Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam
Transcriptie
W &£
Casanova , 63 jaar oud ,
gravure 1788
( de periode , waarin hij te
Dux sri/n memoires schreef )
in Holland ' van Dr . D . Hoek , met een voorwoord van Dr . H . Hardenberg .
Het boek bevat twee hoofdthema's . Het ene betekent ongetwijfeld een flinke
stap verder in de kennis van het voor velen zo opwindende leven van Casanova .
Ik zal daar eerst iets over vertellen . Er zijn twee stromingen onder de Casano-
visten , die zich toeleggen op de bestudering van de merkwaardige 18de eeuwer .
De grote exponent van de eerste was de Oostenrijker G . Gugitz . Hij ging op
zeer kritische wijze te werk en trachtte in verschillende publicaties zoveel mogelijk
de onjuistheid van Casanova's verhaal naar voren te brengen , o.a . ook in de
editie van de mémoires ' de la Sirene ' ( 1924-1935 ). De Amerikaan J . Rives Childs
daarentegen heeft na de tweede wereldoorlog steeds geprobeerd zoveel mogelijk
de juistheid van Casanova's verhalen aan te tonen . Beiden hebben diepgaande
onderzoekingen verricht en komen ieder op hun beurt met verrassende ont-
dekkingen . Gugitz geeft o.a . een mogelijke verklaring voor het feit , dat Casanova
tegenover de Prins de Ligne D.O . had onthuld als Hope . De koopman D.O .
krijgt in de mémoires dank zij de kabalistische kunsten van Casanova inlichtingen
over een zogenaamd vergaan schip bij Madeira , koopt het voor een prikje op en
maakt een enorme winst ! Blijkens contemporaine berichten was een dergelijke
speculatieve daad een jaar voor het bezoek van Casanova met succes door Hope
verricht !' Childs gelooft onvoorwaardelijk aan de geheime opdrachten van de
Franse regering tot financiële transacties in Holland , die Casanova levendig be-
schrijft , en geeft bijzonderheden over diens overigens nooit door enig stuk
bevestigde relatie tot de machtige abbé de Bernis . Gugitz daarentegen meent , dat
Casanova uitsluitend voor zijn eigen portemonnaie naar Holland is gegaan . Een
verklaring voor het feit , dat Casanova met één wisselbrief van de Parij se bankier
Kommann van / 3000 ,— op de Haagse bankier Tobias Boas uit Parijs vertrok
en daar terugkeerde met minstens ƒ 100000 ,—, kan Gugitz echter niet geven .
Hardenberg vond dat wel uit en het boek van Dr . Hoek , die deze vondst voor het
eerst publiceerde , moet wat dat betreft dan ook een openbaring voor de vele
Casanovisten zijn .
Bekend was , dat de markiezin d'Urfé ( 1705-1775 ) in de jaren 1758 tot 1763
een van zijn belangrijkste bronnen van inkomsten was . In 1767 verweet een neef
van haar Casanova , dat die haar in totaal wel een millioen livres had afgezet . Zij
was geheel onder invloed gekomen van de Venetiaan , die zijn kabalistische
machten op haar liet werken . Hij spiegelde zijn bejaarde beschermvrouwe voor
een regeneratie te kunnen bewerken door middel van een jonge knaap . Tot nog
toe was uit de mémoires slechts bekend , dat Casanova in januari 1759 als rijk
man met de 12jarige Joseph Pompeati , zoon van de zangeres Therese Imer - een
oude vriendin van hem - van Holland naar Frankrijk terugkwam en dat hij de
jongen direct ter beschikking van de markiezin d'Urfé stelde . Van die reis had de
markiezin ook gebruik gemaakt om 16 aandelen van de O.I . Compagnie te
Gothenburg , die in Amsterdam voordeliger verkocht konden worden dan in
Parijs , van de hand te doen . Een voorschot van 18000 livres ontving Casanova
■ Altera tinne ihtuiu fariV *#
; itie mierx»,itee afLnuu :
Xmiluii ijmfiuHvui . mm-
|> iitui-
<>&<•: fin .
op 7 december 1758 van de gebroeders Symons , waarvoor hij een kwitantie afgaf ,
die door notaris G . Bouman werd geregistreerd . Brieven van de broers Symons
van januari en maart 1759 handelen over de verdere afloop van die verkoop . Al
die stukken zijn bij de papieren van Casanova bewaard gebleven . Dat is niet het
geval met een andere akte voor notaris Bouman . Misschien deed Casanova deze
akte opzettelijk weg , want in zijn mémoires verzweeg hij het toen voorgevallene
ook zeker expres . Op 11 december 1758 registreerde notaris Bouman weer een
kwitantie van Casanova , ditmaal van 235000 livres , d.w.z . toen ruim / 108000 ,—!
Als eerste legde de heer Hardenberg het verband tussen de terugreis van
Casanova met de jonge Pompeati en deze kapitale som , die door de markiezin
in Parijs moest worden terugbetaald : Casanova moest de markiezin hebben wijs-
gemaakt , dat hij deze som nodig had om de door haar fel begeerde jongen mee te
krijgen ! In werkelijkheid zal de moeder , net als in de mémoires , verheugd zijn
264
265
Casanova , 63 jaar oud ,
gravure 1788
( de periode , waarin hij te
Dux sri/n memoires schreef )
in Holland ' van Dr . D . Hoek , met een voorwoord van Dr . H . Hardenberg .
Het boek bevat twee hoofdthema's . Het ene betekent ongetwijfeld een flinke
stap verder in de kennis van het voor velen zo opwindende leven van Casanova .
Ik zal daar eerst iets over vertellen . Er zijn twee stromingen onder de Casano-
visten , die zich toeleggen op de bestudering van de merkwaardige 18de eeuwer .
De grote exponent van de eerste was de Oostenrijker G . Gugitz . Hij ging op
zeer kritische wijze te werk en trachtte in verschillende publicaties zoveel mogelijk
de onjuistheid van Casanova's verhaal naar voren te brengen , o.a . ook in de
editie van de mémoires ' de la Sirene ' ( 1924-1935 ). De Amerikaan J . Rives Childs
daarentegen heeft na de tweede wereldoorlog steeds geprobeerd zoveel mogelijk
de juistheid van Casanova's verhalen aan te tonen . Beiden hebben diepgaande
onderzoekingen verricht en komen ieder op hun beurt met verrassende ont-
dekkingen . Gugitz geeft o.a . een mogelijke verklaring voor het feit , dat Casanova
tegenover de Prins de Ligne D.O . had onthuld als Hope . De koopman D.O .
krijgt in de mémoires dank zij de kabalistische kunsten van Casanova inlichtingen
over een zogenaamd vergaan schip bij Madeira , koopt het voor een prikje op en
maakt een enorme winst ! Blijkens contemporaine berichten was een dergelijke
speculatieve daad een jaar voor het bezoek van Casanova met succes door Hope
verricht !' Childs gelooft onvoorwaardelijk aan de geheime opdrachten van de
Franse regering tot financiële transacties in Holland , die Casanova levendig be-
schrijft , en geeft bijzonderheden over diens overigens nooit door enig stuk
bevestigde relatie tot de machtige abbé de Bernis . Gugitz daarentegen meent , dat
Casanova uitsluitend voor zijn eigen portemonnaie naar Holland is gegaan . Een
verklaring voor het feit , dat Casanova met één wisselbrief van de Parij se bankier
Kommann van / 3000 ,— op de Haagse bankier Tobias Boas uit Parijs vertrok
en daar terugkeerde met minstens ƒ 100000 ,—, kan Gugitz echter niet geven .
Hardenberg vond dat wel uit en het boek van Dr . Hoek , die deze vondst voor het
eerst publiceerde , moet wat dat betreft dan ook een openbaring voor de vele
Casanovisten zijn .
Bekend was , dat de markiezin d'Urfé ( 1705-1775 ) in de jaren 1758 tot 1763
een van zijn belangrijkste bronnen van inkomsten was . In 1767 verweet een neef
van haar Casanova , dat die haar in totaal wel een millioen livres had afgezet . Zij
was geheel onder invloed gekomen van de Venetiaan , die zijn kabalistische
machten op haar liet werken . Hij spiegelde zijn bejaarde beschermvrouwe voor
een regeneratie te kunnen bewerken door middel van een jonge knaap . Tot nog
toe was uit de mémoires slechts bekend , dat Casanova in januari 1759 als rijk
man met de 12jarige Joseph Pompeati , zoon van de zangeres Therese Imer - een
oude vriendin van hem - van Holland naar Frankrijk terugkwam en dat hij de
jongen direct ter beschikking van de markiezin d'Urfé stelde . Van die reis had de
markiezin ook gebruik gemaakt om 16 aandelen van de O.I . Compagnie te
Gothenburg , die in Amsterdam voordeliger verkocht konden worden dan in
Parijs , van de hand te doen . Een voorschot van 18000 livres ontving Casanova
■ Altera tinne ihtuiu fariV *#
; itie mierx»,itee afLnuu :
Xmiluii ijmfiuHvui . mm-
|> iitui-
<>&<•: fin .
op 7 december 1758 van de gebroeders Symons , waarvoor hij een kwitantie afgaf ,
die door notaris G . Bouman werd geregistreerd . Brieven van de broers Symons
van januari en maart 1759 handelen over de verdere afloop van die verkoop . Al
die stukken zijn bij de papieren van Casanova bewaard gebleven . Dat is niet het
geval met een andere akte voor notaris Bouman . Misschien deed Casanova deze
akte opzettelijk weg , want in zijn mémoires verzweeg hij het toen voorgevallene
ook zeker expres . Op 11 december 1758 registreerde notaris Bouman weer een
kwitantie van Casanova , ditmaal van 235000 livres , d.w.z . toen ruim / 108000 ,—!
Als eerste legde de heer Hardenberg het verband tussen de terugreis van
Casanova met de jonge Pompeati en deze kapitale som , die door de markiezin
in Parijs moest worden terugbetaald : Casanova moest de markiezin hebben wijs-
gemaakt , dat hij deze som nodig had om de door haar fel begeerde jongen mee te
krijgen ! In werkelijkheid zal de moeder , net als in de mémoires , verheugd zijn
264
265
Bronvermelding
Stadsarchief Amsterdam, archieftoegang 499, Archief van het Genootschap Amstelodamum, inventarisnummer 227, AANVULLING 2006, Jaarboeken, nummers 1 - 92, 70, 1978
Scan + Transcriptie
Klik op de afbeelding om het te vergroten en de transcriptie ernaast te zien
Kunstmatige intelligentie 
De transcriptie is door de computer gemaakt via automatische handschriftherkenning. De samenvatting wordt door de computer gemaakt op basis van een taalmodel. Beide bewerkingen zijn niet perfect, maar vaak ruim voldoende zodat het historische document begrijpelijk wordt. De resultaten van de toepassing van (Europese) kunstmatige intelligentie zijn niet gecontroleerd door een mens.