Blader door transcripties » Nationaal Archief / Rijksarchief Zuid-Holland
Transcriptie
208
209
Van Macassar de dato 25=en October A„o 1702.
Van Macassar de dato 25=en Octob: 1702.
van radja bony
haggelyk voorkomt
na de dood van radja palacca
te deser Cust
sedert hunnen vat
hun aenlockingen.
waer door sy na palaccas
dood veel voordeel gedaen
mitsgaders hare poginge
om de afsetsels van
groote stamhuysen by
haer tebekomen
is het duftig t ondini Conduites van radja bonyj waer by de macassaren soo als dat
natuurlyk is, geen kleijntie hun voordeel weten te bejagen,
ende de overige bondgenoten die het met bomy houden in wijffeling
twelk de bontgenoten brengt, waer het ten laesten nog op zal komen uijt te
dragen, gelijk onse soo wel gemene als secrete brieven met de
daer nevens overgeschikte bylagen hier vol van zyn, ende wy
vE wel Ed=ns naer waerheijd in E„o geschrifte hebben opgegeven,
hoe sy hun bedriegen die op de voorwendsels der maccassaren, —
t zeyl gaende haer arm en magteloos, ende het hof van bouy
in tegendeel Rijk ende van groot vermogen oordelen te zin,
ende ons doet verwondere, Ia wy die dit werkje aen sien belijden volmondig verset te staen
ende nouwlyx te kunnen begrijpen, hoe het mogelijk is, dat de
over den heer van zaken dingen naer de dood vanden ouden Radja Palacca sulx een
verwonderens waerdigen keer hebben konnen nemen, ende
men sonie er int geheel voor moeten opdragen, in gevalle er den
stokregel niet en was, dat de swaerste en grootste zaken
schoon mirakuleus in het oog der aenschouwers mackelyk konnen
werden uijtgevoerd, wanneer de rijxe aenslagen in gesondene
harsenen gesmeet door den tijd ende het geluk gesecundeert
werden.
Op wat voor een wijse het goase hof sedert den Considerabelen
het bedryff der macasars vall sig hier van heeft weten te bedienen, en aen welke kant
de fortuijn dese (even als ofse voornemens was de maccassaren,
tot voortsetting der eens geledene smerte obstinatelyk te troctelen)
is in de boeg gelopen kan ten korste gesegd werden wanneer
men maer ondersteld:
Eerstelyk dat den hooghartigen maccassaren wat aengeborens
schynt te hebben, waermede hy de overige selebische ingesetenen
tot sig weet te locken, en in syn sentimenten over te brengen—
ten tweeden dat zy maccassaren hare dessynen door een
gerafineerden haspel van Politie voor de boegise bottericken
dat wse aldus doopper soo aerdig door Elkanderen weten te drayen en vordre polticque dran
dat de zulke (die met het uijtterlyke ligt te verleyden ende die
subtiliteyten niet gewend zyn, nog ook bevatten, water agter
de hinder= en schetlagen verborgen Legd) het Eynde van den
draed des voornemens flix uijt de vingeren slipt) al of sy schoon
hoewel verre daer van daen,) waren met een nauwluysterend
onderscheijd dese hun finesses te konnen naergaen daer het niet
dan opgeraepte kruymelen syn gemengd met den suur dessen
hares onverstands ('t welk hun het gekene en gehoorde gebreckelijk
heeft doen onthouden) daer sy haren deeg mede kneden: Ia wy
derven wel zeggen dat'er geen graentje koorn onder het
bougste kaf sal gevonden werden, dat niet geleten is uijt de
stoppels van de maccassaerse industrie—
Ten derden, dat de Principale poginge der maccassaren ende daer„
sy sagjes haer oog wit in bereykt hebben vanden beginne af aen
dese geweest syn om der afsetsels der groote stamhuijsen en
vorsten langsamer hand wederom by den anderen te
versamelen, sonder hun quanhuijs aenden toevloen vande
gemene man veel gelegen telaten leggen, als genoegsaem
versekerd Zynde dat dese haer uijt een naem sigt en
tievde tot het oude maccassaerse adelyke bloed naderhand
van zelfs wel souden bykomen, gelyk men daer netjes
de Effecten al van gesien, ende in den beginne (wanneer haer
op de moedige supplicatien geaccordeert wiert hunne vrienden
en magen van hier en Elders te mogen vergaderen, om soo te
zamen als in een lighaem met meer vergenoeging het sobere
kosje te winnen) ligtelyk dewijle het 'er doenmaels nog te verre
van daen was; ende de wijgering onchristelyk soude geschenen
hebben, er niet om gedagt heeft, dat desen toeleg haer maccassaren
gerafineerd
naer
pen
hebben.
209
Van Macassar de dato 25=en October A„o 1702.
Van Macassar de dato 25=en Octob: 1702.
van radja bony
haggelyk voorkomt
na de dood van radja palacca
te deser Cust
sedert hunnen vat
hun aenlockingen.
waer door sy na palaccas
dood veel voordeel gedaen
mitsgaders hare poginge
om de afsetsels van
groote stamhuysen by
haer tebekomen
is het duftig t ondini Conduites van radja bonyj waer by de macassaren soo als dat
natuurlyk is, geen kleijntie hun voordeel weten te bejagen,
ende de overige bondgenoten die het met bomy houden in wijffeling
twelk de bontgenoten brengt, waer het ten laesten nog op zal komen uijt te
dragen, gelijk onse soo wel gemene als secrete brieven met de
daer nevens overgeschikte bylagen hier vol van zyn, ende wy
vE wel Ed=ns naer waerheijd in E„o geschrifte hebben opgegeven,
hoe sy hun bedriegen die op de voorwendsels der maccassaren, —
t zeyl gaende haer arm en magteloos, ende het hof van bouy
in tegendeel Rijk ende van groot vermogen oordelen te zin,
ende ons doet verwondere, Ia wy die dit werkje aen sien belijden volmondig verset te staen
ende nouwlyx te kunnen begrijpen, hoe het mogelijk is, dat de
over den heer van zaken dingen naer de dood vanden ouden Radja Palacca sulx een
verwonderens waerdigen keer hebben konnen nemen, ende
men sonie er int geheel voor moeten opdragen, in gevalle er den
stokregel niet en was, dat de swaerste en grootste zaken
schoon mirakuleus in het oog der aenschouwers mackelyk konnen
werden uijtgevoerd, wanneer de rijxe aenslagen in gesondene
harsenen gesmeet door den tijd ende het geluk gesecundeert
werden.
Op wat voor een wijse het goase hof sedert den Considerabelen
het bedryff der macasars vall sig hier van heeft weten te bedienen, en aen welke kant
de fortuijn dese (even als ofse voornemens was de maccassaren,
tot voortsetting der eens geledene smerte obstinatelyk te troctelen)
is in de boeg gelopen kan ten korste gesegd werden wanneer
men maer ondersteld:
Eerstelyk dat den hooghartigen maccassaren wat aengeborens
schynt te hebben, waermede hy de overige selebische ingesetenen
tot sig weet te locken, en in syn sentimenten over te brengen—
ten tweeden dat zy maccassaren hare dessynen door een
gerafineerden haspel van Politie voor de boegise bottericken
dat wse aldus doopper soo aerdig door Elkanderen weten te drayen en vordre polticque dran
dat de zulke (die met het uijtterlyke ligt te verleyden ende die
subtiliteyten niet gewend zyn, nog ook bevatten, water agter
de hinder= en schetlagen verborgen Legd) het Eynde van den
draed des voornemens flix uijt de vingeren slipt) al of sy schoon
hoewel verre daer van daen,) waren met een nauwluysterend
onderscheijd dese hun finesses te konnen naergaen daer het niet
dan opgeraepte kruymelen syn gemengd met den suur dessen
hares onverstands ('t welk hun het gekene en gehoorde gebreckelijk
heeft doen onthouden) daer sy haren deeg mede kneden: Ia wy
derven wel zeggen dat'er geen graentje koorn onder het
bougste kaf sal gevonden werden, dat niet geleten is uijt de
stoppels van de maccassaerse industrie—
Ten derden, dat de Principale poginge der maccassaren ende daer„
sy sagjes haer oog wit in bereykt hebben vanden beginne af aen
dese geweest syn om der afsetsels der groote stamhuijsen en
vorsten langsamer hand wederom by den anderen te
versamelen, sonder hun quanhuijs aenden toevloen vande
gemene man veel gelegen telaten leggen, als genoegsaem
versekerd Zynde dat dese haer uijt een naem sigt en
tievde tot het oude maccassaerse adelyke bloed naderhand
van zelfs wel souden bykomen, gelyk men daer netjes
de Effecten al van gesien, ende in den beginne (wanneer haer
op de moedige supplicatien geaccordeert wiert hunne vrienden
en magen van hier en Elders te mogen vergaderen, om soo te
zamen als in een lighaem met meer vergenoeging het sobere
kosje te winnen) ligtelyk dewijle het 'er doenmaels nog te verre
van daen was; ende de wijgering onchristelyk soude geschenen
hebben, er niet om gedagt heeft, dat desen toeleg haer maccassaren
gerafineerd
naer
pen
hebben.
Bronvermelding
Nationaal Archief / Rijksarchief Zuid-Holland, archieftoegang 1.04.02, Inventaris van het archief van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC), 1602-1795 (1811), inventarisnummer 1663, Heren Zeventien en kamer Amsterdam, INGEKOMEN STUKKEN UIT INDIË, Overgekomen brieven en papieren, Overgekomen brieven en papieren uit Indië aan de Heren XVII en de kamer Amsterdam, Overgekomen brieven en papieren uit Indië aan de Heren XVII en de kamer Amsterdam, 1703. RRRRR. Dertiende boek: Batavia's ingekomen brievenboek, deel II: Makassar, Timor, Palembang, Japan, Malakka
Scan + Transcriptie
Klik op de afbeelding om het te vergroten en de transcriptie ernaast te zien
Kunstmatige intelligentie 
De transcriptie is door de computer gemaakt via automatische handschriftherkenning. De samenvatting wordt door de computer gemaakt op basis van een taalmodel. Beide bewerkingen zijn niet perfect, maar vaak ruim voldoende zodat het historische document begrijpelijk wordt. De resultaten van de toepassing van (Europese) kunstmatige intelligentie zijn niet gecontroleerd door een mens.