Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam
Transcriptie
Kunstbeschouwing in de
' pleister^aal ' van Felix
Meritis
Tekening door Christiaan
Andriessen , 1805 of 1806
Ver \. Mr . Chr . P . van
Eeghen
Foto Gem . Archiefdienst
KUNSTBESCHOUWINGEN EN TEKENLESSEN
Jan kwam nog wel vaker op Felix : als hij enigszins de kans kreeg woonde hij er
kunstbeschouwingen en concerten bij . Bij een kunstbeschouwing werd een ver-
zameling prenten en tekeningen getoond die de rondte deden onder de aan tafels
gezeten aanwezigen . Er waren in de stad verscheidene bekende verzamelaars , die
telkens een deel van hun collectie voor bezichtiging ter beschikking stelden . Zo
genoot Jan van de tekeningen van de ' jongeheer ' de Vos , ' welke ontzachtlijk
schoon teekend , zoodat ik geloof dat geen liefhebber in ons land het zijn Ed .
verbeeteren zal ' 1
. De zittingen konden vrij lang duren , bijvoorbeeld van half
zeven tot tien uur , en aan het eind werd er wel eens wat gejaagd , zodat Jan niet
alles op zijn gemak kon bekijken . Behalve op Felix Meritis waren er ook kunst-
beschouwingen op het stadhuis , die door de aanwezigheid van dames extra aan-
trekkelijk waren en waar bovendien koffie met soezen gepresenteerd werden .
' Eene zeer goede gewoonte ', zei Jan in 1806 , ' welke niet nakaten kan , hoe langs
hoe meer deeze kunstbeschouwing hier , in trek te houden ' 2
. Het was alleen
jammer dat hij dat keer slechts eenmaal gepresenteerd kreeg . Ook in de Amstel-
straat , bij het college Kunst zij ons doel 3 werden wel collecties getoond en wanneer
Jan bij familie of vrienden hun verzamelingen bekeek noemde hij ook dat een
' kunstbeschouwing '
.
Op 13 oktober 1808 bezocht hij voor het eerst op het paleis het daar kort te
voren geopende Koninklijk museum van schilderijen en tekeningen . Van tien tot
twaalf uur was de entree vrij , maar er was dan een ' verbaazend gedrang van
gemeene luy '. Van twaalf tot vier uur kwamen de ' fatzoenlijke lieden ' met een
kaartje , en daar hoorde Jan ook bij 4
. Hij was vooral onder de indruk van een
' lamplicht ' van Gerard Dou , pas verworven voor / 17.000 ,—■, en van een regenten-
stuk van De Lelie 5
, maar het mooiste was toch wel het oude grote schilderij van
Van der Helst dat vroeger in de schepenkamer had gehangen 6
.
Zijn belangstelling voor kunst was stellig versterkt en verdiept door de teken-
lessen die hij elke woensdag ontving van Christiaan du Bois 7
, waar hij zich
Pythagoras , maar die ook de beginselen der rekenkunde niet veronachtzaamde 1 .
Als proef woonde Jan twee lessen in de hogere wiskunde bij , waar een half
dozijn jongens aan deelnamen , onder wie ook alweer de ' kundige P . van Eeghen '.
Jan trof een les over differentiaalrekening , maar vond niet dat ' de beoeffening
van deeze stukken important veel nut aanbracht ', zodat hij van verdere deelname
afzag 2
.
1 Hendrik de Hartog , ca . 1750-1838 . Lector in wis -, sterre - en zeevaartkunde aan de ' doorluchtigeschool '
te Amsterdam .
2 Dagboek , 24 nov . 1806 .
1 Jacob Willemsz . de Vos , 1774-1844 . Zie ook jbk Amstelodamum 47 ( 1955 ), 147-173 .
2 Dagboek , 21 jan . 1806 .
8 De Maatschappij der Teekenkunst : Kunst zij ons doel is opgericht op 7 okt . 1801 . De oprichters
waren H . Fock , J . E . Marcus , A . van den Bosch , J . Oortman , P . Recko en Harmanus Vinkeles
Jansz . Zie Alg . Kunst en Letterbode 1807 I , 29 . De werkzaamheden bestonden o.a . in het tekenen
naar vrouwelijk naakt ; in de stadsakademie werd alleen naar mannelijk model getekend . Zie hier-
voor de Catalogus van de tentoonstelling van de werken van J . E . Marcus , 1972 , blz . 8 en nrs . 18
en 102 . Sinds 1806 loofde het college ook prijzen uit en in 1807 stelde Vinkeles de lokaliteit ter
beschikking aan de stadstekenakademie toen deze niet meer op het stadhuis terecht kon . ( GA Am-
sterdam , Stadstekenakademie nr . 11 ). Jan's neef Cornelis had zich opgegeven als lid , maar werd
gedeballoteerd ( dagboek , 7 maart 1807 ).
4 Dagboek , 28 sept . en 13 okt . 1808 .
5 Adriaan de Lelie , 1755-1820 .
0 Voorstellende de maaltijd na de vrede van Munster .
7 Christiaan ( ook : Christien ) du Bois , 1765-1837 .
320
321
' pleister^aal ' van Felix
Meritis
Tekening door Christiaan
Andriessen , 1805 of 1806
Ver \. Mr . Chr . P . van
Eeghen
Foto Gem . Archiefdienst
KUNSTBESCHOUWINGEN EN TEKENLESSEN
Jan kwam nog wel vaker op Felix : als hij enigszins de kans kreeg woonde hij er
kunstbeschouwingen en concerten bij . Bij een kunstbeschouwing werd een ver-
zameling prenten en tekeningen getoond die de rondte deden onder de aan tafels
gezeten aanwezigen . Er waren in de stad verscheidene bekende verzamelaars , die
telkens een deel van hun collectie voor bezichtiging ter beschikking stelden . Zo
genoot Jan van de tekeningen van de ' jongeheer ' de Vos , ' welke ontzachtlijk
schoon teekend , zoodat ik geloof dat geen liefhebber in ons land het zijn Ed .
verbeeteren zal ' 1
. De zittingen konden vrij lang duren , bijvoorbeeld van half
zeven tot tien uur , en aan het eind werd er wel eens wat gejaagd , zodat Jan niet
alles op zijn gemak kon bekijken . Behalve op Felix Meritis waren er ook kunst-
beschouwingen op het stadhuis , die door de aanwezigheid van dames extra aan-
trekkelijk waren en waar bovendien koffie met soezen gepresenteerd werden .
' Eene zeer goede gewoonte ', zei Jan in 1806 , ' welke niet nakaten kan , hoe langs
hoe meer deeze kunstbeschouwing hier , in trek te houden ' 2
. Het was alleen
jammer dat hij dat keer slechts eenmaal gepresenteerd kreeg . Ook in de Amstel-
straat , bij het college Kunst zij ons doel 3 werden wel collecties getoond en wanneer
Jan bij familie of vrienden hun verzamelingen bekeek noemde hij ook dat een
' kunstbeschouwing '
.
Op 13 oktober 1808 bezocht hij voor het eerst op het paleis het daar kort te
voren geopende Koninklijk museum van schilderijen en tekeningen . Van tien tot
twaalf uur was de entree vrij , maar er was dan een ' verbaazend gedrang van
gemeene luy '. Van twaalf tot vier uur kwamen de ' fatzoenlijke lieden ' met een
kaartje , en daar hoorde Jan ook bij 4
. Hij was vooral onder de indruk van een
' lamplicht ' van Gerard Dou , pas verworven voor / 17.000 ,—■, en van een regenten-
stuk van De Lelie 5
, maar het mooiste was toch wel het oude grote schilderij van
Van der Helst dat vroeger in de schepenkamer had gehangen 6
.
Zijn belangstelling voor kunst was stellig versterkt en verdiept door de teken-
lessen die hij elke woensdag ontving van Christiaan du Bois 7
, waar hij zich
Pythagoras , maar die ook de beginselen der rekenkunde niet veronachtzaamde 1 .
Als proef woonde Jan twee lessen in de hogere wiskunde bij , waar een half
dozijn jongens aan deelnamen , onder wie ook alweer de ' kundige P . van Eeghen '.
Jan trof een les over differentiaalrekening , maar vond niet dat ' de beoeffening
van deeze stukken important veel nut aanbracht ', zodat hij van verdere deelname
afzag 2
.
1 Hendrik de Hartog , ca . 1750-1838 . Lector in wis -, sterre - en zeevaartkunde aan de ' doorluchtigeschool '
te Amsterdam .
2 Dagboek , 24 nov . 1806 .
1 Jacob Willemsz . de Vos , 1774-1844 . Zie ook jbk Amstelodamum 47 ( 1955 ), 147-173 .
2 Dagboek , 21 jan . 1806 .
8 De Maatschappij der Teekenkunst : Kunst zij ons doel is opgericht op 7 okt . 1801 . De oprichters
waren H . Fock , J . E . Marcus , A . van den Bosch , J . Oortman , P . Recko en Harmanus Vinkeles
Jansz . Zie Alg . Kunst en Letterbode 1807 I , 29 . De werkzaamheden bestonden o.a . in het tekenen
naar vrouwelijk naakt ; in de stadsakademie werd alleen naar mannelijk model getekend . Zie hier-
voor de Catalogus van de tentoonstelling van de werken van J . E . Marcus , 1972 , blz . 8 en nrs . 18
en 102 . Sinds 1806 loofde het college ook prijzen uit en in 1807 stelde Vinkeles de lokaliteit ter
beschikking aan de stadstekenakademie toen deze niet meer op het stadhuis terecht kon . ( GA Am-
sterdam , Stadstekenakademie nr . 11 ). Jan's neef Cornelis had zich opgegeven als lid , maar werd
gedeballoteerd ( dagboek , 7 maart 1807 ).
4 Dagboek , 28 sept . en 13 okt . 1808 .
5 Adriaan de Lelie , 1755-1820 .
0 Voorstellende de maaltijd na de vrede van Munster .
7 Christiaan ( ook : Christien ) du Bois , 1765-1837 .
320
321
Bronvermelding
Stadsarchief Amsterdam, archieftoegang 499, Archief van het Genootschap Amstelodamum, inventarisnummer 227, AANVULLING 2006, Jaarboeken, nummers 1 - 92, 70, 1978
Scan + Transcriptie
Klik op de afbeelding om het te vergroten en de transcriptie ernaast te zien
Kunstmatige intelligentie 
De transcriptie is door de computer gemaakt via automatische handschriftherkenning. De samenvatting wordt door de computer gemaakt op basis van een taalmodel. Beide bewerkingen zijn niet perfect, maar vaak ruim voldoende zodat het historische document begrijpelijk wordt. De resultaten van de toepassing van (Europese) kunstmatige intelligentie zijn niet gecontroleerd door een mens.