Transcripties » Recent gemaakte samenvattingen van herkende teksten

Lena en andere weggelopen slaven vonden een smid genaamd Philip die aan het vissen was aan het strand. Ze vermoordden hem, stalen zijn kleren en gooiden hem in zee. December van Boegis gaf hem de laatste messteek. Lena en Philander zagen dit gebeuren vanaf de andere kant van de rivier. Januarij, ook bekend als Jamboe, nam de zilveren knopen van de smid om deze in Kaap te verkopen voor buskruit. Bij aankomst in de Vishoek liet Leander Boegies aan Lena drie vermoorde lichamen zien. Leander had deze mensen met zijn mes vermoord, volgens wat Scipio, een jongen van burger Gijsbert Verweij, aan Lena vertelde. Later doodde Amil van Madagascar deze Scipio met een stok omdat Scipio hem van een klip in zee had geduwd tijdens het vissen. Later ontstond er ruzie tussen de slaven Leander van Boegis en Jochem over een wapen dat Jochem had gekregen van Tilus, een slaaf van landbouwer Ernst Mostert. Deze ruzie liep zo hoog op dat de groep slaven samen Jochem vermoordde, waarbij slaaf Journat de eerste slag gaf met een bijl. Daarna vluchtten Lena en Philander van Ceylon weg omdat Leander Boegis Philander wilde doodschieten. Ze vestigden zich op een plek een halve dag verwijderd van de anderen in de Vishoek. Later voegden zich bij hen: Cara, Casar, Amil, September, Christina en Alexander. Bij hun vlucht hadden ze een geweer, een kruithoorn met kruit, 7 kogels, een jas en 2 hemden gestolen.

Pieter, Philander, Caesar, Lena, Christina, Sara, Jan Swart, Goos en anderen waren betrokken bij een reeks diefstallen:

• Ze stalen wat meel en maakten daar pap van die ze samen opaten
• Ze bonden de jonge slaaf Jan Swart vast aan een paal
• Christina stal uit Jan Swart's broekzak:
  • Een tabaksdoos met garen en een stuiver
  • Een scheermes
• Er werden ook gestolen:
  • 2 pakken
  • 1 ijzeren pot
  • 1 bijl
  • 1 spoelkom
  • 2 tafelborden
• Sara haalde Goos over om weg te lopen
• Ze rustten in de duinen bij de plaats van burger Maasdorp waar ze kippen opaten
• Bij de zoutpan bij de veeboerderij van meneer Swellengrebel bij Jan Bitsen Kraal stalen ze:
  • 2 schapen die ze slachtten en opaten
  • Kleding:
    • Een pij (jas) en broek
    • Een blauw buffeltje (jasje) en broek
    • Een groene kombaars (deken)

Een groep slaven is meer dan een jaar geleden weggelopen van hun meesters. Dit waren:

• De bekennende slaaf van Abraham de Haan
• Hontum van oppermeester Bartho de St Jean
• Slamath van oppermeester Jan Van Schoor
• David Anthonij en Juniath van Hermanus Kriel
• Tanka van smid Wijnant Victor uit de Kaap

Ze vluchtten richting Stellenbosch en kwamen bij een rivier waar Tanka verdronk. De bekennende slaaf en Juniath gingen door naar de Vishoek, waar ze Lena en Philander ontmoetten. Deze stalen hun kleren maar gaven die later terug. Na een ruzie tussen Juniath en Philander bedreigde Juniath de bekennende slaaf met een mes. Op advies van Lena en Philander doodde de bekennende slaaf Juniath 's nachts met een grote steen. Lena en Philander gooiden ook stenen en sloegen hem met stokken. Philander nam Juniath's kleren en bezittingen.

De bekennende slaaf bleef nog 3 dagen bij Lena en Philander voordat hij terugkeerde naar zijn meester Abraham de Haan. Lena wordt beschuldigd van 6 jaar wegblijven, het aanzetten van andere slaven tot weglopen, diefstal, geweld en betrokkenheid bij de moord. Ze pleegde overvallen op veeboerderijen, waarbij ze gewapend was met een mes en een jongen genaamd Jan Swart heeft aangevallen.

Een groep van 8 mensen was betrokken bij verschillende diefstallen. Ze stalen:

• Rapen en kool uit een tuin
• Kippen uit een kippenhok

Na deze diefstallen gingen ze samen een huis binnen. Hierbij waren verschillende personen bewapend:

• Philander had een geweer
• Euro Lier had een geweer
• Lena had een mes

De groep had contact met een slaaf genaamd Augustus die werkte bij de molenaar van de Burgerhoorn windmolen. Deze slaaf leverde hen regelmatig meel. Ze maakten ook plannen om een plaats in de duinen, eigendom van de oude Heufsche, te overvallen en te beroven.

De tekst beschrijft een rechtszaak over een moord. Philip werd vermoord en in zee gegooid. Zijn kleding werd gestolen en de zilveren knopen werden door Januarij (ook wel Jamboe genoemd) meegenomen.

Januarij ontkent echter dat hij ongeveer 3 jaar geleden betrokken was bij de moord. Hij geeft wel toe dat hij met een groep slaven is weggelopen:

• Leander Bougies
• Jochem
• Philander
• Arend
• Lena
• December van Balij
• Januarij van Noach Bakker

Ze vluchtten naar Vishoek. Na 2 weken probeerde Januarij met Philander terug te gaan naar de Kaap. Onderweg werden ze gevangen genomen door een boer. Philander wist te ontsnappen maar Januarij werd opgesloten in de gevangenis van Stellenbosch voor ongeveer een maand.

Lena en Philander verklaren echter dat ze met eigen ogen hebben gezien dat Januarij hielp bij de moord op Philip bij de Palmiet rivier. Ze zeggen ook dat hij gestolen kleding en zilveren knopen meenam om te verkopen in de Kaap. December van Balij bevestigt dit verhaal. Vanwege deze getuigenissen werd besloten Januarij te martelen voor een bekentenis, maar hij bleef ontkennen.

Er wordt verteld over een moordzaak waarbij de slaaf Jochem, die eigendom was van burger Gerrit Victor, het slachtoffer werd. Joumath, een slaaf van raadslid Johannes Cruijwagen, zou het eerste bijlslag hebben toegebracht. De moord werd gepleegd door een groep weggelopen slaven. Na de moord bleven verschillende weggelopen slaven bij elkaar, waaronder:

• Alexander
• September
• Christina
• Lena
• Philander
• Caesar
• Pieter
• Cara
• November

Deze groep verbleef in de Vishoek, waar ze overleefden door te vissen. Sommigen gingen erop uit om eten en kleding te zoeken. Later bleef Lena, een slavin van de Oost-Indische Compagnie, achter in de Vishoek, ongeveer een halve dag lopen verwijderd van de andere weggelopen slaven.

Een groep weggelopen slaven pleegde een reeks diefstallen en een moord. September en Christina stalen uit hun eigenaar's kamer een geweer, kruit en kogels. Amil stal meel door een raam. Ze namen ook een jas, ketel, pan en 2 hemden mee. Met z'n vieren gingen ze naar Vishoek, waar ze Lena, Philander, Cesar en Pieter ontmoetten. Later voegden Cara en November zich bij hen. Ze leefden van vis en schelpdieren aan het strand. Sara kreeg meel van molenaarszoon Augustus. De groep pleegde verschillende misdaden:

• Ze plunderden een veepost in de duinen
• Pieter stelde voor om vee te stelen bij Jan Bitsens Kraal
• Ze vermoordden een Europese visser genaamd Philip bij de Palmiet Rivier

• Leander Bougies (stak eerste met een zwaard)
• Arend (stak met mes)
• Januarij (van Noach Bakker)
• Januarij (alias Jamboe van Bougies)
• December van Bali (gaf laatste messteek)

In de Vishoek werd een groep weggelopen slaven aangetroffen. De slaaf Christina had samen met September verschillende spullen gestolen van hun eigenaar, waaronder:

• Een geweer
• Een kruithoorn met kruit
• 7 kogels
• Een jas
• 2 hemden

De ondervraagde persoon was eerst met Anna naar de Vishoek gevlucht, en later nog een keer met Alexander, September en Christina. Ze leefden van gestolen voedsel en van wat ze konden vinden zoals:

• Vis
• Mosselen
• Kreeften
• Klipkousen (een soort zeedier)

In de Vishoek troffen ze andere weggelopen slaven aan:

• Leander Foegis (gewapend met geweer en kapmes)
• Simon, Cupido en Mars (slaven van Jan de Heere)
• Arend (van wijlen Harmanus Smits)
• Philander (van wijlen Anthonij Wagenaar)
• Januarij (van Noach Bakker), met een degen
• Jochem (van Gerrit Victor), met een geweer
• Titus (van Ernst Mostert), met een geweer
• Salomon (van Roglits)
• Sara (van Cornelis Heufhe)
• Lena (van de Compagnie)

De ongewapende weglopers hadden stokken en speren. Later kwamen ze ook Lena, Philander, November, Casar (van Jan Olivier) en Pieter (van Swellengrebel) tegen. Philander kreeg een geweer om Leander te doden, maar hield het wapen zonder zijn doel te bereiken.

Amil, een 36-jarige slaaf geboren in Madagascar, werd ondervraagd door de Raad van Justitie. Hij was eigendom van de burger Jochem Scholts. Hij vertelde dat hij ongeveer 2 jaar geleden was weggelopen van zijn vorige eigenaar Gijsbert Verweij, samen met de slavin Anna. Na 6 maanden keerde hij uit zichzelf terug. Daarna werd hij verkocht aan de boer Jochem Scholts. Ongeveer 1 à 2 maanden geleden vluchtte hij opnieuw, dit keer samen met de slaven Christina, Alexander en September. De ondervraging gebeurde op verzoek van Adriaan van Kervel, die tijdelijk het ambt van fiscaal waarnam.

Een groep slaven ontsnapte samen, waaronder Christina, Amil, September en Alexander. Op aandringen van Amil stalen ze verschillende spullen:

• Amil en Alexander stalen uit hun meesters slaapkamer:
  • Een geweer
  • Een kruithoorn met kruit
  • Kogels
• Amil stal 2 blauwe hemden
• Christina nam een theeketel en een kamerjas mee
• Amil, Alexander en September stalen meel door een raam

De groep vluchtte naar de Vishoek waar ze Lena, Philander, November, Sara, Cesar, Pieter, Leander van Bougies en een dienstmeid genaamd Anna tegenkwamen. Na een conflict met Leander vluchtten ze de bergen in. Ze leefden van vis, mosselen en schelpdieren.

Op voorstel van Sara en November ging de groep naar de plaats van de oude Heufke in de duinen waar ze diefstallen en geweld pleegden. Daarna gingen ze naar de veeboerderij van meneer Swellengrebel bij Jan Bitsens Kraal waar Pieter, Cesar en Amil 2 schapen stalen. Ze aten deze samen op.

De groep trok vervolgens naar de Tafelberg en Leeuwenkop waar Philander en Pieter 's nachts buskruit stalen. Bij de plaats van meneer Swellengrebel bij het Ronde Bosje werden ze gearresteerd door een knecht, behalve Amil die wist te ontkomen.

Christina verklaarde nooit een levende jongen van Rio de la Goa te hebben gezien, maar wel zijn dode lichaam in een riviertje en later zijn hoofd in de bergen. Ze hoorde dat Sara en November hem hadden vermoord.

Dit lijkt een afsluitende passage uit een officieel document, ondertekend door:

• Philander van Ceylon
• De Grandpreez als secretaris
• N. Heijning Cruijwagen als gedelegeerde

Philander van Ceylon, de voormalige slaaf van Anthonij Wagenaar, verklaarde voor de rechtbank het volgende:

• Hij zag hoe in januari Leander Boegis, Arond (slaaf van Cornelia), Januarij (slaaf van Noach Backer), Januarij/Jambou (slaaf van weduwe Mickert) en December (slaaf van Jan de Waal) de Compagniesmid Philip vermoordden aan de kant van de Kaffers Kuil rivier. Ze trokken zijn kleren uit en gooiden hem in zee.
• In mei 1729 was hij met Lena aanwezig toen Colon (slaaf van Abraham de Haan) de slaaf Joumath (van Harmanus Kriel) vermoordde door hem met een steen op zijn hoofd te slaan. Het lichaam werd in de Kaffers Kuil rivier gegooid.
• Na de moord op smid Philip ging hij met Januarij/Jambouw naar de Kaap om de zilveren knopen van de smid te verkopen en buskruit te kopen. Januarij/Jambouw liet zijn kleren achter bij Leander Boegis als onderpand.

Deze verklaringen werden afgelegd op 13 september 1730 en 28 september 1730 in Kaap de Goede Hoop.

In augustus 1730 werd in Kaap de Goede Hoop een ondervraging gehouden over verschillende misdaden. De verdachte verklaarde het volgende:

• Een jongen van de Compagnie bleef 3-4 dagen bij hen, maar vertrok uit angst voor Cara en November.
• De moord op Smith Philip vond plaats op het strand. Bij deze moord waren aanwezig:
  • Januarij van Norch met een bajonet
  • Leander Boegis met een parang (kapmes)
  • December van Jan de Waal met een degen
  • Jambou met een groot mes
  • Een slaaf van wijlen Claas Mickert
• Leander Boegis was de leider van de groep. Ze hebben:
  • In huizen ingebroken en gestolen: rijst, brood en meel
  • In mei van het vorige jaar buskruit gestolen van de Leeuwenkop
  • Een wagen overvallen en daarvan gestolen: een ijzeren pot, een deken en een jas

Philander vertelt dat ze naar de duinen gingen, ongeveer een uur lopen van de oude Houfhe. De volgende dag zagen ze Europeanen aankomen. Ze gingen verder de duinen in, waarbij Sara, November en anderen meegingen om meel te halen. Ze spraken af bij een kloof onder de plaats van Heufke weer samen te komen. Caesar, Amil en Pieter gingen naar de veeplaats, terwijl de anderen bij de zoutpan bleven. Pieter stal kleding uit het wachtershuis, waaronder:

• Een pijen rok en broek
• Een blauw buffeltje en broek
• Een groene deken

De buit werd verdeeld:

• Philander kreeg een pijen rok en blauwe broek
• Caesar kreeg het blauwe buffeltje
• Pieter kreeg de pijen broek
• Lena kreeg de groene deken

Ze gingen daarna naar de veeplaats van meneer Swellengrebel bij Jan Bitsens Kraal. Alexander ging terug naar huis. Het buskruit van de Compagnie werd door Philander en slaaf Pieter van Swellengrebel gestolen bij de Leeuwenkop. Dit was eerder ook al gebeurd in mei met slaaf Leander. De slaaf Jantje van Gerrit Victor gaf hen toen een bok. November en Cara hebben de jonge Pieter overgehaald om weg te lopen. Uiteindelijk werden Caesar, Pieter, Lena en Christina gevangen genomen door de knecht en slaven van Swellengrebel. Amil wist te ontkomen. Dit verhoor vond plaats in Kaap de Goede Hoop op 16 augustus 1730, ondertekend door J.S. de Grandvreez, J.T. Rhenius en Jan de Wit.

Cesar en Sara en November gingen naar de Kaap om eten te zoeken. November nam een ijzeren pot en een wachtrok mee terug. Sara had een pijen (wollen) rok aan.

Een jongen genaamd Augustus, een slaaf van de molenaar bij de windmolen van burger Hoorn, liet 's nachts een raam open zodat ze meel konden stelen.

November en Cara stelden voor om de plaats van de oude Heufbie in de duinen te overvallen en te beroven.

Bij een huis hebben ze:

• Eten gevraagd
• Een koek gekregen van slaaf Goos die in het vuur was gebakken
• Een stuk daarvan aan Zena gegeven
• Wat meel gevonden, gekookt en samen opgegeten

De slavinnen Lena, Cara en Christina hebben een slaaf genaamd Jan Swart:

• Geslagen
• Op de grond gegooid
• Aan een paal laten vastbinden door Amil en Cesar

Amil en Cesar stalen een tabaksdoos en 3 schellingen uit de broekzak van Jan Swart. November en Cara wilden een beest uit de kraal slachten, maar Alexander en de ondervraagde hebben dit verhinderd.

Ze hebben samen gestolen:

• Een ijzeren pot
• Twee zakken
• Een bijl
• Een spoelkom
• Twee tafelborden

Ze hebben slaaf Goos meegenomen, waartoe Jara hem dwong.

Deze tekst beschrijft een verhoor over het weglopen (drossen) van slaven en een moord in de omgeving van de Kaap. Een groep weggelopen slaven, waaronder Jochem en Leander, verzamelde andere weggelopen slaven:

• Slaven van Noach Backer, Jan de Waalt en Jan de Heere (genaamd Cupido, Simon en Mars)
• Oumatt van raadslid Cruijwagen
• Arend van Harmanus Smuts
• Titus van Jaco Ernst Mostert
• Patience van Adam Nieuwenbroek

De groep overleefde door te vissen en schelpdieren te verzamelen. Er ontstond ruzie over een wapen dat Jochem had gekregen van Titus. Op bevel van Leander werd Jochem (slaaf van Gerrit Victor) vermoord. Joumath, slaaf van raadslid Johannes Kruijwagen, gaf de eerste slag met een bijl, waarna de anderen Jochem met stokken doodsloegen.

Later voegden zich bij de groep:

• Sara (van Cornelis Heufke)
• Casar (van Jan Olivier)
• Amil, Alexander en Christina (van Jochem Scholts)
• Pieter (van Swellengrebel)
• November (van Heufke)

Pieter verklaart dat op voorstel van Sara en November zij allen naar de schuilplaats van Heufke in de duinen zijn gegaan. Daar hebben ze gestolen en geweld gebruikt. Toen Sara, November, September en Goos van de anderen zijn afgedwaald, stelde Pieter voor om vee te stelen bij de kraal van Jan Bitsens. Lena, Philander, Amil, Cesar en Christina stemden hiermee in, maar Alexander is toen weggegaan.

Pieter en Cesar hebben 2 schapen uit de kraal gestolen. Deze brachten ze naar hun groep bij de zoutpan, waar ze de schapen slachtten en opaten. Daarna hebben ze uit het veewachtershuisje spullen gestolen.

Vervolgens gingen ze naar de Tafelberg en Leeuwenkop. Daar hebben Pieter en Philander 's nachts buskruit van de Compagnie gestolen. Daarna gingen ze naar de plaats van Heer Swellengrebel bij het Rondebosje om de slaven Claas en David over te halen om weg te lopen. Dit mislukte en bijna iedereen werd gevangen genomen, behalve Amil.

September verklaart dat hij met Amil, Alexander en Christina wegliep van zijn meesters plaats bij de Paardeberg. Christina en hij stalen een geweer, kruithoorn met kruit en kogels, die ze aan Amil gaven. Ook namen ze een waakrok mee. Amil stal meel door een raam en Christina stal een theeketel, ijzeren pot en twee hemden.

Met deze gestolen spullen gingen ze naar de Vishoek, waar ze Lena, Philander, Cesar en Pieter aantroffen. Later voegden November en Sara zich bij hen. Ze leefden daar een tijd van vis, mosselen en parelmoer.

Een groep slaven pleegde een diefstal bij een korenmolen. De slaaf Augustus zou volgens het verhaal een raam hebben opengelaten waardoor November naar binnen klom. Die maakte vervolgens de onderdeur open voor de slaven IJsaat, Cesar en Sara. Ze stalen een volle zak meel en 2 lege zakken. Pieter hielp hen dit naar de rivierkant te brengen. Ze verdeelden de buit in drieën en brachten het naar de duinen en vervolgens naar de Vishoek. Er wordt echter betwijfeld of Augustus betrokken was. Pieter verklaart dat hij door Cesar, November en Sara was opgehaald en dat ze direct naar de duinen gingen zonder Augustus te zien. IJsaac voegde zich bij hen bij de Zoutrivier. Met z'n vijven bleven ze 10 dagen in de duinen om vis en mosselen te vangen. Bij aankomst in de Vishoek troffen ze Lena en Philander. Later kwamen ook September, Alexander en Christina erbij, waarbij September een geweer droeg. Ze leefden van mosselen, 'klipkousen' en vis. Sara probeerde Pieter met een mes te vermoorden vanwege een ijzeren pot. Later gingen November en Sara naar het Rondebosje en kwamen terug met:

• Meel
• Een wachtjas (gestolen van een slaaf van Swellengrebel)
• Een deken
• Een grote ijzeren pot

De tekst gaat over een ondervraging van verschillende personen over hun betrokkenheid bij diefstallen en moorden. Cesar, de molenaar bij de rivier, werd gevangen genomen. Hij verklaarde dat hij samen met Sara een overval had gepleegd op het terrein van burger Heufke in de duinen.

Cesar, Sara, September en Goos waren van de groep afgedwaald in de duinen. Goos was 's nachts weggelopen. De ondervraagde ontkent kennis te hebben van:

• De beroving bij Jan Bitsens kraal
• Het stelen van buskruit
• Het verleiden van de slaven Claas en David

Hij geeft wel toe dat hij en Sara de 6e verdachte Pieter hebben aangezet tot weglopen. Hij ontkent kennis te hebben van drie vermoorde jongens die door Lena in de Vishoek waren gezien, of van de moord op Schipio of Salomon.

Er wordt ook gesproken over een jongen uit Rio de la Goa die bij Philander en Lena was gezien. Deze jongen zou later zijn vermoord, mogelijk door November, Sara en/of Cesar. Sara, de vrouw van November, zou aan verschillende mensen verteld hebben dat November deze moord alleen had gepleegd.

Tot slot ontkent de verdachte iets te weten van de moord op de smid genaamd Philip of van de beroving van de veeboerderij van burger Floris Brand.

Pieter van Malabaar bekent dat hij enkele maanden eerder van zijn eigenaar's plaats bij het Rodebosje was weggelopen, overgehaald door Cesar, November en Sara. Bij de rivier kwam slaaf IJsaar van Gerrit van Kerken bij hen. Ze verbleven 10 dagen in de duinen waar ze leefden van mosselen en schildpadden.

Victor Bastiaan en de 5e gevangene waren samen ontsnapt door hun kettingen los te vijlen. Ze gingen naar de Vishoek en leefden onderweg van schildpadden, mosselen en parelmoer. Bastiaan werd onderweg gevangen genomen. De 5e gevangene ontmoette later slavin Sara.

In de Vishoek trof hij Lena, Philander en later Cesar aan. De 5e gevangene ging met Cesar en Sara naar de plaats van Swellengrebel bij het Ronde Bosje om Pieter op te halen. Pieter had eerder spullen bij hem in bewaring gegeven:

• Een leren en blauwe broek
• Een borstrok en blauw hemd
• Een ijzeren pan

In de duinen voegde slaaf Isaac (van burger Gerrit van Herbem) zich bij hen. Met z'n vijven gingen ze naar de korenmolen. Daar klom de 5e gevangene via de molenroede naar binnen door een open raam, nadat molenaarsslaaf Augustus dit had open gelaten. Met hulp van Cesar en Pieter stalen ze:

• Een zak meel
• Een lege zak

Ze verdeelden het meel in zakken en knapzakken. Ze leefden een tijd van dit meel en later van vis en mosselen. De 5e gevangene ontkende betrokken te zijn bij de moord op Jochem.

Later voegden zich bij hun groep de slaven van landbouwer Jochem Scholts:

• Amil
• September
• Alexa
• Christina

De 5e gevangene bekende dat hij in totaal 3 keer meel had gestolen uit de korenmolen:

1. De eerste keer met Isaac
2. De tweede keer met Sara
3. De derde keer met Sara, Cesar en Pieter

Hij stal ook 3 keer groente uit de tuin van Swellengrebel bij het Ronde Bosje. In november stal hij met Sara van burger Maak in de duinen:

• Een wollen rok
• Een ijzeren pot
• Een deken
• Een broek

Slaaf Augustus, die hij kende als huisjongen bij zijn vorige eigenaar Jan de Heer, hielp hen regelmatig aan meel in ruil voor gedroogde vis. Augustus ontkende dit later volledig tegenover de commissarissen.

Pieter en 6 anderen gingen naar de veeboerderij van Swellengrebel om te stelen. Alexander verliet de groep onderweg. Bij de zoutpan bij Jan Bitsens kraal ging Pieter naar de schaapskooi en gaf 2 schapen aan de vierde verdachte. Deze schapen werden samen met Philander en Amil geslacht en gezamenlijk opgegeten. Daarna:

• Stal Pieter kleren uit het schaapwachtershuis
• De groep ging naar de Tafelberg en Leeuwenkop waar Philander en Pieter buskruit stalen
• Ze gingen naar Swellengrebels boerderij bij het Rondebosje om slaven Claas en David over te halen weg te lopen
• Dit mislukte en ze werden gevangen genomen

Als mensen beter naar de verklaring kijken, wordt duidelijk dat Amil probeert zijn moordneigingen te verbergen. Hij zou moeten bewijzen dat Scipio hem expres in zee had geduwd. Zelfs als dat waar was, gaf dat hem nog geen recht op moord, omdat het gevaar voorbij was toen hij met anderen uit zee was. Hij zocht Scipio daarna op en vermoordde hem.

Amil verklaart niet te weten:

• wie Salomon, de slaaf van burger Roglits, heeft vermoord
• wat er gebeurd is met de jongen bij Rio de la Goase
• wat er gebeurd is met de smid Philip
• wie de boerderij van burger Floris Brand heeft beroofd

Wel zegt hij één keer aanwezig te zijn geweest toen er buskruit werd gestolen van de Oost-Indische Compagnie bij de Leeuwen Cop.

De 4e verdachte, Cesar van Madagascar, verklaart:

• Hij is tijdens de oogsttijd weggelopen van zijn meester
• Hij verbleef 3 à 4 dagen in de duinen
• Hij ging naar Vishoek
• Hij at onderweg gestolen kool en pompoenen uit tuinen
• In Vishoek vond hij Lena en Philander die ongewapend waren
• Ze leefden gedrieën van vis, mosselen en parelmoer

Over de moord op Jochem en het conflict tussen Leander Bougies en de anderen weet hij alleen wat Lena en Philander hem vertelden: Leander Bougies en zijn groep vermoordden Jochem en sloegen Lena. Later voegden zich bij hen: Sara, November, Amil, September, Alexander, Christina en Pieter. Met November en Sara ging hij driemaal naar het ronde bosje bij de windmolen om meel te stelen en naar de tuin van Swellengre voor kool. November klom door het raam naar binnen en stal meel. Hij gaf gedroogde vis aan Augustus, de slaaf van de molenaar. Op voorstel van Sara en November gingen ze naar de boerderij van burger Heufke in de duinen om die te beroven.

De slaaf Jan Swart zou de verteller bedreigen. Sara heeft de jonge Goos overgehaald om met hen weg te lopen. Na de diefstal en het geweld zijn ze naar de duinen gegaan bij de plaats van burger Maasdorp. Daar hebben ze gestolen kippen en groente opgegeten. De volgende dag zagen ze 6 tot 7 Europeanen naderen en vluchtten verder de duinen in. Sara, November, September en Goos gingen toen weg. De eerste drie om meel te halen, Goos om 2 geweren te stelen bij het Rondebosje. Ze waren van plan de plaats van burger Heufke bij het Rondebosje te overvallen. Pieter stelde voor om de veeplaats bij Jan Bitsens Kraal te beroven. Alexander was al vertrokken om Sara te volgen. Met z'n zessen gingen ze erheen. Bij een zoutpan gingen Cesar en Pieter twee schapen stelen. Cesar en Philander sneden de kelen door en slachtten de schapen met hulp van de derde verdachte. Bij een tweede overval sprong Pieter over de omheining en stal kleding uit het wagershuis, die verdeeld werd. Daarna gingen ze naar de Tafelberg en Leeuwenkop, waar Philander en Pieter buskruit stalen. Anderhalve dag later ging de derde verdachte naar de plaats van landbouwer Hendrik Greeff, waar zijn eigenaar hem ophaalde. De derde verdachte bekende ook dat hij zijn medeslaaf Schipio had gedood omdat die hem in zee had geduwd toen hij op een klip stond te vissen.

De tekst beschrijft een criminele gebeurtenis waarbij een aantal slaven betrokken waren. Alexander en een derde gedaagde knipten een touw door van een raam in hun meester's huis en stalen meel. Ze gingen daarna naar de Vishoek, waar ze andere weggelopen slaven ontmoetten:

• Leander Bougies (gewapend met geweer)
• Simon, Cupido en Mars (slaven van Jan de Heere)
• Arend (van Hermanus Smuts)
• Juniath (van raadslid Cruijwagen)
• Philander (tweede gedaagde)
• Januari (van Noach Bakker), met degen
• Jochem (van Gerrit Victor), met geweer
• Titus (van Ernst Mostaart), met geweer
• Salomon (van Roglits)
• Sara (van Cornelis Heufke)
• Lena (eerste gedaagde)

De ongewapende jongens hadden stokken en speren. Later kwamen September en Christina erbij. De derde gedaagde gaf zijn geweer aan Philander om Leander Bougies te doden, maar dit mislukte. De groep overleefde door vis te vangen. Later besloten ze de plaats van Heufke in de duinen te overvallen. Tijdens deze overval:

• Lena had een bloedig mes
• Philander was gewapend met een geweer
• Ze bonden Jan Swart vast
• Christina stal een tabaksdoos met garen en geld uit Jan Swart's broekzak
• De derde gedaagde stal een vuurmaker en tondeldoos

De derde beklaagde ontkende eerst betrokken te zijn bij de moord op de Europese smid Philip, maar gaf later toe dit gezien te hebben. De moord werd gepleegd door de slaven Leander Bougies, Arend van Cornelia, Januari van Noach Bakker, December van Bali en Januari alias Jamboe. Ze zwommen over de Palmiet rivier, vermoordden de smid, trokken zijn kleren uit en gooiden zijn lichaam in zee. Januari alias Jamboe vertrok daarna uit Vishoek om de zilveren knopen van de vermoorde smid te verkopen en buskruit te kopen. Hij liet zijn kleren achter bij Leander Bougies als onderpand. De tweede en eerste beklaagde (Lena) waren in mei van het voorgaande jaar aanwezig toen de twaalfde beklaagde Colon zijn medegevluchte slaaf Jumath (eigendom van burger Harmanus Kriel) vermoordde door een zware steen op zijn hoofd te gooien terwijl deze sliep. Amil, de derde beklaagde, verklaarde dat hij twee jaar eerder voor het eerst was weggelopen van zijn eigenaar Gijsbert Verweij, samen met slavin Anna. Na 6 maanden in Vishoek kwam hij uit zichzelf terug. Later, toen hij eigendom was van landbouwer Jochem Scholts in Paardeberg, vluchtte hij opnieuw met de slaven Christina, September en Alexander. Christina en September stalen toen:

• Een geweer
• Een kruithoorn met wat kruit
• Zeven kogels
• Een waakrok
• Twee hemden