Blader door transcripties » Nationaal Archief / Rijksarchief Zuid-Holland

archieftoegang 2.10.02, inventarisnummer 7, pagina 151

aan de verwachting beantwoorden, is alleen hierin gelegen.
dat zij door heeurlingen worden bestecurd, die bij de zaak
geen direct belang hebben; maar dezelfde reden geldt ook
voor de onderneminge, ter Maatschappijen en wvel nog sterker,
om dat het eigen belang zelfs der hoofdbesteurders en strijd
kan zijn met het belang der deelhebbers, een bezevaar het
,welk bij Gouvernements ondernemingen niet kan worden
verondersteld.
In de tweede plaats heeft het ontwerp van den Heer Lans
het loffelijke doel om, en afwachting der emancipatie, na
de kwijting der voor de onteigening te oxeëren scheeld, reeds
dadelijk maatregelen te nemen tot eene betere en meer
menschelijke behandeling der Slaven. Dat doel kan zeker
het best bereikd worden wanneer de slaven worden gesteld
onder het onmiddelijk beheer van het koloniaal Gouvernement.
Geen toezigt ter wereld is in staat dat te bewerken, wat door
een direct beheer kan worden verkregen; en een toezegt van
Gouvernements wvege over aan eene Maatselappij voor den
arbeid afgestane slaven, zoude tot onophoudelijke bolsengen
aanleiding geven; terwijl alle tegenspoeden der onderneming,
veroorzaakt hetzij door force majeure, of door verkeerd
beheer en verkeerde handelingen, zeer zeker, door de Maat„
schappij, gouden worden gesteld op rekening van de bemoeijenis
van het Gouvernement met de behandeling der Slaven,
hetgeen aanleiding zoude geven tot oneindige reclames.
En de derde plaats bestaat, zoo niet de waarschijnlijkheid,
altlans de mogelijkheid dat de onderneming mislickt.
zoude de Regering in dat geval aan de Maatschappij eene
schadeloodstalling moeten geven, of zouden de aan de
Maatschappij te verzekeren voordeelen zoo becitensporig groot
moeten wezen, dat zij de kans eener misleckking voor hare
rekening zoude kennen nemen 2. Fbetvalt in het oog„

dat het onraadzaam is, om een van deze beide meiddelen
bij de hand te nemen, om de daarstelling eener Maatschappijd
ter bevordering der emancipatie uitvoerbaar te maken.
De 3e. 8 van het ontwerp van den Heer Lans han„
=delt over de algemeene bepalingen voor de onteeijening.
Ik ben het met den Heer Lans eene, dat de maatstaf
der te verleenen schadeloosstelling vooraf moet worden
bepaald, niet alleen om reede dadelijk de som te leeren
kennen, die voor den geprojecteerden mautregel gevorderd
wordt, maar ook om alle willekeerige bevoordeeling van
den eenen legenaar boven den anderen voortekomen, en
om alle mogelijke knoeijerijen voor te komen, welke
helaas, in de kolonie Suriname geene zeldgaamheid zijn.
Ik moet verklaren niet te begrijpen, waarom de Heer
Lans vermeent, dat, tot regeling van het bedrag der scha
=deloosstelling, de zecivere rendementen der plantagien
zouden moeten worden gekapitaliseerd, tegen den 10en. penning
en bij eene gedevongen onteegening tegen den 20enen penning.
Met hem instemmende, dat de gemiddelde zecivere opbrengst
der plantagien de beste maatstaf is tot regeling der schade„
„loosstelling, geloof ik dat het eenvoedigste middel tot
bepaling van het bedrag der schadeloosstelling hierin goude
bestaan, om aan elk eigenaar eene zoodanige som in geld of
en aflosbare schuldbrieven als scladeloosstelling uittereiken,
waarvan de renten, tegen Of s jaars, met het gemeddelde
zeuivere rendement zijner bezitting gelijk staat. Door het
aannemen van zoodanigen maatstaf van Ccladeloosstelling
gullen de ligenaren in hunne inkomsten geene vermenderingen
ondergaan; terwijl zij daardoor eene aanevinst in Kapitaal
geullen doen, om dat de koopschat van geene plantagie in
Suriname, selfs van de beste, niet gelijk staat met het gekapita=
=liseerd bedrag van de gemiddelde zecivere revenuent, tegen eene