Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam

archieftoegang 499, inventarisnummer 227, pagina 201

Amstelbrug tussen de Ruyschstraat en de Ceintuurbaan in plaats van vóór de
Tolstraat .
De Commissie van Fabricage nam zijn adviezen over ; men kon niet ingaan op
de voorstellen van de Bouwterreinen-Maatschappij ; dat zou leiden tot polder-
vervuiling en buurten voor mingegoeden 1
. De combinatie klinkt ons niet logisch ,
maar is een indicatie van de Nieuwer-Amstelse bezorgdheid voor het ontstaan
van een bidonville .
De beslissing moest vallen in de raad , aangezien de Commissie geen advies
wilde geven . Wel stroomden er nog steeds adressen binnen met adhesie voor het
Willemspark , waarbij B & W als lokkertje werd voorgehouden , dat , aangezien
de grond aan het Park door de Maatschappij gratis ter beschikking werd gesteld ,
men de grond aan de Amsteldijk ( duur ) zou kunnen verkopen , zonder een hulp-
raadhuis te moeten stichten .
De stemmen staakten op 6 juni 1888 , eveneens op 21 december 1888 . Op
18 januari 1889 was het zover : met acht tegen zeven stemmen werd tot bouw
aan de Amsteldijk besloten . Op deze vergadering bleek ook het verschil in opvat-
ting tussen burgemeester Alexander Boers , groot voorstander van bouw aan het
Willemspark en wethouder Streefkerk , die in de bouw aan de Amsteldijk meer
een symbolisering zag van het verzet tegen de Amsterdamse annexatieplannen .
Toen de annexatie achter de rug was , werd deze voorvechter van ' Nieuwer-
Amstel één en onverdeeld ' als volgt geportretteerd in ' de Telegraaf : ' Wat kon
die Streefkerk ernaar hunkeren dat het nieuwe raadhuis aan de Amsteldijk zou
verrijzen als een vaste burcht ter verdediging van de dierbare geboortegrond .
Dan zag hij van de tinnen reeds de Nieuwer-Amstelse vlag wapperen , Amsterdam
brutaal in het gelaat tartend , de kanonnen over de balustrade van de Hoge Sluis
gericht , steeds geladen om bij den eersten den besten aanval vuur te geven ' 2
.
De keus voor de Amsteldijk lijkt inderdaad door irrationele motieven inge-
geven , hoewel ook een raadhuis aan het Willemspark geen lang leven beschoren
zou zijn . De problemen lagen echter besloten in het curieuze karakter van de
gemeente Nieuwer-
Amstel , die half landelijk , half stedelijk , nooit een eenheid
zou kunnen vormen .
De gemeentegrens met Amsterdam was het laatst vastgesteld in 1838 : de limiet-
paal stond sedertdien bij de Van Ostadestraat . De stad had dringend ruimte nodig
voor nieuwe stadsuitbreidingen , die men op eigen grond niet kon verwezenlijken .
Dit was bijvoorbeeld al het geval met het ambitieuze plan tot uitbreiding van de
stadsingenieur Van Niftrik in 1866 , hoewel visieloosheid aan Amsterdamse kant
voornamelijk debet was aan het nier-uitvoeren daarvan .
De groeiende gemeente Nieuwer-Amstel had bovendien problemen met de
dienstverlening , en men had door de verspreide ligging van de verschillende
1 Ingekomen stukken : rapport Commissie van Fabricage , 13 januari 1888 , 202/778 825 .
2 ' De Amsterdamse Courant ', 30 april 1896 : ' Herinneringen aan wethouder Streefkerk '.
kernen meer vestigingen nodig voor brandweer , politie en onderwijs , alsmede
diensten voor gas - en drinkwatervoorziening en vervoer . Al met al waren dit
voldoende argumenten om het stedelijke gebied uiteindelijk aan Amsterdam toe
te wijzen .
Het eerste wetsontwerp tot grenswijziging werd ingediend in 1880 , maar in
1882 in de Tweede Kamer verworpen en ingetrokken door minister Pijnacker
Hordijk . In 1885 werd er een nieuw wetsontwerp ingediend , dat nog vóór de
behandeling werd ingetrokken .
Tenslotte gelukte het minister Van Houten om op 20 maart 1896 een nieuw en
ingrijpender wetsontwerp door de Tweede Kamer te loodsen . Ook binnen het
gemeentebestuur van Nieuwer-Amstel bestond aanvankelijk begrip voor de
annexatieplannen : zo wilde burgemeester Citters van Zevenbergen de stedelijke
gebieden wel naar Amsterdam overhevelen . Na zijn vertrek in 1885 volgde zijn
opvolger Alexander Boers een zelfstandiger koers , die door zijn opvolger Van
Son werd voortgezet . Beiden streefden naar een dienstverlening zonder gebreken .
In dit licht moet men de volgende maatregelen zien :
De stichting van een gasfabriek door de Imperial Gaz Association , 1886 , aan
de Oetewalerweg ( Linnaeusstraat ), de oprichting van een beroepsbrandweer ,
1892 , de aanleg van de bronwaterleiding Hilversum-Nieuwer-Amstel , 1888 , de
stichting van een H.B.S . aan de Roelof Hartstraat , 1894 , de paardentramlijn
Concertgebouw-Amstelveen , in concessie door Th . Sanders , met een remise aan
de Koninginneweg , 1894 . Het meest spectaculair was de aanleg van de Ver-
bindingsweg , geheel over eigen grond tussen de Amsteldijk en het Willemspark , 1886-
1888 . Deze weg liep langs een deel van de Ceintuurbaan , de Roelof Hart-
straat en de Alexander Boersstraat . Laatstgenoemde straat dankt zijn grillige
verloop geheel en al aan deze curieuze weg .
Deze projecten kon men niet zonder eigen technische dienst aanleggen : hierin
werd voorzien door de aanstelling van Roelof Kuipers als gemeentelijk bouw-
opzichter .
Toen eenmaal besloten was tot bouw aan de Amsteldijk , kwamen B & W toch
met het voorstel voor een prijsvraag , hoewel Kuipers duidelijk gemaakt had , dat
hij het raadhuis wilde ontwerpen . De Raad voelde niet voor een prijsvraag , zodat
Kuipers toch de opdracht voor het ontwerp kreeg .
Als eerste voorbereiding werd de Bergenvaarderskamer afgebroken : op 10 mei
1889 werd het gebouw aan de dienst onttrokken , waarna B & W hun intrek
namen in het gehuurde pand Amsteldijk 36 . Midden in de voorbereidingen tot
de bouw , en om nu nog niet opgehelderde redenen , nam Kuipers ontslag op
19 juli 1889 . Als zijn opvolger werd benoemd W . J . de Groot , tot dusver op - zichter-
tekenaar en chef de bureau .
Voor de bouw was uitgetrokken ƒ 83.000 , hetgeen kennelijk te laag geschat
was , want de laagste inschrijver tekende in voor ƒ 92.600 . Volgens De Groot
was dit te wijten aan een volgens hem te lage schatting van de eenheidsprijzen
396
397