Transcripties » Recent gemaakte samenvattingen van herkende teksten

Cornelis de Verhrijp, een notaris, heeft op 2 oktober 1664 in Amsterdam een officiële verklaring afgelegd namens Nakken. Hij heeft bij de belastingkantoren (voor zowel landelijke als stadsbelastingen) een document ingediend, opgemaakt op 5 oktober 1664 door Cornelis Hogheboom. In dit document staat dat Hogheboom aan Nakken het recht overdraagt op 6 maanden huur die Hogheboom al dan niet nog zou verdienen bij de belastingdienst. Dit bedrag moet eerst aan Nakken worden uitbetaald voordat er andere betalingen plaatsvinden. De Verhrijp waarschuwt namens Nakken:

• Als de belastingdienst dit negeert of weigert, dan zijn die betalingen ongeldig.
• Nakken zal dan ook aanspraak maken op vergoeding voor kosten, schade en rente.

Deze verklaring is opgesteld in aanwezigheid van de getuigen Jacobus Lolom en Johannes Dankart. Een eerdere zaak uit 1632 (met D. Sinelaentz en een bedrag van 65 gulden) wordt kort genoemd, maar zonder verdere details.

Op 6 oktober 1660 werd in Amsterdam een officiële akte opgesteld door notaris Cornelis de Ghrijp. Hierbij waren Arelis de Duijse en Johannes de Roek als getuigen aanwezig. De akte ging over een bedrag van 641 gulden, betaald door Jan (aangeduid met een merk) en Johannes De Boek.

Op dezelfde dag verschenen Pieter Jacobsz Hooijwaghen en Jacob Meeusen van Sanen voor de notaris. Zij waren door het testament van Aaltjen Eghberts (de weduwe van Andries Dircksz van Sanen) aangesteld als executeurs (uitvoerders) en beheerders van haar nalatenschap. Deze nalatenschap was bestemd voor haar halfbroer Gherrit Helmertsz en vijf nichten, die in het testament waren genoemd. Als Andries Dircksz van Sanen zonder kinderen zou overlijden, zouden deze personen de erfenis krijgen.

De twee mannen verklaarden dat zij, namens de erfgenamen van Andries Dircksz van Sanen, op 22 november 1659 een officiële overdracht hadden gedaan. Deze akte was als bijlage toegevoegd. Zij hadden een lening (schepenkennis, een soort officiële schulderkenning) van 2600 gulden overgedragen aan Rogier de Coene, een chirurgijn uit Amstelveen.

Deze lening was oorspronkelijk bedoeld voor Aaltjen Eghberts, die weduwe en lijftochtster (iemand met recht op inkomsten uit een erfenis) was van Andries Dircksz van Sanen. De schuld rustte op Marten Pieterse Broers, een hoedenmaker. Bij deze overeenkomst waren Cornelis Hogheboom (als adviseur en notaris) en Laurens Hogheboom (als borg) betrokken. De akte was op 12 januari 1638 geregistreerd onder nummer 98.

In Amsterdam verklaarde Cornelis de Grijp op 19 maart 1659 voor notaris, in aanwezigheid van Theodorus Hillebergh, Adriaan en Johannes Florianus, dat hij een schuld had bij Hendrik Ghovertsz Hogheboom, zijn halfbroer. De schuld bedroeg 60 carolusguldens (elk ter waarde van 20 stuivers), geld dat De Grijp had geleend voor persoonlijk gebruik. Omdat De Grijp het bedrag niet direct kon terugbetalen, stond hij zijn toekomstige loon af aan Hogheboom (of diens rechtmatige erfgenamen). Dit betrof:

• Al zijn nog te verdienen maandsoldij (loon per maand) en buitengeld (extra uitkeringen) zolang hij weg was, tot de schuld van 60 gulden was afbetaald.
• De eerste 3 maanden aan al geïnde of nog te ontvangen soldij uit zijn huidige dienstverband.

De Grijp was op dat moment in Amsterdam en stond op het punt te vertrekken als bemanningslid van het schip De Jonge Prins, eigendom van de kamer Hoorn van de Geoctroojeerde Oostindische Compagnie (VOC). Het schip zou varen naar Batavia (het huidige Jakarta). De verklaring werd ook ondertekend door Crijn Aartsz van der Verhouw, een jongeman die als getuige optrad.

Op 15 oktober 1660 verklaarde Cornelis de Grijp, een gerechtsdeurwaarder, op verzoek van Jacob Meeusz van Zanen en Pieter Jacobsz Hooijwagh (de executeurs van de nalatenschap van Aaltjen Egberts, weduwe van Andries Dirksz van Zanen), het volgende: Aaltjen Egberts had in haar testament bepaald dat haar bezittingen na haar overlijden naar Gherrit Helmersz (haar halfbroer) zouden gaan. Als Gherrit zonder wettige kinderen zou sterven, zouden de goederen naar vijf door haar genoemde personen (haar "vijf neven") gaan. Nu was Aaltjen overleden en moest de verdeling van haar nalatenschap plaatsvinden. Jacob Meeusz van Zanen en Pieter Jacobsz Hooijwagh (als executeurs) lieten weten aan:

• Marten Pietersz Broers (de hoofdbetrokkene) en zijn vrouw (de nieuwe eigenaars van de woonplaats van Aaltjen),
• Mr. Cornelis Hoijseboom (advocaat en notaris),
• Laurens Hoijseboom (als borg).

Zij verklaarden dat Marten Pietersz Broers, Mr. Cornelis Hoijseboom en Laurens Hoijseboom nog steeds een schuld van 2600 gulden hadden, die oorspronkelijk op naam van Aaltjen Egberts stond. Deze schuld was vastgelegd in een akte van 12 januari 1650 en overgedragen aan Mr. Rogier de Coene (een chirurgijn) op 9 augustus 1650. De executeurs maakten dit officieel bekend aan de betrokkenen.

In een brief van 26 december 1740 schrijft de afzender over verschillende onderwerpen:

• De afzender vraagt om hulp voor een arme klokkenmaker in Paris die in nood verkeert. Een brief aan een bisschop lijkt voor nu niet gepast, maar kan later nog overwogen worden.
• De afzender vertelt over mevrouw de Princesse d’Auvergne, een vrouw die bewonderd wordt om haar deugden. Voordat zij zich bekeerde, had zij een tweede huwelijk waaruit een zoon (M. de Maizy) en twee dochters voortkwamen. De dochters leven nu teruggetrokken in Frankrijk.
• M. de Maizy diende in het leger en onderscheidde zich in Italië tijdens de laatste oorlog. Op jonge leeftijd bekeerde hij zich en leeft nu een voorbeeldig leven. Een vriend van hem, die in hetzelfde regiment diende, wil echter kartuizer (een streng kloosterleven) worden, ondanks waarschuwingen over de risico’s. M. de Maizy en de afzender hopen dat de ontvanger van de brief deze vriend kan overtuigen van een beter pad.
• De vriend bevindt zich bij Grenoble, en een reis van enkele dagen is nodig om hem te bereiken. Als de ontvanger kan helpen, zou de vriend tijdelijk bij hem kunnen verblijven (in plaats van in een klooster).
• De afzender voelt zich schuldig over een eerdere mislukte poging om iemand (M. Ca.) op het rechte pad te houden, maar hoopt op een betere afloop deze keer.
• M. Dalbert en M. de Maisy hebben het al over deze situatie gehad. Er is geld (25 spaargelden) beschikbaar voor eventuele kosten, dat later terugbetaald zal worden.

• Op 21 maart 1636 kwam Harman Jansz Wolff, een voormalig stadsmetser uit Utrecht, voor de notaris. Hij verklaarde dat hij al zijn huisraad en de spullen van zijn overleden vrouw (die bij zijn zoon Lambert Harmansz Wolff stonden) als cadeau had gegeven aan zijn kinderen Lambert, Johan, Gerarda, Peter, Henrick en de kinderen van zijn overleden dochter Gijsbertgen Harmans.
• De kinderen moesten de spullen eerlijk verdelen.
• Als de kinderen van Gijsbertgen en Peter en Henrick later zouden trouwen, mochten ze ook een deel van het huisraad krijgen, maar ze konden niet eisen dat dit gelijkwaardig was aan wat de anderen kregen.
• De akte werd opgesteld in het huis van de notaris, bij de Mariaplaats in Utrecht, met Gerrit Aertsz Devosch en Jan van Nieuwenstadt als getuigen.
• Op 17 mei 1636 kwamen Wessel van den Boetselaer en zijn vrouw Margareta Lambertsdr. (als voogd van hun minderjarige broer Lambert Jan vanden Boetselaer) voor de notaris. Samen met hun zoon Burger en dochter Maria droegen ze hun rechten op de erfenis van hun overleden broer Gerrit Lambertsz over aan Jan Gerritsz en diens vrouw Agneta.
• Deze erfenis bestond uit de nalatenschap van Jan Huerts Montier.
• Als Jan Gerritsz en Agneta zonder wettige kinderen zouden overlijden, ging de erfenis naar de stad Vlop en Willem Harmanuszoen Sackelt (uit Aspen).
• Jan Gerritsz en Agneta mochten de erfenis gebruiken om schulden af te lossen.
• Ze verzaken ook hun rechten op de erfenis van hun (groot)moeder Janneken Jans (uit een testament van 22 december 1620).
• Nicolaes van Merckerckz. werd aangesteld om namens hen voor de rechtbank in Aspen te verschijnen en de overdracht te bevestigen.
• De akte werd opgesteld in het huis van Jan Guertsz bij de Tollesteegpoort in Utrecht, met Cornelis Cornelisz Smit en Gerrit Claesz als getuigen.

In 1660 gaf de Universiteit van Parijs een oordeel over een conflict in Houdan, een stad in Bretagne (nu deel van Frankrijk). Monsieur de Montier, hoofd van de Grassins (een religieuze groep), ontdekte dat de Jezuïeten ondanks eerdere afspraken (een "bulle") toch actie ondernamen tegen mensen die ze beschuldigden van Jansenisme (een stroming binnen de kerk die ze als ketterij zagen). De bisschop van Rennes (hoofd van de kerk in die regio) eiste dat meneer de Senailles, een priester die zieke mensen verzorgde in een ziekenhuis, een verklaring ("formulaire") ondertekende. De Senailles wilde dat wel doen, maar met een belangrijke nuance: hij onderscheidde feiten (wat er echt gebeurd was) van regels (wat de kerk voorschreef). De bisschop weigerde die nuance en schorste de Senailles toen hij weigerde zonder meer te tekenen. Op 16 maart 1660 ging de bisschop naar het ziekenhuis, gesteund door vijf mannen die de Senailles lastigvielen – hoewel ze eigenlijk geen recht hadden om de priester tegen te houden. Vervolgens werd op 21 maart 1660 (Palmzondag) een klacht ingediend tegen de Senailles. Deze klacht werd aangeboden aan meneer de Laubrière, een rechter en vriend van de Jezuïeten. Hij las de aanklacht hardop voor in het "bureau des pauvres" (een soort armenraad), met veel drama. Zelfs de eerste president van het parlement (hoogste rechter), de gouverneur van Bretagne en weduwen van Jansenistische aanhangers steunden de actie tegen de Senailles. Het leek erop dat de priester geen kans maakte. Op 30 maart 1660 (Dinsdag na Pasen) werd de Senailles verhoord. Hem werd gevraagd of hij had gezegd dat de moraal van een bepaalde jezuïet (Pater Kober) was afgewezen door Franse bisschoppen. Of hij schuldig was, werd niet duidelijk. Toch werd hij twee dagen later door de kerkelijke rechtbank verboden om nog dienst te doen of zelfs maar een kerk binnen te gaan. Vier belangrijke rechters vonden dit onrechtvaardig en adviseerden de Senailles om in beroep te gaan. Hij kreeg een voorlopige uitspraak die hem beschermde tot zijn zaak behandeld zou worden. Maar de tegenstanders van de Senailles (en het Jansenisme) probeerden te voorkomen dat de zaak bij deze rechters terechtkwam. Ze wilden dat de Grote Kamer (een hogere rechtbank) de zaak in 1660 zou behandelen.

In 1650 verdedigde Gabriel Costart, een Jezuïet, in de provincie Vlaanderen de leer over voorbestemming en genade tegen nieuwe ideeën van du Montier. Dit gebeurde tijdens een discussie in het Collège de Clermont in Parijs op 29 april. Er was ook een conflict tussen de aartsbisschop van Sens en de Jezuïeten, waarbij verschillende geschriften werden uitgewisseld.

In 1741 schreef Alphonse Le Moine over het begin van de vrome wil, als reactie op een boek van Arnauld over gebed en genade. Ook werden er discussies gevoerd over 22 stellingen die door de inquisitie van Toulouse waren veroordeeld. De Jezuïet Antoine Richard des Champs verdedigde zijn opvattingen in Marseille, waarbij hij de ideeën van de bisschop van Sprens en Avitus van Vienne gebruikte.

Er verschenen verschillende uitgaven van reacties en vertalingen, zoals:

• Een antwoord van een geestelijke uit Leuven op een waarschuwing, in een tweede, verbeterde editie.
• Een vertaling van een gedicht van Prosper van Aquitanië, aangevuld met een brief aan Rufinus en een samenvatting van diens leer over genade.
• Een preek van Le Noir over de zwakheid van de heiligen, gebaseerd op voorbestemming, gehouden op Allerheiligen in Alexandrië.
• Een verdediging door Arnauld van de kerkvaders tegen beschuldigingen van de La Mothe.

In Rome werden verschillende acties ondernomen:

• De Thomistische stellingen van de Jezuïeten van Compiègne.
• Een verdediging van Ranutio Regato tegen correcties van broeders.
• Een preek van meneer Hersent, die later in Rome als geëxcommuniceerd werd aangeklaagd.
• De veroordeling van Jansenius door het kapittel van de Kapucijnen.

Er verschenen ook:

• Een lijst van boeken over genade die de afgelopen jaren waren gedrukt.
• Een bijlage bij de pauselijke bul Urbaniana over de waarheid van voorbestemming en genade.
• Een brief van Desmares over de uitleg van het Concilie van Trente door Augustinus.
• Overwegingen over de poging van Claude Morel en Martin Grandin om de hoogste censors van alle boeken te worden.
• Een gebed van Le Roy voor een volmaakte bekering, waar Arnauld later over schreef.
• Stellingen over voorbestemming van Claude Girard, meneer Retard (president) en meneer de La Lane (president).
• Een lofrede op Lodewijk de Heilige, uitgesproken en gedrukt in Rome door paus Dio en meneer Hersent.
• Een uittreksel uit een brief van een Kapucijn uit Vlaanderen.

Op 10 juli 1602 besloten de Staten-Generaal om Cornelis Pietersz een octrooi (een soort exclusief recht) te geven voor zijn uitvinding. Hiermee mocht alleen hij zijn uitvinding in de Verenigde Nederlanden maken, laten maken, gebruiken of verkopen. Dit recht gold voor 8 jaar en gold specifiek voor zijn instrument om met weinig moeite en veel precisie havens, rivieren of andere verzande waterlopen uit te diepen, volgens het bijgevoegde patroon.

De Staten-Generaal verboden iedereen – ongeacht wie het was – om zonder toestemming van Cornelis Pietersz zijn uitvinding na te maken of te gebruiken. Wie dit toch deed, verloor de nagemaakte uitvinding en moest een boete betalen van 600 pond (waarvan 40 groten per pond). Deze boete werd verdeeld:

• 1/3 voor de ambtenaar die de overtreding ontdekte,
• 1/3 voor de aanklager,
• 1/3 voor Cornelis Pietersz zelf.

Alle bestuurders, rechters, ambtenaren en inwoners van de Verenigde Provinciën moesten Cornelis Pietersz met rust laten en hem vrij laten genieten van zijn octrooi. Ze mochten hem niet tegenwerken, want de Staten-Generaal vonden dat dit rechtvaardig was. Dit octrooi gold alleen voor nieuwe uitvindingen die nog niet eerder in de Verenigde Nederlanden waren gebruikt en deed niets af aan eerdere vergunningen.

Op 11 juli 1602 besloten de Staten-Generaal ook om Johanna du Montier, de weduwe van de overleden Charles de Cambi (die 22 jaar voor de landen had gewerkt), een soortgelijke bescherming te geven. De details hiervan zijn niet verder uitgewerkt in deze tekst.

• De heren Mestdach, Fockens (in plaats van Boshuijsen, die afwezig was) kregen de opdracht om samen met de heren Meerman, van der Nisse en van der Hoolck te werken aan de belastingheffing (verponding) in Wedde en Westerwoldingerland. Dit volgde uit een besluit van 3 juli.
• Hans du Montier, trompettist van de koning, kreeg een vergoeding van 16 gulden en 16 stuivers. Dit was voor de kosten die hij had gemaakt toen de trompettist van Don Castel Rodrigo in Den Haag was.
• Het verzoek van Joris Parmentier, schout van Aardenburg, om benoemd te worden als buitengewoon commissaris over de garnizoenen in Oost-Vlaanderen, werd afgewezen.
• De vrouw van Dominicus van Coeverden (schout van Maasland, nu gevangen in 's-Hertogenbosch) moest zich wenden tot de Raad van Brabant voor zijn vrijlating.
• Bij een verzoek namens Guilliam Mestdach (ontvanger van kerkelijke goederen in Oostburg) werden vervangers aangesteld:
  • Beveren in plaats van Hoogendorp (die op reis was).
  • Van der Nisse in plaats van Vett.
  • Fockens in plaats van Weduwe Lipperheijden.
• De zaak van Weduwe Lipperheijden bleef zoals eerder besloten op 30 april: een brief aan de commandant van het garnizoen in Rijnberk steunde haar. De agent Verburgh moest een brief zoeken van de Radens van Gelre en Zutphen (gedateerd 18 januari 1644 in Arnhem), die hierover ging.
• Er werd besloten om de afgevaardigden bij het leger (inclusief de koning) regelmatig te laten rapporteren over:
  • het leger van de Republiek,
  • het leger van de vijand,
  • andere belangrijke zaken.
• Roorda vertrok naar Maastricht om met Schrasser en andere afgevaardigden een verzoek en bijbehorende stukken te onderzoeken (volgens besluiten van 7 juli 1645 en 11 april).
• Cornelia Wittinger (die extra kanonnieren bediende) kreeg voor elkaar dat kanonnieren die actief in het veld dienden, hun soldij uit de legerkosten van dat jaar kregen, zolang het leger in actie was.
• Er zou de volgende dag gesproken worden met Jaspar van Huls, die een opdracht had van David van Hattum over kanonnieren in het veld.

Op 19 juni 1655 (op een zaterdag) was er een vergadering onder leiding van heer Van Wijckel uit Gent. Ook aanwezig waren de heren Verbolt, Ansbergen, Ripperda tot Buurse, Capelle tho Rijssel, Raesfelt, Huijghens, Waveren, Veth, Stavenisse, Van der Hoolck, Vierffen, Knijff, Mulert, Ripperda en Wolffsen. Tijdens deze vergadering:

• Werden de besluiten en arresten (vonnissen) van de vorige dag voorgelezen en samengevat. Ook de brieven die hieruit volgden, werden besproken.
• Er werd een verzoek gelezen van Jean du Montier, een trompetter. Hij wilde, samen met Jacob Eus, Joris Vennecoren en Emelchior, hetzelfde salaris krijgen als een cesruijter (een soort soldaat). Na overleg besloten ze dit verzoek door te sturen naar de Raad van State voor advies.
• Er kwam een brief van resident Heins, gedateerd 29 mei 1655 uit Stockholm. Hierop werd geen besluit genomen.
• Er kwam ook een brief van commissaris Pels uit Danzig (Gdańsk), gedateerd 5 juni 1655. Ook hierop werd geen besluit genomen.

• Op 21 mei 1617 komt Daniel Lougaet, een vaandrig (vlagdrager) van de compagnie van monsieur Veauval, voor de notaris in Utrecht.
• Hij draagt een schuldovereenkomst over aan Pierre du Montier, een edelman en heer van dezelfde compagnie, en Vitamboe.
• Deze schuld is een bedrag van 3 gulden, inclusief rente, die Guillaume Henry, heer van Razeren, verschuldigd is.
• De originele overeenkomst dateert van 15 juli 1510.
• Pierre du Montier doet afstand van eventuele bezwaren en bevestigt dat hij Daniel Lougaet heeft betaald.
• De akte wordt opgesteld in het huis van de notaris, naast het stadhuis van Utrecht.
• Aanwezig als getuigen zijn:
  • Louys Lorson, eerste sergeant (hoge militair) van de compagnie van Sieur de Wanbaer.
  • Baptiste Oltena, soldaat van dezelfde compagnie.
  • Jongje vf baij Hiscatena.
  • Twee waelldus Cossen.

In januari 1686 dienden de heren Lagnij en Dodun (voormalige pachters van de tabakshandel) een verzoek in bij meneer Boreel, toenmalig hoofdbaljuw (hoogste rechterlijke ambtenaar) van Amsterdam. Ze wilden dat Pierre le Noir Du Montier, een burger uit Amsterdam, zou worden gearresteerd en zijn bezittingen in beslag genomen. Volgens Lagnij en Dodun had Du Montier geld verborgen dat van hen was gestolen door de heren Caze en Tronchin. Hiervoor was al een vonnis uitgesproken door het Châtelet (een rechtbank) in Parijs op 22 november 1685. Caze en Tronchin waren na dit vonnis uit Frankrijk gevlucht. Boreel gaf toestemming voor de arrestatie en beslaglegging, die op 6 januari 1686 werd uitgevoerd. De volgende dag, 7 januari, stond meneer Chabert, de Franse consul, borg voor Lagnij en Dodun. Op 8 januari liet Anthoine Constant (de zaakwaarnemer van Lagnij en Dodun) de volgende documenten zien:

• het contract voor de tabakspacht;
• het vonnis van het Châtelet in Parijs;
• de volmacht van Lagnij en Dodun.

Deze tekst bevat twee delen van een notariële akte uit 1874.

In het eerste deel staat een overzicht van schulden en kosten na een overlijden:

• Huur van land over het afgelopen jaar: ƒ 281,21.
• Hoofdelijke belasting (een soort belasting per persoon): ƒ 2,31.
• Geld geleend van J.W.V.B.H.E. Jweelt en G.P.B., de weduwe van Bruggen: ƒ 800, met een rente van ƒ 7,80.
• Kosten voor begrafenis en afhandeling van schulden na overlijden: ƒ 141.

Deze zaken zijn allemaal betaald. De rest van de nalatenschap blijft in handen van de persoon die de inventaris heeft aangevraagd. Deze persoon belooft alles goed te bewaren en later verantwoording af te leggen als dat nodig is. De persoon zweert ook dat er niets is verborgen gehouden of verdonkeremaand van de nalatenschap. De akte wordt ondertekend door de aanvrager, twee getuigen (Joannes Willem Marie Huijgens en Petrus Giesken) en de notaris (Burkens).

In het tweede deel, gedateerd op 13 mei 1874, benoemt Johan George Hendrik Detemeyer (een soort beheerder van het Museum op het Stadhuis in Haarlem) een nieuwe bewindvoerder. Dit doet hij omdat Lena Maria Erdtsieck, die in Haarlem woonde, op 29 april 1874 is overleden. Zij was niet getrouwd en had geen familie. In haar testament (opgemaakt in 1869) had ze haar broer Theodorus Erdtsieck (een schilder) als enige erfgenaam benoemd. Maar er was een voorwaarde: haar nalatenschap moest beheerd worden door Detemeyer, die als bewindvoerder was aangesteld. Hij moest wel meteen een vervanger aanwijzen voor als hij zelf zou overlijden of niet meer in staat was om de taak uit te voeren.

Detemeyer kiest hiervoor Herman Nicolaas Erdtsieck (een ambtenaar van de burgerlijke stand in Rotterdam). De akte wordt ondertekend door Detemeyer, twee getuigen (Joannes Willem Marie Huijgens en Paulus Koppen) en de notaris (Petrus Coenraad Burkens).

Op 1 november 1647 werd in Haarlem een huwelijkscontract opgesteld tussen:

• Pieter Holsteyn, een glazenschrijver en weduwnaar uit Haarlem, als aanstaande bruidegom.
• Jacobije Thijmons, een bejaarde poortersdochter uit Haarlem, als aanstaande bruid. Zij werd bijgestaan door:
  • Catharina Willems, weduwe van Hendrick Pietersz Gans (een voormalig conciërge van het stadhuis).
  • Jan Eloorisz van Schooten, een burger uit Haarlem.

De afspraken in het huwelijkscontract waren:

• Beide partijen brachten hun eigen bezittingen in, die in twee apart opgestelde lijsten werden vastgelegd.
• Er zou geen gemeenschap van goederen zijn: hun bezit bleef gescheiden.
• Schulden die één van hen voor het huwelijk had gemaakt, konden niet op de ander verhaald worden.
• Als het huwelijk kinderloos zou eindigen, kreeg ieder zijn/haar eigen ingebrachte bezit terug.
• Als Pieter Holsteyn als eerste zou overlijden zonder kinderen, kreeg Jacobije Thijmons een "kindsdeel" (een deel van de erfenis dat normaal aan een kind zou toekomen).
• Winst of bezit dat tijdens het huwelijk verkregen werd, zou gelijk verdeeld worden.

Het contract werd ondertekend in het huis van Catharina Willems aan de Bakenessergracht in Haarlem, in aanwezigheid van:

• Jacob Gysbertsz, een klerenmaker en notarisgetuige.

Op dezelfde dag bevestigde Jacob Gysbertsz onder ede, op verzoek van Catharina Willems, dat zij en haar familie recht hadden op de helft van drie huizen in de Lakenstraat in Haarlem. Deze huizen waren oorspronkelijk gebouwd door Jan Dircxsz Colff (haar overgrootvader) en Pieter Pietersz. Catharina Willems had bovendien recht op een vierde deel van de gemeenschap van goederen die zij met haar overleden man, Hendrick Pietersz Gans, had gehad.

Op 3 juli 1665 verscheen Abraham Jansz, wonend in Amsterdam, voor een notaris en getuigen. Hij was de zoon van Jan Jansz, die woonde in Friedrichstadt (in het land Holstein). Abraham Jansz verklaarde dat Jan Pietersz Vinckenrae hem vandaag het bedrag van 100 mark Lübsch had uitbetaald. Dit geld was hem toekomend van zijn vader, Jan Jansz, via de erfenis van zijn grootmoeder Barbara Abels. Hij bevestigde dat hij geen verdere claims had op de erfenis van zijn grootmoeder of op de voogden die over hem waakten. Ook deed hij afstand van alle verdere rechten hierop. Abraham Jansz bedankte Jan Pietersz Vinckenrae voor de betaling en beloofde dat hij noch zijn erfgenamen in de toekomst nog aanspraak zouden maken op dit bedrag. Dit alles gebeurde onder ede, met inzet van zijn persoon en bezittingen. De akte werd opgesteld in Haarlem, in aanwezigheid van de volgende getuigen:

• Abraam Jansen
• Adam Arens
• Matheus Everswyn

Op 4 oktober 1792 om 8 uur 's ochtends verscheen Jacob Holsteyn, een volwassen man uit Haarlem, voor Gerrit Kok Junior, een officiële notaris van het Hof van Holland. Er waren ook getuigen aanwezig. Jacob Holsteyn maakte bekend dat hij, omdat hij weet dat iedereen ooit sterft maar niet wanneer, zijn laatste wil wilde vastleggen. Hij trok alle eerdere testamenten en andere soortgelijke documenten in. Hij bepaalde dat na zijn dood zijn bezittingen verdeeld zouden worden tussen:

• zijn moeder Maria Hoppe, de weduwe van Izaak Holsteyn, voor de helft;
• zijn verloofde Jannetje Hagens, met wie hij van plan was te trouwen, voor de andere helft.

Hij wilde dat dit testament na zijn overlijden volledig geldig zou zijn, ook als niet alle officiële regels waren gevolgd.

Op 4 juni 1694 stuurden de Staten van Holland vanuit Den Haag verschillende brieven naar lokale en regionale overheden over zeezaken en scheepvaartkwesties.

• Aan de Admiraliteit in Friesland en heer Pels werd een resolutie doorgestuurd waarnaar zij zich moesten schikken. Ook heer Van Dijckvelt ontving deze informatie.
• De raadpensionaris Heinsius had namens koning Willem III van Groot-Brittannië een voorstel gedaan in de vergadering. De Staten namen hierop een besluit, dat als bijlage werd meegestuurd.
• Er werd een kopie meegestuurd van een verzoekschrift van resident Pels, die werkte voor hertog Christiaan Albrecht van Sleeswijk-Holstein-Gottorp. Dit moest volgens de bijgevoegde resolutie worden afgehandeld.
• Aan de gecommitteerde raden van Zeeland werd een kopie gestuurd van een verzoek van Heske Helt, schipper van het boeierschip De Hoop uit Frederikstad. Zijn schip en lading waren volgens eerdere resoluties van 22 maart en 24 april 1694 al vrijgegeven door de Admiraliteit in Zeeland. Toch werd het schip nu opnieuw tegengehouden door de rentmeester van Beoosten Schalde (Oost-Friesland).
• De Staten vonden dit vreemd, omdat de vrijgave was afgesproken met de koning van Denemarken. Ze wilden voorkomen dat deze actie de eerdere afspraken tenietdeed en nieuwe klachten tegen de Republiek zou veroorzaken.
• Ze verzochten de gecommitteerde raden om ervoor te zorgen dat het schip en de opbrengst van de lading niet langer vastgehouden zouden worden. De eerdere resoluties moesten worden nageleefd.

De West-Indische Compagnie (WIC) kreeg toestemming om geld in te zamelen om schepen en handel te financieren. Dit gebeurde door de verkoop van obligaties (aandelen) met de volgende regels:

• Elke obligatie kostte 500 gulden en leverde jaarlijks 6% rente op.
• Alleen Nederlanders of mensen met dezelfde rechten als Nederlanders mochten obligaties kopen.
• De obligaties konden worden gekocht in Amsterdam, bij kantoren van de WIC, binnen 6 maanden na de bekendmaking door de koning.
• De WIC mocht maximaal 1 miljoen gulden aan obligaties uitgeven, maar dit bedrag kon later worden verhoogd als de Heren XIX (het bestuur) dat nodig vond.
• De obligaties konden niet zomaar worden verkocht aan buitenlanders, vooral niet als dat schadelijk was voor Nederland of de WIC.
• Als een obligatiehouder overleed, gingen de obligaties naar zijn erfgenamen, mits ze Nederlander waren.
• De WIC mocht zelf schepen bouwen, kopen, verkopen en bemannen, en ambtenaren aanstellen zonder tussenkomst van anderen.
• De WIC mocht maximaal 10 schepen per jaar bewapenen, tenzij de Staten-Generaal (het hoogste bestuur) meer toestond.

Op 17 juni 1901 ging Jan Eugene Adoephe Emile Wijnans, notaris in Gulpen (regio Maastricht), naar zijn kantoor om een verkoopakte op te stellen. Daar waren aanwezig:

• De verkoper: Cornelis Lemlijn, boer uit Melin (in België).
• De koper: Jan Theodor Cryns, boer en grondeigenaar uit Voorbeek (gemeente Voorbeek).
• Twee getuigen: Andries Josef Bameekers (klerk bij de notaris) en Nicolas Habets (tuinman), allebei uit Gulpen.

Cornelis Lemlijn verkocht een stuk weiland genaamd Op Vroelen aan Jan Theodor Cryns. Het perceel was:

• Groot: 24 aren en 90 centiaren (ongeveer 2490 m²).
• Gelegen in Voorbeek, bekend in het kadaster als sectie A, nummer 1420.
• Volgens beide partijen: zonder schulden of hypotheken.

De verkoopprijs was 484 gulden. Cornelis Lemlijn bevestigde dat hij dit bedrag al van Jan Theodor Cryns had ontvangen voor het opstellen van de akte. De verkoop had twee belangrijke voorwaarden:

• Het land werd verkocht "zoals het is": inclusief alle rechten, plichten, zichtbare/onzichtbare gebreken en zonder garantie.
• De koper (Cryns) mocht het land meteen gebruiken en was vanaf die dag verantwoordelijk voor eventuele belastingen of kosten.

Na voorlezing tekenden alle aanwezigen (de verkoper, koper, getuigen en notaris) de akte. De notaris noteerde ook de betaling van 9,80 gulden voor zijn diensten, ontvangen van Nicolas Habets (een van de getuigen).

Op 14 oktober 1624 werd in een vergadering van de Heren Bewindhebbers (de bestuurders) een klacht besproken over de verdeling van de winst. De aanwezigen zeiden dat ze dit probleem vaker hadden gezien en er al over hadden nagedacht. Ze vonden dat er niets hoefde te veranderen, maar wilden er later nog eens goed naar kijken. Er werd gediscussieerd, maar er kwam geen directe beslissing.

Later in oktober 1624 kwam de groep Hoofdparticipanten (grote investeerders) bijeen. Ze kregen een overzicht van de verdeling van de binnengekomen indigo (een blauwe verfstof) en bespraken of ze hier een besluit over konden nemen. Ze besloten om de kwestie uit te stellen tot een volgende, grotere vergadering. Ook lazen ze brieven die op 22 juli 1624 uit Batavia (het huidige Jakarta) waren gekomen.

De Recessie-Commissarissen (een speciale onderzoekscommissie) rapporteerden opnieuw over hun bijeenkomst met de Bewindhebbers op 14 oktober. De Bewindhebbers hielden vast aan hun eerdere beslissing. Uiteindelijk stemde de meerderheid van de Hoofdparticipanten ermee in om drie afgevaardigden te sturen: Jonathan Bamee Poele, Michiel Cop en een zekere Eersaeme (voornaam onduidelijk). Deze drie moesten samen met een redelijke commissie in gesprek gaan met de Bewindhebbers. Doel was om:

• de brieven uit Indië te bekijken,
• de afhandeling van de boekhouding te versnellen,
• en verder te onderhandelen over de verdeling van het kapitaal.

Renier Reynen, wonend in Borneer (nu: Boxmeer), handelt namens notaris Gysbert van Crimpen (ook uit Boxmeer). Op 21 mei 1828 kreeg hij een handgeschreven volmacht, die dezelfde dag in Borneer werd geregistreerd. Hij verklaart dat Gysbert van Crimpen op 22 augustus 1829 om 15:00 uur een openbare veiling houdt. Deze vindt plaats in het huis van de weduwe Willem Buyl in Borneer. Er worden alleen roerende goederen (spullen, geen geld of zilver) geveild die aan Renier Reynen toebehoren. De verklaring is ondertekend door Renier Reynen en bevestigd door de ontvanger van Lande van Meurs. De veiling wordt gehouden door Gysbert van Crimpen, notaris in Borneer (hoofdplaats van het kanton Borneer, arrondissement Eindhoven, provincie Noord-Brabant). Er zijn ook getuigen aanwezig.

Op 14 juli 1710 ontvingen de Staten-Generaal een brief van heer Hamel Bruijninx, de vertegenwoordiger van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden aan het hof van de keizer in Wenen. De brief was gedateerd 2 juli 1710 en gericht aan griffier Fagel. In de brief schreef Hamel Bruijninx het volgende:

• Afgezanten van de keizerlijke Rijnkanselarij (een belangrijke administratieve instantie) hadden hem herhaaldelijk gevraagd of de Staten-Generaal een financiële beloning (gratificatie) wilden geven.
• De keizer had de Staten-Generaal eerder de titels "bel en potent" (vrij vertaald: "geliefd en machtig") gegeven. De afgezanten hoopten hierop een beloning te ontvangen.
• Op 23 februari 1710 had Hamel Bruijninx al eerder geadviseerd dat er 24 personen betrokken waren bij deze kwestie, waaronder heer Dolbergh, secretaris van de Latijnse correspondentie.
• De Rijnkanselarij hoopte op een bedrag van 1000 dukaten (een munteenheid).
• Ook afgezanten van de Oostenrijkse hofkanselarij, onder leiding van graaf van Sinzendorf en baron von Seilern, verwachtten een geschenk van de Staten-Generaal.
• Niemand had echter rechtstreeks aan Hamel Bruijninx gevraagd om hierover te onderhandelen.

Na overleg besloten de Staten-Generaal dat:

• Een kopie van de brief zou worden gegeven aan heren Van Broekhuijsen en Van Effen, die deel uitmaakten van de gecommitteerde raden (een adviesorgaan) van de Staten-Generaal.

Op 16 november 1832 verscheen Adrianus Jacobus Borsje, winkelier uit Schiedam, voor notaris Jacob Dykmans. Hij was helder van geest, wat de notaris en twee getuigen bevestigden. Borsje dicteerde zijn testament en trok hiermee alle eerdere testamenten in. In zijn nieuwe testament liet hij het volgende na:

• aan Anthonia van der Linde en Cornelia Alida van der Linde (de zussen van zijn overleden vrouw) elk een bedrag van 500 gulden in contant geld;
• aan David van der Linde (een halfbroer van zijn overleden vrouw) al zijn

Janneken Rogies (ook wel Hetteyken van Insbaens of Heijndrichter Deseringh genoemd) maakte op 27 oktober (vermeld als "Toircond 27") een testamentaire regeling met haar man. Hierin stond het volgende:

• Als Janneken en haar man zonder kinderen zouden komen te overlijden en haar schoonmoeder, Aeffgen Ijsbrants, dan nog leefde, moest de weduwe van Janneken aan Aeffgen een eenvoudige, wettelijk vastgestelde erfenis (een "legitieme portie") uitbetalen.
• Deze afspraak gold als een officieel testament, codicil (aanvulling op een testament), schenking bij overlijden of andere juridische regeling – zelfs als niet alle formele vereisten waren nageleefd.
• Alles wat tegen deze afspraak in kon gaan, werd hiermee ongeldig verklaard.
• Het document werd opgesteld in hun huis in de Soetemelick en Witte Broetenstraat (in Haarlem), in aanwezigheid van de getuigen Hendrick Hamer en Paack Isaack Hart.

Op 28 mei 1665 kwamen Johanna van Bredenhoff (namens de overleden Otto van Flodorp), Reijer Jacobsz en Willem Theunisz (beide kooplieden in Haarlem) voor een notaris. Zij gaven François van Beaumont (een advocaat) volmacht om:

• Namens hen in 's-Hertogenbosch en omgeving openstaande schulden te innnen van hun schuldenaars, waar die ook woonden.
• Geld en bewijsstukken (zoals rekeningen) in ontvangst te nemen.
• Bij weigering van betaling rechtszaken te starten, te verdedigen en door te zetten – inclusief hoger beroep, schikkingen of arbitrage (conflictoplossing buiten de rechter).
• Kwitanties (bewijzen van betaling) en andere benodigde documenten te tekenen.
• Een vervanger aan te wijzen voor deze taken als dat nodig was.

De volmacht gold voor alles wat nodig was in deze zaken, alsof Van Bredenhoff, Jacobsz en Theunisz zelf aanwezig waren.