Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam
Transcriptie
de eerste helft van de zeventiende eeuw van dit schilderachtige huis gemaakt zijn .
Het huis bestond uit een lager zaalgebouw met een grote vierkante toren . Deze
toren is met zijn merkwaardig kruisdak met vier topgevels op kaarten uit het
midden van de zestiende eeuw te herkennen . Een dergelijke bekroning kan moei-
lijk ouder zijn dan ca 1500 . Uit de tekeningen blijkt dat de toren een regelmatige
plaatsing van de vensters bezat , er zijn geen aanwijzingen van verbouwingen .
Middeleeuwse details als uitgekraagde gemakken ontbreken . De aanwezigheid
van muurankers wijst erop dat de muren vrij dun zijn . Waarschijnlijk hebben we
hier niet met een middeleeuwse woontoren te maken , doch met een kasteelachtig
bouwwerk van omstreeks 1500 , dat diende om een bestaand buitenhuis meer
aanzien te geven . Om een echt oud kasteel te kunnen bezitten moesten de Am-
sterdammers verder van huis .
Ter Does bij ' Leiderdorp werd in 1541 in leen gegeven aan Gerrit Corneüsz uit
Amsterdam . In 1557 werd het gekocht door de lakenkoopman uit de Warmoes-
straat Hendrick Pouwels ( x Stijn Boelen ), die veel grond bezat in Zuid Holland .
Zijn zoon verkocht het in 1590 aan Peter van der Does , waarmee het in het oude
geslacht terugkeerde . Het was een nogal ouderwets kasteel , een ringburcht met
een woontoren die ca 1500 was gemoderniseerd 1
.
Te Nesse bij Unschoten werd in 1561 aangekocht door Geerte Dirck Pouwels-
zoondr uit Amsterdam . In 1573 vererfde het huis op haar dochter die gehuwd was
met Willem Pouwelsz , lakenkoopman in de Kalverstraat . Het was een groot
onregelmatig kasteel , door verbouwingen uit een ronde burcht ontstaan . Het
moet in de tweede helft van de zestiende eeuw grotendeels nieuw zijn geweest 2
.
Te Vliet bij'Lopik werd in 1601 gekocht door de Amsterdamse koopman Goverd
Willemsz die afkomstig was uit Goch . Hij was gehuwd met Annetje Haeck , wed .
van Laurens Bicker en dochter van Hendrick Haeck en Aleyd Bicker . Het kasteel
was kort na 1550 geheel herbouwd door Gijsbrecht van Hemert die het in 1562
wegens schulden moest verkopen . Het kwam in handen van een Domproost die
het vermaakte aan het Utrechtse weeshuis dat het in 1592 verkocht aan Mr Paulus
Buys uit Leiden , landsadvocaat van Holland . Van diens kinderen kocht Goverd
Willems het huis dat hij in 1618 naliet aan de kinderen van zijn onechte zoon
Willem Celius 3
. Het was voor zijn tijd een modern huis , zonder binnenplaats
of hoektorens , bestaande uit twee beuken , bekroond door een uitzichtstoren .
( afb . 1 ).
Het kasteel Heemstede werd in 1607 gekocht door Henrij Hovijn , zoon van Hector
Hovijn en Aeltje Haeck Hendricksdr , een neef van het echtpaar dat het huis Te
Vliet bezat . Heemstede was een van de weinige kastelen in de duinstreek die de
tachtigjarige oorlog hadden overleefd . Het grootste deel , de voorvleugel dateerde
1 Leidsch Jaarboekje 12 ( 1915 ), p . 58./Leids Jaarboekje 46 ( 1954 ), p . 50/Elias , o.c . p . 116,117 .
2 Elias , ox . p . 58 , 59./Jaarboekje Oud Utrecht 1939 , p . 165 .
Jhr . Mr . E . B . F . F . Wittert van Hoogland , Bijdragen tot de geschiedenis der Utrechtse Ridderhof-
steden en Heerlijkheden , Deel II . Den Haag 1922 . p . 589 .
Afb . 1 Het buis te Vliet
bij Lopik , Gewassen teke-
ning uit bet midden van de
1 7de eeuw
: ih.~~-?r 3JU i -^ fe ' gy'^ïf S^OiSs ^ jS « urn ;
Ri/ksarchief Utrecht ( foto
Kunsthistorisch Instituut
Utrecht )
uit 1560 . Een schilderij van 1610 geeft een goede indruk van het huis als Amster-
damse buitenplaats . In 1620 werd het verkocht aan Adriaan Pauw die het enigszins
verfraaide door enkele torentjes hoger op te trekken en door van elders aange-
voerde bouwfragmenten hier te plaatsen 1
.
Het kasteel Jaarsveld ging in 1608 uit handen van Philips Willem van Oranje
over in het bezit van Johan Michielsz van Varlaer , lakenkoper in de Kalverstraat .
Nadat in 1615 Ter Horst bij Voorschoten in het bezit was gekomen van de fa-
milie
van zijn vrouw Christina van Ruytenburg gaf hij de voorkeur aan dit laatste
F . Allan , Geschiedenis en Beschrijving van Haarlem , Deel II . Haarlem 1887 , p . 129 ./ Oud Holland
6 ( 1888 ), p . 220./Dr . J . C . Tjessinga , Het slot van Heemstede onder Adriaan Pauw . Heemstede 1949 .
86
87
Het huis bestond uit een lager zaalgebouw met een grote vierkante toren . Deze
toren is met zijn merkwaardig kruisdak met vier topgevels op kaarten uit het
midden van de zestiende eeuw te herkennen . Een dergelijke bekroning kan moei-
lijk ouder zijn dan ca 1500 . Uit de tekeningen blijkt dat de toren een regelmatige
plaatsing van de vensters bezat , er zijn geen aanwijzingen van verbouwingen .
Middeleeuwse details als uitgekraagde gemakken ontbreken . De aanwezigheid
van muurankers wijst erop dat de muren vrij dun zijn . Waarschijnlijk hebben we
hier niet met een middeleeuwse woontoren te maken , doch met een kasteelachtig
bouwwerk van omstreeks 1500 , dat diende om een bestaand buitenhuis meer
aanzien te geven . Om een echt oud kasteel te kunnen bezitten moesten de Am-
sterdammers verder van huis .
Ter Does bij ' Leiderdorp werd in 1541 in leen gegeven aan Gerrit Corneüsz uit
Amsterdam . In 1557 werd het gekocht door de lakenkoopman uit de Warmoes-
straat Hendrick Pouwels ( x Stijn Boelen ), die veel grond bezat in Zuid Holland .
Zijn zoon verkocht het in 1590 aan Peter van der Does , waarmee het in het oude
geslacht terugkeerde . Het was een nogal ouderwets kasteel , een ringburcht met
een woontoren die ca 1500 was gemoderniseerd 1
.
Te Nesse bij Unschoten werd in 1561 aangekocht door Geerte Dirck Pouwels-
zoondr uit Amsterdam . In 1573 vererfde het huis op haar dochter die gehuwd was
met Willem Pouwelsz , lakenkoopman in de Kalverstraat . Het was een groot
onregelmatig kasteel , door verbouwingen uit een ronde burcht ontstaan . Het
moet in de tweede helft van de zestiende eeuw grotendeels nieuw zijn geweest 2
.
Te Vliet bij'Lopik werd in 1601 gekocht door de Amsterdamse koopman Goverd
Willemsz die afkomstig was uit Goch . Hij was gehuwd met Annetje Haeck , wed .
van Laurens Bicker en dochter van Hendrick Haeck en Aleyd Bicker . Het kasteel
was kort na 1550 geheel herbouwd door Gijsbrecht van Hemert die het in 1562
wegens schulden moest verkopen . Het kwam in handen van een Domproost die
het vermaakte aan het Utrechtse weeshuis dat het in 1592 verkocht aan Mr Paulus
Buys uit Leiden , landsadvocaat van Holland . Van diens kinderen kocht Goverd
Willems het huis dat hij in 1618 naliet aan de kinderen van zijn onechte zoon
Willem Celius 3
. Het was voor zijn tijd een modern huis , zonder binnenplaats
of hoektorens , bestaande uit twee beuken , bekroond door een uitzichtstoren .
( afb . 1 ).
Het kasteel Heemstede werd in 1607 gekocht door Henrij Hovijn , zoon van Hector
Hovijn en Aeltje Haeck Hendricksdr , een neef van het echtpaar dat het huis Te
Vliet bezat . Heemstede was een van de weinige kastelen in de duinstreek die de
tachtigjarige oorlog hadden overleefd . Het grootste deel , de voorvleugel dateerde
1 Leidsch Jaarboekje 12 ( 1915 ), p . 58./Leids Jaarboekje 46 ( 1954 ), p . 50/Elias , o.c . p . 116,117 .
2 Elias , ox . p . 58 , 59./Jaarboekje Oud Utrecht 1939 , p . 165 .
Jhr . Mr . E . B . F . F . Wittert van Hoogland , Bijdragen tot de geschiedenis der Utrechtse Ridderhof-
steden en Heerlijkheden , Deel II . Den Haag 1922 . p . 589 .
Afb . 1 Het buis te Vliet
bij Lopik , Gewassen teke-
ning uit bet midden van de
1 7de eeuw
: ih.~~-?r 3JU i -^ fe ' gy'^ïf S^OiSs ^ jS « urn ;
Ri/ksarchief Utrecht ( foto
Kunsthistorisch Instituut
Utrecht )
uit 1560 . Een schilderij van 1610 geeft een goede indruk van het huis als Amster-
damse buitenplaats . In 1620 werd het verkocht aan Adriaan Pauw die het enigszins
verfraaide door enkele torentjes hoger op te trekken en door van elders aange-
voerde bouwfragmenten hier te plaatsen 1
.
Het kasteel Jaarsveld ging in 1608 uit handen van Philips Willem van Oranje
over in het bezit van Johan Michielsz van Varlaer , lakenkoper in de Kalverstraat .
Nadat in 1615 Ter Horst bij Voorschoten in het bezit was gekomen van de fa-
milie
van zijn vrouw Christina van Ruytenburg gaf hij de voorkeur aan dit laatste
F . Allan , Geschiedenis en Beschrijving van Haarlem , Deel II . Haarlem 1887 , p . 129 ./ Oud Holland
6 ( 1888 ), p . 220./Dr . J . C . Tjessinga , Het slot van Heemstede onder Adriaan Pauw . Heemstede 1949 .
86
87
Bronvermelding
Stadsarchief Amsterdam, archieftoegang 499, Archief van het Genootschap Amstelodamum, inventarisnummer 227, AANVULLING 2006, Jaarboeken, nummers 1 - 92, 70, 1978
Scan + Transcriptie
Klik op de afbeelding om het te vergroten en de transcriptie ernaast te zien
Kunstmatige intelligentie 
De transcriptie is door de computer gemaakt via automatische handschriftherkenning. De samenvatting wordt door de computer gemaakt op basis van een taalmodel. Beide bewerkingen zijn niet perfect, maar vaak ruim voldoende zodat het historische document begrijpelijk wordt.