Transcripties » Recent gemaakte samenvattingen van historische documenten

• Hij bevestigde namens zichzelf en zijn zoon Matheus Butler (die op dat moment buiten de stad was) dat een bedrag van 600 gulden na de dood van een bepaalde vrouw door haar erfgenamen uit haar nalatenschap betaald zou worden. Dit geld was bedoeld voor Jan Butler en de weduwe Meersman (of haar erfgenamen).
• Deze 600 gulden waren door Jan Butler (in zijn hoedanigheid als vertegenwoordiger) overgedragen aan weduwe Meersman. Het geld kwam uit een eerdere transactie over spiegelglas, waarbij Benjamin van de Water (echgenoot van Elisabet Pieters, dochter van Elisabet Jans) betrokken was.
• Weduwe Meersman mocht deze 600 gulden terugvorderen uit de nalatenschap van Benjamin van de Water of diens weduwe, met dezelfde rechten die Jan Butler had.
• Jan Butler beloofde namens zichzelf en zijn zoon dat ze Elisabet Pieters niet verder zouden lastigvallen over de nog openstaande 193 gulden uit dezelfde kwestie. Als Elisabet Pieters later financieel beter af zou zijn, moest ze zelf weten hoe ze hiermee omging.

In een oude lijst uit 1879 staan namen, beroepen en woonplaatsen van mensen die grond of eigendommen kochten of als borg optraden. De bedragen staan in guldens en centen.

De volgende personen worden genoemd:

• Jan Biesterbosch (31), boer in Wilp voor 32 gulden en 52 cent.
• Fredrik Huurnink (52), landbouwer in Epse voor 32 gulden en 52 cent.
• Roelof Roelofs, dagloner in Wilp voor 33 gulden en 33 cent.
• Gerrit Jan Ferrile, boer in Deventer voor 34 gulden en 31 cent.
• Berend Brinkman, dagloner in Wilp voor 35 gulden en 33 cent.
• Antonij Hulleman, boer in Wilp voor 37 gulden.
• Egbers Hekkert (51), boer in Wilp voor 38 gulden.
• Janues Aalpoel (185), dagloner in Wilp voor 3 gulden.

Ook staan er namen van kopers en borgstellers, met hun bijdragen aan het transport (een soort belasting of kosten voor de overdracht):

• Lambertus Wiltink (bouwman) en Gerrit Jan Bosveld (bouwman), beide uit Epse onder Gorsel, voor 23 gulden en 26 cent.
• Berend Willem Otterloo (schoenmaker) uit Wilp voor 18 gulden en 21 cent.
• Jan Harms (dagloner) uit Wilp op Den Bult voor 18 gulden en 26 cent.
• Gerrit Jan Lyrman Acht (kastelein) en Hendrikus Wolters (koopman), beide uit Deventer, voor 27 gulden en 24 cent.
• Lammert Dorks en Johannes Klokman, beide dagloners uit Wilp Acht, voor 26 gulden.
• Gradus Blom en Jannes Aalpoel, beide landbouwers uit Wilp op Den Apeldoom, voor 20 gulden.
• Derk Vorderman en Jan Jans, beide boeren uit Wilp, voor 25 gulden en 26 gulden.

Het totale transportbedrag was 1087 gulden.

In een tweede lijst staan opnieuw kopers en borgstellers met hun bijdragen, ditmaal voor een totaalbedrag van 1349 gulden:

• Derk Vorderman (boer) uit Wilp voor 25 gulden.
• Antony Hulleman (voormeld) voor 26 gulden.
• Derk Broekhof (dagloner) uit Voorst en Hendrik Bussink (smid) uit Voorst voor 26 gulden.
• Martinus Fransges en Hendrik Schouwenburg (schoenmaker) uit Wilp voor 26 gulden.
• Carel Mulder (boer) uit Toelloo voor 6 gulden.
• Hendrik Jan Lokin (dagloner) uit Orello voor 26 gulden.
• Steven Slagman en Berend Hofmeijer (smid), beide uit Wilp, voor 36 gulden.
• Gradus Lokin (voormeld) voor 27 gulden.
• Hendrik Jan Lokin (voormeld) voor 23 gulden.
• Hendrik Bouwmeester en Willem Borgomen (dagloner) uit Wilp voor 26 gulden.
• Evers Baayink (klompenmaker) uit Wilp voor 23 gulden.
• Fredrik Huurnink (voormeld) voor 24 gulden.
• Fredrik Baaijink, Marten Berend (boer) en Willem Drie Borgomen (klompenmaker), beide uit Wilp, voor 26 gulden.
• Evert Baagink (voormeld) voor 23 gulden.

Op 3 juli 1718 maakte Reinier La Cle Coopman uit Amsterdam twee arbeidsovereenkomsten op basis van schriftelijke opdrachten van anderen:

De eerste overeenkomst was namens Jean en Paulus Jamesz Coopluyden (kooplieden in Moskou) met Hendrik Deeker (linnenwever) en Jan Koster (servet- en beddengoedwever). Zij zouden:

• met het eerste schip naar Archangelsk en vervolgens Moskou reizen;
• daar hun vak uitoefenen onder leiding van de gebroeders Coopluyden, met inzet en gehoorzaamheid;
• gratis woonruimte, verwarming en verlichting krijgen, plus 15 roebel (Moskovitisch geld) per maand.
  • Jan Koster moest de helft van zijn loon jaarlijks terugsturen naar Amsterdam, waar Reinier La Cle Coopman dit aan zijn familie zou uitbetalen.
• gratis vervoerd worden van Amsterdam naar Moskou (via Archangelsk);
• voorschot ontvangen: 90 gulden (voor 2 maanden, berekend als 41 gulden per maand), vanaf aankomst in Archangelsk;
• een contract krijgen voor 2 jaar vast, met optie voor nog eens 2 jaar.
  • Na 2 of 4 jaar konden de Coopluyden het contract verlengen of de werknemers (of één van hen) terugsturen naar Nederland, kosteloos.

De tweede overeenkomst was namens Jean Tamesz (koopman in Moskou) met Jan Mathijsz van Tocht (linnenpakker uit Haarlem). Van Tocht zou:

• met het eerste schip naar Sint-Petersburg of Archangelsk reizen;
• daar werken voor Tamesz als "valler" (sorteren, controleren, tellen en openmaken van linnen en servetten);
• gratis vervoer heen en terug krijgen (na afloop dienst);
• gratis woonruimte, verwarming en verlichting krijgen, plus 15 roebel (45 gulden) per maand (12 maanden per jaar);
• een voorschot ontvangen van 90 gulden (na aankomst, als het "Tessel"-schip vertrokken was);
• een contract krijgen voor 2 jaar vast, met optie voor nog eens 2 jaar.

Op 10 maart 1746 verscheen George Clifford, namens het bedrijf George Clifford en Zoonen (handelaars uit Amsterdam), voor notaris François Jacob Galle in Haarlem. Hij handelde met een speciale volmacht, opgesteld op 10 oktober 1745 in Sint-Petersburg (Rusland), namens:

• Johan Meijbolim (koopman in Sint-Petersburg) en
• diens vrouw Geertruijd Tamesz (een kleinkind van Geertruijd Block en Pieter Sijen).

George Clifford verklaarde namens dit echtpaar af te zien van alle rechten op de erfenis van Jacoba de Klerck (overleden in Haarlem). In plaats daarvan accepteerden ze het legaat van 1200 gulden dat Jacoba de Klerck in haar testament van 21 mei 1731 had nagelaten aan nakomelingen van Geertruijd Block.

Om zekerheid te geven aan de andere erfgenamen van Jacoba de Klerck, gaf Clifford toestemming om deze afstand officieel te laten vastleggen door de Hoge Raad van Holland. Hij wees het Russisch recht af en koos voor de Nederlandse rechtbank. Daarnaast machtigde hij drie advocaten (Victor Breij, Willem Hoijer en Jacob van Zanen) om de zaak te regelen, inclusief een eventuele veroordeling tot nakoming van de afspraak.

Aanwezig als getuigen waren Isaac van de Waereld en Nicolaas Gallé.

• Niet de oorspronkelijke 625 gulden, maar het equivalent in Spaans geld (omdat Nederlands geld in Spanje niet gangbaar was).
• Hij moest 350 stukken van acht (Spaanse zilveren munten) betalen aan Niclaes Schellingwou (die afwezig was) via Diego Butler.
• Als hij in goud kon betalen, moest hij het verschil tussen goud en zilver extra bijbetalen.

• Zijn schip (inclusief romp, uitrusting en alles wat erbij hoorde).
• De opbrengst van de vracht die hij zou verdienen.
• Zijn persoonlijke bezittingen.

• hoeden en gallonnen (een soort stof) ontvangen van Pr. Rootha, die werkte als vertegenwoordiger voor de rozijnenhandel van Corven Corff;
• een rekening van Otto Jeuriaensz voor ontvangen goederen;
• goederen die waren gelost (uitgeladen) in Malaga;
• goederen die voor de helft in "compagnie" (samenwerking) waren gelost in Matril;
• 10 vaten olie, ontvangen via een vertegenwoordiger van De Slopen;
• een rekening van messen die in Seville waren gelost en verkocht.

Op 16 januari 1905 verscheen Johan Jozef Wiertz, mijnwerker uit Rhewement (gemeente Herkrade), bij notaris Setuw Toeehuns Cubortue Moors in Rerkrade. Hij verklaarde dat hij een huis met mestplaats, tuin en schuur in Cheivemont (ook Herkrade) had verkocht aan Johan Jozes Wetzelaer, eveneens mijnwerker en getrouwd met Maria Agnes Wechseler.

Het perceel was 3 are en 45 centiare groot (kadastraal bekend als sectie B, nummer 4400). De laatste eigendomsakte dateerde van 1 juli 1900 en was ingeschreven in Maastricht op 13 juli 1900 (register deel 875, nummer 92). Beide partijen bevestigden dat het perceel vrij was van schulden.

De verkoopprijs bedroeg 670 gulden, met de volgende afspraken:

• De grondbelasting was vanaf 1 januari 1905 voor rekening van de koper.
• De koper kreeg het bezit van het perceel op 1 januari 1905.
• De koper moest de koopsom binnen 14 dagen betalen bij de notaris.

De betrokkenen en getuigen – Frans August Hoekstenbach (notarisklerk) en Nicolaas Gibbels (zonder beroep, uit Kersrade) – waren bekend bij de notaris. Na voorlezing tekenden allen de akte in Herkrade op 16 januari 1905.

• Diego Butler, die in Cádiz (Spanje) woont, had hem op 27 november 1672 een brief gestuurd met een betalingsopdracht (assignatie) van 200 gulden. Deze moest worden betaald door Luis Gonsales d'Andrada, die ook in Amsterdam woonde, binnen 8 dagen na voorlegging, tegen een kwitantie (bewijs van betaling).
• De opdracht was aan d'Andrada getoond, die beloofde te betalen en vroeg om later die dag het geld op te halen. Adriaen Lock kon dat niet doen, omdat hij de betalingsopdracht in de tussentijd had uitgeleend of verloren.
• Hij had d'Andrada vervolgens gevraagd om alsnog de 200 gulden te betalen. In ruil daarvoor zou Lock een definitieve kwitantie afgeven en beloven dat d'Andrada niet aansprakelijk zou worden gesteld voor verdere claims op de opdracht. Ook bood Lock aan om een geschikte borg te stellen voor extra zekerheid.
• D'Andrada ging akkoord en beloofde de 200 gulden te betalen. Daarna ontving Lock het geld van d'Andrada en verklaarde volledig tevreden en betaald te zijn.

• Coenraet Segers
• Hendrick van DJou
• J.V. Cooghen

• Op 27 april 1652 in Amsterdam belooft Jacob van Zwielen (notaris) in aanwezigheid van getuigen (Pr. van Buijtene en Abraham Bosch) dat hij zijn broer Diego Butler (ook wel Jacob Butler genoemd) zal vrijwaren van alle kosten en schade. Dit komt door een geschil met Jacob Ruts over lading die Jacob Ruts naar Diego/Jacob Butler in Spanje heeft gestuurd. Ook andere mogelijke claims tegen Jacob Butler worden hiermee afgedekt. De akte is opgesteld voor 55 gulden, met Jan van Wijningen en Abraham Bosch als getuigen.
• Op dezelfde dag (27 april 1652) bevestigt Steven de Geer, namens zijn broer Louwerens de Geer (een vertegenwoordiger van de koning van Zweden), dat Joost Cramer is aangenomen. Joost Cramer verbindt zich hiermee om te werken voor de Afrikaanse West-Indische Compagnie (die in Zweden gevestigd is) als ondercommissaris. Hij moet:
  • werken waar de Compagnie of hun vertegenwoordigers hem heen sturen, op zee of aan land;
  • zich inzetten voor het belang van de Compagnie, dag en nacht;
  • vertrekken op bevel van de heer de Seer en inschepen op een schip van de Compagnie naar West-Indië of de kust van Afrika;
  • ervoor zorgen dat medewerkers van de Compagnie geen privéhandel drijven, tenzij dit door de Compagnie is toegestaan;
  • zijn werk doen met de trouw die van een goede ondercommissaris verwacht wordt, onder straffe van een boete van 6 boeken (een geldbedrag).

De overheid besloot op 5 september 1693 dat werkzaamheden die in het volgende jaar afgerond moesten worden, voor 7.422,97 gulden gefinancierd zouden worden. Dit bedrag werd toegevoegd aan de begroting van het Bouwdepartement voor Burgerlijke Werken voor het jaar 1694. Er werden kopieën van deze beslissing gestuurd naar de Administrateur van de Financiën en de ambtenaar die verantwoordelijk was voor het departement, zodat zij op de hoogte waren.

Op 17 december 1765 diende Isaac Cadell een verzoek in. Hij wilde dat een strafzaak tegen hem, omdat hij geen toezichthouder (opzichter) had aangesteld op zijn plantage De Zwarigheid, zonder verdere rechtsstappen zou worden afgerond. De Procureur-Generaal adviseerde op 15 december 1765 dat het verzoek kon worden ingewilligd, mits Cadell direct de boete zou betalen die op hem stond. De overheid stemde hiermee in op 14 januari 1766. Cadell kreeg een officiële mededeling hierover en moest wel snel een geschikte opzichter aanstellen voor zijn plantage. Ook de Procureur-Generaal kreeg een kopie van deze beslissing.

Op 17 december 1766 las de overheid een verzoek van Louisa Volmer. Zij noemde zichzelf de voogd van Doris Rumveld (ook wel Doris Niumvelck genoemd) en vroeg om vrijlating van Rumveld uit haar nog resterende straf. Rumveld was door het Schepenhof (een rechtbank) veroordeeld tot 8 jaar tuchthuisstraf wegens diefstal. De Procureur-Generaal had op 14 december 1763 al laten weten dat de straf niet kon worden ingetrokken.

• Jacob Anthonis Moonen en Adriaentijn, zijn vrouw, met hun zoon Cornelis (onder de 16 jaar).
• Jacobus van Leeuw (aangeduid als mr., waarschijnlijk een titel) en Maria, zijn vrouw, met hun kinderen Jacomijn en Jan (beide onder de 16 jaar).
• Peter Adriaensz en Cornelia, zijn vrouw.
• Adriaen Adriaensz van Spaerdoncq en Lijsken, zijn vrouw.
• Jan Jan Volders en Cathalijn, zijn vrouw, met hun zoon Adriaen (onder de 16 jaar).
• Margriet Mercken (boven de 16 jaar, woont alleen).
• Jacob Gerrit Beersmans, weduwnaar, en Syken, dienstmeid (beide boven de 16 jaar).
• Cornelis Lambrechts en Maria, zijn vrouw.
• Niclotes van Nieuwenhuijse en Anneken, zijn vrouw, met hun zoon Jan (onder de 16 jaar).
• Jan Hendrick Vingerhoets en Margrieta, zijn vrouw, met hun zoon Wilbort (onder de 16 jaar).
• Jan Jan Scheijven en Lijsbeth, zijn vrouw.
• Jan Hendricx van Hooft en Lijsbaer, zijn vrouw.
• Peter Jan Aelberts en Adriaentjen, zijn vrouw.
• Willem Cornelisz en Alydt, zijn vrouw.

In totaal gaat het om 11 huishoudens, met 16 personen boven de 16 jaar en 2 personen waarvan de leeftijd onduidelijk is (aangeduid als "onder wjaeren").

• een verhoging van zijn pensioen;
• een vergoeding omdat hij vond dat hij sinds zijn pensionering te weinig pensioen had ontvangen.

• een afschrift van een besluit uit 14 april 1851;
• een brief van het Militair Departement in Batavia (Batavia) uit 26 juli 1861;
• het voorstel van het legerbestuur voor zijn pensionering.

• Fredrik Bos, die in 1728 als matroos werkte voor de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) op het schip De Suij Bosenhoven,
• in 1730 was overleden tijdens de thuisreis van dat schip,
• zonder een testament te hebben gemaakt,
• en dat hij de echtgenoot was van Trijntje Roelofs,
• en de wettige zoon was van Barta Pieters.

Op 15 april 1755 verschenen voor notaris Jan Verleij in Amsterdam twee getuigen: Jochem Pikbrander, schipper, en Pieter Schreuder, stuurman. Beide mannen werkten op het schip De Jonge Daniel en woonden in Stettin (nu: Szczecin), maar waren op dat moment in Amsterdam. Op verzoek van Christoffel Duckerde (ook bekend als Christoffel Ducherow) verklaarden zij het volgende:

• Zij kenden Fredrik Ducherow (ook wel Fredrik Doggers genoemd), de broer van Christoffel, die in 1737 in dienst van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC), afdeling Amsterdam, naar Oost-Indië (nu: Indië/Indonesië) vertrok.
• Volgens geruchten was Fredrik tijdens die reis overleden.
• Fredrik was ongetrouwd en kinderloos toen hij uit Stettin vertrok, net als bij zijn vertrek naar Oost-Indië.
• Zijn vader was al eerder overleden, zijn moeder stierf in 1745.
• Fredrik had geen andere (half)broers, -zussen of nakomelingen achtergelaten, behalve Christoffel, zijn enige volle broer.

De getuigen bevestigden dat Christoffel daarom de enige erfgenaam was van Fredrik Ducherow. Zij baseerden hun verklaring op persoonlijke kennis, omdat ze Fredrik, zijn familie en ouders kenden uit Stettin, waar ze samen woonden en omgingen.

Op 12 september van het volgende jaar zou een gevangene, Doris Ruimveld, vrijgelaten worden. Zijn straf was met 9 maanden verkort, omdat hij zich volgens de commandant van Fort Amsterdam het afgelopen jaar goed had gedragen. De autoriteiten besloten dat Ruimveld hierdoor voldoende gestraft was en scholden de rest van zijn gevangenisstraf kwijt. Hiervan kregen de aanklager en de persoon die de zaak had aangespannen een afschrift.

Op 17 december werd een verzoek van Maria Decteer behandeld. Zij vroeg vrijstelling van belasting voor twee tot slaaf gemaakten onder haar voogdij, Oblida en een andere persoon, omdat zij ernstig ziek waren. De autoriteiten besloten dat Maria Becker (een andere voogd) wel vrijgesteld werd van deze belasting voor de tot slaaf gemaakte Alida, tot en met dat jaar. De financieel beheerder en Maria Decteer kregen hiervan een afschrift.

Ook werd een vonnis van het hof van Curaçao doorgestuurd naar de gouverneur. Dit vonnis ging over een zaak van Alida Dodet en Mania Godet en was uitgesproken op 1 december en bekrachtigd op 4 december.

• De scheepskapiteins Jan Evertsz, Adriaen Sandersz van Cruningen, Willem Block en anderen die in 1625 onder Adriaen Kempe en het bevel van de heer van Hauthain vochten, vroegen om betaling van 2716 pond en 13 schellingen voor de maandelijkse kosten van Franse soldaten die zij aan boord hadden genomen. De Admiraliteit van Zeeland kreeg toestemming om dit bedrag uit te betalen, op dezelfde manier als bij andere kapiteins onder de Admiraliteit van Holland was gebeurd.
• De inwoners van de polder Westenrijck (bij Westenrijck) vroegen verlenging van hun octrooi (toestemming voor waterbeheer) tot 1650. De Gecommitteerde Raden van Zeeland stemden in met 7 jaar verlenging. Eerst moest de Raad van State echter advies vragen aan de Gecommitteerde Raden voor de verponding (belasting) in Vlaanderen, om meer informatie over deze polder te krijgen voordat er een definitief besluit werd genomen.
• De hertog van Bouillon vroeg vrijstelling van belastingen (accijnzen) in 's-Hertogenbosch en wilde ook gouverneur van die stad worden. Zijn verzoek om vrijstelling van accijns werd in behandeling gehouden. Zijn wens om gouverneur te worden, werd voorgesteld door de president (voorzitter) van de raad.
• De graaf van Tilly klaagde in een brief van 3 november dat soldaten van de keizer (tegen wie Nederland in oorlog was) neutraal gebied schonden. Hij beschuldigde Emden ervan troepen te hebben aangenomen en dat Nederlandse oorlogsschepen de Weser-rivier blokkeerden. De Raad van State moest hierover overleggen met stadhouder Ernst Casimir van Nassau voordat er een besluit werd genomen.
• De Gedeputeerde Staten van Groningen en Omlanden stuurden op 20 oktober een brief met een overzicht van hun militaire uitgaven (in totaal 747.000 gulden). De Raad van State moest hier advies over geven.
• De koopman Cornelis Leideckers uit Amsterdam kreeg toestemming om 50.000 pond salpeter (een belangrijke grondstof voor buskruit) naar Venetië of Livorno te verschepen. Hij moest wel een waarborg (borgsom) stellen dat de lading daar ook daadwerkelijk zou aankomen en nergens anders zou worden afgeleverd. Deze waarborg moest hij binnen een half jaar bewijzen.
• Op 20 oktober waren kerken in de meierij van 's-Hertogenbosch ontruimd (leeggehaald) op last van heer van Marquette, en pastors en kapelaans waren hierover gewaarschuwd. De Raad van State moest hierover overleggen met stadhouder Ernst van Nassau om tot een oplossing te komen.
• De gevangene Frans Bogaert (broer van Paulus Bogaert) zat vast in Bergen op Zoom. Paulus Bogaert vroeg dat zijn broer binnen 2 dagen voor de rechter zou komen. De gouverneur van Bergen op Zoom kreeg opdracht om Frans Bogaert binnen 8 dagen na ontvangst van dit bericht voor de krijgsraad te brengen. Als dat niet gebeurde, zou de zaak voor de Hoge Krijgsraad (hoogste militaire rechtbank) komen.
• Voordat er een beslissing werd genomen over het verzoek van Jacob Cornelissen Vennecool, moest kapitein Robbert van Giffen eerst 15.000 gulden innemen. Dit bedrag was aan Vennecool toegewezen door het Hof van Holland en de Hoge Raad van Holland.

Op 14 april 1638 verklaarde Frans van Berckel, een koopman uit Amsterdam, voor notaris dat in november 1637 een jonge man bij hem thuis was gekomen. Deze man, die later gevangen zat in Haarlem, werkte voor Claes van Bergen uit Noorwegen en bood namens hem koper uit Neurenberg te koop aan. Frans van Berckel en zijn getuigen onderhandelden over de prijs en kregen een vat klokkoper (ongeveer 12 pond) aangeboden, dat uit een schip uit Bergen kwam.

Toen het vat gewogen werd, bleek het te licht volgens een brief die de jonge man bij zich had. Een dag later bracht hij extra koper, dat hij zei in het schip te hebben gevonden. Uiteindelijk betaalde Frans van Berckel een bedrag in termijnen aan Jan Claesz voor het koper.

De verklaring werd opgetekend in Amsterdam in aanwezigheid van de getuigen Santen en Jacob Michielsz.

Daarnaast werden er goederen vermeld die gemeenschappelijk bezit waren, waaronder:

• drie strooien stoelen (getaxeerd op 15 gulden),
• tinnen platen en borden,
• een bontgevoerde jas,
• een tafelkleed,
• gouden ringen en boeken,
• een schuldvordering op Jan Michielsz uit Alkmaar.

Deze goederen waren afkomstig van een overleden familielid, volgens de boeken en aantekeningen die ze hadden gevonden. De verklaring werd ondertekend door meerdere getuigen, waaronder Claes Arentsz van Naerden, Jan van der Keil, en Arent van Marede.