Blader door transcripties » Lokale Kronieken uit de Nederlanden 1500-1850

archieftoegang 1509_Zier_Anon, pagina 8

Van den grouwelicken oploop ende beroerte geschiedt binnen der stede Ziericxzee anno 1472.
In 't jaer Onses Heeren duysent vier hondert tweentzeventich was die stede van Ziericxzee schuldich van lijfpensien de zomme van 2600 ende 6 nobelen, 7 s. 6 gr. voor elcke nobel gerekent. Ende gaff van accijsen den brasser of brouwer 14 gr. van de vate ende die tappers 17 gr. Ende dat schependom was zeer benijdt ende gehaedt van den twaelven ende van die hooftdekens. Ende die Houckx partije met den twaelven ende hooftdekens voors. maeckeden roepers op dat gerechte, daer een genaemt Pier Kaecke hooftman aff was ende die prior van den Jacobpijnen broeders, Heijndrick Rootstock, ende die gemeene Minrebroeders. Ende den roup was om nieuw licht. Te voren was 't gerechte van Ziericxzee vernieut op den Witten Donderdagh (gelijck in eenen alzulcken staet alle dinck onordentelijck toegaet) tegen die privilegien ende handtvesten derzelver stede. Ende die Houckx partije gecregen dat regiment ende zouden blijven een jaer. Maer 't regiment hebbende gingen zij terstondt ende vercochten veel lijfpensien ende maecten die gemeene poorters diets dat zij 't gelt gefurniert hadden omdat zij daermede draperije ende brouwerien zouden doen. Maer als zij 't geldt hadden, zoo cochten zij haerzelven drie jaer lanck schepenen te wezen met der stede gelt, ende gaven daeromme 3.000 Rinsche guldens. Ende die twaelfve gaven om drie jaer twaelve te blijven van der stede gelt 1444 guldens 16 s. 4 gr. Ende zij maeckeden't zoo binnen dese vier jaeren dat die stede nu schuldich was 5800 nobelen. Ende zij regierden tot den jaere van LXXIII.
In dese beroerte, onder vele andere misbrijcken ende onbehoorlicheden, worde verslagen ende leelick omgebracht Michiel van Heemvliet ende heer Claes Simonsz. priester, ende worden te veijnsteren van de weescamer op der stadthuijs van boven uuijt geworpen. In welcke zaecke Heijndrijck Jansz., Jan Jan Hobicxz. ende Jan van Noortgouwen met meer anderen van haeren partije ticht hadden.
Chaerll hertoge van Bourgongen quam met wreede moede met veel volckx vanwapenen, die veel overlast in de stede van Ziericxzee deden, om dezelve stadt te destrueren te viere ende te brande, twelck die edele heeren van Ravesteijn met vele edelen uuijt bedinge van den Cabbeljaus partije die zijn vrienden waeren ende die zaecke zeer leedt was, als dattet met wijsheden ende met hulpe van den heeren voors. onsen genadigen heere zoo informeerden dat hij een vrede geset heeft. Maer het costede die stadt nochtans drijentwintich hondert £ grooten Vlaems. Ende die heere van Ravesteijn beginck cleijnen danck van de Houckx die noch 't regiment van der stadt hadden. Men deder XII den hals affhouden op die Gasthuijsbrugge. Ende die van Middelburgh met haeren bailliou Claes Jansz. genaemt verblijden hen zeere om deser stede qualick varen. Jacob Oelesz. was doen ter tijt bailliou van Ziericxzee gelijck men lichtelijck mercken ende bevinden zal bij de copie van een missive bij den voors. bailliou gezonden aen mr. Jan Haelwijn ende die van den Raede in Hollandt etc., denwelcke corts hiernaer bijgevought zal worden.
Die heere van Bourgoingien tooch den derden dach martii na Brussele ende nam uuijt deser stede van Ziericxzee XXIIII mannen die notabelste van der stede ende hij voer dese voor hem te gijsele in de stadt van Brussele. Ende zij lagen daer zeven weken lanck. Ende svrijdaechs voor Palmesondage wert er een uuijtspraecke gedaen bij den cancelier dat die stede zoude beteren ende zoude opbringen 30.000 Rinsche guldens mijn genadighe heere ende zouden hem leveren in zijnen handen alle haere hantvesten ende privilegien van der stede, ende zoude alle die dueren van der poorten nederleggen. Ende zoude noch gelden voor die dooden 1200 goude croonen ende een cruijce maecken voor der stede huijs, behouden partije haers rechts daer zij 't opbringen mogen met rechte. Ende doen worden die Cabbeljaus in 't rechte geset. Ende zij moesten reeden ende effenen dat die Houckx verwarret hadden. Ende den accijs wordt geset op 15 stuvers 't vat ende 3 stuvers van calliooten. Ende was al quaet bier. Ende die daer te voren geroepen hadden om nieu licht mochten beter bij doncker te bedde ghegaen hebben, want dese warnissen esser ons aff gecommen, dat ick mij beduchte dat die stede in veel jaeren niet verwinnen en zal, want zij noch niet aff en laeten dat schade ende schande es dat men 't laet geschien.
Opschrift: Copie van een missive van Jacob Oelesz., bailliou der stede van Ziericxzee, die hy screeff aen mr. Jan Haelwyn ende die van den Raede in Hollant ter tydt van de voorscreven commotie ende beroerte anno 1472.
Edele, wyse, mogende heeren. Uwe mogentheden believen te weten dat ick moet de landteelingen doen ende mijn lant van mij gebruijcken moet zijn, zoe moet ick dicwijl daer in 't lant wezen ende daer zoe blijven omme mijn goedt te regieren. Ende aldus zoe heb ick geweest vyff of zes daghen bij mijn goedt uuijt der stede. Ende zoo ist gebuert dat ick nu in vrijdaghe lestleden door Duvelandt gereijst ben ontrent II of III uren na die middach omme over Goude vere te trecken binnen der stede van Ziericxzee zonder ijet dan goedt te weten, daer mij in Duvelandt op 't vere geseijt worden dat ick niet over trecken zoude in de stede, want die stede of die gemeente waeren in grooten rumoeren. Niet te min tooch noch over aen 't ander landt omme binnen der stede te gaene, hopende ende meijnende dat beste ende goedt te doene. Ende als ick over 't landt quam omme binnen te gaen, zoe worde ick gewaerschout dat ick binnen der stede niet commen zoude, maer wederomme trecken alzoo lieff als ick mijn lijff hadde. Wandt Michiel van Heenvliet ende heer Claes Simonsz. waeren doot ende van der stathuijs geworpen, daer Godt die zielen af ontfermen wil. Ende Heijndrijck Jansz. den schout in grooter vreesen stoet nedergeslagen ende smarte ontfanghen ende des gelijcke eenighe van den gerechte ende raede der stede voornoemt. Ende aldaer zoo keere ick wederomme met grooter vreese van mijnen lijfve ende en dorde in de stede niet commen als ick noch en doe, want mij die waerschouwinge met waerachticheden geschiet ende gedaen werdt.
Ende uuijt blijvende ende wezende, zoe en verneme ick niet anders dan die stede in grooter dwaelinge blijft staende van den rumoermaeckers. Want als mij geseijt wort ende ick verstaen mach, zoo willen zij hebben van der gerechte ende raede dat men henluijden verantwoorden zoude ende dat dese settinge te niete te wezen zoude ende niet weder opcommen, op welcke (als men mij zeijt) niet inne gedaen en mach worden tot bedwangen van den quaetdoenders ende tot sterckenisse der rechtvaericheijt ende redenen. Ende alzoo ick een onvermogende persoon ben tot deser offitie , hoewel mij die burgemeesters met den geheelen raede der stede daertoe verordineerden, des ick grootelijck up die tijt weijgerende was ende mijn cleijnicheijt ende onmogentheijt henluijden te kennen gaff. Bovendien zoo hebben zij mijn genadige heere gepresenteert in der offitie, des ick noode aennam, als allen den gerechte ende rade kennelijck es ende was. Ende bij desen u te kennen gevende dat ick niet machtich noch mogende ben de zaecken ende der offitie te regieren in den staete ende gelegentheijt daer die stede nu inne es. Ende want ick mij mede beduchtende ben dat zij mij zouden willen opleggen dat ick hen loftichte of bezegeltheijt doen zoude, die niet redelijck en waere als zij den anderen gedaen hebben in de vreese ende noch doen alzoo men zeijt, soo en derf ick noch niet in de stede commen.
Ende overmits dat ick cleijn van wijsheden, arm ende niet mogende ben dese saecken te regieren als voors. staet, daeromme onderdanichlijck ende ootmoedelijck uwer vromer wijsheden biddende hierinne desen te voirsiene als uwe wijsheden goedtduncken zal, mijn zelver onderdanichlijck presenterende ende gebiedende bij uwen rade ende goedtduncken daerinne te doen ende te beschicken als een armen dienaer ende goedtwillich ondersate in dat mogelijck es te doen tot onderdanicheijt van mijnen genadigen heere, ende u mogenden heeren van den Raede ende edele mogende heeren of ick eenighe vermach, daer weet mij als uwe goedtwillige dienaer toe bereijt. Dat kenne Godt Almachtich, die uwe edele mogentheijt bewaeren wille lancklevich ende gesont.