Transcripties » Recent gemaakte samenvattingen van herkende teksten

Een vrouw vertelt dat zij door een man is aangevallen. Hij greep haar eerst bij de armen, toen bij haar borst en gooide haar op de grond. Hij ontblootte haar gedeeltelijk en maakte zijn broek los om haar te verkrachten. Toen de vrouw begon te schreeuwen, probeerde hij haar keel dicht te knijpen. Hij pakte haar mes af, waarmee ze eerder zuring had gesneden, en zette dit op haar keel. Hij dreigde haar te vermoorden als ze niet zou zwijgen. Even later liet hij haar keel los en gooide het mes weg. De vrouw begon opnieuw te schreeuwen om hulp. Twee slavinnen van de Compagnie kwamen haar helpen. De man probeerde te vluchten maar werd gepakt door andere mensen die op het geschreeuw afkwamen, waaronder de baas van de Compagniestuin. De man werd naar de gevangenis gebracht. De bekentenis van de man komt grotendeels overeen met het verhaal van de vrouw, behalve dat hij niet toegeeft dat hij het mes op haar keel heeft gezet en gedreigd heeft haar te vermoorden. In rechtszaken waar dergelijke details niet bewezen kunnen worden door getuigen of een bekentenis, kan de waarheid soms worden vastgesteld door de verkrachte persoon een eed te laten afleggen.

Op 10 november had Pieter Reede van Oudshoorn, de onafhankelijke aanklager, een rechtszaak tegen Fortuijn van Ceijlon, een slaaf van burger Claas van Willinge. De aanklacht betrof verkrachting. Als bewijs had de aanklager de bekentenis van de verdachte en een verklaring van Sara van de Caab, een slavin van koopman Cornelis Elders. Sara vertelde dat haar mevrouw haar had gestuurd om groente te kopen. Toen ze die niet kon vinden, ging ze naar de tuin van de VOC. Daar kreeg ze toestemming van de onderbaas om zuring te plukken. Fortuijn sprak haar daar aan en vroeg of ze voor een halve dukaat met hem wilde slapen. Toen ze dat weigerde en probeerde weg te komen, greep hij haar bij de ingang van een perk vast.

Legtwijders vertelt dat Plamat 2 dagen later terugkwam om de geleende spullen op te halen. Hij nam deze mee, maar bracht ze dezelfde avond weer terug met het verzoek of zij deze voor hem wilde verkopen. Toen zij dit weigerde, gooide Slamat de spullen op de grond. Na het oprapen ging zij ermee naar de weduwe Scheepschort om verslag te doen van het gebeurde.

Over dit verslag valt op te merken dat het eerste deel, namelijk de komst van Slamat rond 4 uur 's nachts, overeenkomt met de waarheid. Dit wordt bevestigd door het verslag van een slaaf. Echter, alles wat deze slavin verder vertelt zijn duidelijke leugens. Daarom heeft zij later ook niet geoordeeld dat het verstandig was om hier verder over te verklaren.

Een vrouw verklaart dat ze zag hoe de slaaf Willem een hond misbruikte in de achtertuin. Ze ging stilletjes via de voordeur en de tweede deur naar de keuken. Toen Willem haar opmerkte, stopte hij direct en probeerde snel zijn broek op te trekken. De vrouw noemde hem een schurk en zei dat hij het verdiende om opgehangen te worden. Ze pakte een stok en sloeg hem ermee, ondanks zijn smeekbeden om dat niet te doen.

Op 3 september 1742 legde Lea van de Caab, een slaafgemaakte van koopman Cornelis Eelders, een verklaring af voor secretaris Daniel Goetfried van Carnspek van de Raad van Justitie. Ze deed dit op verzoek van landdrost Pieter Lourensz.

Lea verklaarde dat ze eind vorig jaar 's ochtends naar het land ging om enkele jongens te waarschuwen. Ze moesten terugkomen om een dier te slachten op de plaats Sandvliet. 's Middags kwam ze terug op Sandvliet en vond de voordeur open. Ze wilde naar de keuken gaan voor haar gewone werk. De keukendeur stond half open en door de kier zag ze een slaafgemaakte jongen genaamd Willem van de Caab, die eigendom was van haar meester, op de grond liggen.

Op 13 september 1742 werd er in Kaap de Goede Hoop een rechtszaak gehouden. Van Kerkhoff en Psoil waren lid van de Raad van Justitie. Carnbrek was de secretaris en Willem een betrokkene. De verklaring werd door alle aanwezigen ondertekend en werd als de volledige waarheid beschouwd.

De slaaf genaamd Willem van Kaap kwam voor de rechter vanwege ruzie met Lea, een andere slavin. Lea noemde hem gemene dingen en zei dat hij opgehangen moest worden. Willem vluchtte toen een hond begon te blaffen, waarna Lea hem met een stok sloeg. Willem verklaarde dat hij zoiets nooit eerder had gedaan en ook nooit meer zou doen. Hij legde deze verklaring af bij Kaap de Goede Hoop op 3 september 1742, voor de raadsleden Kerkhoff en Sseil. Deze verklaring werd later aan Willem voorgelezen.

Op een onbekende dag in het vorige jaar bekende Willem van de Kaap, een 34 of 35-jarige slaaf van koopman Cornelis de Elders, aan landdrost St. Pieter Lourensz het volgende:

Hij was 's middags alleen in de keuken van de boerderij Sandvliet waar hij een teef (vrouwelijke hond) op de grond gooide. Hij probeerde daarna seksueel contact met het dier te hebben.

Pieter Lourensz presenteerde deze tekst aan het gerecht van Gorkum op 27 september 1742. Het document stelt dat het gerecht zal oordelen wat nodig is over deze zaak.

Het gaat over een rechtszaak tegen Willem van de Caab die volgens de toenmalige wetten gestraft moest worden als mensen betrapt werden op bestialiteit (seks met dieren). Deze mensen werden volgens de wet samen met het dier zonder pardon verbrand, wat aansluit bij wat er in Leviticus staat. In dit geval werd de straf iets anders: Willem van de Caab moest naar een schip gebracht worden, aan de beul overgedragen worden en met gewichten verzwaard overboord gegooid worden om te verdrinken.

Een zaak over een jongen van 14 jaar uit Kaap de Goede Hoop. Er wordt besproken dat er een verschil is tussen hoe mensen in Europa en Azië met zulke zaken omgaan. In Azië zijn mensen op jongere leeftijd al betrokken bij bepaalde overtredingen.

In dit geval gaat het om een strafzaak tegen Willem van de Kaap. Het bewijs bestaat uit zijn eigen bekentenis, wat in die tijd als het sterkste bewijs werd gezien. De tekst verwijst naar juridische bronnen zoals Damhouder in zijn praktijkboek over strafrecht en Simon van Leuwen in zijn boek over Romeins-Hollands recht, die beide aangeven wat de straf voor dergelijke misdaden zou moeten zijn.

De beklaagde probeert zich te verdedigen door te zeggen dat hij zijn daad niet volledig heeft uitgevoerd met de hond. Dit helpt hem echter niet te ontkomen aan zijn verdiende straf. Hij bekent namelijk dat hij heeft geprobeerd gemeenschap te hebben met de hond. Of dit nu niet is gelukt door:

• de komst van het dienstmeisje
• omdat de hond niet in de stemming was (wat blijkt uit het harde janken)

Volgens Damhouder in zijn handboek over strafrecht, hoofdstuk 89, is sodomie zo'n verschrikkelijke misdaad dat zelfs de poging tot deze daad net zo zwaar wordt bestraft als de volledige uitvoering, wanneer duidelijk is dat de dader het zeker zou hebben gedaan als hij niet was verhinderd.

Een slaaf had een loshangende broek die hij probeerde dicht te maken. Een slavin genaamd Lea werd hier boos om en noemde hem "schurk". Ze zei dat hij het verdiende om opgehangen te worden aan de galg. Ze pakte een stok en sloeg hem er mee, ondanks dat hij vroeg dit niet te doen. De slaaf vluchtte toen door de kombuis deur naar buiten.

Lea vertelde dit pas dagen later aan haar eigenaar. Ze verklaarde dat ze dacht dat het niet zo'n ernstige zaak was en dat ze weinig gelegenheid had gehad om haar eigenaar te spreken. Later heeft ze het toch aan haar meester verteld.

Dit is vastgelegd in twee documenten:

• De bekentenis van de slaaf
• De herhaalde verklaring van de slavin Lea

Hoewel de slaaf zijn afschuwelijke misdaad volledig bekende, probeerde hij zich enigszins te verdedigen.

De landdrost Pieter Lourensz diende een aanklacht in bij de heer Rijk Tulbagh en de raad van justitie van het kasteel in Kaap de Goede Hoop. De aanklacht was tegen Willem van de Kaap, een slaaf van de koopman Cornelis Eelders. Willem van de Kaap werd beschuldigd van bestialiteit. Het voorval vond plaats eind 1743 op de hoeve Landvliet in het district Stellenbosch, waar de verdachte zich in de keuken van het woonhuis bevond met een teef.

Op 27 december 1741 kwamen de heren Gerhard van der Bijl en Hendrik van der Merwe als gemachtigde vertegenwoordigers samen met secretaris A. Schephausen en secretaris Harnsper. Pieter van Taak ondertekende de documenten samen met de genoemde aanwezigen.

Op het Kasteel de Goede Hoop werd op 27 december 1742 een vonnis uitgesproken en op 29 december 1742 uitgevoerd. Het document werd ondertekend door:

• R. Tulbagh
• R.S. Alleman
• N. Heijning
• C. Brand
• J. Moller
• Cornelis Eelders
• J. de Grandpreez
• Abraham Decker
• W. van Kerkhoff
• D. Pseil
• G. La Febre

In aanwezigheid van secretaris D.G. Carnspek. In de kantlijn staat een goedkeuring voor de uitvoering, geparafeerd door H. Swellengrebel. Dit is bevestigd door secretaris G. Marnsper.

De rechters van de Verenigde Nederlanden hebben op straffen bepaald voor drie gevangenen: April van Thomas uit Makassar, en Malabaar en Andranavie uit Madagascar. Hun straf was:

• Ze moesten naar de gebruikelijke plek voor executies gebracht worden
• Ze werden daar vastgebonden aan een paal
• Ze kregen zweepslagen op hun blote rug
• April en Thomas kregen ook een brandmerk
• Thomas en April moesten 10 jaar in ketenen doorbrengen
• Andranavie moest 3 jaar in ketenen doorbrengen
• Thomas en April werden teruggestuurd naar hun meesters
• Andranavie werd teruggestuurd naar het handelsgebouw van de Compagnie
• Ze moesten alle drie de proceskosten betalen

De slavin Mammelaar verklaarde dat ze met een bijl en een steen de kettingen van haar been had losgemaakt. Ze verklaarde dit onder ede op 4 december 1742 in Kaap de Goede Hoop voor de rechters Cornelis Eelders en Daniel Iscil.

Bij een tweede verhoor op 30 december 1742 voor Cornelis Eelders en G. La Febre bevestigde ze haar eerdere verklaring. Ze voegde toe dat toen ze was weggelopen, ze nog 3 keer eten had gekregen van een andere jongen bij de waterplaats via April van Pieter van Bengalen. Ze wist niet hoe deze jongen heette of van wie hij was.

De tekst is een juridisch document ondertekend door secretaris D.G. Caraspek. Het gaat blijkbaar over Pieter Suijvere uit Eelde. Meer valt er niet duidelijk te maken uit deze slecht leesbare historische tekst.

De slavin Mammelaar verklaarde dat ze met een bijl en een steen de ketting van haar been had losgeslagen. Op 4 december 1742 legde ze deze verklaring af aan Kaap de Goede Hoop voor de leden van de Raad van Justitie Cornelis Eelders en Daniel Iscil. Bij een tweede verhoor op 30 december 1742 voegde ze toe dat ze tijdens haar vlucht nog 6 keer eten had gekregen van een jonge bediende van April van Pieter van Bengalen bij de waterplaats. Ze kende de naam van deze jonge bediende niet. Ze bevestigde deze verklaring in aanwezigheid van April van Pieter van Bengalen voor raadsleden Cornelis Eelders en G. La Febre.

Een vrouwelijke slavin genaamd Mammelaan van Riode La Goa deed aangifte bij de commissarissen van de raad van justitie. Ze deed dit op verzoek van de onafhankelijke officier van justitie Pieter Reede van Oudshoorn. Ze verklaarde het volgende:

• Ongeveer een week geleden is ze met slavin Makondo weggelopen
• Bij de waterplaats ontmoette ze April, een slaafjongen van Pieter van Bengalen
• April bood aan om voor haar eten te zorgen als ze bij hem zou blijven
• Ze accepteerde dit aanbod en bleef 6 dagen bij hem
• Later kwamen er meer slaven bij:
  • Andranavie, een slaaf van de VOC
  • April, een slaaf van de VOC
  • Paij Lambo
  • Hermanus
• Diezelfde dag werden Mammelaan en Sara Makondo gevangen genomen

Het document is ondertekend door D.G. Carrspek als secretaris en goedgekeurd door Harnspe als secretaris. Pieter Luijvere wordt ook genoemd in het document.

Sara van Rio de La goa heeft op 4 december 1742 in Kaap de Goede Hoop een verklaring afgelegd voor de rechters Cornelis Eelders en andere leden van de Raad van Justitie. Later op 30 december 1742 werd haar verklaring nog eens voorgelezen in aanwezigheid van Cornelis Eelders en G. La Febro. Ze voegde toen toe dat de weggelopen slaaf Thomas, die eigendom was van de vrijgemaakte zwarte man Jacobus Hendriksz, haar ook eten had gegeven. In aanwezigheid van April van Pieter van Bengalen bevestigde ze dat alles wat ze had verklaard de waarheid was.

Para van Rio de Lagoa, een slavin uit de compagniesloge, moest een verklaring afleggen aan de onafhankelijke aanklager Pieter Reede van Oudshoorn. Ze vertelde dat ze ongeveer 2 weken geleden was weggelopen naar de waterplek. Daar ontmoette ze een jonge slaaf genaamd April, die eigendom was van de vrijgemaakte zwarte man Pieter van Bengalen. April verzamelde daar schelpen en bood haar aan om bij hem te blijven en haar eten te geven. Nadat ze ja had gezegd, kreeg ze gedurende haar verblijf daar eten. Ook andere slaven van de compagnie waren daar aanwezig:

• April
• Andianavi
• Paij Lambo
• Hermanus

Dit lijkt op een onleesbaar fragment waarin alleen de naam Pieter Elders duidelijk te herkennen is.