
geslacht . Het werd een typisch vroeg zeventiende eeuws kasteel , tweebeukig met
een lange en een korte vleugel , een uitzichttoren en een ommuurd voorplein met
hoektorentjes . Om het geheel een nog meer kasteelachtig aspect te geven waren
er aan de voorzijde kleine arkeltorentjes naast de topgevels aangebracht 3
.
Het bovenstaande overzicht moet worden aangevuld met de kastelen die door
Amsterdammers als buitenverblijf werden gehuurd . Deze zijn nog moeilijker te
achterhalen dan die welke werden gekocht of gebouwd . De wijnkoper Reynst
Pietersz uit de Nieuwebrugsteeg zou in 1597 ' s zomers op het kasteel Heemstede
hebben vertoefd 4
. Het slot Gunterstein werd in 1620 door de Staten van Utrecht
verhuurd aan de Amsterdamse koopman Leenart Sweerz 5
. Dat middeleeuwse
kastelen aan het begin van de zeventiende eeuw nog als buitenverblijf gebruikt
konden worden bewijst het Muiderslot ten tijde van Hooft .
Het is opvallend dat er in deze jaren van de weinige kastelen dichtbij Amster-
dam een aantal verkocht werden zonder dat ze in handen kwamen van Amster-
dammers . Voorbeelden zijn het huis Zwieten bij Zoeterwoude in 1608 6
; het
kasteel Heemskerk ( later Marquette ) in 1610 7 en Gunterstein bij Breukelen in
161 1 8
. Eerst later in de zeventiende eeuw zijn deze kastelen eigendom van Am-
sterdammers geworden . Het is mogelijk dat de verkoop van deze huizen in Am-
sterdam niet bekend was omdat koper en verkoper elkaar elders gevonden hadden .
Het bewijst dat er veel tijd voor nodig was , eer een jonge stad een aantal bezit-
tingen in zijn omgeving verworven had .
1 Het Zegepralend Kennemerland , door H . de Leth en M . Brouërius van Nidek . Amsterdam ( 1729 ).
2 Heeren en bueren ; Bijdragen tot de geschiedenis van Warmond . Den Haag 1969 . p . 63 ./. LeidschJaarboekje 1915 . p . 54 ./. Maandblad Amstelodamum 35 ( 1948 ) p . 121 .
8 Kastelen , ridderhofsteden en buitenplaatsen in Rijnland , door S . J . Fockema Andreae , J . G . N .
Renaud en E . Pelinck . Leiden 1952 , afb . 16-8 .
4 Oud Holland 6 ( 1888 ), p . 220 .
5 L . A . Quarles van Ufford , Gunterstein , een ridderhofstad aan de Vecht ./. Niftarlake 1917 , p . 59 .
6 M . Brouërius van Nidek , Kabinet van Nederlandscbe en Kleefsche outheden , Deel II . Amsterdam1731,p.302 .
7 E . W . Moes en K . Sluyterman . Nederlandsche Kastelen en hun historie , Deel HL Amsterdam 1915 ,
p . 170 .
8 Quarles van Ufford , o.c .
91
Bronvermelding
Stadsarchief Amsterdam, archieftoegang 499, Archief van het Genootschap Amstelodamum, inventarisnummer 227, AANVULLING 2006, Jaarboeken, nummers 1 - 92, 70, 1978
Scan + Transcriptie
Klik op de afbeelding om het te vergroten en de transcriptie ernaast te zien
Kunstmatige intelligentie 
De transcriptie is door de computer gemaakt via automatische handschriftherkenning. De samenvatting wordt door de computer gemaakt op basis van een taalmodel. Beide bewerkingen zijn niet perfect, maar vaak ruim voldoende zodat het historische document begrijpelijk wordt.