Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam
Transcriptie
vindt de eerste officiële transactie met de broers Symons plaats ; de door Hoek
geopperde tussentijdse reis van Casanova naar Parijs komt mij dus niet geheel
onaannemelijk voor . Op die 7 december 1758 ontvangt Casanova van de broers
18000 francs voor rekening van de markiezin d'Urfé , hem voorgeschoten op
order van Tourton en Baur te Parijs . Ter meerdere zekerheid werd de kwitantie
daarvoor in een zeer ongebruikelijke vorm geregistreerd bij de notaris van de
broers Symons , Gerrit Bouman , vermoedelijk ten zijnen huize op de N.Z . Voor-
burgwal bij het Postcomptoir . De in afwijking van alle andere vrij slordig ge-
schreven akte , geregistreerd onder no . 439 in het protocol van de notaris , ver-
toont sporen van haast . Stellig was het een voorschot op grond van de actiën ,
maar of die al aan de broers Symons waren overhandigd blijkt niet .
Op die 7de december werd voor de eerste maal in de Amsterdamse Courant
het concert van die avond 6 uur in het Hoogduitsche Gekroonde Schaap in de
Jodenbreestraat bij de St . Anthonysluis , waar ook een Italiaanse zangeres zou
optreden , aangekondigd . Het maakte onderdeel uit van een serie donderdaagse ,
maandaagse en zaterdaagse concerten , die in de kranten van 16 december 1758
en 11 januari 1759 weer werden geadverteerd , in het Jonge Gekroonde Schaap .
De namen van de andere artisten werden genoemd , maar de zangeres bleef
anonym . Toch lijkt het mij vrij zeker , dat Therese Imer bedoeld is , al traden ook
andere Italiaanse zangeressen blijkens de advertenties in deze tijd in Amsterdam
op . Casanova's beschrijving van het concert klopt kennelijk bijzonder goed met
de drie bovengenoemde advertenties .
Op 11 december 1758 registreerde notaris Bouman opnieuw een kwitantie van
Casanova . Deze is in een nette en bekende hand van een van de klerken inge-
schreven en blijkbaar al van te voren opgemaakt en opgenomen onder no . 446 .
Het bedrag was dan ook een veelvoud van het vorige en ofschoon het wel
grotendeels in wisselbrieven uitbetaald zal zijn , zullen er toch ook wel eerst
contacten met Parijs geweest moeten zijn , voordat de zaak definitief kon worden
afgehandeld . Uit de spelling , die door Dr . Hoek niet goed is overgenomen , zodat
ik de akte weer in een bijlage afdruk , krijgt men de indruk , dat Casanova zelf de
kwitantie heeft opgesteld . Hij verklaart voor rekening van de markiezin d'Uifé
235000 livres ontvangen te hebben van de broers Symons , ter verzekering waar-
van zij effecten ter waarde van 500000 ,— livres Tournois by Tourton en Baur
moet deponeren . Deze zullen teruggegeven worden , wanneer de broers Symons
afbetaald zijn , waartoe de markiezin zich verplicht voor de helft binnen vier , de
andere helft binnen zes maanden . Wanneer ze in gebreke blijft , zal ze Tourton
en Baur opdracht geven de uitbetaling te doen volgens de op deze kwitantie
genoemde overeenkomst .
Daar de kwitantie meteen een contract was , werd deze in tweevoud opgemaakt
voor de beide belanghebbenden . Over rente werd niet gesproken en het is dus
wel zeker , dat Casanova niet de volle 235000 livres of ruim ƒ 108000 ,— ontving .
Daar de rente voor korte leningen toen £% per maand was en hier misschien
nog meer betaald moest worden , zal zeker meer dan / 3000 ,— gekort zijn . De
markiezin had duidelijk moeite de som bijeen te krijgen ; van een of andere
speculatie zal dus geen sprake zijn geweest en de suggestie van de heer Harden-
berg van een gefingeerde koopsom voor Joseph Pompeati lijkt uiterst aannemelijk .
Over de terugbetaling blijkt verder niets .
Destemeer horen we over de Zweedse actiën . De twee bewaarde brieven , die
daarover handelen , zijn afgedrukt in de Casanova Gleanings X ( 1967 ) p . 17-19 ,
maar alweer niet geheel juist . Fotocopieën van de originelen , die ik ook als bijlage '
opneem , dank ik aan de heer M . Leefkng . Reeds op 18 januari 1759 schreven de
broers Symons hierover aan Casanova , die weer in Parijs was , maar die brief
bleef niet bewaard . Op 22 januari deelden ze mee , dat uit Stockholm bericht was
gekomen , dat men daar voor de 20 actiën benevens de nog niet betaalde dividend
24000 livres kon krijgen - wat veel meer was dan die koopman hier ervoor wilde
geven - wegens de stijgende koers . Hij zou dus na aftrek van 18400 livres ( 400
voor rente en commissie ) 5600 livres krijgen . Ook Casanova had een voor-
deeltje van de transactie gehad en blijkbaar tegen een voordelige prijs oorhangers
besteld . De brief vervolgt althans , dat wanneer hij 10800 livres overmaakt of aan
Baur betaalt , deze direct aan hem gezonden zullen worden , mits hij op zijn beurt
zorgt voor de kwijting van de markiezin van aandelen en de achterstallige
dividenden daarop .
Blijkens een brief van 5 maart 1759 had Casanova op 26 februari geld over-
gemaakt en hadden de broers Symons daarop Baur gelast een loterijbiljet aan
Casanova terug te geven . De oorringen waren dus vermoedelijk al eerder naar
Parijs gegaan , toen Casanova een biljet van de loterij , waarvan hij directeur was ,
als onderpand had gegeven . Het waren de beroemde oorringen voor zijn Parijsê
vriendinnetje Manon Balletti , die naar zeggen van de mémoires ƒ 6000 ,— hadden
gekost en gekocht waren van een zoon van Boas . Met maakloon en commissie
voor Casanova was dat bedrag niet eens zo ver bezijden de waarheid . Weer droe-
gen de broers Symons omgekeerd aan Casanova op te zorgen voor de notariële
kwijtschelding van de aandelen door de markiezin . Zij kreeg ditmaal alleen rente
-
270 livres van af 8 december 1758 - berekend , zodat er 5730 livres voor haar
resteerden , waarvan de broers Symons echter nog wel het maakloon van de oor-
ringen zouden afhouden , dat door Casanova met de markiezin verrekend moest
worden . De brief eindigt met de mededeling , dat de broers zeer verheugd zullen
zijn Casanova de komende zomer terug te zien , belast met de verkoop van
effecten , waarbij ze desgevraagd zo voordelig mogelijk zullen bemiddelen .
En nu de drie akten voor not . Bouman , waaruit de afloop van de verkoop
der Zweedse aandelen blijkt . Op 7 juni 1759 verschijnen Benjamin en Samuel
Symons samen voor de notaris en verklaren als gemachtigde van de markiezin
d'Urfé aan Moses Daniels en Soonen 20 actiën van de O.I . Compagnie van
Zweden , no . 3107 tot no . 3126 , voor 25000 livres of / 11500 ,— getransporteerd
te hebben . Ook daarna verliep de zaak echter niet vlot en op 10 december 1759
272
273
geopperde tussentijdse reis van Casanova naar Parijs komt mij dus niet geheel
onaannemelijk voor . Op die 7 december 1758 ontvangt Casanova van de broers
18000 francs voor rekening van de markiezin d'Urfé , hem voorgeschoten op
order van Tourton en Baur te Parijs . Ter meerdere zekerheid werd de kwitantie
daarvoor in een zeer ongebruikelijke vorm geregistreerd bij de notaris van de
broers Symons , Gerrit Bouman , vermoedelijk ten zijnen huize op de N.Z . Voor-
burgwal bij het Postcomptoir . De in afwijking van alle andere vrij slordig ge-
schreven akte , geregistreerd onder no . 439 in het protocol van de notaris , ver-
toont sporen van haast . Stellig was het een voorschot op grond van de actiën ,
maar of die al aan de broers Symons waren overhandigd blijkt niet .
Op die 7de december werd voor de eerste maal in de Amsterdamse Courant
het concert van die avond 6 uur in het Hoogduitsche Gekroonde Schaap in de
Jodenbreestraat bij de St . Anthonysluis , waar ook een Italiaanse zangeres zou
optreden , aangekondigd . Het maakte onderdeel uit van een serie donderdaagse ,
maandaagse en zaterdaagse concerten , die in de kranten van 16 december 1758
en 11 januari 1759 weer werden geadverteerd , in het Jonge Gekroonde Schaap .
De namen van de andere artisten werden genoemd , maar de zangeres bleef
anonym . Toch lijkt het mij vrij zeker , dat Therese Imer bedoeld is , al traden ook
andere Italiaanse zangeressen blijkens de advertenties in deze tijd in Amsterdam
op . Casanova's beschrijving van het concert klopt kennelijk bijzonder goed met
de drie bovengenoemde advertenties .
Op 11 december 1758 registreerde notaris Bouman opnieuw een kwitantie van
Casanova . Deze is in een nette en bekende hand van een van de klerken inge-
schreven en blijkbaar al van te voren opgemaakt en opgenomen onder no . 446 .
Het bedrag was dan ook een veelvoud van het vorige en ofschoon het wel
grotendeels in wisselbrieven uitbetaald zal zijn , zullen er toch ook wel eerst
contacten met Parijs geweest moeten zijn , voordat de zaak definitief kon worden
afgehandeld . Uit de spelling , die door Dr . Hoek niet goed is overgenomen , zodat
ik de akte weer in een bijlage afdruk , krijgt men de indruk , dat Casanova zelf de
kwitantie heeft opgesteld . Hij verklaart voor rekening van de markiezin d'Uifé
235000 livres ontvangen te hebben van de broers Symons , ter verzekering waar-
van zij effecten ter waarde van 500000 ,— livres Tournois by Tourton en Baur
moet deponeren . Deze zullen teruggegeven worden , wanneer de broers Symons
afbetaald zijn , waartoe de markiezin zich verplicht voor de helft binnen vier , de
andere helft binnen zes maanden . Wanneer ze in gebreke blijft , zal ze Tourton
en Baur opdracht geven de uitbetaling te doen volgens de op deze kwitantie
genoemde overeenkomst .
Daar de kwitantie meteen een contract was , werd deze in tweevoud opgemaakt
voor de beide belanghebbenden . Over rente werd niet gesproken en het is dus
wel zeker , dat Casanova niet de volle 235000 livres of ruim ƒ 108000 ,— ontving .
Daar de rente voor korte leningen toen £% per maand was en hier misschien
nog meer betaald moest worden , zal zeker meer dan / 3000 ,— gekort zijn . De
markiezin had duidelijk moeite de som bijeen te krijgen ; van een of andere
speculatie zal dus geen sprake zijn geweest en de suggestie van de heer Harden-
berg van een gefingeerde koopsom voor Joseph Pompeati lijkt uiterst aannemelijk .
Over de terugbetaling blijkt verder niets .
Destemeer horen we over de Zweedse actiën . De twee bewaarde brieven , die
daarover handelen , zijn afgedrukt in de Casanova Gleanings X ( 1967 ) p . 17-19 ,
maar alweer niet geheel juist . Fotocopieën van de originelen , die ik ook als bijlage '
opneem , dank ik aan de heer M . Leefkng . Reeds op 18 januari 1759 schreven de
broers Symons hierover aan Casanova , die weer in Parijs was , maar die brief
bleef niet bewaard . Op 22 januari deelden ze mee , dat uit Stockholm bericht was
gekomen , dat men daar voor de 20 actiën benevens de nog niet betaalde dividend
24000 livres kon krijgen - wat veel meer was dan die koopman hier ervoor wilde
geven - wegens de stijgende koers . Hij zou dus na aftrek van 18400 livres ( 400
voor rente en commissie ) 5600 livres krijgen . Ook Casanova had een voor-
deeltje van de transactie gehad en blijkbaar tegen een voordelige prijs oorhangers
besteld . De brief vervolgt althans , dat wanneer hij 10800 livres overmaakt of aan
Baur betaalt , deze direct aan hem gezonden zullen worden , mits hij op zijn beurt
zorgt voor de kwijting van de markiezin van aandelen en de achterstallige
dividenden daarop .
Blijkens een brief van 5 maart 1759 had Casanova op 26 februari geld over-
gemaakt en hadden de broers Symons daarop Baur gelast een loterijbiljet aan
Casanova terug te geven . De oorringen waren dus vermoedelijk al eerder naar
Parijs gegaan , toen Casanova een biljet van de loterij , waarvan hij directeur was ,
als onderpand had gegeven . Het waren de beroemde oorringen voor zijn Parijsê
vriendinnetje Manon Balletti , die naar zeggen van de mémoires ƒ 6000 ,— hadden
gekost en gekocht waren van een zoon van Boas . Met maakloon en commissie
voor Casanova was dat bedrag niet eens zo ver bezijden de waarheid . Weer droe-
gen de broers Symons omgekeerd aan Casanova op te zorgen voor de notariële
kwijtschelding van de aandelen door de markiezin . Zij kreeg ditmaal alleen rente
-
270 livres van af 8 december 1758 - berekend , zodat er 5730 livres voor haar
resteerden , waarvan de broers Symons echter nog wel het maakloon van de oor-
ringen zouden afhouden , dat door Casanova met de markiezin verrekend moest
worden . De brief eindigt met de mededeling , dat de broers zeer verheugd zullen
zijn Casanova de komende zomer terug te zien , belast met de verkoop van
effecten , waarbij ze desgevraagd zo voordelig mogelijk zullen bemiddelen .
En nu de drie akten voor not . Bouman , waaruit de afloop van de verkoop
der Zweedse aandelen blijkt . Op 7 juni 1759 verschijnen Benjamin en Samuel
Symons samen voor de notaris en verklaren als gemachtigde van de markiezin
d'Urfé aan Moses Daniels en Soonen 20 actiën van de O.I . Compagnie van
Zweden , no . 3107 tot no . 3126 , voor 25000 livres of / 11500 ,— getransporteerd
te hebben . Ook daarna verliep de zaak echter niet vlot en op 10 december 1759
272
273
Bronvermelding
Stadsarchief Amsterdam, archieftoegang 499, Archief van het Genootschap Amstelodamum, inventarisnummer 227, AANVULLING 2006, Jaarboeken, nummers 1 - 92, 70, 1978
Scan + Transcriptie
Klik op de afbeelding om het te vergroten en de transcriptie ernaast te zien
Kunstmatige intelligentie 
De transcriptie is door de computer gemaakt via automatische handschriftherkenning. De samenvatting wordt door de computer gemaakt op basis van een taalmodel. Beide bewerkingen zijn niet perfect, maar vaak ruim voldoende zodat het historische document begrijpelijk wordt. De resultaten van de toepassing van (Europese) kunstmatige intelligentie zijn niet gecontroleerd door een mens.