Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam
Transcriptie
mento s aan de pui van het stadhuis gespijkerd waren , klinkt ongeloofwaardig ,
maar moet toch wel een grond van waarheid bevatten . Later , in de zomer van
1598 , vermeldt hij nog een aantal tragische gebeurtenissen , die kennelijk van
mond tot mond gingen . Overigens met alle gevolgen van dien , want in het geval
van de burgemeester die zijn echtgenote per ongeluk neerslaat raakt hij verward
in twee verschillende versies van de toedracht .
Nogmaals , het zijn strijklichten die Hainhofer ons biedt , meer niet . Het jaar
waarin hij te Amsterdam vertoefde is — althans wat de gepubliceerde reisbeschrij-
vingen betreft — rijkelijk vroeg . Daarmee , en met de toch steeds weer belang in-
boezemende persoonlijke ' invalshoek ', om een modieuze term te gebruiken , lijkt
mij de hierna volgende transcriptie toch wel gewettigd .
WOLFENBÜTTEL , HERZOG AUGUST BIBLIOTHEK , COD . GUELF . 60.21 AUG . 8 °
( f . 83v ) 12 . Decembris post prandium fleximus iter versus Harlom , et persolvit cuilibet
in carro 18 stuvers . Hora 11 . tiscessimus et appulimus Harlom hora 5 . Tistat enim Har-
lom von dem Haag 7 millia . Zur Harlom haben wir im Storgen oder Eijbber , wie sie
ihn heissen , einkhert ; würdt für die Malzeit ohn Wein 12 Stuvers bezalt 1
.
harlom urbs est satis magna et ampla , et habet ecclesiam pulcherrimam et maximam
cum 10 magnis candelabris et tribus organis elegantique choro . Hic permansimus prop-
ter gelidas aquas et pessima via per integrum diem , expectantes alterationem sive aquae ,
sive viae . Denique subivimus aleam et 14 Decembris mane cum aliis introivimus navi-
culam . In media fere via erat aqua omnino gelida , ita ut coacti fuerimus glaciem fustibus
disrumpere . Et hoc modo tarde venimus Ambsterdamum , per biduum commorantes
in hospitio , usque dum patronus nactus fuerat aliquam domum usque ad mensem Maji ,
usque in quo mense aedes prostrant , venduntur et collocantur 2
. Persolvimus in naviculo
quolibet 6 stuvers , alias tantummodo persolvunt 3 stuvers . Dieu en soit loué pour la
saüfe arrivement .
( f . 84r ) Nota : Harlem die taunes , ut vocant , montes sunt arinose prope aquam . Quos
juvenes cum virginibus ascendunt , venique se devolvunt , et aquam ingrediuntur ad
colla usque , mox revertentes inter montes , in arena se siccant 8
.
( f . 84v ) Amsterdam metropolis est Holandiae et abundans omnia mercantia , aedi-
ficia tarnen habet minus pulchra , parvos vicus , nulla stadia et exiguus religionis cultus .
Tota est reformata religionis , ut vocant , tetita ; attamen precibus quoruntam principum 4
permittitur etiam Lutheranis clam in aetibus concionare , id quod singulis diebus feriis
fit . Et habemus doctissimum virum Adolphum Fischer pro concionatore , qui a merca-
toribus stipendium habet videlicet 500 f lorenos brabantinos annue , et domum liberam 6
.
1 De herberg De Uiver stond wellicht bij het Verwulft , hoek Grote Houtstraat ( F . Allan , Geschie-
denis en beschrijving van Haarlem , Haarlem 1877-1883 , deel I , 232 ).
2 Amsterdamse huizen werden per half jaar verhuurd ; de termijnen vielen dus in Mei en November .
3 De strandvermaken van de Haarlemse jeunesse dorée worden in de eerste helft van de 17e eeuw be-
schreven door Gilles Jacobs Quintijn , Johan van Heemskerk en Jacob Cats .
4 De aanbevelingen van de Duitse vorsten worden hieronder nogmaals genoemd .
5 Voor Fischer zie o.m . F . J . Domela Nieuwenhuis , Geschiedenis der Amsterdamsche lutherse gemeente , Am-
sterdam 1856 , 25 , en J . W . Pont , Geschiedenis van het Lutheranisme in de Nederlanden tot 1618 , Haarlem
1911 , 456 . De gegevens over het tractement blijken te kloppen .
64
maar moet toch wel een grond van waarheid bevatten . Later , in de zomer van
1598 , vermeldt hij nog een aantal tragische gebeurtenissen , die kennelijk van
mond tot mond gingen . Overigens met alle gevolgen van dien , want in het geval
van de burgemeester die zijn echtgenote per ongeluk neerslaat raakt hij verward
in twee verschillende versies van de toedracht .
Nogmaals , het zijn strijklichten die Hainhofer ons biedt , meer niet . Het jaar
waarin hij te Amsterdam vertoefde is — althans wat de gepubliceerde reisbeschrij-
vingen betreft — rijkelijk vroeg . Daarmee , en met de toch steeds weer belang in-
boezemende persoonlijke ' invalshoek ', om een modieuze term te gebruiken , lijkt
mij de hierna volgende transcriptie toch wel gewettigd .
WOLFENBÜTTEL , HERZOG AUGUST BIBLIOTHEK , COD . GUELF . 60.21 AUG . 8 °
( f . 83v ) 12 . Decembris post prandium fleximus iter versus Harlom , et persolvit cuilibet
in carro 18 stuvers . Hora 11 . tiscessimus et appulimus Harlom hora 5 . Tistat enim Har-
lom von dem Haag 7 millia . Zur Harlom haben wir im Storgen oder Eijbber , wie sie
ihn heissen , einkhert ; würdt für die Malzeit ohn Wein 12 Stuvers bezalt 1
.
harlom urbs est satis magna et ampla , et habet ecclesiam pulcherrimam et maximam
cum 10 magnis candelabris et tribus organis elegantique choro . Hic permansimus prop-
ter gelidas aquas et pessima via per integrum diem , expectantes alterationem sive aquae ,
sive viae . Denique subivimus aleam et 14 Decembris mane cum aliis introivimus navi-
culam . In media fere via erat aqua omnino gelida , ita ut coacti fuerimus glaciem fustibus
disrumpere . Et hoc modo tarde venimus Ambsterdamum , per biduum commorantes
in hospitio , usque dum patronus nactus fuerat aliquam domum usque ad mensem Maji ,
usque in quo mense aedes prostrant , venduntur et collocantur 2
. Persolvimus in naviculo
quolibet 6 stuvers , alias tantummodo persolvunt 3 stuvers . Dieu en soit loué pour la
saüfe arrivement .
( f . 84r ) Nota : Harlem die taunes , ut vocant , montes sunt arinose prope aquam . Quos
juvenes cum virginibus ascendunt , venique se devolvunt , et aquam ingrediuntur ad
colla usque , mox revertentes inter montes , in arena se siccant 8
.
( f . 84v ) Amsterdam metropolis est Holandiae et abundans omnia mercantia , aedi-
ficia tarnen habet minus pulchra , parvos vicus , nulla stadia et exiguus religionis cultus .
Tota est reformata religionis , ut vocant , tetita ; attamen precibus quoruntam principum 4
permittitur etiam Lutheranis clam in aetibus concionare , id quod singulis diebus feriis
fit . Et habemus doctissimum virum Adolphum Fischer pro concionatore , qui a merca-
toribus stipendium habet videlicet 500 f lorenos brabantinos annue , et domum liberam 6
.
1 De herberg De Uiver stond wellicht bij het Verwulft , hoek Grote Houtstraat ( F . Allan , Geschie-
denis en beschrijving van Haarlem , Haarlem 1877-1883 , deel I , 232 ).
2 Amsterdamse huizen werden per half jaar verhuurd ; de termijnen vielen dus in Mei en November .
3 De strandvermaken van de Haarlemse jeunesse dorée worden in de eerste helft van de 17e eeuw be-
schreven door Gilles Jacobs Quintijn , Johan van Heemskerk en Jacob Cats .
4 De aanbevelingen van de Duitse vorsten worden hieronder nogmaals genoemd .
5 Voor Fischer zie o.m . F . J . Domela Nieuwenhuis , Geschiedenis der Amsterdamsche lutherse gemeente , Am-
sterdam 1856 , 25 , en J . W . Pont , Geschiedenis van het Lutheranisme in de Nederlanden tot 1618 , Haarlem
1911 , 456 . De gegevens over het tractement blijken te kloppen .
64
Bronvermelding
Stadsarchief Amsterdam, archieftoegang 499, Archief van het Genootschap Amstelodamum, inventarisnummer 227, AANVULLING 2006, Jaarboeken, nummers 1 - 92, 70, 1978
Scan + Transcriptie
Klik op de afbeelding om het te vergroten en de transcriptie ernaast te zien
Kunstmatige intelligentie 
De transcriptie is door de computer gemaakt via automatische handschriftherkenning. De samenvatting wordt door de computer gemaakt op basis van een taalmodel. Beide bewerkingen zijn niet perfect, maar vaak ruim voldoende zodat het historische document begrijpelijk wordt.