Transcripties » Recent gemaakte samenvattingen van herkende teksten

De rechtbank heeft besloten dat de veroordeelde Joseph van Mallebaar moet worden overgebracht naar de plek waar recht wordt gesproken in het gebied. Daar zal de beul hem de volgende straffen geven:

• Hij wordt met een strop om zijn nek aan de galg vastgemaakt
• Hij wordt met roedes op zijn blote rug gegeseld
• Hij krijgt een brandmerk
• Hij wordt daarna in ketenen geslagen

Deze straffen zijn opgelegd door de rechtbank namens de Staten-Generaal van de Verenigde Nederlanden, na een eis van aanklager Willem Cornelis Boers, omdat zulke opzettelijke geweldpleging in een land waar recht geldt niet ongestraft kan blijven.

De tekst beschrijft een gewelddadig voorval waarbij een man een vrouw genaamd Stintje probeerde te lokken door te liegen dat Juffrouw van Laar haar wilde spreken. Hij bereidde zijn slechte plan voor door deuren te sluiten en een mes te pakken. Hij kwam op haar af en zei dat hij zou laten zien wat een "mallebaar" (kwaadwillend persoon) was. Later achtervolgde hij haar op straat in het donker en bracht haar een zware verwonding aan het hoofd toe met een mes. Door snelle hulp heeft dit geen dodelijke afloop gehad. Het feit dat ze het overleefd heeft, lag niet aan de voorzichtigheid van de dader - hij handelde in razernij en in het donker. Het was meer geluk dan wijsheid dat het slachtoffer het overleefde. Zijn kwade bedoelingen blijken zowel uit zijn daden als uit zijn grove woorden.

De gevangene heeft tegen een slavin Steyntje gezegd: "Wat doen jullie Fransen hier? De Engelsen moeten komen, dan kunnen wij/de Engelsen de mensen vermoorden." Deze woorden waren niet bedoeld als grap, maar hadden een kwaadaardige bedoeling. Zulke uitspraken konden namelijk gemakkelijk mensen opzetten tot samenscholing en het maken van gevaarlijke plannen, vooral gezien de tijdsomstandigheden toen de gevangene deze woorden sprak.

De slaaf Goliath antwoordde dat hij niet begreep waarom het slachtoffer alles aan haar meester wilde vertellen. Hij zei dat hij het alleen had gedaan om haar bang te maken. Steintje antwoordde hierop dat ze het wel zou vertellen omdat hij al zo vaak brutaal was geweest. Nadat Steintje een paar stappen verder was gelopen, sprong de slaaf Goliath langs haar heen en stak haar met een tafelmes in haar achterhoofd. De wond was 1,5 duim lang.

Volgens het bijgevoegde medische rapport is Steintje inmiddels volledig hersteld. De rechtbank kan dit alles terugvinden in de bijgevoegde verklaringen en verhoren. De aanklager heeft de zaak met alle belangrijke details gepresenteerd en twijfelt er niet aan dat de rechters bij het lezen hiervan al hebben begrepen dat de verdachte zich niet alleen schuldig heeft gemaakt aan verschillende brutale daden, maar vooral aan het verwonden van iemand.

Stijntje vroeg aan de gedaagde wat ze tegen haar te zeggen had. De gedaagde antwoordde dat ze al vaker brutaal was geweest en het toen verzwegen had, dus dit ook wel kon verzwijgen. De gedaagde pakte een mes en zei dat ze altijd 'mallebaa' (gek) zei, maar dat ze nu zou laten zien wat een 'mallebaar' was. Ze kwam met het mes op haar af. Stijntje vluchtte naar het Slavenhuis. Toen ze zag dat de gedaagde zich had teruggetrokken, ging ze weer naar beneden. Ze riep de slaaf Goliath en samen verlieten ze het huis om hun meester te informeren over wat er gebeurd was. De gedaagde merkte dit en volgde Stijntje en Goliath stilletjes. Bij het huis van chirurg Ter Mytelen aangekomen, hoorde Stijntje geluid achter zich en vroeg aan Goliath of de gedaagde hen volgde.

De slavin Stijntje reageerde op de beschuldigde door te zeggen dat hij aan de galg zou komen als de heren erachter zouden komen. De beschuldigde stuurde daarop Benjamin van de scheepskeuken naar voren, waar hij weer ging zitten naaien aan tafel. Stijntje ging naar boven maar werd kort daarna weer naar beneden geroepen door de beschuldigde. Hij zei dat mevrouw van Laar haar wilde spreken. Toen Stijntje beneden kwam en vroeg waar die vrouw was, zei de beschuldigde dat hij dat niet wist. Vervolgens:

• deed hij de voor- en middendeur op slot
• pakte hij een van de dagelijkse tafelmessen
• hierop opende Stijntje de voordeur en ging op de stoep staan
• toen ze zag dat de beschuldigde was gaan zitten en het mes op tafel had gelegd, ging ze weer naar binnen

De meneer Willem Cornelis Boers, die openbaar aanklager was in de regering van de Oost-Indische Compagnie, klaagde de slaafgemaakte Joseph van Ceylon aan. Joseph was eigendom van de winkelier Barend Hendrik van Reede van Oudshoorn. Op woensdag 20 juni tussen 8 en 9 uur 's avonds was Joseph met andere slaven in de keuken van zijn eigenaar. Daar hoorde hij van mevrouw de weduwe Molles dat er geen Engelsen maar Fransen in Valsbaai waren aangekomen. Joseph zei daarop dat hij liever had dat de Engelsen waren gekomen, dan hadden ze de vrouwen kunnen vermoorden omdat ze verraders waren die niet met de jongens wilden omgaan.

De rechtbank beoordeelde eerst de leeftijd van de verdachte op ongeveer 20 jaar op basis van zijn lichaamsbouw. Uit een verklaring aan de aanklager blijkt echter dat de verdachte waarschijnlijk pas 14 of hoogstens 15 jaar oud was.

Deze jonge leeftijd zou kunnen leiden tot een lagere straf in plaats van de doodstraf, maar er is onzekerheid over zijn exacte leeftijd. Volgens wettelijke principes is het in onzekere gevallen beter om straffen te verlichten dan te verzwaren. Dit principe geldt vooral omdat de ernst van een misdaad vaak wordt afgemeten aan de leeftijd van de dader.

Op dezelfde avond dat er eerder op de middag algemene waarschuwingssignalen vanaf het kasteel waren gegeven, ontstond er een kritieke situatie. Op dat moment was het noodzakelijk om de orde te bewaren en alles wat tot onrust kon leiden direct aan te pakken.

De beschuldigde was volgens zijn medeslaaf Anthonij en de slavin Silvia erg argwanend en kwaadwillig. Hij had gezegd dat de dienstmeiden verraadsters waren en dat de jongens bij elkaar moesten blijven. Dit laat duidelijk zien dat jaloezie de reden was waarom de beschuldigde zulke onbezonnen uitspraken deed.

Alsof dit nog niet genoeg was om zijn slechte bedoelingen te tonen, zocht hij kort daarna nog meer gelegenheid om zijn kwade wil te laten zien.

January van Macasser, vermoedelijk 30 jaar oud, de lijfeigene van de Chinees Limemonke, verscheen in het Kasteel de Goede Hoop op 20 april 1791. Hij deed dit voor Tobias Christiaan Bonnenkamp en Johan Fredrik Kirsten, leden van de Raad van Justitie. Dit gebeurde op verzoek van de onafhankelijke aanklager Willem Cornelis Boers om vragen te beantwoorden over zijn positie als lijfeigene van de Chinees Limemonke.

De tekst gaat over een rechtszaak waarbij iemand een slavin heeft aangevallen met een mes. Het mes wordt gezien als een wapen dat bedoeld is om iemand te doden, zoals beschreven staat in de toenmalige wetgeving. De dader heeft niet per ongeluk of uit zelfverdediging gehandeld, maar heeft de slavin met opzet en op brute wijze 5 keer verwond. De slavin moest vluchten om te ontsnappen.

De verdachte heeft tijdens zijn verhoor door de rechtbank bekend dat hij zijn eigen mes heeft gebruikt om de slavin Malatie te steken. Hij dacht dat hij haar dodelijk had verwond. Daarna probeerde hij zelfmoord te plegen door zichzelf met hetzelfde mes in zijn buik te steken.

Uit deze handelingen blijkt duidelijk dat hij de bedoeling had om Malatie te doden. Dit wordt bewezen door het moordwapen dat hij gebruikte - een mes waarmee hij de verwondingen toebracht.

De beschuldigde gaf 4 stuivers aan een medeslaaf om brandewijn te halen. Malatie pakte de brandewijn van de jongen af en gooide het weg. Toen de beschuldigde en zijn metgezel terugkwamen van een drinkpartij elders, vroegen ze aan Balatie waar de 4 stuivers waren. Malatie merkte dat ze dronken waren en zei alleen "ga weg". Daarop trok de beschuldigde een mes en bracht haar 5 lichte verwondingen toe.

Volgens de medische verklaring waren de verwondingen als volgt:

• 1 op het voorhoofd
• 1 in de rechterborst
• 3 op de rechteronderarm

Willem Cornelis Boers, een officier van justitie, diende een aanklacht in tegen Jannuarij van Macasser, een slaaf van de Chinees Limnionko. De zaak speelde zich af in maart. Jannuarij was teruggekomen van het vissen toen er een ruzie ontstond tussen hem en een slavin genaamd Malatie van Ambon. Malatie en Jannuarij hadden eerder een relatie gehad. Malatie heeft hierover een verklaring afgelegd voor de rechters.

De doodslag die door de verdachte is uitgevoerd blijkt volgens de medische verklaring alleen maar lichte verwondingen te hebben veroorzaakt. De dader kan daarom alleen voor mishandeling worden aangeklaagd. De rechter kan hiervoor verschillende straffen opleggen:

• geseling
• gevangenisstraf
• verbanning
• andere straffen naar inzicht van de rechter

Dit wordt bevestigd door Carprzoo in zijn geschrift. De verdachte heeft zeer agressief gehandeld door een wapen te gebruiken dat geschikt was voor moord. Hij heeft de slavin genaamd Nalatie 5 keer verwond op gevaarlijke plekken zoals haar hoofd en borst.

De aanklager vroeg aan de rechters om de aangeklaagde de volgende straffen op te leggen:

• Naar de gebruikelijke plaats voor het uitvoeren van strafvonnissen gebracht worden
• Aan een paal vastgebonden worden
• Door de beul met stokken op de blote rug geslagen worden
• Een brandmerk krijgen
• In ketenen geklonken worden
• 15 jaar dwangarbeid verrichten voor de VOC

Dit vonnis werd geëist omdat de aangeklaagde een slavin bijna had gedood. Dat ze het overleefde was meer geluk dan wijsheid.

Op 30 augustus 1781 werd in Indië een slaaf genaamd Goliath, eigendom van onderkoper en winkelier Barend Hendrik van Rheede van Oudshoorn, voor de raad van justitie gebracht. De onafhankelijke officier van justitie Willem Cornelis Doers eiste de volgende straffen:

• Vastgemaakt worden aan de galg
• Zweepslagen op de blote rug
• Brandmerken
• In ketenen slaan
• Levenslang dwangarbeid voor de Verenigde Oost-Indische Compagnie
• Betaling van de proceskosten

Dit betrof een voorval dat plaatsvond op 20 juni van dat jaar.

Op 27 maart 1781 werd chirurg David Reynders geroepen door de Chinese handelaar Madak om een slavin genaamd Mallatie te onderzoeken. Hij vond 5 meswonden:

• 1 op haar voorhoofd
• 1 op haar rechterborst
• 3 op haar rechteronderarm

Ianuarij, een slaaf uit Makassar van ongeveer 30 jaar oud en eigendom van de Chinees Simnionko, heeft het volgende bekend voor de rechtbank:

Eind maart kwam hij thuis van het vissen en gaf een medeslaaf 4 stuivers om brandewijn te halen. Mallatie, met wie hij samenleefde, gooide deze drank weg omdat ze bang was dat hij dronken zou worden. Hij ging toen ergens anders alcohol drinken. Toen hij thuiskwam vroeg hij Mallatie waar de 4 stuivers waren. Omdat Mallatie zag dat hij al dronken was, duwde ze hem weg.

Een slavin was bang geworden omdat ze zag dat iemand met een mes op haar afkwam terwijl hij zei "nu zal ik je laten zien wat een Mallebaar is". Ze vluchtte naar zolder en sloot de deur. Uit angst dat het slecht zou aflopen met Joseph ging ze weer naar beneden en riep haar medeslaaf Goliath. Terwijl de dader nog aan het kleermakerwerk bezig was, verliet ze met Goliath het huis. Ze wilde naar haar lijfheer (eigenaar) gaan. Bij de hoek van de overkant hoorde ze een deur opengaan. Ze verstopte zich uit angst dat ze achtervolgd werd. Daarna liepen ze door tot aan het huis van chirurgijn Termeytelen.

Een slavin had het kruit van het geweer van Kaldeyer afgehaald. Hij had daarna het geweer 3 keer tegen de borst van Lamoen gezet en proberen af te vuren. Toen Kaldeyer naar huis ging om meer kruit te halen, hebben andere slaven Lamoen bevrijd die daarna kon vluchten. Toen Kaldeyer terugkwam en zag dat Lamoen was ontsnapt, dreigde hij de andere slaven ook te pakken te nemen. Deze slaven vluchtten toen naar de autoriteiten.

De slaven vertelden de autoriteiten ook dat Kaldeyer eerder een andere slaaf genaamd Anthonij zo zwaar had geslagen met een houten stok, dat deze de volgende dag was overleden. Omdat het lichaam al te ver vergaan was, kon dit niet meer onderzocht worden.

De autoriteiten hebben daarom besloten om Kaldeyer aan te klagen en voor het gerecht te brengen.

Een kok verbleef in de kombuis (scheepskeuken) om zijn normale werk te doen. Een slavin genaamd Diana ging naar voren met haar 1-jarige kind dat aan het drinken was. Ze liet het kind achter bij een slavenjongen in de keuken. De jongen nam het kind mee naar een rivier die ver weg lag. Bij de rivier ging hij op de grond zitten, ontkleedde het kind en probeerde het seksueel te misbruiken. Hij gebruikte geweld, maar omdat het kind hard schreeuwde, werd hij bang en stopte hij.

De getuige Ian Knoop was in het donker gestruikeld over een klip en was op de muur van een brug gaan zitten. Een groep slaven liep een paar stappen verder, waarbij de slaaf Joseph langs hem rende naar een slavin. De slavin riep om hulp. De getuige rende naar haar toe toen ze bijna viel. Door haar gewicht en het vele bloed liet hij haar op de grond zakken. Joseph was intussen weggevlucht.

Enkele mensen kwamen helpen en brachten de slavin naar een huis in de buurt waar eerder een slager had gewoond. De getuige zag toen dat de slavin een wond achter haar oor had waar veel bloed uit kwam. Hij verklaart dat hij deze verwonding niet heeft toegebracht. De getuige had onderweg aan Steijntje gevraagd waar ze naartoe ging.

Volgens deze verklaring arriveerde de persoon ongeveer 4 jaar geleden. De onderneming schat dat de jongen nu 14 of hoogstens 15 jaar oud is. Dit gebeurde in het Kasteel de Goede Hoop in aanwezigheid van klerken Hendrik Ludolph Neethang en Anthony Pauve als getuigen. De gezworen klerk F. L. Bletterman ondertekende het document.

Op verzoek van de onafhankelijk fiscaal Willem Cornelis Boers hebben de ondertekenaars op 21 juni in het huis van burger Fredrik Farrius een slavin genaamd Christina van de Kaap onderzocht en verzorgd. Zij was eigendom van onderkoopman en winkelier Barend Hendrik van Rhee van Oudshoorn. Ze had een steekwond van ongeveer 1,5 el lang.

Een vrouwelijke slaaf van een Chinese man genaamd Liemkionko verklaarde voor de rechtbank in Ambon op 7 juni 1781 het volgende: Ongeveer 10 tot 12 dagen geleden kwam haar partner, de slaaf Ianuarij, thuis van het vissen. Hij had een andere slaaf 4 stuivers gegeven om brandewijn te kopen. Die andere slaaf kwam met de brandewijn terug naar huis.

Kruger vroeg om een Hottentot-vrouw te laten zien. Een slavin ging naar het strooihuis om haar te roepen. Toen niemand reageerde, ging zijn huisvrouw zelf naar het strooihuis. De huisvrouw ontkende tegenover Kruger dat er een moord was gepleegd. Ze beweerde dat de zus van de Hottentot Fix, genaamd Jacomein, nog in leven was en kort ervoor voor Kruger's ogen was weggelopen.