Blader door transcripties » Nationaal Archief / Rijksarchief Zuid-Holland

archieftoegang 2.10.02, inventarisnummer 7, pagina 169

dan het evelzijn der bevolking zulks vorderd, wanneer
deze aan de natuurlijke vadsigheid gewoon wordt bot te
Vieren, wat gal men er dan van verwachten kunnen
in den tijd der emancipatie.
Op dit belangrijke punt bestaat en dus een groot ver„
=schil van gevoelen tusschen L. C. den Gouuerneur Generaal
en mij, immers wanneer men de getallen van 39600 en
ptoevallig de
19800 vergelijkt, zijnde het laatste quiste helft van het
eerste. Dit groote verschil is eekter meer schijnbaar
dan wezenlijk en ontstaat sleekts daardoor, dat Z. 6.
de voordeelen der centralisatie, voor niets of voor zeer
weinig, in aanslag brengt, terwijl daaren tegen voor mij„
dit het kardinale punt is, waarop alles rust en waar:
=door alleen de gaak mogelijk wordt. Wanneer thans
met een hoogstdrukkend steldel van kleine fabrieken
15000 slaven 15000 akkers onderhouden, zou L. Coc.
onder het centralisatie stelsel met 33000 hoofden 19800
axkers als voldoende rekenen. Daargelaten de
daelmatigheid dezer vermindering in het moreele
belang der bevolkeng, is het klaar dat op deze schaal de
voordeelen niet groot zijn kunnen, en zonder groote
voordeelen is en geen geld, nock crediet voor Seriname
te vinden.
Indien de vrijheid door de negerslaven hoog geacht wordt,
dan gullen gij met genoegen deselfde mate van arbeis
tot verkrijging derselve willen aanwenden, die zij thans,
zonder eenig uitzigt op voordeel, verrigten; en zooveel zou
bij lange na niet van hen gevergd worden.
Nexomt het er op aan te onderzoeken of mijne evaluatie
betreffende het meerdere rendement der nieuwe fabrikagie,
in het ontwerp te hoog is geweest. Ik had mij gevleid
dat mijne lereste inspectie reis op de plantagien mij
Grerenenlae
daaromtrent volledig zoude inlichten, doch dit is niet
het geval geweest. Mijne eroegere berekeningen berustten
op geloofwaardige rapporten, doch gaven mij dezelve gulk
een allernadeeligst resultaat dat ik dezelven niet voor
waar kon aannemen. Ik veronderstelde dan ook in
mijn ontwerp een veel hooger rendement dan deze
rapporten wetteijden. Mijne eerste tournée heeft mij
de dienst bewezen het onbegrijpelijke van dit verschil
opte lossen. De bedoelde opgaven, betreffende de hoe„
=veelheid rietsap die thans voor een geker gereijt aan
suiker noodig is, waren in gallonmaat gedaan, en daar
mij geen ander gallon bekend was dan die waarvan 100
gelijk staan aan 454 kannen, everd daarna mijne
pereents gewijze berekening gemaakt. Bij vooijing
van eenige gallon maten op de plantagien, heb ik eekter
bevonden, dat ze onderling verschilden, en dat de groot=
=sten niet meer dan 3, 75 kannen inhielden. Pater
is mij door een bevoegd persoon verzekerd dat de
Surinaamsche rum op de Amsterdamsche markt
gerekend wordt tegen 39 kannen de 10 gallons.
De inneem ketels die in Eeuropa voor een bepaulden
inhoud geleverd worden, zijn hier niet nagemeten,
en een derzelve die voor 450 gallons te boek stond,
zou, naar mijne berekening, gallons doen veronder„
=stellen van 8, 37 kannen.
Loo veel staat dus vast, dat de hier en gebruik zijnde
Gallon, veel kleiner is dan die wvelke algemeen bekend
Staat onder den naam van Imperial Gallon, de
eenigste die men en de tasels van maten en geregten
vermels vindt. Dit verschil komt ten voordeele der
oude fabrikagie, maar voor als nog kan ik er de
hoegrootheid niet van bepalen. Voortaan zal ik mij