Transcripties » Recent gemaakte samenvattingen van herkende teksten

Pieter Vlok beweerde dat hij zijn bezittingen zou gaan ophalen maar kwam niet terug. De gevangene werd samen met Sara losgemaakt, nadat zij beloofde vrijwillig mee te gaan. Vlok nam het kapmes of parang af van de gevangene, die het van zijn meester had meegenomen (of zoals de gevangene zegt: hij had het vrijwillig afgegeven). De gevangene ging samen met Sara en Pieter Vlok de berg op om beter naar de gevluchte Matthijs te kunnen uitkijken. Toen ze Matthijs niet zagen, gingen Vlok en de gevangene (die het kapmes volgens zijn zeggen weer meenam) naar beneden tot aan de klippen om Matthijs nogmaals te zoeken. Nadat ze een tijdje tevergeefs hadden gezocht, gingen ze weer naar boven waar Sara was en het paard dat aan struiken was vastgebonden. Pieter Vlok ging toen uit vermoeidheid op de grond liggen met zijn hoofd steunend op zijn rechterhand.

Willem ten Damme, scheepsdokter van de Nederlandse Oost-Indische Compagnie in Kaap de Goede Hoop, verklaart dat hij op 21 september vroeg in de ochtend met mevrouw Vlok naar de Houtbaai is gereden. Ze gingen daar naar haar zoon Pieter Vlok die gewond was geraakt. Bij de witte bomen kwamen ze de patiënt al tegen die te paard zat. Ze gingen naar het huis van meneer van Helsdingen. Ze konden de wond daar niet verbinden omdat de patiënt te zwak was door het bloedverlies. Ze waren bang dat de wond weer zou gaan bloeden.

Onderweg kreeg de patiënt last van:

• flauwtes
• problemen met zijn ogen
• hoofdklachten

Toen ze het verband later losmaakten, zagen ze een grote wond aan de linkerkant van zijn hoofd. De wond was ongeveer zo lang als een grote vinger. Ze durfden de wond niet grondig te onderzoeken uit angst voor bloedingen. Na 2-3 dagen bleek dat er een grote wond in de schedel zat.

Op 5 oktober 1705 in het Kasteel de Goede Hoop hebben de raadsleden Kaijs Jesse Slotsboo en Hendrik Donker een bekentenis opgenomen. Hierin werd verklaard dat er plannen waren gemaakt om samen met de slavin Sara te vluchten. De secretaris Am Nr Poulle heeft dit document ondertekend.

In de rechtbank van het Kasteel de Goede Hoop op 1 oktober 1705 verklaarde de verdachte dat hij bij zijn eerder afgelegde bekentenis bleef. Tijdens een vierde verhoor voor de Raad van Justitie voegde hij toe dat hij 3 keer het kapmes had opgepakt en weer neergelegd omdat Pieter Vlok eerst nog rechtop zat en steeds heen en weer keek. De verdachte verklaarde dat hij Pieter Vlok toen pas met het kapmes in het hoofd heeft geslagen toen deze met zijn hoofd op zijn rechterhand op de grond lag te rusten, met zijn zwaard in de schede naast hem.

Dit verhoor werd geleid door de raadsleden K.I. Hlotsboo en Hendrik Donker.

• Met de slavin Sara probeerde te vluchten
• Met een kapmes de rustende Pieter Vlok in zijn achterhoofd verwondde
• Eerst wegvluchtte maar toen terugkeerde
• Door Pieter Vlok werd aangesproken met "Dieter wat doe je mij?"
• Zag dat Vlok naar Sara om hulp riep
• Door Vlok met een hakmes werd verwond op zijn neus
• Ook een verwonding aan zijn linkerhand opliep
• Werd vastgebonden en naar het huis van Hendrik Coster in Houtbaai werd gebracht

Pieter Vlok werd samen met zijn medeslaaf Sara en de bekennende dader naar een berg gebracht. Pieter Vlok had een zwaard dat hij van zijn eigenaar had meegenomen. Terwijl Sara en het paard op de berg achterbleven, gingen Pieter Vlok en de bekennende dader naar beneden om naar Matthijs van Makassar te zoeken. Na een vruchteloze zoektocht keerden ze terug naar Sara en het paard. Pieter Vlok ging uitgeput liggen met zijn hoofd op zijn rechterhand. Naast hem lagen een gebroken zwaard, een kapmes en zijn sabel. Sara sliep aan zijn linkerkant terwijl de bekennende dader achter hem zat. De bekennende dader pakte drie keer het kapmes op met de bedoeling Pieter Vlok te verwonden.

Pieter van de Cust, een 18 tot 20-jarige slaaf van de butler Hans Jurgen Zuijderberg, legde een verklaring af voor de Raad van Justitie. Hij verklaarde dat hij op 20 december met een andere slavin, Sara van Bima, bij een vuur zat achter de Kleine Leeuwenkop in de Houtbaai onder een rots. Daar werden ze betrapt door Pieter Vlok, de zoon van vrijburger Jan Vlok. Pieter Vlok bond hen vast en ging op zoek naar een derde slaaf, Matthijs van Macasser, die zich in de buurt verstopte. Pieter Vlok vond Matthijs en nam een gebroken zwaard van hem af. Omdat Matthijs niet vastgebonden was, ontsnapte hij onder het voorwendsel zijn spullen te gaan halen. Pieter van de Cust en Sara smeekten en beloofden iets.

Pieter Vlok legde een verklaring onder ede af waarbij hij bevestigde langs de eilanden Onrust en Amsterdam te zijn gevaren. Hij werd door rovers tegengehouden, waarbij ze zijn scheepspapieren bekeken. Dit gebeurde rond 4 uur in de namiddag. Later moest de kapitein van de rovers alle scheepspapieren aan boord van een schoener brengen.

Tijdens een rechtszitting op het Kasteel de Goede Hoop legde op 22 september 1705 iemand een verklaring onder ede af. Dit gebeurde in aanwezigheid van raadsleden K.I. Slotsboo en Claas Hendriksz Diepenauw. De verklaring werd officieel vastgelegd door secretaris A.M. Poulle en later bevestigd door secretaris G. Nooullee.

Pieter Vlok, 15 jaar oud, verscheen voor afgevaardigden van de Raad van Justitie. Op verzoek van openbaar aanklager Joan Blesius verklaarde hij het volgende:

• Op zaterdag 19 deze maand rond 4 uur 's avonds reed hij van zijn vaders boerderij Vredenhof naar de Houtbaai
• Omdat het laat werd, bleef hij overnachten in het huis van de vrijburger Hendrik Coster
• De volgende ochtend, ongeveer een uur voor zonsopgang, reed hij naar de Kleine Leeuwenkop
• Daar zou hij weggelopen slaven kunnen vinden
• Hij zag daar een jonge slaaf, Matthijs van Makassar, die zich achter een rots verstopte
• Deze slaaf was eigendom van zijn zwager, bottelier Hans Jurgen Zuijderberg

Jurrie Hommel en militair Hans Jurgen uit Koningsbergen, beiden in dienst van de Verenigde Oost-Indische Compagnie, hadden een geschil in Neurenberg.

Hij kreeg lijfstraf opgelegd met bijkomende kosten. Dit werd ondertekend door Joan Blesius op 1 oktober 1705. Het werd opgeschreven in de notulen van de secretaris.

De officier van justitie klaagt aan dat 2 soldaten, terwijl ze op wacht stonden, hun zwaarden hebben getrokken. Ze raakten in gevecht met 2 andere soldaten die nu voortvluchtig zijn. De 2 beklaagden hebben zich ook met getrokken zwaarden verzet tegen de burgerwacht. Dit blijkt uit een beëdigde verklaring die aan de rechtbank is voorgelegd. De officier eist dat beide beklaagden volgens artikel 32 van de krijgsartikelen worden gestraft, of dat de rechtbank een andere passende straf bepaalt.

Deze verklaring onder ede werd afgelegd op 23 september 1705 bij Kaap de Goede Hoop. Als getuigen waren aanwezig leden van de Raad van Justitie:

• H. I. Slotsboo
• J. Brommert

De verklaring werd officieel vastgelegd door secretaris A. Poulle.

Op 22 december waren de vrijburgers (vrije burgers) Christian Bok en Jan le Roux aan het werk bij de burgerwacht in Kaap de Goede Hoop. Bok was daar als korpsoraal en le Roux als gewoon lid. Rond 7 uur 's avonds waarschuwde een schildwacht dat er mensen aan het vechten waren met degens bij de waterpomp. Bok stuurde daarop 3 mannen met pieken, waaronder le Roux, naar de waterpomp. Daar troffen ze 4 mannen aan die met getrokken zwaarden hevig aan het vechten waren. De burgerwacht probeerde met hun pieken de vechtenden uit elkaar te halen, maar de vechtende partijen bleven doorgaan en vielen zelfs de burgerwacht aan.

De soldaat Fredrik Pautser en de burger Willem Cornelisz van Coesveld deden samen een verklaring die opgeschreven werd.

Op 10 maart 1705 verschenen enkele getuigen voor de Raad van Justitie in het Kasteel de Goede Hoop. Ze bevestigden hun eerdere verklaringen die waren afgenomen op verzoek van de officier van justitie Pieter Robbertsz. De getuigen wilden niets toevoegen of weghalen uit hun verklaringen. Ze legden een eed af onder aanroeping van God. Het document werd ondertekend door:

• Jan Fredrik Pantser
• Willem Cornelissen
• Willem Helot als klerk
• Willem van Putten als commissaris
• Jan Mahieu als secretaris

Op 9 februari 1705 verschenen voor Jan Mahieu, secretaris van de landdrost en heemraden, twee mannen:

• Fredrik Pantser, soldaat en oppasser van landdrost Pieter Robbertsz
• Willem Cornelisz van Coesveld, een vrij man

Zij verklaarden dat Fredrik Pantser naar het huis van de vrije landbouwer Jacob Aartsen Brouwer was gegaan. Pantser vroeg Brouwer beleefd om naar het huis in Stellenbosch te komen, waar de landdrost hem wilde spreken.

Brouwer reageerde zeer onbeleefd en zei dat de landdrost hem maar moest komen halen als hij hem wilde spreken.

Deze verklaring werd afgelegd in het bijzijn van heemraad Guilliam du Poit en oud-heemraad Dirk Coetzee als getuigen. Zij ondertekenden samen met de aangevers het document op het secretariaat van Stellenbosch.

Hij kwam aan bij zijn paard en bond iemand los. Hij nam eerst een mes af dat zij bij zich had. Met haar reed hij vervolgens de bergen in op zoek naar Matthijs. Hij liet zijn paard en een slavin genaamd Sara daar achter en ging met Pieter te voet naar beneden bij de klippen om Matthijs nogmaals te zoeken. Toen ze Matthijs niet vonden, keerden ze terug naar het paard. Daar ging hij uitgeput achter een bosje liggen. Hij hield bij zich:

• een gebroken floret (schermdegen)
• het mes
• zijn eigen zwaard

Hij lag op zijn rechterzijde met zijn hoofd rustend op zijn rechterhand. De slavin Sara lag aan zijn linkerkant te slapen en slaaf Pieter zat achter hem.

Op 3 februari 1705 heeft Jan Mahieu, secretaris van de landdrost, een verklaring opgenomen van Anthoni van der Lith, een vrijlandbouwer uit Stellenbosch. Van der Lith verklaarde dat hij op 2 januari 1705 rond 3 uur 's middags werd geroepen om naar het huis van Jacob Aartsen Brouwer te komen. Daar werd de vrouw van oud-heemraad Matthijs Greev ernstig mishandeld door Jacob Aartsen Brouwer.

Toen Van der Lith aankwam, zag hij dat de vrouw van Matthijs Greef:

• Los haar had
• Haar muts kwijt was
• Onder het bloed zat
• Blauwe plekken op haar arm had

De vrouw liet haar verwondingen aan Van der Lith zien en zei dat Jacob Aartsen Brouwer dit had gedaan. Deze verklaring werd afgelegd in aanwezigheid van getuigen Matthijs Diderix en Helmer Paal.

Pieter van der Linden legde een verklaring af als soldaat.

De getuige gaf aan dat hij bereid was zijn verklaring met een officiële eed te bevestigen. Deze verklaring werd afgelegd in aanwezigheid van Malthijs Dieder en Helmerpaal als betrouwbare getuigen. Dit gebeurde in het huis van oud-heemraad Matthijs Greef en werd ondertekend door de getuige en secretaris Jan Mahicu.

Later verscheen de getuige opnieuw voor de afgevaardigden van de Raad van Justitie. Na het voorlezen van zijn eerdere verklaring, bevestigde hij deze op verzoek van provinciaal landdrost Robbertsz. Hij legde een plechtige eed af met de woorden "zo waarlijk helpe mij God Almachtig".

Dit alles werd vastgelegd in het Kasteel de Goede Hoop op 10 maart 1705, in aanwezigheid van eerste klerk W. Helot en commissarissen O. Berg, Willem van Putten en Dm Boulle.

Op 3 februari 1705 legde Pieter van der Linden van Woerden, een soldaat in dienst van de Compagnie, een verklaring af voor secretaris Jan Mahieu. Hij vertelde dat hij op 2 januari 1705 op geschreeuw was afgekomen bij het huis van landbouwer Jacob Aartzen Brouwer in Woerden. Daar zag hij dat de vrouw van oud-heemraad Matthijs Greef ernstig was geslagen en mishandeld. Toen hij Brouwer, die twee scheermessen vasthield, vroeg waarom hij een weerloze vrouw zo sloeg, werd deze woedend. Brouwer zei dat het hem niets aanging en hield één scheermes half open. Van der Linden pakte het mes af toen Brouwer dreigend naar hem toe kwam. Daarop probeerde Brouwer met het andere scheermes naar Van der Linden te steken, die de aanval net kon ontwijken.