Blader door transcripties » Lokale Kronieken uit de Nederlanden 1500-1850archieftoegang 1507_Beek_Trec, pagina 36
Transcriptie
Inden joer van XCVIIJ, so waes eyn wonderlicke inde derlicke jamer inden lande van Valkenborch inde Herlicheyt van Her Honsbruecke, als van eynen onsalighen maen geheytten Hermaen, inde woende in Her Honsbruecke, inde hy stont ter gueder faeme off geruchtte onder syn nagebuyren. Mer leyder! hy waes heymelicke eyn keyrckendieff, inde hadde langhen tyt inden kercken alomme in den landen die kellicken gestoelen, inde monstranciën inde andere cleynodiën, die hee daen vant inde gotzhuyssen van sylver inde van golde, ser voele dat ongelouffelicke luydde te seggen. Onssen Here en kondes nyet langer gelyden, inde heet braeck uyt by den wyllen Gotz, inde hy waert gevanghen in syns selves huyss int Bruecke vors. Inde oem ere wyllen inde beden wylle der gueder inde erbariger vrunden inde maghen, so waert hy sympelicke aen eyn gallyghe gehanghen, sonder me andere pynen off quades dodes, des hy wael verdyent hedde gehaet, in der herlicheyt van Her Hoensbruck vurs. Inde die gallyghe (waes) boeven al vol houtten kellicken genegelt, inde syn lychaem alomme behangben myt holten kellicken. Inde men sacht openberlicke (dat hy gestoelen bedde) LVJ kelicken, dry monstranciën, twe croenen die onsser sutter Vrouwen tue behorden. Nochtant sacht men dat der kellicken al me waes geweyst. God vergeyft synre zeele. Amen.
Inden joer MCCCC inde XCVIIJ so heyft die edel inde jonghe prynsse van Brabant, hertoch Phylippus, ertzhertoch van Ostenryck inde van Brabant syn erste keynt gekreghen van syne edelre vrouwe, vrouw Johanna van Spanghen, eyn dochtter myt naemen Heylenora.
1499.
- Inden joere ons Heren gebuert due men screyff duesent CCCC en XCIX, omtrent vastelavent due quam die roempssche konynck Maxmilianus vurs. wederoem van boeven uytten lande, myt grotter macht van volck, opten Hertochvan Gelre vurs., inde wolde denen uytten lande van Gelre verdryffven, seggende dat hee te onrecht inden lande seyt , inde dat die houftsteden inden lande van Gelre ser qualicke doeraen gedoen hedden, dat sy ontfanghen hadden Hertoch Karle van Gelre inde gehuldet vuer hoennen erff inde geboren Here, sonder synen orloeff. Want hy wolde seggen, dat hoem off synen jonghen soen Hertoch Phylippus van Brabant dat lant van Gelre, van rechtsweghen tuebehorde; aengesien want Hertoch Karle van Borgonyen inde van Brabant dat mytten swerde gewoennen hadde, inde dat lant van Gelre hoem ouch gehuldet hadde als eynen Erffhere, inde den Konynck vurs. noe due hee die dochtter van Brabant tot eynen wyffve kreich, (Hertoch Philyppus moder), inde hoem due ouch guedertierlicken ontfynghen, inde hulden hoem vuer eynen erff Here; inde dis al vergoetten due sy den jonghen Hertoch Karle van Gelre soeghen, inde hee uytten gevanckenysse uyt Franckryck quam, due hee den jonghen greffve Bernart van Moersse, voer hoem te pande int gevanckenysse saet, doer hee langen tyt gevangen gezetten hadde inde nyet uyt en konde gekoemen tot dat die guede greffve vurs. sych synre herbarmpte, inde hoem die mynne inde trouwe beweyss inde gelacht hoem inde gynck vuer hoem doer sytten te pande vuer syn ranssoene off pennynghen, doer hee vueruyt geschaet waes. Inde der Hertoch van Gelre waes ser blyde, inde swoer inde geloeffde den jonghen greffve van Morsse, by synen eren, also balde als hee in syn lant queme, inde Hertoch van Gelre woerde, so solde hee doen als eyn erbaer Heer, inde hoem gelouff halden, inde dat gelt seynden, inde hoem verloessen uytten gevenckenysse. Mer als hee in syn lant van Gelre quam, inde die steden van Gelre vergoetten der huldynghen, die sy vuer gedaen hadden den hertoch vanBrabant, inde ontfynghen dyessen heer, (ons Heren Hertoch Adolfs soen) tot honnen rechtten Here, doer die van Brabant inde der konynck ser thornych oem waeren.
So vergoet ouch hertoch Karle van Gelre den eyde inde geloeffte, die hee den jonghen greffve Bernart van Morsse tue gesacht inde geloefft hadde, inde en sande dat gelt syner ranssoene nyet; inde also bleyff dat edele bloet, dee jonghe greffve van Morsse, jemerlick bedroeghen, bij synre vrunden raet, inde in gueden gelouffven; dat ser jemerlick te beclaghen is, dat hee also bedroeghen waert inde alsus uyt synen lande inde sloetten quam, inde in ellant gevanghen bleyff liggen, vergeten van allen mynsschen.
Item alsus quam der Rompssche konynck vurs. int lant myt menyghen maen, inde naem den orloch aen mytten hertoch van Guylick inde verderffden die landen inde die arme lantluyden overal. Inde als sy Stroelen gewonnen hadden, due en dede hy egheyn feyt van orloch mer in den lande van Gelre. Mer hee toch in Brabant, te Tricht, inde al oem in allen steden, als eyn mulenscot ter grantten. Inde hy en gaeff den vrempden knechtten, syn volck, egheyn sout noch gelt; also dat die knechten groet armoet leden, inde toeghen duer aller Here landen, over die arme dorpluyden, inde deden grotten laest en schaden overal, myt etten, dreyncken. Inde egheyn Here en durffde des keren, noch die boeffven wederstoen. Alsus waes grotten jamer overal, in allen landen.
Item in dyessen tyde vurs. so hyelden sych die van Ruremonde ser wael by honnen jonghen Here inde Hertoch vurs., inde ser streynghe inde stouttelicke teghen alle hoer vyanden, inde deden grotten jamer inde schaden inden lande van Guylick inde ouch in den lande des jonghen greyffven van Morsse vurs. die der hertoch van Guylick in synen handen kreghen hadde, als hee in Vranckryck gevangen lach vur den hertoch van Gelre; dat hoen grotten schande inde ontwettenheyt waes, dat sy des jonghen greffven lant inde luyden nyeten sparden. Inde verdorffven ouch syn arme landen inde luyden myt branden, vanghen, spannen gelick den landen van Guylick.
Inde alsus waes drueffheyt inde rouwe, druck inde lyden in allen landen. Inde egheyn ere noch vreysse Gotz en waes overal in al den landen onder groet noch onder cleyn. Inde alsus hylden sy groet volck van orloeghe aen beyden syden, inde verderffden sych so jemerlick; inde die arme lantluyden inde die dorppen worden al verdorffven. Inde ten leystten omtrent myddes soemers, by Synte Joannesmyssen, so waert bestant tusschen die twe hertoghen vurs., inde die ruytteren inde quade boeffven kreghen orloeff aen beyden seyden, inde toeghen ewech, elleck synen wech, den sy koemen waren. Inde alsus quampt ten eynde. Inde dat wart gestalt aen den conynck van Vranckryck te beyden syden. Inde doer toeghen beyde die twe Hertoeghen henen. So wy sy wederoem van dannen quamen salmen hyr noe veynden.
Item inden joer MIIIJe inde XCIX, due staerff die edel inde ser hoege geboren Vyncentius greyffve van Morsse, tot Collen, dee doer syn leven inde syn alde daghen in grotten drucke en lyden inde bytterheyt synre zelen ten eynde bracht inde starff, overmytz dat hee also jemerlicken bedroeghen waes, inde ouch syn keynt, greffve Bernart syns soens soen, van den hertoch van Gelre, also vurssteyt. Got herbarme synre edelre zeelen. Amen.
Item in diessen selven joer vurs. van XCIX, so geschach inde so waes so grotte schalckheyt inde loesheyt in Brabant van den prynsse off regerres off heren die den jonghen prynssen regerden (die jonck waes off eyn keynt), Got herbarms! als van den montte off mytten gelde, dat men due in Brabant sloegh. Inde sy worden alle dyeffven onder den anderen, die regerres mytten montters, inde sloeghen ser lycht gelt, inde verboeden alle ander Heren off landen gelt, opdat dat hoenne te baet ewech queme inde sy die proffytten kreghen. Inde alsus waes cleyne narynge aff koumescappe in Brabant, onder den ghemeynen burgeren, al Brabant duer.
Inden joer MCCCC inde XCVIIJ so heyft die edel inde jonghe prynsse van Brabant, hertoch Phylippus, ertzhertoch van Ostenryck inde van Brabant syn erste keynt gekreghen van syne edelre vrouwe, vrouw Johanna van Spanghen, eyn dochtter myt naemen Heylenora.
1499.
- Inden joere ons Heren gebuert due men screyff duesent CCCC en XCIX, omtrent vastelavent due quam die roempssche konynck Maxmilianus vurs. wederoem van boeven uytten lande, myt grotter macht van volck, opten Hertochvan Gelre vurs., inde wolde denen uytten lande van Gelre verdryffven, seggende dat hee te onrecht inden lande seyt , inde dat die houftsteden inden lande van Gelre ser qualicke doeraen gedoen hedden, dat sy ontfanghen hadden Hertoch Karle van Gelre inde gehuldet vuer hoennen erff inde geboren Here, sonder synen orloeff. Want hy wolde seggen, dat hoem off synen jonghen soen Hertoch Phylippus van Brabant dat lant van Gelre, van rechtsweghen tuebehorde; aengesien want Hertoch Karle van Borgonyen inde van Brabant dat mytten swerde gewoennen hadde, inde dat lant van Gelre hoem ouch gehuldet hadde als eynen Erffhere, inde den Konynck vurs. noe due hee die dochtter van Brabant tot eynen wyffve kreich, (Hertoch Philyppus moder), inde hoem due ouch guedertierlicken ontfynghen, inde hulden hoem vuer eynen erff Here; inde dis al vergoetten due sy den jonghen Hertoch Karle van Gelre soeghen, inde hee uytten gevanckenysse uyt Franckryck quam, due hee den jonghen greffve Bernart van Moersse, voer hoem te pande int gevanckenysse saet, doer hee langen tyt gevangen gezetten hadde inde nyet uyt en konde gekoemen tot dat die guede greffve vurs. sych synre herbarmpte, inde hoem die mynne inde trouwe beweyss inde gelacht hoem inde gynck vuer hoem doer sytten te pande vuer syn ranssoene off pennynghen, doer hee vueruyt geschaet waes. Inde der Hertoch van Gelre waes ser blyde, inde swoer inde geloeffde den jonghen greffve van Morsse, by synen eren, also balde als hee in syn lant queme, inde Hertoch van Gelre woerde, so solde hee doen als eyn erbaer Heer, inde hoem gelouff halden, inde dat gelt seynden, inde hoem verloessen uytten gevenckenysse. Mer als hee in syn lant van Gelre quam, inde die steden van Gelre vergoetten der huldynghen, die sy vuer gedaen hadden den hertoch vanBrabant, inde ontfynghen dyessen heer, (ons Heren Hertoch Adolfs soen) tot honnen rechtten Here, doer die van Brabant inde der konynck ser thornych oem waeren.
So vergoet ouch hertoch Karle van Gelre den eyde inde geloeffte, die hee den jonghen greffve Bernart van Morsse tue gesacht inde geloefft hadde, inde en sande dat gelt syner ranssoene nyet; inde also bleyff dat edele bloet, dee jonghe greffve van Morsse, jemerlick bedroeghen, bij synre vrunden raet, inde in gueden gelouffven; dat ser jemerlick te beclaghen is, dat hee also bedroeghen waert inde alsus uyt synen lande inde sloetten quam, inde in ellant gevanghen bleyff liggen, vergeten van allen mynsschen.
Item alsus quam der Rompssche konynck vurs. int lant myt menyghen maen, inde naem den orloch aen mytten hertoch van Guylick inde verderffden die landen inde die arme lantluyden overal. Inde als sy Stroelen gewonnen hadden, due en dede hy egheyn feyt van orloch mer in den lande van Gelre. Mer hee toch in Brabant, te Tricht, inde al oem in allen steden, als eyn mulenscot ter grantten. Inde hy en gaeff den vrempden knechtten, syn volck, egheyn sout noch gelt; also dat die knechten groet armoet leden, inde toeghen duer aller Here landen, over die arme dorpluyden, inde deden grotten laest en schaden overal, myt etten, dreyncken. Inde egheyn Here en durffde des keren, noch die boeffven wederstoen. Alsus waes grotten jamer overal, in allen landen.
Item in dyessen tyde vurs. so hyelden sych die van Ruremonde ser wael by honnen jonghen Here inde Hertoch vurs., inde ser streynghe inde stouttelicke teghen alle hoer vyanden, inde deden grotten jamer inde schaden inden lande van Guylick inde ouch in den lande des jonghen greyffven van Morsse vurs. die der hertoch van Guylick in synen handen kreghen hadde, als hee in Vranckryck gevangen lach vur den hertoch van Gelre; dat hoen grotten schande inde ontwettenheyt waes, dat sy des jonghen greffven lant inde luyden nyeten sparden. Inde verdorffven ouch syn arme landen inde luyden myt branden, vanghen, spannen gelick den landen van Guylick.
Inde alsus waes drueffheyt inde rouwe, druck inde lyden in allen landen. Inde egheyn ere noch vreysse Gotz en waes overal in al den landen onder groet noch onder cleyn. Inde alsus hylden sy groet volck van orloeghe aen beyden syden, inde verderffden sych so jemerlick; inde die arme lantluyden inde die dorppen worden al verdorffven. Inde ten leystten omtrent myddes soemers, by Synte Joannesmyssen, so waert bestant tusschen die twe hertoghen vurs., inde die ruytteren inde quade boeffven kreghen orloeff aen beyden seyden, inde toeghen ewech, elleck synen wech, den sy koemen waren. Inde alsus quampt ten eynde. Inde dat wart gestalt aen den conynck van Vranckryck te beyden syden. Inde doer toeghen beyde die twe Hertoeghen henen. So wy sy wederoem van dannen quamen salmen hyr noe veynden.
Item inden joer MIIIJe inde XCIX, due staerff die edel inde ser hoege geboren Vyncentius greyffve van Morsse, tot Collen, dee doer syn leven inde syn alde daghen in grotten drucke en lyden inde bytterheyt synre zelen ten eynde bracht inde starff, overmytz dat hee also jemerlicken bedroeghen waes, inde ouch syn keynt, greffve Bernart syns soens soen, van den hertoch van Gelre, also vurssteyt. Got herbarme synre edelre zeelen. Amen.
Item in diessen selven joer vurs. van XCIX, so geschach inde so waes so grotte schalckheyt inde loesheyt in Brabant van den prynsse off regerres off heren die den jonghen prynssen regerden (die jonck waes off eyn keynt), Got herbarms! als van den montte off mytten gelde, dat men due in Brabant sloegh. Inde sy worden alle dyeffven onder den anderen, die regerres mytten montters, inde sloeghen ser lycht gelt, inde verboeden alle ander Heren off landen gelt, opdat dat hoenne te baet ewech queme inde sy die proffytten kreghen. Inde alsus waes cleyne narynge aff koumescappe in Brabant, onder den ghemeynen burgeren, al Brabant duer.
Bronvermelding
Lokale Kronieken uit de Nederlanden 1500-1850, archieftoegang 1507_Beek_Trec, Anoniem. “Chronijk Der Landen van Overmaas En Aangrenzende Gewesten Door Eenen Inwoner van Beek.” Edited by Jos Habets. Publications de La Société Historique et Archéologique Dans Le Limbourg, 1870, 5–197.,
Scan + Transcriptie
Klik op de afbeelding om het te vergroten en de transcriptie ernaast te zien
Kunstmatige intelligentie 
De transcriptie is door de computer gemaakt via automatische handschriftherkenning. De samenvatting wordt door de computer gemaakt op basis van een taalmodel. Beide bewerkingen zijn niet perfect, maar vaak ruim voldoende zodat het historische document begrijpelijk wordt. De resultaten van de toepassing van (Europese) kunstmatige intelligentie zijn niet gecontroleerd door een mens.