Transcripties » Recent gemaakte samenvattingen van historische documenten

Lico Arti verklaarde dat hij in 1726 op het eiland was aangekomen in de functie van onderkoopman. Hij werd onder het bestuur van Joannes Hertenberg aangesteld als winkelier. Hij vervolgde deze functie in 1727 tot de datum waarop hij werd aangesteld, gedurende de hele periode van het bestuur van de raad van Indië en gouverneur Petrus Vuijst.

Maanden achter elkaar, vooral in december en januari van het afgelopen jaar, werden aan alle wachtposten binnen het kasteel uitdrukkelijke bevelen gegeven. Deze bevelen hielden in dat de lijst waarop de namen van de daar aanwezige soldaten stonden, 's nachts meerdere keren op onvaste tijdstippen moest worden voorgelezen. De soldaten moesten dan hun naam noemen ter verantwoording.

De gevraagde persoon zei dat hij dit wel gehoord had. Sinds 31 maart was hij resident van Calpettij. Op een vraag antwoordde de gevraagde persoon met nee.

29 december 1729 verscheen voor de aangewezen leden uit de Raad van Justitie van het kasteel Colombo de ondervraagde Regnault. De ondervraging gebeurde op verzoek van de koopman en fiscaal Ioan de Mau. De vragen werden artikel voor artikel aan Regnault voorgelezen en hij gaf antwoord. Zijn antwoorden werden in de kantlijn genoteerd. Leendert Overschil was aangewezen als opperhoofd van Calpettij en was vroeger lid geweest van de krijgsraad. Hij was op 6 september door de krijgsraad veroordeeld om naar waarheid uitleg te geven op punten die de officier van justitie hem zou voorleggen. Dit gebeurde volgens de uitdrukkelijke opdracht die was gegeven om onderzoeken uit te voeren. Deze opdracht kwam van de gouverneur van het eiland Slephanus Versluijs, die Raad Extra-ordinair van Indië was. Hij had hiervoor een speciale instructie gekregen van de Hoge Regering van Nederlands-Indië.

4 dezer werd het rapport gehoord van de heren commissieleden over de zaken van voogdij en beslag. Zij bespraken een verzoekschrift van de deurwaarder van diezelfde datum, waarin hij vroeg om de benoeming van beheerders over de plantage Smithsfield. Deze plantage behoorde toe aan de weduwe Johan Philip Sander, geboren Douro Touro, en Johan Fredrik Charles Sander, die getrouwd was met Johanna Sander, geboren Watson.

Er werd een conceptbrief besproken aan Zijne Excellentie de Gouverneur-Generaal over de vernieuwing van het meubilair van het hof.

Besloten werd om als beheerders over de plantage Smithsfield te benoemen:

• de weduwe Johan Philip Sander, geboren Touro, en Johan Fredrik Charles Sander als eigenaren
• Susanna Oliveira Fuchs als executeur van de nalatenschap van wijlen Cazel Jacob Fuchs, als gedeeltelijke erfgename, als voogdes over de minderjarige kinderen uit die nalatenschap en als hypotheekhouder

De benoemde personen moesten zich houden aan de instructies en regels voor beheerders die door dit hof waren vastgesteld en aan andere bestaande besluiten hierover. De beheerders moesten voordat zij hun taak aanvaardden de daarvoor geldende eed afleggen.

De gevangene zegt te geloven dat alle leden naast hem met veel medelijden aanwezig zijn geweest. Hij zegt dat het kan zijn dat sommigen van hen zich tegenover de edelachtbare heer Vuyst hebben uitgesproken over de slachtoffers die gemarteld werden en die daarbij Gods naam aanriepen en hun onschuld verklaarden. Hierop antwoordde de heer dat het schurken waren. Vervolgens werd er van overheidswege hevig gescholden en beschuldigd.

De gevangene zegt te hebben gehoord dat de heer tijdens het eten heeft gezegd dat er onlangs in Engeland verraad was gepleegd. Hij verwees daarbij naar de Engelse manier van martelen bij het misdrijf van majesteitsschennis. Hij bedoelde dat men slachtoffers op de grond zou neerleggen en hen aldus met een plank of zwaar gewicht op hun lichaam zou platdrukken. De gevangene zegt hierover te hebben gediscussieerd zonder de bedoeling te hebben dit hier in praktijk te brengen, maar alleen als een gesprek.

De gevangene zegt dat hij hierover heeft gesproken. De ondervraagde heeft in de krijgsraad verklaard dat zo'n manier van martelen in Europa gebruikelijk was. Hierop werd gezegd: "Het is waardig dat ik jou hier ter raadkamer in duivelsgewaad laat uitschilderen ter gedachtenis van onze kindskinderen."

Den gevangene zegt verder niets meer te weten. Den gevangene zegt niet te weten dat deze manier van pijnigen zoals door de Engelsen wordt gebruikt, algemeen gebruikelijk is onder het gebied van christelijke vorsten, omdat zij anders niet gewoon zijn te martelen dan bij hoogverraad of landverraad. In Turkije of Barbarije gebeurt dit wel. Den gevangene zegt dit niet te begrijpen.

Er wordt gevraagd of den geïnterrogeerde ook in de krijgsraad niet heeft gehoord dat de edele heer Vuijst voornoemd, terwijl de mensen op de pijnbank streng werden gegeseld, dikwijls bij wijze van aanmoediging heeft gezegd: "Zo zo, leg er de roede op, dan wordt haar de memorie wakker". Den gevangene zegt zulk gedrag aan de edele heer Vuijst nooit te hebben bespeurd, maar altijd met oplettendheid aanwezig te zijn geweest om de zaken naar zijn beste kennis en wetenschap in rechte te behandelen.

Nu wordt den geïnterrogeerde gevraagd waarom hij op al deze zaken als lid in de krijgsraad geen behoorlijke aandacht heeft genomen en behandelingen van zijn edelheid, welke geenszins naar die van een eerlijke rechter, maar wel naar de gedragingen van een aartstiran leken, niet heeft gesuspecteerd, maar ter contrarie diens bloeddorst de ruime teugel heeft gevierd en daardoor zovele mensen heeft helpen mishandelen.

Barend Schuurman werd enige dagen als vrijgelatene behandeld: de ene dag kreeg hij voldoende eten en de andere dag alleen drinken. De ondervraagde verklaarde niet te weten hoelang Barend Schuurman honger en dorst had geleden. De soldaat Hans Andries Grijs en burger Anthonij de Cauw waren bij uitstek voorbeelden hiervan: nadat zij ongeveer 3 dagen geen water hadden gekregen, kregen ze vervolgens 3 dagen helemaal geen eten.

Den geer zegt dat alle besluiten die hierbij of dat dit alles is behandeld met een krijgsraad, behoorlijk genomen zijn door het uitdrukkelijke besluit van de krijgsraad en dat deze in de akten zijn opgenomen. Verder vraagt hij of dit met de raad is gebeurd, of slechts met een eenvoudige mededeling aan alle leden. Zo ja, hoe de ondervraagde persoon zijn toestemming daartoe heeft kunnen verlenen.

Dit moet te vinden zijn in de akten van de krijgsraad. De ondervraagde moet bekennen dat dit is nagelaten, alleen uit schaamte, zodat dergelijke onchristelijke manieren van behandeling niet bekend zouden worden bij het nageslacht.

Den geer zegt dat alles wat is gebeurd - of de ondervraagde niet - den geer verklaart dit niet te weten. In dat opzicht wordt de ondervraagde gevraagd wie dit voor het eerst in de krijgsraad heeft voorgedragen.

Of het hem niet bekend was dat - en waarom dit bij de documenten of akten van de krijgsraad, speciaal omtrent de laatstgenoemde persoon, helemaal niet is aangetekend.

De gevangene zei dat hij helemaal niet wist hoe het met de weeskinderen was, en dat hun honger en dorst anders als een nieuwe formele marteling beschouwd had kunnen worden. De rechter verklaarde dat alle rechtsprocedures niet duidelijk waren voor de ondervraagde persoon, en dat hij niet wist of hij had gehoord dat zulke rechtsprocedures bij enige christelijke regering in gebruik waren, vooral niet voor mensen die al zoveel ondraaglijke martelingen hadden ondergaan. De gevangene zei dat hij niet wist dat het de taak van de fiscaal was om daarop toe te zien. Alle mensen die vanwege verraad in de boeien of ketenen bij de wachten en in het materiaalhuis hadden gezeten, waren zeer slecht behandeld tijdens hun gevangenis. Ze hadden als beesten gedeeltelijk op de blote aarde gelegen en sommigen slechts op een bloedmat met een stuk brandhout als hoofdkussen. De rechter zei niet te weten of er een bevel was geweest om dagelijks verslag te doen aan iemand van de krijgsraad, maar dat hij wel had gezien dat de heer Vuijst zich meerdere keren had teruggetrokken en dat de fiscaal geen verslag aan de krijgsraad had gedaan.

Benjamins Vepleend vroeg om een bevel tot executie. Dit werd verleend.

8 september 1819: Er kwamen verschillende verzoeken binnen:

• A. de L'Isle vroeg om een bevel tot strenge beslaglegging tegen Maria van Caupair. Dit werd verleend volgens de gebruikelijke regels.
• S. H. Samson vroeg om een bevel tot executie tegen R. P. Schuster.
• De weduwe Pickering vroeg om een bevel tot executie tegen Beudeker. Deze bevelen werden verleend in de gebruikelijke vorm.

Verschillende personen vroegen om bevelen tot strenge beslaglegging:

• Pobatol Loukada tegen The. Doo Van
• Van Pelder Silas tegen dezelfde persoon
• S. Van Thol namens Sacksont Van Tha tegen S. M. Goedman
• De curator van de weduwe Elees voor de Weeskamer tegen R. Bollingbroke tegen Mesquita
• Van de Vnies en Elias tegen Bernhan
• C. H. Conynenberg tegen D. Sodebo
• S. D. H. Dourada tegen D. ode

Al deze verzoeken werden verleend volgens de gebruikelijke regels.

9 september 1819: Ho. Paerle vroeg om een bevel tot strenge beslaglegging tegen S. Sarqui. Dit werd verleend volgens de gebruikelijke regels.

10 september 1819: De eerste deurwaarder vroeg om toestemming om beslag te leggen op een huis aan de Steenbakkersgracht, dat toebehoorde aan S. Me. Hake. Dit werd doorverwezen naar de commissie voor executieverkopen voor verdere behandeling.

Er kwamen verzoeken binnen om beslag te leggen op een derde van het loon:

• S. L. de Bije tegen S. P. Dompig als directeur van plantage Nieuw Klarenbeeke, onder beheer van S. Caunaiers en Vluhle
• S. L. Varde tegen E. Schwetshij als directeur van plantage Meerzorg, onder beheer van E. G. Veldeyke

Het verzoek om beslag op een derde van het loon werd verleend.

Bierens moest een rapport uitbrengen, maar kon niet met zekerheid zeggen wat daarin was gebeurd of wat zij hadden verricht. De ondervraagde zegt dat hij dit niet met zekerheid kan zeggen omdat hij er nooit bij is geweest. Bierens had geklaagd dat de behandeling van de krijgsraad in zijn afwezigheid veel te slap was en zou hierover klagen bij de hooggeplaatste personen.

De ondervraagde wordt gevraagd of hij weet dat Bierens zich in het openbaar heeft uitgelaten dat hij een soldaat genaamd Godfried Beuker, die tijdens zijn dronkenschap losjes had gesproken over roofovervallen, absoluut aan de galg wilde hebben. De ondervraagde zegt hiervan niet op de hoogte te zijn.

Ook wordt gevraagd of de ondervraagde niet vaak onder vele bittere en scherpe uitdrukkingen het misnoegen van Bierens heeft meegemaakt, omdat verdachten volgens hem niet scherp genoeg werden gemarteld en daardoor niet tot een bekentenis werden gebracht. De ondervraagde verklaart hier niets van te weten.

De getuige zei dat hij zich niet met zekerheid kon herinneren wie van de leden zich in zulke bewoordingen had uitgelaten. Hij meende van heer Kapitein Pyselaar daarover te hebben horen spreken of dit te hebben horen aanvoeren.

De getuige verklaarde ja, dat zo'n soortgelijk voorstel niet in de krijgsraad maar in de raad was gedaan.

Vervolgens was bovengenoemde soldaat Godfried Beuker hierheen geroepen. Na een onderzoek van zijn zaak was hij veroordeeld om gedegradeerd te worden tot matroos en van dit eiland weggestuurd te worden.

Het was de ondervraagde bekend dat de Edele Heer Vuijst over deze uitspraak buitenmate ontevreden was geweest en veel moeite had gemaakt om daarvoor zijn goedkeuring te verlenen.

Den gevangeene zegt dat hij niet aanwezig is geweest bij het eerder genoemde incident en dat hij heeft geantwoord wat hij heeft geantwoord, en dat hij heeft uitgelegd welke bewoordingen gebruikt zijn.

Aan de geïnterrogateerde wordt gevraagd waarom hij een verzoek heeft ingediend over het gevelde vonnis tegen een ontdekte beuker, terwijl dat vonnis geen doodstraf maar alleen een simpele verbanning en gradatie bevatte.

De gevangeene zegt dat dit is gebeurd op last van de krijgsraad en na goedkeuring van diezelfde raad, volgens zijn herinnering.

Vervolgens wordt de geïnterrogateerde gevraagd of hij op verschillende manieren 19 personen ter dood heeft laten executeren, namelijk:

• Andries Swarts
• Benjamin Pegolottij
• Ioannes Berkman
• Barend Schuurman
• Chrisstoffel Mijnholt
• Philip Veendrig
• Pieter van Leeuwen
• Hendrik Hans
• Andries Blom
• Ian Duijker
• Frederik Andriesz
• Christiaen Swaan
• Albert de Vries
• Arnoldsz Kaufman
• Paulus van der Sluijs
• Jan Willem Crijtser
• Jan Daniel Huijsman
• Ian Lafeber
• Claudi

Er wordt gevraagd of hij bij al die vonnissen aanwezig is geweest.

Iosephus Standaart en Ian dengevr zeiden dat van de echte gebeurtenissen slechts één van deze mensen, Barend Schuurman, vrijwillig zonder marteling en dwang een bekentenis had afgelegd over het vermeende misdrijf. Hij had bekend over 19 mensen die ter dood waren gebracht.

Zij vroegen of de ondervraagde ooit zo'n verschrikkelijk voorval had gehoord: dat er bij een rechtbank in zo'n klein gebied als Colombo zo'n groot aantal personen was gestraft, waarbij niemand een bekentenis had afgelegd zonder daartoe eerst door foltering gedwongen te zijn, zoals nooit eerder was voorgekomen.

De ondervraagde zei dat hij op het kastje in de raadkamer wel een witte doek had zien liggen, waaruit later het touw was gehaald, zonder met zekerheid te kunnen zeggen door wie het daar was gebracht.

Er werd gevraagd of er 4 personen geëxecuteerd zouden worden. De edele heer had uit handen van zijn hofmeester Pieter van Zoon in een servet het trommelkoord ontvangen, dat gebruikt zou worden om strikken te maken.

Jan zei dat zij allemaal overeenkwamen over een voorgenomen afschuwelijk verraad, maar dat er over sommige details verschil was. De ondervraagde zei dat dit niet met zekerheid gezegd kon worden. De ondervraagde zei dat uit de bekentenissen bleek dat de beschuldigde zaken misschien niet duidelijk had kunnen zien en begrijpen, omdat de gevangenen die als laatste waren gefolterd op een stuksgewijze manier hadden bekend. Ze hadden alleen bekendgemaakt wat nodig was over de punten die aan hen waren gevraagd, en wat andere gevangenen gedwongen waren in de gevangenis te vertellen.

Verder werd aan de ondervraagde gevraagd of hij niet duidelijk had gezien en ervaren dat de bekentenissen van alle beschuldigden op de pijnbank niet met elkaar overeenkwamen en in alle delen klopten, ook al spraken ze over gebeurtenissen die al door anderen waren bekend.

Ook werd gevraagd of Zijn Edelheid deze niet eigenhandig had overhandigd aan de Javaanse scherprechters om daarmee de veroordeelden ter dood te brengen.