Blader door transcripties » Lokale Kronieken uit de Nederlanden 1500-1850

archieftoegang 1695_Iepe_Anon, pagina 250

seer schoone huijsen staende nevens elckander in t'begin van
onse vrouwe straete van noorden sijnde daer nu het huijs van den
Commandant gebauwt staet alwaer d’ heere philipus ende jan bap¬
tiste de visch verobligiert waeren daedelijck die huijsen te verlaeten
ende elders te gaen woonen op den selven tijdt vertrock den konink
naer rijssel ende geboodt sijn leger nog ontrent de 66 duijst mannen
naer de quaertieren te vertrecken van waer sij gekomen waeren lae¬
tende alle de gequetste offecieren die in groot getal waeren binnen
ijpre logieren in de princepaelste huijsen van de borgers, ende de
ander die bequaem waeren wierden vervoert naer rijssel en Corteryk
om aldaer genesen te woorden maer alle de soldaeten wierden
in alle de gasthuijsen van stadt geleijdt ende de resterende wierden
gevoert, naer de abdie van voormezeele soo in ’t gasthuijs op de
markt, het belle gasthuijs ende St jans gasthuijs geleijdt ende de
resterende wierden gevoert naer de abdie van voormezeele alwaer
nog 800 en 36 gequetste wierden geleijd, soo in de kercke van voorme¬
zeele als op het Casteel de welcke aldaer wierden gecureert door de
medecijns en de cherusijn van het gasthuijs des Conings, gelijck oock
de gonne die in de stadt waeren welcke geneesmeesters met hunnen
aenhang het leger sijn volgende naementlyck alser den koninck pre¬
sent is
op den 28 maerte wierter in de stadt een ordonantie gepubliceert
tegen de moetwilligheijdt ende disorders van de soldaeten die sy bedre¬
ven tegen de borgers want hunne booshaerdige ongebondentheydt
was soo groot dat het onverdraegelijck ende onlijdelijck was des
avonds en durfde geen een vrouwemensch achter straete gaen of sy
wierden onbetaemelijck mishandelt ja de vrouwen jae de vrouwen
naemen sy af nevens de zijde van hunne mans, en sleurden se in
gaeten daer sij al mede deden dat sij wilden in dit beleg hebben
de franschen voor de stadt gelaeten boven de 8000 mannen ende
sij hebben boven de 8000 Canon kogels sonder de bommen en
vierpotten in de stadt geschoten
Nota in het begin van dit beleg deden die van ijpre afvraegen aen den
konink waer dat hij sijn quaertier plaetse ofte logement soude hou¬
den, om aldus naer die plaetse niet te schieten ten opsichte van syne
magisteijt gelyck het altijdt de gewoonte is, maer den konink geven¬
de een spijtige antworde seijde tou part tou, dat was te seggen
jck houde mijn quaertier overal maer die van stadt vernomen
hebbende dat den koninck syn logist hadde in een brauwerie genaemt
het wieltje boven hooge siecken soo was er eenen borger met naeme
nicolais hoedt die gilde broeder was van St. barbel gilde, ende
met ander borgers als Canonniers op de Citadelle buijten de antwerp-
poorte de Canons afschooten desen nicolais hoedt die heeft met een
Canon bal geschoten naer het wieltje waer door 18 mannen die ontrent
den koninck stonden doodt bleeven, ende met de tweede schote schoot
hij de vierschouwe in stucken van de vaute van des koninks loge¬
ment waer door den konink genoodtsaekt was van aenstonds een trom¬
petter naer de stadt te senden, om te laeten weten waer dat hij syn loge¬
244
ment hiel als nu de stad aen de franschen was overgelevert soo heeft den
koninck doen vraegen, wien dat dien canonier was, die met eenen kogel
18 mannen van syn lijfgarde hadde doodtgeschoten, hem oordeelen eenen
hervaeren schutter te moeten sijn, hem wiert geantwoort dat eenen
borger van ijper was met naeme nicolais hoedt; hij den konink die
begeerde dien man te sien ende te spreken als nicolais hoedt bij den ko¬
ninck gebracht was, soo vraegde lowy quaertorze, of hij syne magis¬
teijt wilde dienen waer op nicolais hoedt door eenen taelman,
midts hij geen fransch en konde antworde jck diene maer eenen godt
en eenen konink, hier door verstaende den konink van spangnie waer
op den konink grammoediglijck aentworde va tent povre mallereux
dat js te seggen, gaet van hier gij ellendigen en liet hem weg gaen
AENMERCKINGE
Nota het is gedenckensweerdig, dat de stad van ijpre, door de
franschen, binnen de ommelijck van 30 jaeren, drijmael is belegert ge¬
weest en dat elcke reijse, op den 13 der maend, ende in het achste jaer
va@@t het eerste beleg was op den 13 maerte meij 1648, het tweede op den
13 7bre 1658 ende nu dit laeste, op den 13 maerte 1678
Aldus, naer dit boven beschreven beleg, sijn de spansche troupen
voor den laesten keer uijt de stadt van ijpre vertrocken, naer dat sij
de selve voor den koninck van spanien, bewaert ende beschermt hadde
van het jaer [...] tot de beeldstormerije ende de beeldstormers hier uijt
verdreven hebbende anno 1584 tot dit bovenstaende beleg behelst
## sig den tijdt van 94 jaeren de borgers van ypre betoonden groote
droefheijdt in dit laeste wegtrecken der spansche troupen de borgers
ende de krigslieden en konden sig versaeden met de traenen in de oogen
malkander te omhelsen ende den laesten welvaert te wenschen, selfs tot
verre buijten de stadts poorten in het aensien ende tot meerder spijt
der franschen die daerom op hunne tanden knorselden siende dat de
gemoederen der ypersche inwoonders soo wonderlijck genegen waeren
tot de spansche natie, ende niet sonder reden want onder ander lofredens
## min aen de spansche kroone souden konnen toe eygen en is geen
van de minste dat de spanjaerts ten jaere 15 uyt de stadt van ypre ver¬
dreven hebben die goddeloose beeldstormers, ende rebelleerende geusen
want waer het saecke dat de spanjaers ons van de kettersche tijrannie
niet en hadden verlost, wy souden misschien gelyck het hertneckig
hollandt tegenwoordig nog suchten onder de klauwen van de verdom¬
melijcke ketterie dus met het wegtrecken van de spanjaerden syn ’t sa¬
#en de gulde en de florisante tijden de handelinge van de spansche
quaedrupelen ende pistolen want de neiringe onder de borgers en de
ambachtslieden was in de spansche tijden soo overvloedig, dat de mer
meesters vrochten met 10 20 à 30 knechten, daer en boven seer goed
koop leven want voor een spanschen schellinck die seven stuij¬
vers dede konde men ter markt koopen een stuck boter, 25 eijers
ende een broodt van 3 stuijvers die 8 pondt swaer woeg ende alle