Transcripties » Recent gemaakte samenvattingen van herkende teksten

Hierbij verklaarde de voormalige vrijverklaarde slavin Lucresia van Bengalen onder toezicht van de rechtbank. Ze bevestigde dat haar verklaring nauwkeurig was voorgelezen en dat ze bij haar verklaring bleef. Ze wilde er niets aan toevoegen of van weglaten. In aanwezigheid van de vrijverklaarde slaaf October van Mallebaar bevestigde ze dat alles de waarheid was. Dit werd officieel vastgelegd in Kaap de Goede Hoop op 23 oktober 1756, voor de raadsleden R.S. Alleman en J.H. Blanckenberg. Het document werd ondertekend door allen, inclusief de beëdigde klerk L.S. Faber. Daarna verscheen de vrijverklaarde slaaf October van Mallebaar voor de ondervraging door de onafhankelijke fiscaal Pieter.

Antonio werd gevraagd of hij Hendrik Gerhard opnieuw had gezien en hem had uitgescholden voor "touwlikker, touwbakker en touwgalgvogel". Ook werd gevraagd wat Hendrik Gerhard daarop had geantwoord en hoe lang hij daar bleef staan. Antonio antwoordde dat hij hem niet had gezien. Hij vertelde de gerechtsdienaar dat niemand hem mocht leiden en dat ze met hem konden doen wat ze wilden. Hij zei ook dat hij een vrij man was en niemand nodig had.

De getuige zag dat de jongen bleef schreeuwen en tieren, maar niemand ging erop in - geen voorbijgangers en ook geen slaven. De jongens die bij de waterpomp water kwamen halen zeiden alleen maar tegen hem dat ze niet met een vrije jongen wilden vechten aangezien zij slaven waren. Daarna ging de getuige naar binnen omdat ze er niets mee te maken wilde hebben. De verklaring is afgelegd bij de rechtbank en ondertekend door de klerken Jochem Hendrik Borgwedel en Joachim Frederik Mentz als getuigen, samen met de getuige zelf en de beëdigde klerk.

Op een avond zag een slaaf die water haalde bij de pomp een onbekende andere slavenjongen. Die onbekende slaaf zei dat hij altijd een vrije slavenjongen sloeg en dat ze van dezelfde afkomst waren. Hij dreigde dat als hij zijn meester was geweest, hij hem in zijn buik zou steken.

Op 17 december schold de slaaf op het middaguur voorbijgangers uit die langs zijn deur liepen, zowel vrije mensen als slaven, en daagde hen uit tot vechten.

Lucretia van Bengalen, een vrije zwarte vrouw, legde een verklaring af voor het gerecht van het Kasteel de Goede Hoop. Ze deed dit op verzoek van de onafhankelijke officier van justitie Pieter Reede van Oudshoorn. Ze verklaarde dat ze in een hoekhuis woonde tegenover burger Jan Bauer aan het plein. Op maandag 17 oktober rond 3 uur 's middags hoorde ze lawaai bij de hoek naast Bauer, voor het vroegere huis van wijlen burger Jan Smal. Ze ging naar haar voordeur en zag een dronken vrije jongen genaamd October, die op die hoek woonde. October schold iedereen uit die langs zijn huis liep, zowel vrije mensen als slaven, en daagde hen uit om te vechten. Lucretia kon zich de precieze scheldwoorden niet meer herinneren. October ging lange tijd door.

Er was sprake van een ruzie waarbij Hendrik Gerhard en andere personen betrokken waren. Ook een Chinese vrouw en Fortuijn, een slaaf van burger Ian de Waal, waren erbij aanwezig. Gerhard had een gescheurd hemd opgelopen tijdens het gevecht. Na een tussenkomst van de Chinese vrouw en Fortuijn werd er geroepen om los te laten. In de avond heeft één van de betrokkenen zich uit verdriet dronken gedronken. Hij gaf aan die dag eerst niet dronken te zijn geweest. De volgende dag was deze persoon nog steeds dronken. Na de vechtpartij zijn de betrokkenen uit elkaar gegaan.

• R.S. Alleman (lid van de Raad van Justitie)
• J.H. Blanckenberg (lid van de Raad van Justitie)
• Lucas Sigismundus Faber (beëdigd klerk)
• October uit Malabar (vrije zwarte man)

Anto en Hendrik de snijder raakten in een gevecht verwikkeld. Volgens Anto viel Hendrik hem bij de stoep van het huis aan, greep hem bij zijn keel, stak een vinger in zijn mond en scheurde zijn wang open. Hendrik Gerhard gebruikte scheldwoorden en vloeken. De aanleiding voor het gevecht was dat een slaafgemaakte jongen zijn bebloede handen aan Gerhard had laten zien.

Toen Hendrik de genoemde October bij de keel pakte en ze met elkaar aan het vechten waren, zei de verklarende vrouw tegen Hendrik: "Hou op Hendrik, laat hem los." Maar October wilde niet stoppen. De verklarende vrouw zag dat October het hemd van Hendrik kapot scheurde. Daarna gingen ze uit elkaar. De verklaring werd afgelegd op het secretariaat van het kasteel in De Goede Hoop. Dit gebeurde in aanwezigheid van klerken Jochem Hendrik Borgwedel en Joachim Frederik Mentz als getuigen. De getuigen, de verklarende vrouw en de secretaris L. Neethling hebben het document ondertekend.

Volgens het verhoor kwam Antonius later achter de rug van Hendrik de Snijder aan. Hendrik had geen ruzie gezocht, maar wanneer hij bij de Chinese winkelier was en klaagde over diens knecht, zei Hendrik tegen de Chinees dat de ondervraagde persoon de knecht zonder reden sloeg. De Chinees zou hem daarom moeten slaan. De ondervraagde zei tegen Hendrik dat hij niets met hem te maken had, waarop Hendrik hem een klap gaf.

Er werd gevraagd wie er nog meer bij de Chinees in huis was, en of dat Hendrik Gerhard was, of dat die pas later kwam. Ook werd gevraagd of het de bedoeling was om Hendrik Gerhard daar te zoeken, of om te klagen over de knecht van de Chinees waarmee de ondervraagde ook ruzie had gehad.

Pieter Reede van Oudshoorn, de onafhankelijk fiscaal, deed verslag over een gebeurtenis die ongeveer 14 dagen geleden op een zondag plaatsvond. Die middag kwam de burger Hendrik Gerhard bij de Chinees Onkonko, bij wie de getuige woonde. Gerhard waarschuwde Onkonko dat een vrijgemaakte zwarte slaaf, genaamd October van Mallebaar, een slaaf van Onkonko had geslagen.

Toen October kort daarna bij Onkonko thuis kwam, hoorde de getuige dat October en Hendrik ruzie kregen en wilden vechten. De getuige zei tegen hen dat als ze wilden vechten, ze dat buiten moesten doen. October ging toen naar buiten en daagde Hendrik uit om te vechten. Terwijl de getuige naar binnen ging, hoorde ze dat ze op de stoep aan het vechten waren. De getuige ging toen weer naar buiten.

Anto de Jong had een slaaf die naar een zekere Gerhard ging. De slaaf liet zijn verwonde handen en vingers zien en zei dat hij geslagen was en onder het bloed zat. Hendrik Gerhard reageerde hierop door te zeggen dat het hem niet aanging en dat de slaaf naar zijn eigen baas moest gaan. Hij dreigde de slaaf weg te schoppen als deze niet zou vertrekken.

De slaaf ging vervolgens naar het huis van de Chinees Onkonko. Onkonko kwam naar Anto de Jong toe en wilde hem slaan omdat Anto zijn jongen (een andere slaaf of bediende) had geslagen. Anto ging hierover klagen bij de Chinees. De Chinees had op zijn beurt zijn eigen jongen ook geslagen.

De zwarte slaaf October uit Malabar verklaarde dat alles wat voorgelezen was de waarheid was. Dit gebeurde op 23 oktober 1756 aan de Kaap de Goede Hoop. De verklaring werd afgenomen door raadsleden R.S. Alleman en J.A. Blanckenberg en werd ondertekend door de betreffende persoon en de beëdigde klerk L.S. Faber. Op 25 oktober 1736 verscheen voor secretaris Christiaan Ziedelph Neethling van de Raad van Justitie de banneling Toenjinje uit Cheribon.

Hendrik Gerhard werd gevraagd of hij nogmaals door de verdachte was uitgescholden in het Nederlands en Portugees. De gebruikte scheldwoorden waren grove beledigingen. De verdachte ontkende dit gedaan te hebben. Later kwam hij toch zijn huis uit om Hendrik Gerhard opnieuw uit te schelden terwijl er meerdere mensen bij waren. Toen een slaaf hem uitschold, antwoordde de verdachte "Ik baas, ik baas".

• Otto Wilhelm Rotenburg
• Jochem Hendrik Borgwedel

Hendrik Gerhard vroeg aan de verdachte of deze op zondag 10 van deze maand dronken was. Hendrik Gerhard ondervroeg hem ook over een voorval waarbij de slaaf van de verdachte werd geslagen. De slaaf klom daarna over een muur en maakte een knieval voor het huis van de dominee Cronenburg. De slaaf werd achtervolgd door mensen op straat, waaronder Hendrik de Snijder. Toen Hendrik Gerhard de verdachte wilde ondervragen over zijn gescheld, vluchtte deze zijn huis in en sloot de deur. Toen Hendrik Gerhard vroeg of de verdachte een probleem met hem had, antwoordde deze met een belediging.

Een getuige vertelde dat bij het huis van bombardier Willem Nusser een vrije jongen genaamd October uit Malabar was gekomen. Deze October woonde op de hoek in het voormalige huis van wijlen burger Jan Smal. Daarna kwam burger Jan Hendrik Gerhard binnen om schoenen te bestellen. October zocht ruzie met Gerhard en schold hem uit. Gerhard reageerde hier niet op, ook al zei October dat hij buiten met hem wilde vechten. Toen Gerhard wegging en net buiten de deur was, volgde October hem en greep hem bij de keel. Gerhard greep daarop October ook bij de keel. Toen October vroeg om los te laten, deed Gerhard dit.

Op 13 oktober 1756 verscheen voor Lucas Sigismundus Faber, medewerker bij de rechtbank van de overheid, de Chinese man Onkanko. Hij getuigde op verzoek van de officier van justitie Pieter Reede van Oudshoorn. Onkanko verklaarde dat op 10 oktober 1756 om ongeveer 17:00 uur bij hem, toen hij aan Kaap de Goede Hoop woonde, iets gebeurde. De verklaring werd op 23 oktober 1756 geverifieerd door R.S. Alleman en J.A. Blanckenberg, leden van de rechtbank.

De vrije zwarte vrouw Christina van de Caab verscheen voor de Raad van Justitie in het kasteel de Goede Hoop. Haar eerdere verklaring werd haar voorgelezen. Ze bleef bij haar verklaring en wilde er niets aan toevoegen of wijzigen. Ze kon niet zeggen of October op dat moment dronken of nuchter was geweest. De verklaring werd afgelegd op het secretariaat van Justitie in het aanwezijn van de klerken Jochem Hendrik Borgwedel en Joachim Frederik Mentz als getuigen. October van Malabar was aanwezig bij het opnieuw voorlezen van de verklaring.

Antonio was aangesproken op het feit dat hij op de laatste belastingdag 's ochtends dronken was. Hij had toen zijn slaafgemaakte jongen met een zweep of stok op de handen en vingers geslagen toen deze een zak wilde optillen voor zijn deur. Voorbijgangers bleven staan kijken, waaronder de burger Hendrik Gerhard (ook bekend als Hendrik de Snijder). Antonio had hierbij grove scheldwoorden gebruikt tegen de jongen.

Toen Antonio hierover werd ondervraagd, ontkende hij dronken te zijn geweest maar gaf hij wel toe dat hij:

• zijn jongen had geslagen
• de genoemde scheldwoorden had gebruikt tegen zijn jongen

Op 12 oktober 1756 verscheen voor Lucas Sigismundus Faber, een beëdigd klerk van de Raad van Justitie van het Kasteel in Kaap de Goede Hoop, de vrije bediende Christina van de Kaap. Ze legde een verklaring af voor Pieter Reede van Oudshoorn, de onafhankelijke aanklager.

Christina woonde op de hoek tegenover het voormalige huis van wijlen de burger Jan Smal. Ze verklaarde dat op zondag 10 oktober in de namiddag, toen ze lawaai op straat hoorde, ze naar de voordeur ging. Daar zag ze hoe de vrije zwarte man October van Mallebaar, die op de hoek woonde, de burger Jan Hendrik Gerhard uitschold toen die langs zijn woning liep.

• Hij noemde hem onder andere een rakker
• Een galgvogel
• Een 'maaij foedie'
• En nog meer lelijke woorden die Christina niet meer kon herinneren of verstaan had

Omdat Christina zich niet met de ruzie wilde bemoeien, ging ze meteen weer naar binnen. Ze wist verder niets meer over dit voorval.

Eva Moses verscheen voor de rechtbank van het bestuur. De rechters hebben haar eerdere verklaring aan haar voorgelezen. Ze blijft bij haar verklaring, maar wil nog toevoegen dat de vrijgemaakte slaaf October van Mallebaar dagelijks ongepast gedrag vertoonde. Hij schold voorbijgangers uit, zowel vrije mensen als slaven, ook als zij voor haar deur stond. In het bijzijn van October van Mallebaar verklaarde zij dat alles wat ze zei waar was.

Dit is vastgelegd in Kaap de Goede Hoop op 23 oktober 1756, voor raadsleden Jep Alleman en J.M. Blanckenberg. Het document is ondertekend door:

• de getuige
• de betrokkenen
• de beëdigd klerk S. Faber

De jonge slaaf voegde zich bij de omstanders. Onder hen bevond zich de burger Jan Hendrik Gerhard. De slaaf liet zijn bloedende vingers zien aan Gerhard en vertelde dat zijn baas hem had geslagen. Gerhard zei tegen de jongen dat hij weg moest gaan, anders zou hij hem wegschoppen. Daarop riep de slaaf voor Gerhard's woonhuis beledigingen naar hem. De getuige verklaart dit gezien te hebben en wil dit indien nodig later bevestigen. Dit gebeurde bij het secretariaat van het kasteel De Goede Hoop, in aanwezigheid van klerken Otto Wilhelm Rotenburg en Joachim Frederik Ments. Zij hebben samen met de getuige en de beëdigde klerk het document ondertekend.

Op maandag 7 oktober is de verteller rond 13:00 uur, samen met adjunct fiscaal St Otto Lieder Hemmij, naar de woning van de vrije zwarte October van Mallebaar gegaan. Die woning staat naast die van burger Johannes Bauer, en was vroeger eigendom van wijlen Jan Smal. Ze gingen daar naartoe vanwege klachten van burger Jan Hendrik Gerhard. October zou Gerhard overdag op straat voor zijn huis hebben lastiggevallen en de doorgang hebben belemmerd. Toen ze October vroegen waarom hij voorbijgangers lastigviel, antwoordde hij via geweldpleger Jan Jacob Doeksteen, die oud genoeg was om te getuigen.

De predikant Cronenburg kwam langs toen een slaafgemaakte jongen met een stok werd achtervolgd door October. Toen October de jongen niet kon inhalen, ging hij terug naar zijn huis. De slaafgemaakte jongen bleef staan en schold October uit voor 'maaij foedie' (scheldwoord). October reageerde alleen met "ik baas, ik baas" met wat dreigementen en sloot zijn huisdeur.

Terwijl de verteller met wat andere mensen schuin tegenover het huis van October stond te kijken, kwam de slaafgemaakte jongen naar hem toe. De jongen liet zijn bebloede handen en vingers zien en zei "kijk eens hoe ik geslagen ben". De verteller antwoordde dat het hem niet aanging en dat de jongen naar zijn eigen baas moest gaan. Ondertussen deed October zijn huisdeur weer open.