Blader door transcripties » Lokale Kronieken uit de Nederlanden 1500-1850

archieftoegang 1553_Utre_Mijn, pagina 7

§ 2. Item woedat die stadt van Amerssfoort ghewonnen wort van die Ghelderscke ende Cleeffse.

Soe ist ghebuert, als dat Mertijn van Rossem mit den heeren van Wel heymelick wederomme in den lande van Ghelre ghecommen waren, al heymelick sonder eenich ghesin, den eenen voer ende den anderen nae, langhe tijt Mertijn van Rossem tot Aernem weessende ende niet te handen treckende, ende die heere van Wel op sijn huysse te Wel weessende, soe ist ghebuert, dat Mertijn voorseyt is ghereyst in den landen Ghuyllick, daer des forsten van Cleeff mueghentheyt lach, in Junij ende heeft mit hem ghenoomen 24 vendel knechten ende 1200 peerden, daer die meeste helft swerte ruteren off waren, diewelcke veel qwaets overal deden, want sy en ontsaghen Ghodt noch der heylicher kerke niet, niet meer dan beesten. Soe is Mertijn van Rossem mit deessen hoep nae Aernem ghetrocken, ende voort op die Weluwe, te Woudenborch, ende is s'Woonsdaechs daechs daer voer Amerssfoort ghetrocken opten vierden dach van Julij anno 43; ende tSonnendaechs daernae opten 8 dach van Julij soe hebbent sy bestaen te stormen nae die noen tot vijff reyssen toe, nochtans sonderlinghe gheen ghescut daervoor hebbende; ende tsMaenendaechs smorghens in die dagheraet opten vijfften storm soe sijn sy in handen gheghaen, alsoe daer gheen knechten binnen en waren, want daer was Johan van Woerden hopmaen, die lach mit een vendell knechten binnen Amerssfoort, ende die trock uut Amerssfoort mit synen knechten op die Velouwe, Nykerken uut teslaen opten 29en Junij anno 43; maer die van der Nykerken weerden hem soe vromelick, dat Johan van Woerden mit alle syne knechten worden aldaer verslaghen van den huyssluyden. Ende als Mertijn nu binnen Amerssfoort wesende, soe heeft hy ghansse Sticht en(de) Hollant int groet verdinghe ghebrocht, soe doen ter tijt die prinsse mit synen hoope van ruteren ende knechten mit den heeren van Bredenrode heer Reynolt, luytenant van den prinsse voorghenoemt, noch omtrent die lande Ghuyllick ende Gheldre laghen. Soe gheringhen sy vernamen, dat Mertijn van Rossem mit den hoope nae den Stichte ende landen van Utrecht was, ende vernam schiellick dat Amerssfoort inne was ghenoomen van den Cleeffsce ende Ghelderscke, soe is die prince mit meer ander heeren ende die meesten hoop van ruteren ende knechten ghecommen binnen Utrecht. Ende die Cleeffsce hebben die van Amerssfoort grotelick ghescat, een yghelick nae advenant van der rijckdomme van den borgheren ende die gheestelickheyt, kercken en(de) cloesteren, soedat sy kelken clennogyen ende crussens ende die gholde ringhen van haren vingheren mosten opbrenghen tot wel 80,000 ryders, het stuck 24 stuvers gherekent. Item als nu deesse penninghen van die van Amerssfoort op sijn ghebrocht, soe heeft Mertijn van Rossem Amersfoort beset met ruteren ende knechten; ende die cappeteyn was Meynert Wtenham. Ende Merten van Rossem is mit den anderen hoop van ruteren ende knechten ghetrocken weder nae Brabant nae Tsertoghenbossche, rovende ende brande(nde) veele schoone dorpen, ende nam inne mit stormenderhant een cleyn vestken, Endehoven ghenaemt, daer ruteren ende knechten inne gheweken waren, daer nochtans sonderlinghe gheen moort en gheschieden; en(de) nament al ghevanghen ende spooliëerden. Ende van stonden aendat die prinsse van Orangien, stadtholder van Hollant, vernam, dat Merten van Rossem het hoeft hadde nae Brabant, soe is die prinsse oeck mit ruteren en(de) knechten nae Brabant ghetrocken. Ende die heeren van Bredenrode, als lutenant van die prinsse voorghenoemt, die is met een deel soldenieren binnen Utrecht ghebleven.

En(de) alsoe die keysserlicke majesteyt in Spange noch was ende men sijnre majesteyt al die somer wachtende was, ende het verloopen was tot aen den herfst. Ende overmits groote storm soe was der keysserlicke majesteyt langhe tijt op der zee versteecken, ende sijnre majesteyt qwam mit groot volck duer Ytalyen mit ruteren ende knechten, Spanioolen Italyaensscken ende Duytscken mit ontellicke groote ghescutte van boven off duer Duytslant. Ende die Ghelderscke ende Cleeffse besettende al haer steden ende slooten mit haren soldenieren. Ende die keysserlicke majesteyt nam sijn eerste beleg voor Dierren, diet niet lang teghens en hielden; ende binnen Duerren wort het vuer ghescooten, ende doen wordt die stadt stormderhant ghewonnen; ende het wort al verworcht, dat daer opter heeter daet vant inneemen wort bevonden. Soedat Dierren ende meer ander steden driemael op een jaer worden inneghenoomen eerst van den prinsse van keysserlicke majesteyt weghen, ende andermaelle weeder van den Ghelderscke ende Cleeffsce, ende derdemaelle van keyserlicke majesteyt, als ghy nu van Dierren ghehoort hebt. Ende doe is der keysserlicke majesteyt mit der ghansse macht ghetrocken voor Remunt; ende die van Remunt doer suptijlheit haer knechten uuter stadt schicten op een ander reysse, ende die van Remundthebben haer sluettelen der keysserlicke majesteyt te ghemoet ghebrocht; ende voort die stercke stadt Venloy, ende allen anderen steden ende slootten cleyn en(de) groot, sonder der keysserlicke majesteyt eenich wederstoot (te doen). Ende die vorst van Cleffe heeft sijnre gheclachten ghedaen aen den keysserlicke majesteyt, soe hy een jonc heer was van 28 jaren, dat sijnre furstliche ghenaden doer qwaden raet by was ghebrocht; ende der keysserlicke majesteyt (heeft) sijnre furstliche ghenaden in ghenade omtfanghen ende sijn handt van den landen van Ghelre ghetrocken. Ende daer is een sonderlinghe vaste ewiche peys ghemaect tusscken den keysserlicke majesteyt ende den vorst van Cleeff.

(§ 3. Oorlogen met Frankrijk. 1542-1552.)

Item van deesse tijt off dat het Cleeffsce ende Ghelderscke oerloch ghestaen heeft, soe is den kunninck van Vranckrijcke altijt oock vyant gheweest den keysserlicke majesteyt ende den kunninck van Enghelant. Ende den konninck van Enghelant nam tot een kunninginne des jonghen vorst van Cleeffen suster int jaer van 42, recht daer te vooren eert oerloch aenstack. Ende soelanghe dat der keysserlicke majesteyt noch niet in deesse landen en was, soe dede die kunninck van Vranckrijck groote schade van rooven ende branden in Heneghouwen ende eertijts in Vlaenderen. Ende doe der keysserlicke majesteyt wederom in deesse landen qwam ende die tractaet tusscken den vorst van Cleeff ende der keysserlicke majesteyt ghedaen was, als voorseyt, soe is der keysserlicke majesteyt mitter ghansser macht ghetrocken in Vranckrijck voerwart, opbrandende ende rovende, ende den conninck van Enghelant op deesse ander syde omtrent binnen Ruwaenende Sinte Thomas . Item den keysserlicke majesteyt is mit groote heercracht van volck ghetrocken tot bynae Parijs, ende alle slooten ende steden inneemende voer die handt staenden. Ende daernae sijn majesteyt wederom kerende in deesse landen; ende doe worter een vaste peys ghemaect tusscken den keysserlicke majesteyt ende den konninck van Vranckrijcke.

Ende den konninck van Vranckrijck is cortelinck naderhant ghestorven. Ende daernae in den jare van 52 soe is daer een groet oerloch opghestaen by den jonghen konninck van Vranckrijcke ende der keysserlicke majesteyt, als ick hiernae breder opt vervolch off schryven sal .