Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam

archieftoegang 499, inventarisnummer 227, pagina 19

van de betrekkelijk geringe betekenis van Amsterdam in de eerste helft van de
14e eeuw . Wat de Baljuw van Amstelland int in 1308 , pagina 7 , is bescheiden en
steekt nauwelijks boven stadjes als Weesp en Naarden uit .
De boetes geheven van diverse vechtersbazen , die waren er velen , zijn belang-
rijk en de opbrengsten van de windmolen dan nog betrekkelijk aanzienlijk in het
totaal . Later wordt de biertol natuurlijk belangrijk en de visserij aan de Amstel-
sluizen brengt ook wel aardig op .
Voor de biertol raadplege men pagina 268 , er zal veel meer over te nemen
zijn , maar uit de wat latere periode lijkt dat weinig zinvol , tenzij men vergelijkende
statistische gegevens wenst vast te leggen , wat voor die latere tijd beslist niet
onze bedoeling is . Bovendien is het allemaal nogal fragmentarisch , en de voort-
durende kleine militaire twisten met Deventer zijn buiten kleine verhoudingen
van grotendeels locale betekenis , transport en niet handel , nauwelijks te begrijpen .
Zaken van zeer bescheiden marges .
Binnenvaartverbinding .
De studies van Prof . Dr . H . Brugmans over handelswegen door Holland in
de derdende eeuw zijn door Dr . H . J . Smit niet zeer gunstig beoordeeld . In
wezen lopen de conclusies met de mijne overeen .
Over het zogenaamde Kasteel van Amsterdam zouden wij nog aan één zaak
kunnen denken .
In de befaamde periode toen Jan van Aemstel zich nog voor een paar jaren
van het gezag over Amsterdam meester maakte omheinde hij de stad met palis-
saden en in dat complex moet deze edelman toch iets van een adres voor zichzelf
gevonden hebben . De plaats bij de Kolk , waar later de eerste windmolen stond ,
Ejkt bij de ingang van het dorp aan het IJ gelegen ten Westen , let op de wind-
richtingen , niet ongeschikt . Wellicht dat daar een houten versterkt gebouwtje
gestaan heeft . Was dit het befaamde kasteel , waar overigens tot nu toe archeolo-
gisch voor zover ons bekend geen resten van zijn gevonden ? Maar er is op die
plaats voor zover wij weten ook nooit systematisch gezocht .
Zoals de gespecialiseerde lezer weet , is ijverig gezocht in de rekeningen van
Bernd van den Doornwerde , de man die Amstelland beheerde in de tijd dat
Bisschop Guy van Henegouwen meester over dat dorp of die stad was , maar
er staat in die rekeningen nog iets anders wat ons inziens interessant is .
Amsterdam werd belangrijker . De baljuw gaat er veel heen en wat opvalt ,
Amsterdam heeft reeds behalve schepenen een Raad . Die Raad komt in het
Stadsrecht en de Oorkonden niet voor . Men zie de tekst van Mr . J . A . Groote
op pagina 63 van de Kroniek van het Historisch Genootschap gevestigd te
Utrecht , 1859 , derde serie , vijfde deel 1
. De lastige Amsterdammer bleek ook al
te bestaan , want één keer komt de Raad niet opdagen .
1 Wie in nederlandse sociografie geïnteresseerd is , een geheel andere zaak , moet de ledenlijsten van het
Historisch Genootschap van 1859 eens doorlezen . Alles bovenlaag van de nederlandse maatschappij .
De Amsterdamse sluizen worden ook door de baljuw geïnspecteerd . Zoals
bekend staat er in wezen over de kerkstichting niets in de rekeningen , slechts over
de kosten die voor de bisschop door de baljuw voorgeschoten werden . Ons
dunkt dat de opkomst van Amsterdam in die dagen begonnen moet zijn .
Het belangrijk werk van Ir . J . G . Kam ' Waar was dat huis in de Warmoesstraat '
begint voor ons doel wat laat . Wij werkten het wel door . De slechts gedeeltelijke
bebouwing van Amsterdam blijkt intussen duidelijk en de interpretatie van Zate
als verdedigingswerk lijkt geografisch niet zeer aannemelijk .
De vijand moest eerst over de palissaden heen !
Bremerkogge .
Belangrijk is de boekbespreking door R . E . J . Weber in het Nieuws-Bulletin
van de Kon . Ned . Oudheidkundige Bond 69 , 1970 , eindigend op pagina 105 .
Heel wat interessante aanvullende gegevens .
Resumerend :
Economisch historisch is in de eerste helft van de veertiende eeuw
voorAmsterdam de IJsselvaart belangrijk .
Het vestigen van de Hamburgse biertol in 1323 toont aan dat Amsterdamover
zee van Hamburg uit goed bereikbaar was . De effecten van de doorbraakvan het Marsdiep , Dr . Schoorl , en van de vele stormvloeden . Dr . Gottschalk,traden ten volle in , waarbij het IJ een zeer aanzienlijke rol moet hebbengespeeld . Als punt van binnenvaren en begin van een route door
Holland.Het maken van Spaarndam tot een overslagplaats mislukte en het
vaarwaterdoor Haarlem heen was te nauw van afmeting .
Het Sacrament , het Wonder van de Heilige Stede kan zeker een bijdragegeleverd hebben . Voor een stad in opkomst , of in neergang , is het
verkrijgenvan niet door eigen activiteit verkregen accessoir inkomen groot . De lezerdenke
aan de Pupillenschool in Schoonhoven in de negentiende eeuw en deBlindeninrichtingen in Grave in diezelfde tijd .
De Amsterdammers zullen critisch hebben gekletst over de vraag waaromBaerde Hooft voor wiens radbraken , hij was een moordenaar , zulke
grotekosten door de baljuw waren gemaakt , niet werd ter dood gebracht . Het ant-
woord ligt in het Rijksarchief . Allerlei edellieden , tot de naaste omgeving vande Graaf behorend , speelden een rol , al blijft het eigenlijke waarom , alssteeds bij daden van hogere politiek , verborgen .
Algemeen Rijksarchief - Leenkamer Holland , inv . nr . 30 , folio 36 in een akte
van 4 juli 1339 , getranscribeerd door Van Mieris - Groot Charterboek van
Graaven van Holland , van Zeeland en Heeren van Vriesland , Tweede Deel ,
pag . 621 , door F . van Mieris , Leiden , 1754 .
De moordenaar was blijkbaar een machtig plattelander met goede en invloed-
rijke vrienden aan het Hof . Een staaltje van klasse-justitie ?
32
33