Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam
Transcriptie
in den loop des tij ds formidabele afmetingen ging aannemen . Pas later begon hij
te denken aan het vervullen van een maatschappelijke werkkring . Van 1745-48
bekleedde hij het ambt van derde advocaat bij de Oostindische Compagnie ter
Kamer Amsterdam , van 1748-55 dat van tweede advocaat . Enig inzicht in zijn
financiële omstandigheden verstrekt ons het Kohier van de Personee/e Quotisatie over
1742 . Sweers wordt daar vermeld als rentenier met een jaarlijks inkomen van
ƒ 2500 ,—, wonende op de Keizersgracht niet ver van de Leidsegracht . Zijn toe-
treden tot de Schepenbank bracht wel veel eer , geen gouden bergen . Het trakte-
ment bedroeg slechts ƒ 500 ,— per jaar , als president zou hij ƒ 1000 ,— ontvangen 1
.
Al met al kon hij zich volledig wijden aan de vrijwillig op zich genomen taak
en aan zijn intellectuele bezigheden . Evenals zijn vriend Noordkerk bleef hij zijn
leven lang celibatair .
Niet vaak zal het zijn voorgekomen , dat een jonker , die zijn stamboom kon
opvoeren tot in de dertiende eeuw , plaats nam in de rijen van het Amsterdamse
patriciaat . Dit nu was het geval met Sweers , wiens familie was gesproten uit het
geslacht de Landas 2
. Nimmer zien wij hem van een adellijke titel gebruik maken ,
maar ongetwijfeld zal zijn status hem aangenaam zijn geweest , toen hij in 1769
zitting verkreeg in de Raad van State , waar hij een aantal baronnen uit de land-
provincies als mede-gecommitteerden zou ontmoeten .
Sweers ' verheffing in de regentuur bracht mee , dat zijn naam en adres van
1758 tot zijn dood in de jaarlijks verschijnende Heerenboekjes werden opgenomen .
Onveranderd heette het laatste al die jaren : Kloveniersburgwal bij de Oudeman-
huispoort in no . 3 . In een voorafgaande periode werd dit huis bewoond door de
raad en oud-schepen Mr . Pieter Cornelis Hasselaer , heer van de beide Eemnessen ,
die eind 1755 naar Oost-Indië was vertrokken . Hieruit mag misschien worden
afgeleid , dat Sweers zich begin januari 1756 op de Kloveniersburgwal vestigde .
Niet minder dan met zijn broer moet Sweers zich verbonden hebben gevoeld
met diens zoon , Gale Isaac Gales ( 1736-1810 ). Evenals zijn oom studeerde deze
te Leiden rechten . In het huwelijk getreden ( 1763 ) met Johanna Christina Mêger
( f 1776 ), aanvaardde het paar de uitnodiging , het huis no . 3 mede te komen
bewonen . Zo althans meen ik dit intrekken bij de alleenstaande peetoom te
moeten verklaren . Gales bleef in het perceel na Sweers ' overlijden gedomicilieerd ,
ook toen hij in 1778 hertrouwde , met Adriana Havart 3
.
Het is om twee redenen , dat ik ook de neef in dit levensverhaal betrek en de
gang er van onderbreek . In 1787 toch , dit ten eerste , ageerde de advocaat Gales ,
inmiddels bovendien secretaris van Amstelland geworden , als een der heftigste
patriotten 4
. Van kapitein bij de burgerwacht klom hij op tot luitenant-kolonel
1 Zie voor schepenen : Wagenaar , Amsterdam III , blz . 307 e.v .
2 De Nederlandsche Leeuw 1893 , blz . 58 en 65 .
3 Zie de Heerenboekjes .
4 Mr . J . van Lennep , Het leven van Mr . Cornelis van Lennep en Mr . David Jacob van Lennep , dl . II ( 1861 ),
blz . 99 , 100 , 108 , 137 .
( 13 juni 1787 ). Een kortstondige glorie , want bij de contra-revolutie zag hij zich
teruggeplaatst in zijn vorige rang ( 3 nov . 1787 ) 1
. Maar hoog steeg hij weer als
Bataaf . Van 3 augustus 1795 af bekleedde hij diverse functies bij de telkens ge-
reorganiseerde Amsterdamse rechtbank 2
. Aan te nemen is dan , dat de oom en de
neef ( deze werd in 1777 Sweers ' erfgenaam ) ook op het stuk van de politiek
dezelfde of nagenoeg dezelfde overtuiging huldigden . Het leeftijdsverschil kan
aanleiding zijn geweest tot niet-storende debatten .
De tweede reden bestaat hierin , dat over de van de Sweersen afkomstige
familierelieken , die zonder twijfel deel hebben uitgemaakt , evenals de reeds aan-
gehaalde archivalia , van de door Gales ontvangen erfenis , niet kan worden ge-
zwegen . Het zijn een koperen plaat met de beeltenis van de vice-admiraal ; een
zilveren lepel , vork en mes in étui , eveneens uit het bezit van de admiraal ; een
sitsen Indische sprei , waarschijnlijk gemaakt voor de commandeur ; een gebor-
duurde brieventas , die zowel door Isaac II als door Isaac HI kan zijn gebruikt
en een door Cornelis Troost geschilderd portret , voorstellende de hoofdpersoon
van deze bladzijden . Op laatstgenoemd object na werden deze stukken in 1882
door Mr . N . de Roever namens mejuffrouw Henriette Adriana van Heukelom ,
kleindochter van Mr . Gales en diens eerste vrouw , aan het Koninklijk Oudheid-
kundig Genootschap geschonken , dat ze in bruikleen afstond aan het Rijks-
museum te Amsterdam . De koperen plaat werd toegevoegd aan de schatten van
het Prentenkabinet 3
. Het schilderij is eigendom van het Rijksmuseum krachtens
legaat van mejuffrouw van Heukelom .
Nog tweemaal heeft Sweers het schepenambt waargenomen , in 1760 en 1761 ,
dit laatste jaar in de functie van vice-president . Hij wist , dat hem daarna een
nieuwe charge wachtte , want volgens een oude gewoonte rustte op de beide
presiderende schepenen de plicht , terstond na aftreden deel te gaan uitmaken van
de stadsdeputatie ter Staten van Holland , op voorwaarde evenwel , dat zij ook
lid van de Vroedschap waren . Bij raadpleging van de dagvaarts-missieven bleek
mij uit de handtekeningen onder die verslagen , dat Sweers inderdaad het gehele
jaar 1762 , op de gebruikelijke ' keren ' naar huis na , de vergaderingen in Den Haag
had bijgewoond . Onderdak en verzorging vond de deputatie , die altijd een burge-
meester aan het hoofd had en steeds vergezeld werd door een pensionaris als
woord - en penvoerder , in het statige van 1743 daterende ' Logement van Amster-
dam ' aan het Plein 4
.
1 J . A . Jochems , Amsterdams oude Burgervendels , dl . I ( 1888 ), blz . 9 . 17 , 151 .
2 Dr . Joh . C . Breen , De regeering van Amsterdam gedurende den Franschen tijd ( Jaarb . Amstelodamum
XII1914 , blz . 42 , 45 , 89 , 93 , 99 ).
3 Dr . R . van Luttervelt , Herinneringen aan vice-admiraal Isaac Sweers en v^ijn familie ( Jaarverslagen K.O.G . 1951-
52-53 , blz . 91 e.v .).
4 Sedert 1913 is in dit gebouw het ministerie van buitenl . zaken gevestigd . Zie van schr . dezes :
HetLogement van Amsterdam in Den Haag ( Jaarb . Amstelodamum , jrg . XXVI , 1929 , blz . 95 e.v .)
282
283
te denken aan het vervullen van een maatschappelijke werkkring . Van 1745-48
bekleedde hij het ambt van derde advocaat bij de Oostindische Compagnie ter
Kamer Amsterdam , van 1748-55 dat van tweede advocaat . Enig inzicht in zijn
financiële omstandigheden verstrekt ons het Kohier van de Personee/e Quotisatie over
1742 . Sweers wordt daar vermeld als rentenier met een jaarlijks inkomen van
ƒ 2500 ,—, wonende op de Keizersgracht niet ver van de Leidsegracht . Zijn toe-
treden tot de Schepenbank bracht wel veel eer , geen gouden bergen . Het trakte-
ment bedroeg slechts ƒ 500 ,— per jaar , als president zou hij ƒ 1000 ,— ontvangen 1
.
Al met al kon hij zich volledig wijden aan de vrijwillig op zich genomen taak
en aan zijn intellectuele bezigheden . Evenals zijn vriend Noordkerk bleef hij zijn
leven lang celibatair .
Niet vaak zal het zijn voorgekomen , dat een jonker , die zijn stamboom kon
opvoeren tot in de dertiende eeuw , plaats nam in de rijen van het Amsterdamse
patriciaat . Dit nu was het geval met Sweers , wiens familie was gesproten uit het
geslacht de Landas 2
. Nimmer zien wij hem van een adellijke titel gebruik maken ,
maar ongetwijfeld zal zijn status hem aangenaam zijn geweest , toen hij in 1769
zitting verkreeg in de Raad van State , waar hij een aantal baronnen uit de land-
provincies als mede-gecommitteerden zou ontmoeten .
Sweers ' verheffing in de regentuur bracht mee , dat zijn naam en adres van
1758 tot zijn dood in de jaarlijks verschijnende Heerenboekjes werden opgenomen .
Onveranderd heette het laatste al die jaren : Kloveniersburgwal bij de Oudeman-
huispoort in no . 3 . In een voorafgaande periode werd dit huis bewoond door de
raad en oud-schepen Mr . Pieter Cornelis Hasselaer , heer van de beide Eemnessen ,
die eind 1755 naar Oost-Indië was vertrokken . Hieruit mag misschien worden
afgeleid , dat Sweers zich begin januari 1756 op de Kloveniersburgwal vestigde .
Niet minder dan met zijn broer moet Sweers zich verbonden hebben gevoeld
met diens zoon , Gale Isaac Gales ( 1736-1810 ). Evenals zijn oom studeerde deze
te Leiden rechten . In het huwelijk getreden ( 1763 ) met Johanna Christina Mêger
( f 1776 ), aanvaardde het paar de uitnodiging , het huis no . 3 mede te komen
bewonen . Zo althans meen ik dit intrekken bij de alleenstaande peetoom te
moeten verklaren . Gales bleef in het perceel na Sweers ' overlijden gedomicilieerd ,
ook toen hij in 1778 hertrouwde , met Adriana Havart 3
.
Het is om twee redenen , dat ik ook de neef in dit levensverhaal betrek en de
gang er van onderbreek . In 1787 toch , dit ten eerste , ageerde de advocaat Gales ,
inmiddels bovendien secretaris van Amstelland geworden , als een der heftigste
patriotten 4
. Van kapitein bij de burgerwacht klom hij op tot luitenant-kolonel
1 Zie voor schepenen : Wagenaar , Amsterdam III , blz . 307 e.v .
2 De Nederlandsche Leeuw 1893 , blz . 58 en 65 .
3 Zie de Heerenboekjes .
4 Mr . J . van Lennep , Het leven van Mr . Cornelis van Lennep en Mr . David Jacob van Lennep , dl . II ( 1861 ),
blz . 99 , 100 , 108 , 137 .
( 13 juni 1787 ). Een kortstondige glorie , want bij de contra-revolutie zag hij zich
teruggeplaatst in zijn vorige rang ( 3 nov . 1787 ) 1
. Maar hoog steeg hij weer als
Bataaf . Van 3 augustus 1795 af bekleedde hij diverse functies bij de telkens ge-
reorganiseerde Amsterdamse rechtbank 2
. Aan te nemen is dan , dat de oom en de
neef ( deze werd in 1777 Sweers ' erfgenaam ) ook op het stuk van de politiek
dezelfde of nagenoeg dezelfde overtuiging huldigden . Het leeftijdsverschil kan
aanleiding zijn geweest tot niet-storende debatten .
De tweede reden bestaat hierin , dat over de van de Sweersen afkomstige
familierelieken , die zonder twijfel deel hebben uitgemaakt , evenals de reeds aan-
gehaalde archivalia , van de door Gales ontvangen erfenis , niet kan worden ge-
zwegen . Het zijn een koperen plaat met de beeltenis van de vice-admiraal ; een
zilveren lepel , vork en mes in étui , eveneens uit het bezit van de admiraal ; een
sitsen Indische sprei , waarschijnlijk gemaakt voor de commandeur ; een gebor-
duurde brieventas , die zowel door Isaac II als door Isaac HI kan zijn gebruikt
en een door Cornelis Troost geschilderd portret , voorstellende de hoofdpersoon
van deze bladzijden . Op laatstgenoemd object na werden deze stukken in 1882
door Mr . N . de Roever namens mejuffrouw Henriette Adriana van Heukelom ,
kleindochter van Mr . Gales en diens eerste vrouw , aan het Koninklijk Oudheid-
kundig Genootschap geschonken , dat ze in bruikleen afstond aan het Rijks-
museum te Amsterdam . De koperen plaat werd toegevoegd aan de schatten van
het Prentenkabinet 3
. Het schilderij is eigendom van het Rijksmuseum krachtens
legaat van mejuffrouw van Heukelom .
Nog tweemaal heeft Sweers het schepenambt waargenomen , in 1760 en 1761 ,
dit laatste jaar in de functie van vice-president . Hij wist , dat hem daarna een
nieuwe charge wachtte , want volgens een oude gewoonte rustte op de beide
presiderende schepenen de plicht , terstond na aftreden deel te gaan uitmaken van
de stadsdeputatie ter Staten van Holland , op voorwaarde evenwel , dat zij ook
lid van de Vroedschap waren . Bij raadpleging van de dagvaarts-missieven bleek
mij uit de handtekeningen onder die verslagen , dat Sweers inderdaad het gehele
jaar 1762 , op de gebruikelijke ' keren ' naar huis na , de vergaderingen in Den Haag
had bijgewoond . Onderdak en verzorging vond de deputatie , die altijd een burge-
meester aan het hoofd had en steeds vergezeld werd door een pensionaris als
woord - en penvoerder , in het statige van 1743 daterende ' Logement van Amster-
dam ' aan het Plein 4
.
1 J . A . Jochems , Amsterdams oude Burgervendels , dl . I ( 1888 ), blz . 9 . 17 , 151 .
2 Dr . Joh . C . Breen , De regeering van Amsterdam gedurende den Franschen tijd ( Jaarb . Amstelodamum
XII1914 , blz . 42 , 45 , 89 , 93 , 99 ).
3 Dr . R . van Luttervelt , Herinneringen aan vice-admiraal Isaac Sweers en v^ijn familie ( Jaarverslagen K.O.G . 1951-
52-53 , blz . 91 e.v .).
4 Sedert 1913 is in dit gebouw het ministerie van buitenl . zaken gevestigd . Zie van schr . dezes :
HetLogement van Amsterdam in Den Haag ( Jaarb . Amstelodamum , jrg . XXVI , 1929 , blz . 95 e.v .)
282
283
Bronvermelding
Stadsarchief Amsterdam, archieftoegang 499, Archief van het Genootschap Amstelodamum, inventarisnummer 227, AANVULLING 2006, Jaarboeken, nummers 1 - 92, 70, 1978
Scan + Transcriptie
Klik op de afbeelding om het te vergroten en de transcriptie ernaast te zien
Kunstmatige intelligentie 
De transcriptie is door de computer gemaakt via automatische handschriftherkenning. De samenvatting wordt door de computer gemaakt op basis van een taalmodel. Beide bewerkingen zijn niet perfect, maar vaak ruim voldoende zodat het historische document begrijpelijk wordt. De resultaten van de toepassing van (Europese) kunstmatige intelligentie zijn niet gecontroleerd door een mens.