Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam
Transcriptie
IJ ten westen van de Amstel ; in het gebied ten zuiden van het IJ ten oosten van
de Amstel 1 en in het gebied ten noorden van het IJ 2
.
MOLENS IN HET GEBIED
TEN ZUIDEN VAN HET IJ TEN WESTEN VAN DE AMSTEL
/ Molen van de Overbrakerbinnenpolder naar een foto
van P . Oosterbtiis ± 1882
Overbrakerbinnenpolder
Deels in Amsterdam , deels in Sloten lag ten
noorden van de Haarlemmervaart de Over-
brakerbinnenpolder . Deze had een scheprad-
molen met een vlucht van 20,5 meter 8
, die
aan genoemde vaart stond op de huidige
grens tussen de terreinen van het Westerpark
en de Westergasfabriek . Op 28 maart 1883
besloot de Amsterdamse gemeenteraad van
het bestuur van de Overbrakerbinnenpolder
enige gronden en de daarop staande wind-
watermolen aan te kopen voor ƒ 30.000 ,—.
De gemeente zou voorts ter vervanging van
de molen een stoomgemaal bouwen en dat
aan de polder overdragen . Met de bouw van
de gasfabriek der Imperial Continental Gas
Association werd in augustus 1883 be-
gonnen . Het gemaal kwam ten westen van
deze fabriek tot stand en op 15 november
1884 begon de vroegere molenaar J . Slikker
Hier was een verdeling in Rijnland en Amstelland principiëler geweest . Maar omdat de grenslijn langs
Kostverlorenvaart , Zuider Amstelkanaal , Amstelveenseweg , Koenenkade en Landscheiding voor een
groter publiek minder duidelijk is dan de Amstel en omdat voor de Stads - en Godshuispolder een
aparte rubriek gevormd zou moeten worden , is daarvan afgezien . De Buitendijksche Buitenveldersche
polder neemt een tussenpositie in ; hij behoort tot Amstelland , maar watert uit op Rijnlands boezem .
Gegevens werden ontleend aan de bij de Gemeentelijke Archiefdienst van Amsterdam berustende
polderarchieven , aan dossiers over poldermolens in het archief van de vereniging ' De Hollandsche
Molen ', aan drie drukken van het magistrale werk De zeeweringen en waterschappen van Noord-
Holland : de eerste door G . de Vries Azn , Haarlem 1864 , de tweede door J . W . M . Schorer , Haarlem
1894 en de derde door D . Kooiman , Alphen aan den Rijn 1936 , en aan vele afleveringen van het
Provinciaal Blad van Noord-Holland en het Jaarboekje voor Noord-Holland , alsmede aan de be-
schrijving van de provincie Noord-Holland , behorende bij de waterstaatskaart , bewerkt bij de direc-
tie Algemene Dienst van de Rijkswaterstaat , ' s-Gravenhage 1951 , blz . 336 . De heer I . J . de Kramer
te Leidschendam ben ik veel dank verschuldigd voor de gegevens , die bij voor mij opdiepte uit de
destijds door ir . A ten Bruggencate voor ' De Hollandsche Molen ' bijeengebrachte molendocumenta-
tie . In het bijzonder wil ik daarvan de afbeeldingen 24,25 , 28,31,34 , 35 , 36,38 en 40 noemen , die door
de heer W . M . Alberts bijzonder fraai werden gereproduceerd . De heer I . L . F . T . B . M . Roel foto-
grafeerde enige technische tekeningen . Tenslotte nam ik van een aantal molens de situatie ter plaatse
op . Zie het tweede citaat boven dit artikel .
Afstand tussen de uiteinden van één molenroede of twee wieken .
er met zijn werk als machinist . Op 1 november 1883 had hij reeds woning , schuur
en moestuin bij de molen moeten verlaten en hij had beloofd de molen te ontruimen
als het polderbestuur hem dat zou vragen . Eind 1884 werd de molen afgebroken .
Overbrakerbuitenpolder of Sloten buitendijks
Deze in 1522 gestichte polder kon tot 1862 op natuurlijke wijze droog gehouden worden .
In dat jaar moesten twee wipmolentjes met een vlucht van 3,36 en 5,6 meter en liggende
schepraderen geplaatst worden om het water een halve en driekwart meter op te malen
in een daartoe aangelegde boezem , waaruit het door twee duikers in het IJ kon weg-
lopen . In 1864 werden deze molentjes door één molen vervangen . Toen het polder-
bestuur in 1871 een overeenkomst sloot met het Rijk naar aanleiding van de aanleg van
de spoorweg Amsterdam-Zaandam door de polder , zou deze molen in westelijke rich-
ting verplaatst moeten worden . Verder zou er een tweede molentje geplaatst dienen te
worden aan de oostzijde van de spoorweg vcor de bemaling van het daar gelegen ge-
deelte
van de polder . Tot deze veranderingen schijnt het echter niet gekomen te zijn
omdat bemaling niet meer nodig was in verband met de lage waterstand in de in 1875
drooggevallen Grote IJpolder 1
.
■ Spieringhornerbinnenpclder
Deze polder had aan de Haarlemmertrek-
vaart een schepradmolen met een vlucht van
25,56 meter . In de vergadering van hoofdin-
gelanden en poldermeesters , op 12 februari
1873 te Sloterdijk gehouden , kwam het voor-
stel ter sprake van de ingelanden mr . A . H .
van Wickevoort Crommelin , J . H . Gordes
en P . Schuurman om de polder dieper uit te
malen en in verband daarmede de scheprad-
molen in een vijzelmolen te veranderen .
Door een 0,20 meter diepere uitmaling yan
het water zou de opbrengst der landerijen
aanmerkelijk kunnen vermeerderen en daar-
om werd volgens het voorstel besloten op
30 april 1873 . De reconstructie van de molen
werd voor ƒ 10.000 ,— opgedragen aan
T . Peppink .
2 De Dikke Molen van de Spieringhornerbinnenpolder
aan de Haarlemmertrekvaart in 1924
i L . Jansen , De Overbraker Buitenpolder ( 1957 ) typeschrift , bibliotheek Gemeentelijke Archiefdienst
Amsterdam .
In 1926 werd de vijzel vernieuwd voor
ƒ 1698 ,— door de Stoomketel -, Machine - en
Motorenfabriek D . H . Landeweer en Zoo-
nen te Martenshoek bij Hoogezand . Deze
vijzel zou de molen overleven , die op zon-
dagmiddag 15 juli 1928 afbrandde . Op 25 juli
sprak voorzitter H . Hoogland in de verga-
dering van hoofdingelanden en poldermees -
364
365
de Amstel 1 en in het gebied ten noorden van het IJ 2
.
MOLENS IN HET GEBIED
TEN ZUIDEN VAN HET IJ TEN WESTEN VAN DE AMSTEL
/ Molen van de Overbrakerbinnenpolder naar een foto
van P . Oosterbtiis ± 1882
Overbrakerbinnenpolder
Deels in Amsterdam , deels in Sloten lag ten
noorden van de Haarlemmervaart de Over-
brakerbinnenpolder . Deze had een scheprad-
molen met een vlucht van 20,5 meter 8
, die
aan genoemde vaart stond op de huidige
grens tussen de terreinen van het Westerpark
en de Westergasfabriek . Op 28 maart 1883
besloot de Amsterdamse gemeenteraad van
het bestuur van de Overbrakerbinnenpolder
enige gronden en de daarop staande wind-
watermolen aan te kopen voor ƒ 30.000 ,—.
De gemeente zou voorts ter vervanging van
de molen een stoomgemaal bouwen en dat
aan de polder overdragen . Met de bouw van
de gasfabriek der Imperial Continental Gas
Association werd in augustus 1883 be-
gonnen . Het gemaal kwam ten westen van
deze fabriek tot stand en op 15 november
1884 begon de vroegere molenaar J . Slikker
Hier was een verdeling in Rijnland en Amstelland principiëler geweest . Maar omdat de grenslijn langs
Kostverlorenvaart , Zuider Amstelkanaal , Amstelveenseweg , Koenenkade en Landscheiding voor een
groter publiek minder duidelijk is dan de Amstel en omdat voor de Stads - en Godshuispolder een
aparte rubriek gevormd zou moeten worden , is daarvan afgezien . De Buitendijksche Buitenveldersche
polder neemt een tussenpositie in ; hij behoort tot Amstelland , maar watert uit op Rijnlands boezem .
Gegevens werden ontleend aan de bij de Gemeentelijke Archiefdienst van Amsterdam berustende
polderarchieven , aan dossiers over poldermolens in het archief van de vereniging ' De Hollandsche
Molen ', aan drie drukken van het magistrale werk De zeeweringen en waterschappen van Noord-
Holland : de eerste door G . de Vries Azn , Haarlem 1864 , de tweede door J . W . M . Schorer , Haarlem
1894 en de derde door D . Kooiman , Alphen aan den Rijn 1936 , en aan vele afleveringen van het
Provinciaal Blad van Noord-Holland en het Jaarboekje voor Noord-Holland , alsmede aan de be-
schrijving van de provincie Noord-Holland , behorende bij de waterstaatskaart , bewerkt bij de direc-
tie Algemene Dienst van de Rijkswaterstaat , ' s-Gravenhage 1951 , blz . 336 . De heer I . J . de Kramer
te Leidschendam ben ik veel dank verschuldigd voor de gegevens , die bij voor mij opdiepte uit de
destijds door ir . A ten Bruggencate voor ' De Hollandsche Molen ' bijeengebrachte molendocumenta-
tie . In het bijzonder wil ik daarvan de afbeeldingen 24,25 , 28,31,34 , 35 , 36,38 en 40 noemen , die door
de heer W . M . Alberts bijzonder fraai werden gereproduceerd . De heer I . L . F . T . B . M . Roel foto-
grafeerde enige technische tekeningen . Tenslotte nam ik van een aantal molens de situatie ter plaatse
op . Zie het tweede citaat boven dit artikel .
Afstand tussen de uiteinden van één molenroede of twee wieken .
er met zijn werk als machinist . Op 1 november 1883 had hij reeds woning , schuur
en moestuin bij de molen moeten verlaten en hij had beloofd de molen te ontruimen
als het polderbestuur hem dat zou vragen . Eind 1884 werd de molen afgebroken .
Overbrakerbuitenpolder of Sloten buitendijks
Deze in 1522 gestichte polder kon tot 1862 op natuurlijke wijze droog gehouden worden .
In dat jaar moesten twee wipmolentjes met een vlucht van 3,36 en 5,6 meter en liggende
schepraderen geplaatst worden om het water een halve en driekwart meter op te malen
in een daartoe aangelegde boezem , waaruit het door twee duikers in het IJ kon weg-
lopen . In 1864 werden deze molentjes door één molen vervangen . Toen het polder-
bestuur in 1871 een overeenkomst sloot met het Rijk naar aanleiding van de aanleg van
de spoorweg Amsterdam-Zaandam door de polder , zou deze molen in westelijke rich-
ting verplaatst moeten worden . Verder zou er een tweede molentje geplaatst dienen te
worden aan de oostzijde van de spoorweg vcor de bemaling van het daar gelegen ge-
deelte
van de polder . Tot deze veranderingen schijnt het echter niet gekomen te zijn
omdat bemaling niet meer nodig was in verband met de lage waterstand in de in 1875
drooggevallen Grote IJpolder 1
.
■ Spieringhornerbinnenpclder
Deze polder had aan de Haarlemmertrek-
vaart een schepradmolen met een vlucht van
25,56 meter . In de vergadering van hoofdin-
gelanden en poldermeesters , op 12 februari
1873 te Sloterdijk gehouden , kwam het voor-
stel ter sprake van de ingelanden mr . A . H .
van Wickevoort Crommelin , J . H . Gordes
en P . Schuurman om de polder dieper uit te
malen en in verband daarmede de scheprad-
molen in een vijzelmolen te veranderen .
Door een 0,20 meter diepere uitmaling yan
het water zou de opbrengst der landerijen
aanmerkelijk kunnen vermeerderen en daar-
om werd volgens het voorstel besloten op
30 april 1873 . De reconstructie van de molen
werd voor ƒ 10.000 ,— opgedragen aan
T . Peppink .
2 De Dikke Molen van de Spieringhornerbinnenpolder
aan de Haarlemmertrekvaart in 1924
i L . Jansen , De Overbraker Buitenpolder ( 1957 ) typeschrift , bibliotheek Gemeentelijke Archiefdienst
Amsterdam .
In 1926 werd de vijzel vernieuwd voor
ƒ 1698 ,— door de Stoomketel -, Machine - en
Motorenfabriek D . H . Landeweer en Zoo-
nen te Martenshoek bij Hoogezand . Deze
vijzel zou de molen overleven , die op zon-
dagmiddag 15 juli 1928 afbrandde . Op 25 juli
sprak voorzitter H . Hoogland in de verga-
dering van hoofdingelanden en poldermees -
364
365
Bronvermelding
Stadsarchief Amsterdam, archieftoegang 499, Archief van het Genootschap Amstelodamum, inventarisnummer 227, AANVULLING 2006, Jaarboeken, nummers 1 - 92, 70, 1978
Scan + Transcriptie
Klik op de afbeelding om het te vergroten en de transcriptie ernaast te zien
Kunstmatige intelligentie 
De transcriptie is door de computer gemaakt via automatische handschriftherkenning. De samenvatting wordt door de computer gemaakt op basis van een taalmodel. Beide bewerkingen zijn niet perfect, maar vaak ruim voldoende zodat het historische document begrijpelijk wordt. De resultaten van de toepassing van (Europese) kunstmatige intelligentie zijn niet gecontroleerd door een mens.