Blader door transcripties » Nationaal Archief / Rijksarchief Zuid-Holland

archieftoegang 2.10.02, inventarisnummer 7, pagina 168

Centralisatie ophouden.
De derde aanmerking van L. Cee. volgt uit de tweede
of staat er mede en een naaur verband. Ik beaam het
aldaar beweerde dan ook alleen, voor zoo ver de kleindere
plantagien betreft, maar geenexins voor plantageen
van meer dan 250 hoofden. Daar nu bij mijne verge„
,lijking van 15000 met 33000 hooften, geenszens behoeft
Verondersteld te worden dat de 18000 bijkomenden op
kleine plantagien werken, zoo kan ik niet toegeven dat
de aangenomen maatstaf als geheel onjeist te
beschouwen is.
Flet is in allen geval sleekts eene raming van hetgeen
Gedaan kan worden.
Floe hoog de voordeelen der centralisatie op zich gelve,
met betrekking tot de rietplanting alleen, kunnen wor„
=den geschat, dit moet noodzakelijk twijfelachtig blijven,
daar men ten dezen zich niet op bekende daadzaken
kan beroepen. Intusschen hebben de eenparige geteco„
„genissen derervaren ste planters mij, sedert mijn verblijf
alhier, overteugd, dat deze voordeelen oneindig grooter
zouden wezen, dan zij door mij zijn verondersteld.
Op de vraag: hoeveel meer riet zoumen op eene plan„
=tagie kunnen onderhouden, wanneer men van de
fabrikagie ontlast wierde. Was steeds het antwoord:
Zeer zeker het dubbele, en dan zoe men het land nog
beter verzorgen kunnen dan thans. Dit betrofgroote
plantagien; wat zou dan het verschil niet op de Kleine
Zeijn.
Wanneer men nu van de 33000 hoofden, aftrekt voor
de kostlanden 1000 hoofden, naar aanleiding van het
hier boven gezegde, zouden er met het bestaande stelsel
32000 akkers, riet kunnen onderhouden worden.
Van de 33000 hoofden gaan ex echter 6000 af voor de fas„
=briekagie, goodat er 27000 voor den landbour overblijven,
die in degelfde proportie 26, z00 akkers riet zouden
onderhouden. Dit getal akkers nu, zou, naar het
gevoelen der planters, kunnen worden verdubbeld, dus
gebragt op 52, 100 akkers. Inplaats daarvan, heb
ik in het ontwerp, het getal van 39600 akkers gesteld,
en dus de overige 12800 akkers, als eene weldaad van
het Centralisatie stelsel, aan de slaven bevolking ge„
=schonken.
Slet onderhoud der 52100 akkers jou, naar het gevoelen
denplantere, onder het afscheidings stelsel, reeds eene
merkelijke verligting zijn, men kan dus veilig aannemen
dat dit getal representeert, of gelijk staat aan, de
tegenwwoordig bestaande mate van arbeid. de verhouding
van 52100 tot 39600 is bijna gelijk aan die van so0
tot Is, hetgeen nagenoeg dezelfde vermindering en den
arbeid zou aandeiden als die door Z. E. den Gouverneeve
Generaal voorgeslagen, daar volgens deze, soo hoofden,
inplaats van 100 akkers, en sleckts 60 gouden onder„
„houden. In gemoede moet ik verklaren dat ik de
door mij gestelde proportie reeds als te laag beschouw,
en inderdaad als strijdig met de ware belangen der
Negerbevolking, daar eene te groote vermindering
van den arbeid sleckts tot lediggang en ondeuigd leiden
kan. Alen sal dit ligtelijk begrijpen, als men naden ket,
dat eene thans bestaande sekenplantagee, van de
fabrikagie ontheven wordende gonder hare aanplanting
uittebreiden, meer dan de helft harer werkxaamheden
Zou zien vervallen.
De arbeid behoort inderdaad vermindert en vooral ver„
=ligt te worden, maar wanneer men daarmede verder gaadt