Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam

archieftoegang 499, inventarisnummer 227, pagina 182

Arnhem werd uitgegeven - kunnen we hierin over deze laatste tentoonstelling
lezen , dat het opnieuw Van Eijk was ' door wiens onvermoeide pogingen er een
schat van schoons en een groote rijkdom van photographische voorwerpen van
allerlei aard verzameld was ' 1
. Overigens hoorde hij met Asser , Kaiser en Mulder
tot de vaste medewerkers . De redactie van het blad was in handen van L . P . van
der Beek .
REPRODUCTIEFOTOGRAFIE
In Londen had Van Eijk in 1862 reproducties van etsen van Rembrandt geëxpo-
seerd en hij had er een eervolle vermelding voor gekregen . De reproductiefoto-
grafie had zijn aandacht al veel vroeger opgeëist . In feite ging zijn eerste artikel in
verband met fotografie over heliografie ( d.i . het door middel van diepdruk ver-
menigvuldigen van foto's ) 2
. Het is misschien van belang erop te wijzen dat ook
vroeger al het maken van reproducties naar schilderijen in de vorm van gravures
een geliefde bezigheid was van amateurs . Toen later de fotografie werd uitgevon-
den , zette deze gewoonte zich voort . In sommige gevallen was het een aangename
vrijetijdsbesteding , in andere werd het een introductie tot de zelfstandige beoefe-
ning van de kunstzinnige fotografie . Door het reproduceren van schilderijen , te-
keningen en etsen moet Van Eijks visie mede gevormd zijn en moet hij het ge-
wenste zelfvertrouwen gekregen hebben om zich op het terrein van de kunstfoto-
grafie te wagen .
Op de tentoonstelling van 1855 exposeerde de Vereniging voor Volksvlijt een
door haar aangekochte heliogravure naar een ets van Rembrandt . Ze was gemaakt
door Charles Nègre en Emest Lacan had er in zijn blad ' La Lumière ' over ge-
schreven . Later ging Van Eijk ertoe over ook zelf reproducties van etsen van Rem-
brandt te maken , die hij niet alleen in 1862 in Londen exposeerde , maar in 1865
opnieuw bij gelegenheid van weer een volgende tentoonstelling van de Vereniging
voor Volksvlijt . Mr . E . I . Asser , die op dat moment geheel in de ban van de
fotomechanische reproductietechnieken juist bezig was zijn systeem van foto-
lithografie te verbeteren , had er alle lof voor . 3
Uit dit overzicht van de activiteiten van Van Eijk , dat ik om practische redenen
tot 1865 heb moeten beperken , mag blijken dat we hier te doen hebben met een
gepassioneerde amateurfotograaf , die tevens een sleutelfiguur genoemd mag
worden in de fotografie in ons land in de vorige eeuw . Hij begon weliswaar laat
te fotograferen , maar in de ruim tien jaren tussen 1854 en 1865 , verdiepte hij zich
in allerlei procédés , was hij een der eersten om de fotografie te zien als een middel
tot kunstzinnige expressie , organiseerde hij onophoudelijk tentoonstellingen en
stimuleerde bij anderen door zijn talloze geschriften .
Voor het tot stand komen van dit artikel is veel dank verschuldigd aan de heren
Mr . J . M . Croockewit in Arnhem en H . W . E . Croockewit in Amsterdam , beiden
achterkleinkinderen van Mr . J . A . van Eijk . Ze stelden de originelen ter beschik-
king voor reproductie en gaven me inzage in alle documenten .
De nummers 5 , 6 , 7 , 8 en 11 bevinden zich in bezit van de heer Mr . J . M . Croocke-
wit in Arnhem , de andere bij zijn broer H . W . E . Croockewit in Amsterdam .
1 Tijdschrift voor Photographie van 1865 , p . 321 .
2 Mr . J . A . van Eijk , Heliographie , in De Volksvlijt van 1855 , p . 1-14 .
8 Mr . E . I . Asser , Tentoonstelling van fotografie in het Paleis voor Volksvlijt , in Tijdschrift voor
Photographie van 1865 , p . 321 .
358
359