Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam
Transcriptie
LEGENDA BIJ DE KAART
De plaats van de molens is aangegeven op een gedeelte van de Nuwe Accurate Kaart van Amstellandt
enz ., getekend door de landmeter Gerrit Drogenham , gegraveerd door Daniël Stopendaal en uitgegeven
door Nicolaus Visser circa 1690 . De gebruikte reproduktie werd mij ter beschikking gesteld door de
heer W . Hofman .
De cijfers , die zoveel mogelijk gelijk zijn aan de nummers bij de afbeeldingen , duiden op de kaart
aangegeven molens aan . De letters geven molens aan , die in Drogenhams tijd nog niet bestonden .
De op de kaart aangegeven watermolens bij de verlaten aan het IJ onmiddellijk ten westen van de
stad en bij Zeeburg waren geen poldermolens , maar de stadsvuilwatermolens .
1 Kopergravures , omstreeks 1915 vervaardigd door Simon de Heer ( 1885-1970 ) van de Slochtermolens ,
van de molen van de polder de Durgerdammer Die en van een weidemolentje bij Zunderdorp , zijn
gereproduceerd in J . A . Groen Jr ., Rondom Volewijck en Tolhuis , Amsterdam 1975 , blz . 93 , 94 en 95
1 Overbrakerwatermolen
A en B Molens van de Overbrakerbuitenpolder
Spieringhorner molenC Molen Huis de Bretten
Venner molen
Oostdorpermolen van de Osdorperbinnen'polder
D Ookmeermolen
» vandeSloterbinnen
f en Middelveldsctw
Middelveldsche molen
Noordermolen
™ ., , l gecombineerde pol -
Zuidermolen ) *?
ders
Witte Molen van de Sloterdijkermeerpolder
E
9
Molen van de Osdorperbovenpolder
Molen van de Middelveldsche Akerpolder
vóór 1876
Molen van de Middelveldsche Akerpolder na
1876
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19 20
Riekermolen
Rijkeroordermolen
Molen van de Stads - en Godshuispolder
Molen nr . 1 ) , „... ,
», , o ( van de riinnendi ksche
Molen nr . 2 >
~ . ,, , '
, ,
■,, , , l Buitenveldersche polder
Molen nr . 3 ) v
Koenenmolen van de Buitendijksche Buiten-
veldersche polder
Amstelvener molen } van de AmstelveenscheBankrasmolen ^ of Middelpolder
Oetewaler molen
Molens van de Watergraafs - of Diemermeer ,
vier bij het Nieuwe Diep en drie bij de Am-
stel
21
22a
Diemermolen
Schoolmolen
22b Hoopmansmolen
22c Diemerdamse molen
Stammermolen ^ van de Gemeenschaps -
Gaaspermolen \ polder
Vensermolen
Molen van de Groot Duivendrechtsche
polderaan de Weespertrekvaart
26a Wipmolen van de Groot Duivendrechtsche
polder bij de Duivendrechtsche brug
Molen van de Groot Duivendrechtschepolder aan de Amstel
Molen van de Westbijlmerpolder
Molen van de Klein Duivendrechtsche
polder29a Holendrechtermolen
29b Bullewijkermolen
Oostbijlmermolen
Molen van de Gein - en Gaasperpolder
Zeven molens van de Bijlmermeer in denoordoosthoek
van de polder
G Drie molens van de Bijlmermeer bij de Ab - couderstraatweg
H Twee Waterlandse molens bij Kadoelen
33 Molen De Zwaluw van Banne Buiksloot
34 , 35 , 36 Molens van de Buikslotermeer 1
.
37
38
I
39
40
43
44
J
K
Drie molens van de Belmermeer
Drie molens van de Broekermeer
Molen van de Burkmeer
Molen van de Groote Blaauwepolder
Molen van de Kleine Blaauwepolder
41a en b Molens van de Priesterpolder
42 Kloostermolentje van de Zuidereinderpolder
Molen van de Poppendammerpolder
Molen van de Zuiderpolder
Molen van de Blijkmeer
Molen van de Durgerdammer Die
HET RAADHUIS VAN NIEUWER-AMSTEL ,
THANS GEMEENTEARCHIEF VAN AMSTERDAM
DOOR
DRS . G . S . HOOGEWOUD '
De geschiedenis van de behuizing van het archief van Amsterdam is op toevallige
en geheel onlogische wijze verbonden met die van de raadhuiszetels van Nieuwer-
Amstel , dat nu Amstelveen heet . Immers sinds 1914 is het Gemeentearchief van
Amsterdam gevestigd in het voormalige raadhuis van Nieuwer-Amstel aan de
Amsteldijk , dat bij de annexatie van een groot deel van die gemeente naar
Amsterdam overging .
Vóór 1824 vergaderde de raad van Nieuwer-Amstel in het Amstelveense
rechthuis , later ook in de herbergen ' Bramenburg ' aan de Overtoom en ' het
Kalfje ' aan de Amstel .
In 1824 werd het huis , genaamd de ' Bergenvaarderskamer ' met de daarbij
behorende terreinen verkocht aan de gemeente Nieuwer-Amstel 1
. Dit 16de eeuwse
huis was een soort buitenverblijf van het gilde der Bergenvaarders , de schippers
op Schonen en Bergen . De gemeente Nieuwer-Amstel herstelde het gebouw in
1846 , en voegde er in 1877 een achtkante toren aan toe , waarvan helaas geen
afbeeldingen bekend zijn . In 1883 werd er een nieuwe raadzaal ingericht . De
Bergenvaarderskamer lag op een druk punt , vlak bij het Tolhek , het veer naar
de Weesperzijde en de aanlegplaats van beurtschippers .
Dit gebied buiten de Singelgracht , vlak onder de rook van Amsterdam , kende
een zeer gemengde bebouwing ; aanvankelijk vooral boerderijen en buitenplaatsen ,
later ook woningen van kleine ambachtslieden , die de belastingen van Amsterdam
ontvluchtten . Voorts was er industriële bedrijvigheid , zoals de fabriek van
Amstelporcelein ' Nieuburg ' en de katoendrukkerij van Johannes Coop in het
blok Tolstraat-
Lutmastraat , omstreeks 1650 gesticht .
De Amsteloever werd in de late 19de eeuw bebouwd met woningen van het
betere genre , soms op de plaats van , of tussen de nog overgebleven landhuizen .
In 1861 was de houten schuurkerk van St . Willibrordus vervangen door het eerste
deel van de grote neogotische kerk van Pierre Cuypers sr , waarmee de groot-
steedsheid op niet mis te verstane wijze haar intrede deed aan de Amsteldijk .
Op 29 oktober 1886 nam het gemeentebestuur van Nieuwer-Amstel het besluit
om over te gaan tot de stichting van een nieuw raadhuis . Hiertoe deed het op
Mr . J . W . Groesbeek , ' Amstelveen , acht eeuwen geschiedenis ', Amsterdam , 1966 , p.p . 202-205 .
392
393
De plaats van de molens is aangegeven op een gedeelte van de Nuwe Accurate Kaart van Amstellandt
enz ., getekend door de landmeter Gerrit Drogenham , gegraveerd door Daniël Stopendaal en uitgegeven
door Nicolaus Visser circa 1690 . De gebruikte reproduktie werd mij ter beschikking gesteld door de
heer W . Hofman .
De cijfers , die zoveel mogelijk gelijk zijn aan de nummers bij de afbeeldingen , duiden op de kaart
aangegeven molens aan . De letters geven molens aan , die in Drogenhams tijd nog niet bestonden .
De op de kaart aangegeven watermolens bij de verlaten aan het IJ onmiddellijk ten westen van de
stad en bij Zeeburg waren geen poldermolens , maar de stadsvuilwatermolens .
1 Kopergravures , omstreeks 1915 vervaardigd door Simon de Heer ( 1885-1970 ) van de Slochtermolens ,
van de molen van de polder de Durgerdammer Die en van een weidemolentje bij Zunderdorp , zijn
gereproduceerd in J . A . Groen Jr ., Rondom Volewijck en Tolhuis , Amsterdam 1975 , blz . 93 , 94 en 95
1 Overbrakerwatermolen
A en B Molens van de Overbrakerbuitenpolder
Spieringhorner molenC Molen Huis de Bretten
Venner molen
Oostdorpermolen van de Osdorperbinnen'polder
D Ookmeermolen
» vandeSloterbinnen
f en Middelveldsctw
Middelveldsche molen
Noordermolen
™ ., , l gecombineerde pol -
Zuidermolen ) *?
ders
Witte Molen van de Sloterdijkermeerpolder
E
9
Molen van de Osdorperbovenpolder
Molen van de Middelveldsche Akerpolder
vóór 1876
Molen van de Middelveldsche Akerpolder na
1876
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19 20
Riekermolen
Rijkeroordermolen
Molen van de Stads - en Godshuispolder
Molen nr . 1 ) , „... ,
», , o ( van de riinnendi ksche
Molen nr . 2 >
~ . ,, , '
, ,
■,, , , l Buitenveldersche polder
Molen nr . 3 ) v
Koenenmolen van de Buitendijksche Buiten-
veldersche polder
Amstelvener molen } van de AmstelveenscheBankrasmolen ^ of Middelpolder
Oetewaler molen
Molens van de Watergraafs - of Diemermeer ,
vier bij het Nieuwe Diep en drie bij de Am-
stel
21
22a
Diemermolen
Schoolmolen
22b Hoopmansmolen
22c Diemerdamse molen
Stammermolen ^ van de Gemeenschaps -
Gaaspermolen \ polder
Vensermolen
Molen van de Groot Duivendrechtsche
polderaan de Weespertrekvaart
26a Wipmolen van de Groot Duivendrechtsche
polder bij de Duivendrechtsche brug
Molen van de Groot Duivendrechtschepolder aan de Amstel
Molen van de Westbijlmerpolder
Molen van de Klein Duivendrechtsche
polder29a Holendrechtermolen
29b Bullewijkermolen
Oostbijlmermolen
Molen van de Gein - en Gaasperpolder
Zeven molens van de Bijlmermeer in denoordoosthoek
van de polder
G Drie molens van de Bijlmermeer bij de Ab - couderstraatweg
H Twee Waterlandse molens bij Kadoelen
33 Molen De Zwaluw van Banne Buiksloot
34 , 35 , 36 Molens van de Buikslotermeer 1
.
37
38
I
39
40
43
44
J
K
Drie molens van de Belmermeer
Drie molens van de Broekermeer
Molen van de Burkmeer
Molen van de Groote Blaauwepolder
Molen van de Kleine Blaauwepolder
41a en b Molens van de Priesterpolder
42 Kloostermolentje van de Zuidereinderpolder
Molen van de Poppendammerpolder
Molen van de Zuiderpolder
Molen van de Blijkmeer
Molen van de Durgerdammer Die
HET RAADHUIS VAN NIEUWER-AMSTEL ,
THANS GEMEENTEARCHIEF VAN AMSTERDAM
DOOR
DRS . G . S . HOOGEWOUD '
De geschiedenis van de behuizing van het archief van Amsterdam is op toevallige
en geheel onlogische wijze verbonden met die van de raadhuiszetels van Nieuwer-
Amstel , dat nu Amstelveen heet . Immers sinds 1914 is het Gemeentearchief van
Amsterdam gevestigd in het voormalige raadhuis van Nieuwer-Amstel aan de
Amsteldijk , dat bij de annexatie van een groot deel van die gemeente naar
Amsterdam overging .
Vóór 1824 vergaderde de raad van Nieuwer-Amstel in het Amstelveense
rechthuis , later ook in de herbergen ' Bramenburg ' aan de Overtoom en ' het
Kalfje ' aan de Amstel .
In 1824 werd het huis , genaamd de ' Bergenvaarderskamer ' met de daarbij
behorende terreinen verkocht aan de gemeente Nieuwer-Amstel 1
. Dit 16de eeuwse
huis was een soort buitenverblijf van het gilde der Bergenvaarders , de schippers
op Schonen en Bergen . De gemeente Nieuwer-Amstel herstelde het gebouw in
1846 , en voegde er in 1877 een achtkante toren aan toe , waarvan helaas geen
afbeeldingen bekend zijn . In 1883 werd er een nieuwe raadzaal ingericht . De
Bergenvaarderskamer lag op een druk punt , vlak bij het Tolhek , het veer naar
de Weesperzijde en de aanlegplaats van beurtschippers .
Dit gebied buiten de Singelgracht , vlak onder de rook van Amsterdam , kende
een zeer gemengde bebouwing ; aanvankelijk vooral boerderijen en buitenplaatsen ,
later ook woningen van kleine ambachtslieden , die de belastingen van Amsterdam
ontvluchtten . Voorts was er industriële bedrijvigheid , zoals de fabriek van
Amstelporcelein ' Nieuburg ' en de katoendrukkerij van Johannes Coop in het
blok Tolstraat-
Lutmastraat , omstreeks 1650 gesticht .
De Amsteloever werd in de late 19de eeuw bebouwd met woningen van het
betere genre , soms op de plaats van , of tussen de nog overgebleven landhuizen .
In 1861 was de houten schuurkerk van St . Willibrordus vervangen door het eerste
deel van de grote neogotische kerk van Pierre Cuypers sr , waarmee de groot-
steedsheid op niet mis te verstane wijze haar intrede deed aan de Amsteldijk .
Op 29 oktober 1886 nam het gemeentebestuur van Nieuwer-Amstel het besluit
om over te gaan tot de stichting van een nieuw raadhuis . Hiertoe deed het op
Mr . J . W . Groesbeek , ' Amstelveen , acht eeuwen geschiedenis ', Amsterdam , 1966 , p.p . 202-205 .
392
393
Bronvermelding
Stadsarchief Amsterdam, archieftoegang 499, Archief van het Genootschap Amstelodamum, inventarisnummer 227, AANVULLING 2006, Jaarboeken, nummers 1 - 92, 70, 1978
Scan + Transcriptie
Klik op de afbeelding om het te vergroten en de transcriptie ernaast te zien
Kunstmatige intelligentie 
De transcriptie is door de computer gemaakt via automatische handschriftherkenning. De samenvatting wordt door de computer gemaakt op basis van een taalmodel. Beide bewerkingen zijn niet perfect, maar vaak ruim voldoende zodat het historische document begrijpelijk wordt. De resultaten van de toepassing van (Europese) kunstmatige intelligentie zijn niet gecontroleerd door een mens.