Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam

archieftoegang 499, inventarisnummer 227, pagina 147

Mr . Pieter Bnrman , 1713-1778 , hoogleraar in de
geschiedenis , welsprekendheid en klassieke letteren , eerst
aan de Hogeschool te Franeker , daarna aan het Athe-
neum te Amsterdam .
Gravure , 1759 , door J . Houhraken naar een schilderij ,
1758 , door J . M . Quinkhard
Foto Gem . Arch . Dienst , Amsterdam
In alle plaatsen en op alle posten werd het ontvangen met saluutschoten en
verwelkomende woorden van de militaire en civiele autoriteiten . Op Sweers als
oudste rustte steeds de plicht voor de begroetingen dank te zeggen . Raadpleegt
men het in september uitgebrachte verslag , Verbaal geheten , dan moet men wel
geloven , dat alles in goede orde was bevonden 1
. Gezwegen werd in dit stuk
natuurlijk over het uitstapje van de heren naar Antwerpen , Brugge , Gent en
Brussel ( 30 juni-10 juli ). Gedurende drie dagen vertoefden zij in de Zuidneder-
landse hoofdstad . Hier vonden zij het joyeuse geleide van de raadsheer de Witt ,
een nakomeling van Cornelis de Witt ( f 1672 ), die sessie had in de Conseil des
finances . Vol trots toonde deze de in zijn bezit zijnde familieportretten , originelen
naar hij zei , in tegenstelling tot de in Dordrecht bewaarde werken , die hij voor
kopieën verklaarde . Het bleek de conseüler niet moeilijk , zijn gasten toegang te
verschaffen tot de verzamelingen van prins Karel , de landvoogd . Onder meer
bezichtigden zij de in laden liggende ' houte plans van verscheyde gefortificeerde
Het Verbaal berust in het Algem . Rijksarchief te ' s-Gravenhage . Het was in de 18e eeuw geen
geheim , dat de grensversterkingen verwaarloosd werden . Zie o.a . Hardenbroek II , blz . 503 en Blok ,
Geschiedenis van het Nederlandscbe Volk , 2e dr ., Ill , blz . 520 .
steeden ' en velerlei ' physische en mathematische instrumenten , welke door kenders
hoog geagt worden '. Met de Witt ook woonden zij een voorstelling bij in de
schouwburg en hoorden zij in de hofkapel een met fraaie muziek opgeluisterde
mis . Op een andere dag keken zij met belangstelling naar een voorbij trekkende
processie . De Hortus Medicus en tenslotte het ' manneke ', dat ' altoos zijn water
maakt ', werden niet vergeten .
Al deze genoegens en veel meer nog vindt men vermeld in een tweede verslag ,
beter : in de dagelijks bijgehouden aantekeningen van de Amsterdamse hoogleraar
Burman , die , daartoe ' op ' t vriendelijkst ' geïnviteerd door Sweers , de reis mee-
maakte 1
. Uit het interessante verhaal van de professor blijkt , dat hij in de Vlaamse
steden zijn hart ophaalde aan Latijnse inscripties op graftomben in kerken , aan
in abdijen aanwezige codices en aan gesprekken met geleerden . Enkele keren ging
hij alleen op stap . Zo was hij te Leuven , zonder zijn gezellen , getuige van een
promotieplechtigheid . Uiteraard moet ik Burmans journaal verder laten rusten .
Deel ik nog mee , dat men onderweg steeds in de beste stemming had verkeerd .
Ook daarna bleef zij goed . Op 18 juli verenigde zich het vijftal aan de dis op
Santhorst . Een ' gedistingueert glaasje ' hielp mee de krachten te herstellen . Daags
daarop volgde een herhaling ten huize van Sweers in Den Haag .
Over de levensjaren , die Sweers na zijn definitieve terugkeer in Amsterdam ( eind
april 1772 ) nog restten , valt weinig te melden . Werkzaam bleef hij als lid van de
Vroedschap . Veel talrijker en zwaarder besognes zullen hem hebben gewacht ,
toen hij een benoeming , op voordracht van burgemeesteren door de stadhouder ,
tot bewindhebber der Oostindische Compagnie aanvaardde . Juist in deze jaren
zeventig baarde de toestand van de Compagnie grote zorgen . Daarnaast zal hij
in de hem opgedragen ( particuliere ) functie van directeur der te Haarlem gevestig-
de , nog bestaande , Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen veel voldoening
hebben gevonden . Al de zaken , die hij te behartigen kreeg , moeten hem niet
hebben verhinderd , zich nog vaak in het boekvertrek af te zonderen . Wie de straks
te bespreken catalogus ter hand neemt , kan zien dat Sweers zijn bibliotheek met
de nieuwste edities bleef aanvullen . Eén voorbeeld : de in 1772 te Amsterdam
uitgegeven Oeuvres de Rousseau , 12 vol . prijkten in zijn verzameling . Enige ver-
bazing kan het wekken , dat hij niet nogmaals tot schepen werd verkozen en dat de
hoogste post voor hem onbereikbaar bleek . Wat dit laatste aangaat , volgens art . 6
der Pointen van Ordre moest men zich bij de jaarlijkse burgemeestersverkiezing
bepalen tot de drie oudsten van oud-schepenen . Daar tegenover stond het
omineuze art . 5 , voorschrijvende dat het aantal burgemeesters en oud-
burge-meesters niet boven twaalf mocht stijgen . Nu zaten onder de ' omes ' in deze tijd
nogal wat oudere heren . Zij vormden een beletsel voor de bevordering van vele
verwachters .
1 Het 145 bladzijden tellende handschrift berust in de Princiale Bibliotheek te Middelburg .
288
289