Blader door transcripties » Stadsarchief Amsterdam

archieftoegang 31375, inventarisnummer 501, pagina 46

10 juli 1957 832 Schiphol
(Seegers e.a.)
Schiphol 833 Gemeenteblad afd. 2
van de kosten. Een dergelijke constructie zou het mogelijk gemaakt hebben, de
exploitatie op de huidige voet voort te zetten, zonder dat Amsterdam zou
komen te staan voor een lastenverzwaring. Nu weet spreker wel, dat in de sta-
tuten bepaalde waarborgen zijn opgenomen, die minder gewenste invloeden op
het beheer kunnen weren. Het is echter niet onmogelijk, dat, wanneer Amster-
dam op grond van slechte financiële omstandigheden genoodzaakt is, zijn aan-
delen terug te geven, het Rijk deze aandelen dan op de markt zal brengen, zoals
ook is geschied met de aandelen van de K.L.M. Al deze onzekerheden vinden
haar oorzaak in het feit, dat men te doen zal hebben met een n.v. Deze beheers-
vorm heeft ook nog het bezwaar, dat voortaan de openbare behandeling van het
beheer achterwege zal blijven. Gezien het feit dus, dat sprekers fractie bezwaar
heeft tegen de gekozen beheersvorm en tegen de financiële consequenties, is zij
niet bereid, met deze voordracht akkoord te gaan.
dusverre was, dat de taak van de exploitatie van Schiphol — een nationale
luchthaven — tot het Rijk behoort. De financiële lasten, die deze exploitatie ten
slotte zullen gaan vergen, zijn van een zodanige omvang, dat zij naar de mening
van sprekers fractie uitermate moeilijk door een gemeente zijn te dragen, zelfs
als de exploitatie zo geschiedt, gelijk na de oorlog het geval was, dat een deel der
investeringen door het Rijk wordt gedragen.
De heer BARUCH merkt op, dat het bij de behandeling van het voorstel
in zake het nieuwe statuut, voor de Luchthaven Schiphol goed is, nog even heel
kort de betekenis van Schiphol te schetsen voor Amsterdam en Nederland.
Nederland neemt bijna 3% van het wereldluchtverkeer voor zijn rekening. Op
zichzelf zegt dit percentage weinig. Wanneer men echter verneemt, dat Neder-
land met deze 3% de derde luchtvaartnatie van de wereld is, na de Verenigde
Staten en Groot Brittannië, dan kan men zich iets meer tevreden voelen. Een
Amsterdammer doet het dan bijzonder goed te weten, dat deze belangrijke
plaats, die Nederland in de wereldluchtvaart inneemt, in sterke mate mede
te danken is aan het vele, dat Amsterdam voor Schiphol heeft gedaan: in-
vestering van kapitaal en vooral investering van arbeid.
Sprekers fractie is in het algemeen niet voor elk overnemen van een exploi-
tatie door de overheid. Bij het innemen van haar standpunt is de kwestie van de
doelmatigheid voor haar de maatstaf. Als deze er toe leidt, dat het bedrijf door
de overheid het beste kan worden geëxploiteerd in verband met de algemene
belangen, die er bij zijn betrokken, dan zijn spreker en zijn politieke vrienden
voorstanders van exploitatie door de overheid. Dit geldt niet voor alles, doch
hangt af van het object, dat aan de orde is. Van de oprichting van Schiphol af
is het een object van overheidsexploitatie geweest; oorspronkelijk alleen door
de Gemeente, later door Rijk en Gemeente samen. Spreker meent, dat het in
ieder geval overheidsexploitatie moet blijven. Dit betekent echter niet, dat hij
de voorgestelde vorm daarvoor de meest juiste acht. Ook als hij de financiële
consequenties, die daaraan zijn verbonden, minder zwaar zou laten wegen, dan
nog zou hij bezwaar hebben tegen deze vorm. Waarom is niet van het begin af
het standpunt ingenomen, dat de exploitatie van het bedrijf zou moeten geschie-
den krachtens een regeling, zoals aangegeven in de Wet houdende voorschriften
met betrekking tot Gemeenschappelijke Regelingen? Op grond van deze wet
kan ook het Rijk aan een dergelijke gemeenschappelijke taak deelnemen. De
deelneming van het Rijk is geregeld in het tweede lid van art. 30 van deze wet,
welk lid als volgt luidt: „Deelneming door het Rijk aan een regeling, als bedoeld
in het vorige lid, geschiedt krachtens een wet, die mede de gevolgen hiervan
regelt.” Het zou dus mogelijk geweest zijn, een afzonderlijk overheidslichaam
in het leven te roepen, dat dit bedrijf verder zou exploiteren. Spreker zou gaarne
van Burgemeester en Wethouders vernemen, welke bijzondere omstandigheden
er toe hebben geleid, dat men niet de voorkeur heeft gegeven aan deze beheers-
vorm.
Tot aan de tweede wereldoorlog heeft het geregelde burgerluchtvaartverkeer
zich voornamelijk beperkt tot verkeer boven land wegens de toen nog be-
trekkelijk geringe actie-radius van de vliegtuigen. Een commercieel vliegtuig-
type, dat in staat zou zijn, bijv. de Atlantische Oceaan over te vliegen, was er
nog niet. Vlak voor de oorlog was men er in de Verenigde Staten in geslaagd,
een „oceaanwaardig’’ viermotorig vliegtuig te ontwikkelen, dat commercieel
gebruikt zou kunnen worden. In de oorlog werd dit type voor militaire doel-
einden verder geperfectioneerd. Dit had tot gevolg, dat dadelijk na de oorlog
de burgerluchtvaart materiaal ter beschikking kreeg, dat geschikt was voor het
lange-afstandvervoer. Hierdoor ontstonden nieuwe mogelijkheden voor de
burgerluchtvaart, dus ook voor de K.L.M. Tegelijkertijd werden echter ge-
weldige nieuwe eisen aan Schiphol gesteld, waaraan bijzonder moeilijk kon
worden voldaan, want de Duitse bezetting had van Schiphol een puinhoop
achtergelaten. Als men de foto’s ziet van de toestand van 1945 bij de bevrijding,
zoals deze in de kamer van de directeur van Schiphol hangen, en men vergelijkt
deze toestand met die van 1946 en latere jaren, dan komt men diep onder
de indruk van de geweldige hoeveelheid werk, die daar verricht is. Dank zij dit
werk kon Schiphol van Amsterdamse luchthaven groeien tot wat het geworden
is: de nationale luchthaven van Nederland en de thuishaven voor de vloot van
de K.L.M.
Met betrekking tot de financiële consequenties is de zaak zo geregeld, dat,
wanneer Schiphol een n.v. wordt, het verliessaldo van dit bedrijf niet in de
Begroting van de Gemeente zal worden opgenomen. Zeer waarschijnlijk zal dan
echter de rekening van het Leningfonds ook een verandering ondergaan, want
de aandelen, die toegekend zullen worden voor de geïnvesteerde gelden, zullen
zeer waarschijnlijk een negatief dividend opleveren. Dat negatieve dividend zal
niet veel minder zijn dan het geraamde verlies op de exploitatierekening, die nu
in de Begroting is opgenomen, en zal in de toekomst nog wel hoger worden,
want wanneer men de destijds voorgestelde plannen wil verwezenlijken, zullen
nog grote bedragen in dit bedrijf geïnvesteerd moeten worden, investeringen,
waarvan Amsterdam ongetwijfeld een deel voor zijn rekening zal moeten nemen.
Spreker verwacht dan ook, dat Schiphol uiteindelijk jaarlijks voor de Gemeente
een last zal opleveren van ten minste f 2.000.000. Het aanvaarden van een derge-
lijke zware last acht spreker, gezien de moeilijke financiële omstandigheden van
Amsterdam, niet geoorloofd. Hij is derhalve van oordeel, dat het Rijk de exploi-
tatie van Schiphol geheel voor zijn rekening dient te nemen. Het is best mogelijk,
dat het Rijk op het ogenblik hiervoor nog niet beschikt over het benodigde
apparaat, doch naar sprekers oordeel is er dan geen enkel bezwaar tegen, dat
Amsterdam die exploitatie voorlopig nog voor het Rijk verricht tegen betaling
Het is niet te voorzien, hoe de burgerluchtvaart zich zal ontwikkelen,
nu vliegtuigen met schroefturbines en straalaandrijving hun intrede hebben
gedaan. Wel mag worden aangenomen, dat een uitbreiding van het vliegtuig-
vervoer, ook door tariefdifferentiatie, te verwachten is. Dit alles eist een waak-
zame en tegelijkertijd een vooruitziende blik van de directie van Schiphol. De
gemeente Amsterdam heeft herhaaldelijk blijk gegeven, een dergelijk vooruit-