Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam
Transcriptie
Op 7 juni 1777 kwam voor Sweers het einde 1
. De teraardebestelling had plaats
de 13e in de Lysbeth Gavenkapel van de Oude kerk , in het graf waar zijn groot-
vader
was bijgezet en vervolgens zijn vader 2
. Het moet een gebeurtenis zijn
geweest , die tal van nieuwsgierigen op de been bracht . Uitgenodigd om de
laatste tocht bij te wonen waren 150 personen , onder wie 50 uit Amsterdam . Zij
allen , zo zij opkwamen , volgden te voet , uitgezonderd de twaalf intiemste vrien-
den ' van de overledene , o.a . neef Gales , voor wie zes koetsen gereed stonden .
Een reproductie van alle namen zou de lezers het milieu , waarin Sweers placht
te verkeren , nauwkeurig doen kennen . Noem ik , aan de hand van de nog aan-
wezige lijsten 8
, slechts enkele .
In Jan van Tarelink , oud-burgemeester ; Hendrik Muilman , raad en schepen en
Cornells Hartsinck , schepen meen ik een vertegenwoordiging van de stads-
régence te onderkennen . Met de Hartsincks moet Sweers op bijzonder goede
voet hebben gestaan . Behalve Cornelis verschenen : de chartermeester Mr . Jan
Jacob Hartsinck ; diens broer de vice-admiraal Andries Hartsinck ; de weduwe
van de schepen Mr . Pieter Hartsinck , geb . Hasselaer en de weduwe van Mr .
Willem Ferdinand Mogge van Haamstede , geb . Hartsinck . Dan nog dienen
vermelding als de aanzienlijksten waarschijnlijk : Jhr . C . H . I . Sweerts de Landas ,
schepen en drossaart van Oirschot , wonende te ' s-Hertogenbosch en ' Vrouwe en
nichte ' dpuairière van Wassenaar , geb . van Foreest , wonende te ' s-Gravenhage .
Professor Burman ontbrak . Hij zal zich verontschuldigd hebben wegens de toe-
stand , waarin hij en zijn gezin zich bevonden 4
.
De nalatenschap van Sweers beliep , voor zover belast met het recht van
collateral successie , een kapitaal van ƒ 116.559 ,—. Zoals reeds aangestipt , werd
zij geërfd door Mr . Gale Isaac Gales 5
.
Een poging zal worden gedaan , ook van Sweers ' geestelijke habitus enkele
trekken zichtbaar te maken . Naar mijn mening moet bij hem het eerst in het oog
zijn gevallen een ongewone eruditie . Voor ons spreekt die uit zijn met zorg
samengestelde bibliotheek , welke , met onderbrekingen , van de 10e tot en met de
« In de Amsterdamse Courant van 10 juni 1777 verscheen een overlijdensbericht Hierin werden alleregeringsambten , die Sweers bekleed had en nog bekleedde , ook het directeurschap der HollandscheMaatschappij , vermeld .
, , , .
• Boven het graf bevindt zich een door Rombout Verhuist gebeeldhouwd monument ter gedachtenis
van de vice-admiraal . >
,. . ~ ,;,. A . r o
De lijsten met de namen en woonplaatsen van de genodigden liggen in het Famdiearchief-Sweers .
-
Een beschrijving van een ' deftige ' begrafenis te Amsterdam in 1772 vindt men in Voyage de P . J.Grosley
en Hollande , piélié par L . M . Patris-Debrueil . Paris 1813 , p . 350
Enige jaren geleden had het echtpaar Burman zijn jongste dochter verloren . Bij een stoeipartij methaar broer die een geladen snaphaan in de hand had , was zij dodeh)k getroffen . Zie : Mr . R . H . J.Gallandat Huet , Van en over Befje Wolff ( 1881 ), brief van 19 aug . 1774 .
s Coll successie no . 44 fol . 355 . Gales erfde ab intestato . De met een L . gemerkte effecten , waarde
ƒ 22.910 ,—, moest hij als fideicommissaire goederen afstaan aan verwanten van Sweers buiten de
vierde graad .
22e november 1777 , in aedibus defuncti , geveild werd 1
. De voor dit evenement in
druk verschenen catalogus , waarvan één exemplaar , met blanco papier door-
schoten , bewaard is gebleven ( de voorgaande bijzonderheden zijn er aan ont-
leend ), vermeldde 1029 folianten , 2105 delen in kwarto , 2609 in octavo , 347 in
duodecimo en nog 20 libri omissi , tezamen 6110 banden c.q . bandjes . Op de
onbedrukte bladzijden vindt men met de pen geschreven de namen van de kopers
en de prijzen , die zij betaalden . De opbrengst bedroeg ƒ 27.115 ,— en 12 st .
Wie de titels nagaat , zal ontdekken , dat de oorspronkelijke bezitter van die in
vreemde handen terecht gekomen boekenschat alle takken van de toenmalige
wetenschap had beoefend . Zoals Faust later had hij , maar stellig dan zonder
ach en leidsr , kunnen uitroepen : ' Habe nun , ach ! Philosophic , Juristerei und Medi-
an , Und leider auch Theologie , Durchaus studiert mit heissem Bemühn '. Ook
echter de mathematica , de fysica , de historie , de geografie en zelfs de contempo-
raine letteren uit binnen - en buitenland hadden zijn belangstelling getrokken .
Bij Sweers heeft de geleerdheid allerminst geleid tot vertwijfeling , ook niet tot
negatie van of maar tot twijfel aan de overgeleverde begrippen . In godsdienstig
opzicht althans stond hij met beide benen op de vaste bodem van het geloof der
Dordtse vaderen . Wij horen dit in de toespraken , die hij in zijn kwaliteit van
hoofdofficier tot ter dood veroordeelde misdadigers richtte . Het waren staaltjes
van onversneden orthodoxie . Bicker Raye heeft een tweetal , vernomen uit de
mond van ' seker Proponent ', opgetekend . Deze was bij de solemniteiten op de
noorderbinnenplaats van het Stadhuis ( in regententaai : ' onder den blauwen
hemel ') tegenwoordig geweest , in 1766 en 67 , en had de opwekkingen tot inkeer
woordelijk opgeschreven 2
. Van de vermaning , die de moordenaar Nathaniel
Donker moest verwerken , volgt hier de slottirade .
' Pleit op de verdiensten van Jesus ', aldus Sweers de 21e augustus 1767 , ' val
hem te voet , opdat gij dus nog behouden moogt worden ; ' t is heden nog tijd ;
' t is waar , de straalen van ' t Bloed van uw vermoorde vrouw roepen wel om
wraak voor den Throon van Godt , maar ' t zoen Bloed van Christus , ' t geen Hij
aan ' t Kruijs heeft uijtgestort voor allen Boetvaardige zondaars , is magtig om
deese naare kreet te verdooven ; neem dus uw toevlugt tot hem , opdat gij dus
moogt behouden worden , soo sal uw Einde zaalig en uw dood gelukkig zijn .
Amen , ja Amen '. Maakten de woorden van Sweers indruk ? Aan de peroratie
voegde Bicker Raye toe : Donker heeft ' naar wens van den Heer Hooft Schout
menschelijker wijse gesprooken een seer gelukkig en zalig Einde gehat '. Waar-
schijnlijk echter niet zonder gesmoorde verwensingen aan het adres van de beul ,
die onhandig met de strop omsprong , waardoor de dood slechts langzaam intrad .
1
pe veiling van de ' uitmuntende en zeer schoon geconditioneerde Bibliotheek ' werd
aangekondigdin de Amsterdamse Courant van 4 nov . 1777 .
2 Zie het reeds geciteerde werk van Beijerinck en de Boer , blz . 296 en 317 . Een derde staaltje in de
Aanteekeningen van Weveringh , blz . 32 .
290
291
. De teraardebestelling had plaats
de 13e in de Lysbeth Gavenkapel van de Oude kerk , in het graf waar zijn groot-
vader
was bijgezet en vervolgens zijn vader 2
. Het moet een gebeurtenis zijn
geweest , die tal van nieuwsgierigen op de been bracht . Uitgenodigd om de
laatste tocht bij te wonen waren 150 personen , onder wie 50 uit Amsterdam . Zij
allen , zo zij opkwamen , volgden te voet , uitgezonderd de twaalf intiemste vrien-
den ' van de overledene , o.a . neef Gales , voor wie zes koetsen gereed stonden .
Een reproductie van alle namen zou de lezers het milieu , waarin Sweers placht
te verkeren , nauwkeurig doen kennen . Noem ik , aan de hand van de nog aan-
wezige lijsten 8
, slechts enkele .
In Jan van Tarelink , oud-burgemeester ; Hendrik Muilman , raad en schepen en
Cornells Hartsinck , schepen meen ik een vertegenwoordiging van de stads-
régence te onderkennen . Met de Hartsincks moet Sweers op bijzonder goede
voet hebben gestaan . Behalve Cornelis verschenen : de chartermeester Mr . Jan
Jacob Hartsinck ; diens broer de vice-admiraal Andries Hartsinck ; de weduwe
van de schepen Mr . Pieter Hartsinck , geb . Hasselaer en de weduwe van Mr .
Willem Ferdinand Mogge van Haamstede , geb . Hartsinck . Dan nog dienen
vermelding als de aanzienlijksten waarschijnlijk : Jhr . C . H . I . Sweerts de Landas ,
schepen en drossaart van Oirschot , wonende te ' s-Hertogenbosch en ' Vrouwe en
nichte ' dpuairière van Wassenaar , geb . van Foreest , wonende te ' s-Gravenhage .
Professor Burman ontbrak . Hij zal zich verontschuldigd hebben wegens de toe-
stand , waarin hij en zijn gezin zich bevonden 4
.
De nalatenschap van Sweers beliep , voor zover belast met het recht van
collateral successie , een kapitaal van ƒ 116.559 ,—. Zoals reeds aangestipt , werd
zij geërfd door Mr . Gale Isaac Gales 5
.
Een poging zal worden gedaan , ook van Sweers ' geestelijke habitus enkele
trekken zichtbaar te maken . Naar mijn mening moet bij hem het eerst in het oog
zijn gevallen een ongewone eruditie . Voor ons spreekt die uit zijn met zorg
samengestelde bibliotheek , welke , met onderbrekingen , van de 10e tot en met de
« In de Amsterdamse Courant van 10 juni 1777 verscheen een overlijdensbericht Hierin werden alleregeringsambten , die Sweers bekleed had en nog bekleedde , ook het directeurschap der HollandscheMaatschappij , vermeld .
, , , .
• Boven het graf bevindt zich een door Rombout Verhuist gebeeldhouwd monument ter gedachtenis
van de vice-admiraal . >
,. . ~ ,;,. A . r o
De lijsten met de namen en woonplaatsen van de genodigden liggen in het Famdiearchief-Sweers .
-
Een beschrijving van een ' deftige ' begrafenis te Amsterdam in 1772 vindt men in Voyage de P . J.Grosley
en Hollande , piélié par L . M . Patris-Debrueil . Paris 1813 , p . 350
Enige jaren geleden had het echtpaar Burman zijn jongste dochter verloren . Bij een stoeipartij methaar broer die een geladen snaphaan in de hand had , was zij dodeh)k getroffen . Zie : Mr . R . H . J.Gallandat Huet , Van en over Befje Wolff ( 1881 ), brief van 19 aug . 1774 .
s Coll successie no . 44 fol . 355 . Gales erfde ab intestato . De met een L . gemerkte effecten , waarde
ƒ 22.910 ,—, moest hij als fideicommissaire goederen afstaan aan verwanten van Sweers buiten de
vierde graad .
22e november 1777 , in aedibus defuncti , geveild werd 1
. De voor dit evenement in
druk verschenen catalogus , waarvan één exemplaar , met blanco papier door-
schoten , bewaard is gebleven ( de voorgaande bijzonderheden zijn er aan ont-
leend ), vermeldde 1029 folianten , 2105 delen in kwarto , 2609 in octavo , 347 in
duodecimo en nog 20 libri omissi , tezamen 6110 banden c.q . bandjes . Op de
onbedrukte bladzijden vindt men met de pen geschreven de namen van de kopers
en de prijzen , die zij betaalden . De opbrengst bedroeg ƒ 27.115 ,— en 12 st .
Wie de titels nagaat , zal ontdekken , dat de oorspronkelijke bezitter van die in
vreemde handen terecht gekomen boekenschat alle takken van de toenmalige
wetenschap had beoefend . Zoals Faust later had hij , maar stellig dan zonder
ach en leidsr , kunnen uitroepen : ' Habe nun , ach ! Philosophic , Juristerei und Medi-
an , Und leider auch Theologie , Durchaus studiert mit heissem Bemühn '. Ook
echter de mathematica , de fysica , de historie , de geografie en zelfs de contempo-
raine letteren uit binnen - en buitenland hadden zijn belangstelling getrokken .
Bij Sweers heeft de geleerdheid allerminst geleid tot vertwijfeling , ook niet tot
negatie van of maar tot twijfel aan de overgeleverde begrippen . In godsdienstig
opzicht althans stond hij met beide benen op de vaste bodem van het geloof der
Dordtse vaderen . Wij horen dit in de toespraken , die hij in zijn kwaliteit van
hoofdofficier tot ter dood veroordeelde misdadigers richtte . Het waren staaltjes
van onversneden orthodoxie . Bicker Raye heeft een tweetal , vernomen uit de
mond van ' seker Proponent ', opgetekend . Deze was bij de solemniteiten op de
noorderbinnenplaats van het Stadhuis ( in regententaai : ' onder den blauwen
hemel ') tegenwoordig geweest , in 1766 en 67 , en had de opwekkingen tot inkeer
woordelijk opgeschreven 2
. Van de vermaning , die de moordenaar Nathaniel
Donker moest verwerken , volgt hier de slottirade .
' Pleit op de verdiensten van Jesus ', aldus Sweers de 21e augustus 1767 , ' val
hem te voet , opdat gij dus nog behouden moogt worden ; ' t is heden nog tijd ;
' t is waar , de straalen van ' t Bloed van uw vermoorde vrouw roepen wel om
wraak voor den Throon van Godt , maar ' t zoen Bloed van Christus , ' t geen Hij
aan ' t Kruijs heeft uijtgestort voor allen Boetvaardige zondaars , is magtig om
deese naare kreet te verdooven ; neem dus uw toevlugt tot hem , opdat gij dus
moogt behouden worden , soo sal uw Einde zaalig en uw dood gelukkig zijn .
Amen , ja Amen '. Maakten de woorden van Sweers indruk ? Aan de peroratie
voegde Bicker Raye toe : Donker heeft ' naar wens van den Heer Hooft Schout
menschelijker wijse gesprooken een seer gelukkig en zalig Einde gehat '. Waar-
schijnlijk echter niet zonder gesmoorde verwensingen aan het adres van de beul ,
die onhandig met de strop omsprong , waardoor de dood slechts langzaam intrad .
1
pe veiling van de ' uitmuntende en zeer schoon geconditioneerde Bibliotheek ' werd
aangekondigdin de Amsterdamse Courant van 4 nov . 1777 .
2 Zie het reeds geciteerde werk van Beijerinck en de Boer , blz . 296 en 317 . Een derde staaltje in de
Aanteekeningen van Weveringh , blz . 32 .
290
291
Bronvermelding
Stadsarchief Amsterdam, archieftoegang 499, Archief van het Genootschap Amstelodamum, inventarisnummer 227, AANVULLING 2006, Jaarboeken, nummers 1 - 92, 70, 1978
Scan + Transcriptie
Klik op de afbeelding om het te vergroten en de transcriptie ernaast te zien
Kunstmatige intelligentie 
De transcriptie is door de computer gemaakt via automatische handschriftherkenning. De samenvatting wordt door de computer gemaakt op basis van een taalmodel. Beide bewerkingen zijn niet perfect, maar vaak ruim voldoende zodat het historische document begrijpelijk wordt. De resultaten van de toepassing van (Europese) kunstmatige intelligentie zijn niet gecontroleerd door een mens.