Blader door transcripties » Lokale Kronieken uit de Nederlanden 1500-1850

archieftoegang 1553_Utre_Mijn, pagina 1

I. Het geslacht Van Aemstel.

.................... van Aemstel susters dochter . Ende alsoe heer Gherrit van Velsen was des graeffen heimelicken ende secreten raet, soe heeft den graeff heer Gherrit van Velssen ghesonden in commissie in Heneghouwen, ende de ghraeff is mit een weinich ghesins ghetooghen op het huys te Cronenborch, daerwelcke doe op deer tijt heer Gherrit mit zijn huisvrauwe wonachtich was; ende desse vrouwe van Velsen heeft hoeren heren mindelick omtfanghen ende ghetracteert mit grooter eeren, als sulcken prins ende vorst toebehoorden. Die graeff bevensden hem, sonderlinghen wat te tracteeren ende begheerde te ghaen in een secreten camer mit desse vrouwe van Velssen, opdat zij daer te vryer solde moghen spreeken ende zijn meninghe haer ondecken. Ende die vrouwe gheen qwade vermoede en heeft ghehadt op den ghraeff en(de) heeft hem gheleyt in haer heimelicke slaepkamer; daer comende heeft hy die duerre vast toegheslooten ende heeft sijn wille mit haer volbrocht, ende (is) haestelick weder van daen ghereist. Ende de vrouwe, zeer bedroeft wesende, heeft all haer clederen clennogien en(de) cierheit van haer gheleit, beschreyende al haer misval, dat haer gheschiet was van dat groote ghewalt. Heer Gherrit van Velssen, wederomme vansijn commissi comende by den graeff van Hollandt, nerghens off wetende, ende is nae huys gehereist tot Cronenborch ende heeft zijn vrouwe ghevonden in grooten misbaer ende verdriet. Ende heer Gherrit, dit verhoorende, heeft se ghetroost, ende veinsende hem nerghens off wetende, wat dat hem was gheschiet; ende heer Gherrit beval haer, dat zy trecken woude by haren vader heer Herman van Woerden ende ghevent hem te kennen, als zy dede, ende zy badt haren vader, dat hyt haer vergheven wilde dat misval, dat haer gheschiet was, want het teghens haren groote wille was. Ende heer Gerrit van Velsen toech by heer Herman van Woerden, om hem mede desse saeck te kennen te gheven, ende swoer by zijnre ridderscap, dat dat grote ghewelt niet onghewrooken solde blyven, ende qwam voertaen niet weder te hooff, ende sochten ende overleiden, hoe zy den ghraeff van Hollandt uuten landen wolden brenghen, ende hadden een verbant mit den conninck van Enghelant ghemaect, om den graeff aldaer ghevanghen te leveren sijn leven lanck. Ende die conninxsdochter van Enghelant hadde graeff Floris zoen van Hollandt, die doen ter tijt in Enghelant was, ende die zoen soude weder in Hollandt ghecommen hebben, ende solde beseeten hebben die graeffelickheit; ende heeten joncheer Johan ende was de 17e graeff van Hollandt nae zijn vaders doot. Ende heer Herman van Woerden ende heer Gerrit van Velssen brochten hiertoe heer Gijsbrecht van Aemstel, tot dit opset teghens den graeff van Hollandt, als ghy hooren sult; ende heer Ghijsbrecht voorseyt was een olt simpel man ende was heeren van Amstelredam, datwelcke noch zijn rechte naem is. Ende zy sochten voertaen ruteren ende knechten doer den raet ende hulp van den conninck van Enghelant, ende verghaderden binnen derstadt van Camericken den biscop van Durans, die daer was uut den naem van den conninck van Enghelant, den graffe van Cuyck uyt den naem van den hertoch van Brabant, raetsmannen des graeff van Vlaenderen, daer ghediffineert mit vollen rade gheslooten worde.

Int jaer ons heeren 1296 is graeff Floris nae Utrecht ghereist, nijt wetende van desse voorseyden opsette, ende heeft hem ghegheven nae den eeten buten der stadt van Utrecht, alsoe die cronijck zeit , om ghaen te vlieghen; ende die vyanden mit heer Gherrit van Velssen hebben den graeff waerghenoemen om hem te vanghen als voorseyt, ende hadde haer scepen rede gheleit by dat huys te Muyden, om alsoe den greeff in Enghelant te vuren. Ende ick hebbe weleer mijn olders hooren segghen, dat wyluyden solde(n) sijn ghecomen, te weten die van Aemstel, van een jongher bruer van een conninck van Enghelant; om desse wille voeren wy noch de bueckelaers , als ick altijt verstaen hebbe, ende om desse wille, soe ick verstaen hadde, dat den conninck van Aenghelant mede oorsaecke nam sijn dochter int lant van Hollant te setten als greeffinne, ende heer Gherrit van Velssen mit sijn vrienden bijstandt te doen. Ende die greeff van Hollant ghevanghen wesende, zoe zijn die van Neerden mit die Hollenders op die been gheweest om den greeff te ontsetten; ende als heer Gherrit zeer verhardt was op den greeff, ende den greeff nijt uyten lande conde ghecryghen, ende dat overmits tvervolch van den Hollenders, zoeheeft heer Gherrit een sweert ghenoomen ende heeft den greeff van Hollant duersteeken, ende (is) ghevloghen op het huys te Muyden ende van daen op het huys te Cronenborch.

Ende van stonden aen is daer een swaer belegge ghecomen van den Hollenders om den doet van haeren heeren te wreeken, als sy deden. Ende die greeff van Cleve was voer het huys te Cronenborch ende die greeff van Avenes van Heneghouwen, want alsoe zy voerschreven waren als vrunden van greeff Floris voorseyt om den doot van haeren heeren te wreeken als voorseyt. Ende (als) die greeff van Cuyck dit vernam, dat heer Gherrit van Velssen op het huys te Cronenborch was ende soe swaer beleeghen, ende die greeffe van Cleve oppersten was van den leegher voor Cronenborch, soe schreff die greeff van Cuyck aen den greeff van Cleeve, dat hy alle dieghene, die op Cronenborch waren, haren lijff wilde versekeren; ende die greeff van Cleve heeft alle zijn volck by hem doen comen om alsulx te doenen. Ende die Hollenders, dit vernemende, sijn toernich op den greeff van Cleve gheweest, ende hebben hem doot willen slaen; ende die greeffe van Cleve heefft hem verantwort. Ende sy hebben thuys te Cronenborch ghewonnen ende tot der eerden toe affghebrooken, ende hebben se alle ghevanghen ghenoomen, die op den huys waren, ende heer Gherrit van Velssen is tot Leiden ghebrocht ende levendich in een tonne met spykeren gheslaghen, ende alsoe by der straten gherolt tot der doot toe; ende nae desse pyne wordt hy al levendich op een radt gheset ende onthoofft. Die van Dordrecht hadden Hughe van Baerlant, die Kermeners hadden Wilhelm van Teilinghen ende noch twe ander, ende die van Delfft Wilhelm van Saenden, die van Haerlem hadden Arent van Benscop, diegrave van Cleve hadde Gerrit van Crayenhorst mit noch vier ander; ende desse worden alle onthooft ende op raden gheset, ende alle, die haer ten neeghenste leede aenhoorde(n), worden onthoofft ende op raden gheset. Ende heer Herman van Woerden ende heer Ghijsbrecht van Aemstel mit allen anderen tot den neghenste lede toe worden uutten landen verdreven ende haer ghoet ghenoomen, ende en mosten van toe voertaen tot noch toe die wapens ende name niet vuren. Ende alsoe wyluyden nae langhen tijt weder in desse landen van Hollant qwamen, soe noemde men in die ste van Aemstel Mijnden, alsoe wy de minneste mosten wesen; ende onsse wapen van Aemstel veranderde wy in een root Borghonsce cruys, ende die ghoede ende heerlickheden hebben tot noch toe achterghebleven. Ende die van Woerden, te weten heer Herman van Woerdens erffghenamen, worden Vliet gheheeten tot deesen daghen toe. Ende als joncheer Johan nae greeff Floris zijns vaders doot die 17e greeff van Hollant was, ende regnerde maer vier jaer ende sterff cortelinck nae. Ende doen cam weder heer Ghijssbrecht van Aemstel ende begreep die steede van Amstelredam, ende wordt daer anderdemaele uut verdreven ende uut den landen ende sterff aldaer, ende die stede van Amstelredam anderdemaele ghedestruweert.

II. Het geslacht Van Mijnden en de geslachten Van Ruwiel, Van Cronenburch en Van Nyenrode.

Item hier sal ick u voort verclaren, hoe wy weder aen twapen ende naem van Aemstel camen, ende van thuys te Ruweel ende Cronenborch, als een weinich voorseyt staet.

Item soe daer gheweest is heer Wolter van Mijndenritter, die was die eerste heeren van Ruweel. Ende daertevoeren was Ghijssbrecht van Ruweel den lesten heeren van Ruweel van dier namen; ende daer waren drie ghebroeders ritters ende sylyden hadden een dochter van Mijnden ghehadt. Ende hiernae cam het huys ende heerlickheit van Ruweel aen heer Wolter van Mijnden ritter met opdracht voor den heeren van den lande, als ghy hiernae bet hooren sult .

Item heer Wolter van Mijnden ritter hadde te wijffe heer Hubrecht Schenck heeren tot Culenborchs dochter; ende ick hebbe mijn olders well hooren segghen, dat die heeren van Culenborch voorseyt hadde acht dochteren ghehylickt: die eene aen die heere van Montfoort, diewelcke begraven leit tot Utrecht ter Jacopynen in der kercke aen den noordtsyde by de preeckstoel in der muren van der kerken verheven in een tomme, ende die heere van Vianen ende Asperen etc. hadde daer elck eene van desse voorseyde acht joncffrouwen. Ende als desse Hubrecht Scenck hem tot Culenborch desse acht dochteren mit haren heeren offte mans ten eeten nooden, soo hadde hy doen maken een ronde schijff offte taeffel om die swaghers ende dochteren daeraen te setten, opdat niemant seggen off den anderen verwyten solden te sitten aent hooghe endt offte boven synen staet. Ende desse heer Wolter van Mijnden liet achter een zoen ende heeten Melis van Mijnden, ende wordt naederhandt ritter en(de) nam te wijffe een dochter van Cronenborch. Ende desse heer Melis van Mijnden ritder liet oock een zoen achter, die oock Melis heten, ende was nae zijns vaders doot heeren van Mijnden en(de) van Ruweel, ende nam te wijffe heer Herbern van Ysselsteins dochter, daer hy by wan seven zoenen, daerick hiervoor off hebbe ghesprooken , ende seeven dochteren, daer die eene dochter off ghehylickt wordt bij Zwol op het huys te Zuyten ende was Haeck van Rutenborch ghenaemt, ende die heeft een zoen achterghelaten ende heten Oelloff van Rutenborch, daer ick ghoetciere mede ghemaect hebbe; maer mijn moy, zijn moeder, en hebbe ick Herberen van Mijnden niet ghecent. Ende mijn vader hadde noch twe susters tot Jacopynissen tot Wijck te Duerstede int cloester, ende noch twe joffrouwen, te weten mijns vaders susters, sint Servaes binnen Utrecht, ende noch een suster een Reghulierisse te Ouwe Nonnen tot Amstelredam, ende noch hadt mijn vader een suster in die Brighitten-oorden tot Zoest by Amersffoort, te weten ses gheestelicken susters, die mijn vader Wolter van Aemstel van Mijnden hadde.

Item alsoe mijn oldevader wonachtich was op het huys te Mijnden niet ver van Cronenborch int kerspel van Loenen, ende die van Cronenborch ghiffter waren van der kerken van Loenen ende hem die pays ende het voorofferen toebehoorden ; ende dat en mocht mijn oldevader niet wel verdraghen, te weten Melis van Mijnden ende van Ruweel, alsoe hem docht, dat die van Mijnden soe ghoet waren als die van Cronenborch ende immer soe ghoet, want men seit, dat Cronenborch onder die voet wert gheworpen ende die heeren van Velssen ende synen erffghenamen ghenoomen, dat Cronenborch voorseyt wordtghegheven een bastert van Hollant, ende daer sollen desse van Cronenborch off sijn ghecoomen; ende het sijn altijt groote luyden gheweest ende grootelicken ghehylickt, want sy mede van onssen bloede sijn, van die van Mijnden. Ende mijn oldevader voorseyt cocht Cronenborch van heer Henrick van Cronenborch ritter, ende dat om dier saecken willen voorschreven, als van ghiffter van der kerken en(de) het voorofferen; ende doen brack hy het huys te Mijnden off, want zy recht teghens malcanderen over legghen, Mijnden aen die een syde vant water ende Cronenborch aen die ander syde vant water. Ende desse Meelis van Mijnden mijn oldervader die vercreech ende verwerff aen den greeff van Hollandt, dat wylyden weder solden vuren die naem van Aemstel ende wapen van Aemstel ende die bueckelaers, diewelcken ons verbooden waren te vueren, als voorseyt , van den doot greeff Floris den 16en greeff tot deesen daghen toe.

Item want hertoch Kaerrele van Borghondyen die eerste, die 27e greeve van Hollant, alsoe hy veele oorlooghen vuerden by zynen leven, onder als soe screeff Kaerle van Borghondyen synen vasallen ende ondersaten ten oerlooghe voor Nansy, daerwelcke meede voerschreven was ten dienst te coemen voor Nansy mijn oldevader Melis van Aemstel van Mijnden; ende alsoe het hem niet gheleghen was ten oorloch te trecken, ende Anthonis van Aemstel van Mijnden, mijn vader sijn ouder broeder, alsoe dat gheen oorlochsman en was , soe heeft Meelis van Aemstel van Mijnden verwillicht sijn zoon Wolter vanAemstel van Mijnden om die reyse aen te neemen, voor sijn vader te trecken voor Nansy, ende dat hy hem solde beghifften mit die ghoeden ende heerlickheit van Ruweel, welcke reisse voor Nanssy te trecken voor synen vader datwelcke Wolter van Mijnden mijn vader gheerne ghedaen heeft ter beede Meelis van Aemstel van Mijnden sijn vader. Item deese reise volbrocht weesende van Nansy voer synen vader, soe is Melis van Mijnden heeren tot Cronenborch ghereist by den heeren van den landen, ende heeft Wolter van Mijnden sijn soen alsulcke ghoeden ende heerlickheit overghegheven ende opghedraghen, als recht was ende belooft was, daernae dat die reise volbrocht was, daer men hiernae breder bescheit sal vinden van brieven ghecopyeert aenghaende die ghoeden van Ruweel ende noch older besceyt opt huys te Cronenborch, als ick vermoede, van de heeren van Ruweell, die doen ter tijt anders gheen naem en vuerden .