Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam
Transcriptie
Den 2 . Juli hat ein Burgermeister alhie sein Frau tödlich verwundt ; und wie man sagt
ist also zugangen . Die Magt ruefft es seijen Dieb im Hauss ; also laufft die Fraw in Keiler ,
und der Man mit dem Cordellast 1 sonst rumb . Da fangt die Magt an rueffen , die Dieb
seijen im Keiler , laufft also der Man nab , und vermeinent ein Dieb zu treffen so schlacht
er unversehens mit vollen Straich auf die Fraw . Und etliche sagen dass die Magt hab
ein Freijer im Bet beij ihr ligen ghabt , and als (?) in dann die Fraw drüber kliombt so
fangens an zu thuenen , welches der Man hort , nit wissent wers ist , laufft also die Trabb
auf , in dem im in der Finsternus ( f . 90r ) sein Fraw begegnet , schlecht er straichs derin
und weist nit wen er für ihm hat . Allzeit hat er so gröse Betruebnus drüber gmacht das
er so kranckh ligt alss die Fraw , und man nit vermaint das eins von beede werde darvon
khommen . Sie haben einander gar Heb gehabt ; und sacht dise tragoeti einen bösen
zeichen gleich . Unser Herr Gott wölls enderen *.
Vor etlich Tagen hat auch ein Fraw , wie sie nach Hauss khombt , 2 Kündt in der
Wiech tod gfunden .
Item verlauffne Wuch so geht ein Mann , indem er will Brot schneiden , das Messer in
Leibnam , das er strackhs stirbt .
1st auch das Volckh schon ein Mal 2 auss der Predig glauffen , vermainent das es
brinnte (?).
( f . 93r ) 21 . Augusti mane ingressi naviculam transnavigamus mare Harlemense , ut
vocant dat Herlemermeer , olim fuerunt campi , et fertilissimi agri , hodierno tie omnino
inundati . Venimus hora 12 . Harlem . Hinc sub vehiculo tiscessi sani et salvi , Deo sit
laus . Retymus Amstelredamum et omnino bono in ordine reperymus . Man faert over
den Deuch een duefelisch Weech , ooch wans leeUch Weter is , seer gfahrück ( bovenge-
schreven : periculeus ). In reditu a sinistris semper habes aquas , a textris planitiem cam-
porum , sed propter aquas , sterilium 3
.
' Cordellast ', Nederlands : Kortelas = groot keukenmes , harts vanger . Vgl . het Engelse ' Cutlass '.
Dit gruwelverhaal verdient uit de archieven aan het licht gebracht te worden . De twee versies stemmen
in zoverre overeen dat de burgemeester na een melding van dieven ergens op een duistere plek van
zijn huis zijn vrouw tegenkomt en haar neerslaat .
De reis van en naar Haarlem was voor het totstandkomen van de Haarlemmertrekvaart in 1632
uiterst onaangenaam : te land over de zeer bochtige IJdijk , een onbegaanbare landweg , drassig , mod-
derig en vooral bij storm zeer gevaarlijk : of per schuit over Spaarne en IJ . Zie o.a . T . den Herder ,
' Sloterdijk ', Ons Amsterdam 10 , 1958 , 130-138 .
NA DE MOORD OP WILLEM BICKER ( 1597 )
DOOR
MR . J . BELONJE
Tot de eerste families van het oude Amsterdamse patriciaat , die zich eeuwen
achtereen konden handhaven behoorden de Bickers . Het was een wijd vertakt
geslacht . Nog steeds zijn de herinneringen aan zijn vertegenwoordigers aller-
minst uitgestorven : dat brengen ons de namen in gedachten op het Bickers-
eiland . Langdurig ook hebben de Bickers zich maatschappelijk kunnen hand-
haven en het mag dan ook geen wonder heten , dat een toenmalige representant
in 1815 in de Nederlandse adel werd opgenomen 1
.
Over de stamboom der familie zijn wij vrijwel volledig op de hoogte ge-
bracht door Dr . Joh . E . Elias in diens ' Vroedschap * 2
. Op gevaar af op enkele
punten in herhaling te moeten treden , stel ik mij voor nu aan de hand van tot
dusverre ongepubliceerde documenten een beperkte periode uit de levensge-
schiedenis van enkele vertegenwoordigers van het geslacht , wellicht iets duide-
lijker dan tot dusverre gebeuren kon , bekend te maken .
In het laatste kwartaal der XVIe eeuw hebben verschillende Bickers het ver-
kieslijker geacht soms voor langere , soms ook voor kortere tijd hun stad te
verlaten . Meestal was hun katholieke geloof daarvan de oorzaak . Zo zijn er naar
Haarlem , maar vooral naar Alkmaar getrokken . En in het laatste geval hield dit
enerzijds misschien verband met de onzekere militaire toestand , waarin Amster-
dam verkeerde maar anderzijds ook met de aanlokkelijkheid der betrekkelijke
rust die toen , ondanks de voortgaande Spaanse oorlog , in Hollands Noorder-
kwartier geheerst heeft . Doorslaggevend zal het voor de toenmalige Bickers ,
die een bijzonder gunstige financiële positie hadden , geweest zijn dat er , in het
voor hen gemakkelijk bereikbare stadje Alkmaar , nauweüjks oorlogsgevaar na
het beleg meer dreigde .
Om van deze verhuizing een voorbeeld te noemen : de avontuurlijke Brazilië-
en Indië reiziger Laurens Pietersz . Bicker werd te Alkmaar poorter op 23 oktober
1585 en bij herhaling de 24e juli 1591 . Zijn vrouw , Margaretha de Wael werd
op 25 juli 1586 in de Grote - of S . Laurenskerk begraven , gevolgd door twee
kinderen de 5e september van dat jaar en op 30 augustus 1591 . Na hertrouwd
1
Bij K.B . van 16 sept . 1815 , litt . W werd Mr . Henric Bicker in de Nederlandse adel verheven;vgl . ' Nederland's Adelsboek ', XXXIX , 1940 , bldz . 286 en 289 sub XIV .
2 P . 45 sqq . — ' De Vroedschap van Amsterdam 1578-1795 ', I en II , Haarlem 1903-1905 , passim .
68
69
ist also zugangen . Die Magt ruefft es seijen Dieb im Hauss ; also laufft die Fraw in Keiler ,
und der Man mit dem Cordellast 1 sonst rumb . Da fangt die Magt an rueffen , die Dieb
seijen im Keiler , laufft also der Man nab , und vermeinent ein Dieb zu treffen so schlacht
er unversehens mit vollen Straich auf die Fraw . Und etliche sagen dass die Magt hab
ein Freijer im Bet beij ihr ligen ghabt , and als (?) in dann die Fraw drüber kliombt so
fangens an zu thuenen , welches der Man hort , nit wissent wers ist , laufft also die Trabb
auf , in dem im in der Finsternus ( f . 90r ) sein Fraw begegnet , schlecht er straichs derin
und weist nit wen er für ihm hat . Allzeit hat er so gröse Betruebnus drüber gmacht das
er so kranckh ligt alss die Fraw , und man nit vermaint das eins von beede werde darvon
khommen . Sie haben einander gar Heb gehabt ; und sacht dise tragoeti einen bösen
zeichen gleich . Unser Herr Gott wölls enderen *.
Vor etlich Tagen hat auch ein Fraw , wie sie nach Hauss khombt , 2 Kündt in der
Wiech tod gfunden .
Item verlauffne Wuch so geht ein Mann , indem er will Brot schneiden , das Messer in
Leibnam , das er strackhs stirbt .
1st auch das Volckh schon ein Mal 2 auss der Predig glauffen , vermainent das es
brinnte (?).
( f . 93r ) 21 . Augusti mane ingressi naviculam transnavigamus mare Harlemense , ut
vocant dat Herlemermeer , olim fuerunt campi , et fertilissimi agri , hodierno tie omnino
inundati . Venimus hora 12 . Harlem . Hinc sub vehiculo tiscessi sani et salvi , Deo sit
laus . Retymus Amstelredamum et omnino bono in ordine reperymus . Man faert over
den Deuch een duefelisch Weech , ooch wans leeUch Weter is , seer gfahrück ( bovenge-
schreven : periculeus ). In reditu a sinistris semper habes aquas , a textris planitiem cam-
porum , sed propter aquas , sterilium 3
.
' Cordellast ', Nederlands : Kortelas = groot keukenmes , harts vanger . Vgl . het Engelse ' Cutlass '.
Dit gruwelverhaal verdient uit de archieven aan het licht gebracht te worden . De twee versies stemmen
in zoverre overeen dat de burgemeester na een melding van dieven ergens op een duistere plek van
zijn huis zijn vrouw tegenkomt en haar neerslaat .
De reis van en naar Haarlem was voor het totstandkomen van de Haarlemmertrekvaart in 1632
uiterst onaangenaam : te land over de zeer bochtige IJdijk , een onbegaanbare landweg , drassig , mod-
derig en vooral bij storm zeer gevaarlijk : of per schuit over Spaarne en IJ . Zie o.a . T . den Herder ,
' Sloterdijk ', Ons Amsterdam 10 , 1958 , 130-138 .
NA DE MOORD OP WILLEM BICKER ( 1597 )
DOOR
MR . J . BELONJE
Tot de eerste families van het oude Amsterdamse patriciaat , die zich eeuwen
achtereen konden handhaven behoorden de Bickers . Het was een wijd vertakt
geslacht . Nog steeds zijn de herinneringen aan zijn vertegenwoordigers aller-
minst uitgestorven : dat brengen ons de namen in gedachten op het Bickers-
eiland . Langdurig ook hebben de Bickers zich maatschappelijk kunnen hand-
haven en het mag dan ook geen wonder heten , dat een toenmalige representant
in 1815 in de Nederlandse adel werd opgenomen 1
.
Over de stamboom der familie zijn wij vrijwel volledig op de hoogte ge-
bracht door Dr . Joh . E . Elias in diens ' Vroedschap * 2
. Op gevaar af op enkele
punten in herhaling te moeten treden , stel ik mij voor nu aan de hand van tot
dusverre ongepubliceerde documenten een beperkte periode uit de levensge-
schiedenis van enkele vertegenwoordigers van het geslacht , wellicht iets duide-
lijker dan tot dusverre gebeuren kon , bekend te maken .
In het laatste kwartaal der XVIe eeuw hebben verschillende Bickers het ver-
kieslijker geacht soms voor langere , soms ook voor kortere tijd hun stad te
verlaten . Meestal was hun katholieke geloof daarvan de oorzaak . Zo zijn er naar
Haarlem , maar vooral naar Alkmaar getrokken . En in het laatste geval hield dit
enerzijds misschien verband met de onzekere militaire toestand , waarin Amster-
dam verkeerde maar anderzijds ook met de aanlokkelijkheid der betrekkelijke
rust die toen , ondanks de voortgaande Spaanse oorlog , in Hollands Noorder-
kwartier geheerst heeft . Doorslaggevend zal het voor de toenmalige Bickers ,
die een bijzonder gunstige financiële positie hadden , geweest zijn dat er , in het
voor hen gemakkelijk bereikbare stadje Alkmaar , nauweüjks oorlogsgevaar na
het beleg meer dreigde .
Om van deze verhuizing een voorbeeld te noemen : de avontuurlijke Brazilië-
en Indië reiziger Laurens Pietersz . Bicker werd te Alkmaar poorter op 23 oktober
1585 en bij herhaling de 24e juli 1591 . Zijn vrouw , Margaretha de Wael werd
op 25 juli 1586 in de Grote - of S . Laurenskerk begraven , gevolgd door twee
kinderen de 5e september van dat jaar en op 30 augustus 1591 . Na hertrouwd
1
Bij K.B . van 16 sept . 1815 , litt . W werd Mr . Henric Bicker in de Nederlandse adel verheven;vgl . ' Nederland's Adelsboek ', XXXIX , 1940 , bldz . 286 en 289 sub XIV .
2 P . 45 sqq . — ' De Vroedschap van Amsterdam 1578-1795 ', I en II , Haarlem 1903-1905 , passim .
68
69
Bronvermelding
Stadsarchief Amsterdam, archieftoegang 499, Archief van het Genootschap Amstelodamum, inventarisnummer 227, AANVULLING 2006, Jaarboeken, nummers 1 - 92, 70, 1978
Scan + Transcriptie
Klik op de afbeelding om het te vergroten en de transcriptie ernaast te zien
Kunstmatige intelligentie 
De transcriptie is door de computer gemaakt via automatische handschriftherkenning. De samenvatting wordt door de computer gemaakt op basis van een taalmodel. Beide bewerkingen zijn niet perfect, maar vaak ruim voldoende zodat het historische document begrijpelijk wordt.